Πως είναι δυνατόν ένας αληθινός άνθρωπος να μην ζει και να μην διατυπώνει την εποχή του; πως είναι δυνατόν όλες οι ανάγκες και τα προαισθήματα μιας εποχής να μην συγκλίνουν και να μην συγκεντρώνονται συνειδητά ή ασυνείδητα μέσα στην καρδιά και στο νου ενός ζωντανού ανθρώπου; Ο αληθινός άνθρωπος είναι πάντα ο πιο ευαίσθητος σεισμογράφος του καιρού του....
Δευτέρα 28 Ιανουαρίου 2008
Μετέωρα....
....φαντάζεστε τους γνωστούς βράχους στα Μετέωρα... ...χωρίς τα μοναστήρια και τις εκκλησίες να δεσπόζουν στην κορυφή τους;
...αν ναι πρέπει να ξανασυνειδητοποιήσουμε μαζί - παρέα, την δυσκολία και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκαν αυτά τα έργα.... ....η ολοκλήρωση μιας παρόμοιας κατασκευής - όχι μόνο για την μεταφορά ....και την ανύψωση των υλικών αλλά και για τον ιστορικό χρόνο που έγινε όλη η προσπάθεια αυτή... ...είναι ένα πάζλ δύσκολο να λυθεί - δεν υπακούει απόλυτα σε μαθηματικούς κανόνες (το πάζλ;) - δεν ξέρω ακόμα αν υπακούει απόλυτα σε σχεδιαστικούς κανόνες (για την προκείμενη κατασκευή;) - μια αρχιτεκτονική στην οποία εντάσσονται απόλυτα στατικές και δομικές ιδιαιτερότητες μιας άλλης εποχής που από τότε έχουν παραποιηθεί και αλλάξει από τον χρόνο - τις επισκευές και τις επεκτάσεις. Μια αρχιτεκτονική δόκιμη... ή "λόγια" (;) ....ίσως δεν έχει σημασία... ...αλλά σε συσχετισμό και αρμονία με την λαϊκή αρχιτεκτονική - την αρχιτεκτονική του μεσαίωνα ή καλύτερα με την αρχιτεκτονική αυτή που για εμάς είναι η παράδοση και η ιστορία....
θα είχαν ποτέ τόση σημασία - περισσότερη από ένα ...γραφικό(;) ή ένα ...έστω θρησκευτικό(;)... ...τοπίο;
...και όμως - παρόλο που σε καμία περίπτωση δεν είναι μοναδικά - υπάρχουν πραγματικά πολλά παραδείγματα παρόμοιων(;) κατασκευών στην κορυφή υψωμάτων και συχνά σε πολύ μεγαλύτερο υψόμετρο.... ....δεν αντιγράφονται... ....είναι μάλλον αδύνατον - έτσι τουλάχιστον υποθέτω εγώ - ο τρόπος κατασκευής τέτοιων έργων και η χρονική διάρκεια της κατασκευής αυτής.... ...των εργασιών δηλαδή... ...διαχρονική αρχιτεκτονική; - μπορεί και όχι - βέβαια όχι - - αλλά και σε συνεχή εξέλιξη μέσα στον χρόνο... - αν ήταν έτσι, για κάποιο σημαντικό χρονικό διάστημα....
...αν ναι πρέπει να ξανασυνειδητοποιήσουμε μαζί - παρέα, την δυσκολία και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκαν αυτά τα έργα.... ....η ολοκλήρωση μιας παρόμοιας κατασκευής - όχι μόνο για την μεταφορά ....και την ανύψωση των υλικών αλλά και για τον ιστορικό χρόνο που έγινε όλη η προσπάθεια αυτή... ...είναι ένα πάζλ δύσκολο να λυθεί - δεν υπακούει απόλυτα σε μαθηματικούς κανόνες (το πάζλ;) - δεν ξέρω ακόμα αν υπακούει απόλυτα σε σχεδιαστικούς κανόνες (για την προκείμενη κατασκευή;) - μια αρχιτεκτονική στην οποία εντάσσονται απόλυτα στατικές και δομικές ιδιαιτερότητες μιας άλλης εποχής που από τότε έχουν παραποιηθεί και αλλάξει από τον χρόνο - τις επισκευές και τις επεκτάσεις. Μια αρχιτεκτονική δόκιμη... ή "λόγια" (;) ....ίσως δεν έχει σημασία... ...αλλά σε συσχετισμό και αρμονία με την λαϊκή αρχιτεκτονική - την αρχιτεκτονική του μεσαίωνα ή καλύτερα με την αρχιτεκτονική αυτή που για εμάς είναι η παράδοση και η ιστορία....
θα είχαν ποτέ τόση σημασία - περισσότερη από ένα ...γραφικό(;) ή ένα ...έστω θρησκευτικό(;)... ...τοπίο;
...και όμως - παρόλο που σε καμία περίπτωση δεν είναι μοναδικά - υπάρχουν πραγματικά πολλά παραδείγματα παρόμοιων(;) κατασκευών στην κορυφή υψωμάτων και συχνά σε πολύ μεγαλύτερο υψόμετρο.... ....δεν αντιγράφονται... ....είναι μάλλον αδύνατον - έτσι τουλάχιστον υποθέτω εγώ - ο τρόπος κατασκευής τέτοιων έργων και η χρονική διάρκεια της κατασκευής αυτής.... ...των εργασιών δηλαδή... ...διαχρονική αρχιτεκτονική; - μπορεί και όχι - βέβαια όχι - - αλλά και σε συνεχή εξέλιξη μέσα στον χρόνο... - αν ήταν έτσι, για κάποιο σημαντικό χρονικό διάστημα....
Πέμπτη 24 Ιανουαρίου 2008
Ο Δρόμος..... τα σταυροδρόμια.... ή πορεία χωρίς πυξίδα
Σε ποιόν ανήκει ο δρόμος;...
Οι τόποι εργασίας και οι τόποι διαμονής καλύπτουν σχεδόν τον χρόνο μας.
Πως θα μπορούσαν να είναι, ώστε ο άνθρωπος να μην γίνεται μόνο μονάδα παραγωγής αλλά και πρόσωπο απολαβής...
(Αλήθεια πως θα μπορούσαν να είναι οι δρόμοι και η κυκλοφορία;)
"Ζούμε την εποχή των μεγάλων πόλεων - ο κόσμος αποκόπηκε θεληματικά απ' αυτό που κάνει την διάρκεια του: την φύση, την θάλασσα, τον λόφο, τον βραδυνό στοχασμό - Δεν υπάρχει συνείδηση, παρά μονάχα μεσα στους δρόμους γιατί μονάχα μέσα στους δρόμους υπάρχει ιστορία, έτσι το θέλησαν... " από γραπτό του Αλμπέρ Καμύ
θέμα έκθεσης ιδεών για τις εξετάσεις - γραμμένο σε ένα κιτρινισμένο χαρτάκι - στον ...δρόμο για την ανακύκλωση - πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες
....τα σταυροδρόμια των λαών είναι τόπος συναντήσεων ιδεών και πεδίο τριβής, διαφορετικών συνηθειών και πεποιθήσεων. Οι διαφορές γεννούν σύγκρουση - σύγκριση και σκέψη ...όταν οι προλήψεις αλληλοεξουδετερώνονται αρχίζει να λειτουργεί η λογική...
(όπως στο προηγούμενο - θέμα έκθεσης ιδεών - εδώ παραλλαγμένο - το πρωτότυπο αναφερόταν ....στα Σταυροδρόμια του Εμπορίου.... )
...η επισήμανση και στις δύο αυτές δημοσιεύσεις της έννοιας ....του τόπου ...σε μια εποχή που - τουλάχιστον στο εμπόριο... για να αντλήσουμε επιχειρήματα από το πρωτότυπο του θέματος - αλλά και στους πληθυσμούς των πόλεων, στην παραγωγή και στην κατοίκια, στην αρχιτεκτονική και στις επικοινωνίες, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των τόπων έχουν ισοπεδωθεί - και όχι μόνο στον ανεπτυγμένο κόσμο - φαίνεται άκαιρη....
...μένει να αναρωτηθούμε αν οι δρόμοι μας και οι αναπόφευκτες συναντήσεις τους, τα προσκυνήματα μας - έχουν αρχή και τέλος - αν αποτελούν διαδρομές συγκεκριμένες, αν έχουν για παράδειγμα προορισμό (προς κάποιο σημείο του ορίζοντα) ακόμα και αν είναι υποκειμενικές πορείες καιροσκόπων και τυχοδιωκτών ή/και συλλογικές φυγές... απάντηση στις καθημερινές ανάγκες επβίωσης ή/και φυγές παρακεινούμενες από ένα συλλογικό και πανανθρώπινο ένστικτο, ή από προκαθορισμένα και προπληρωμένα εισητήρια ή/και την τουριστική προβακάτσια και την κατά τόπους και καιρούς κρατική ή θρησκευτική εξουσία....
....ή αν είναι απλά το μέσο να αναγνωρίσουμε - να ψηλαφίσουμε και να αναγνώσουμε τον μικρό τελικά πλανήτη που ζούμε....
...είναι πάντως αναμφισβήτητο γεγονός πως τα σταυροδρόμια - για να μην αναφέρουμε τις συναντήσεις - για πολλούς λαούς - σε πολλές παραδόσεις - έχουν μεγάλη σημασία, λατρευτικό και θρησκευτικό χαρακτήρα, αποτελούν ακόμα και σημεία μαγικά - τόπους ταφής - αναμφισβήτητα τόπους στάσης.....
Οι τόποι εργασίας και οι τόποι διαμονής καλύπτουν σχεδόν τον χρόνο μας.
Πως θα μπορούσαν να είναι, ώστε ο άνθρωπος να μην γίνεται μόνο μονάδα παραγωγής αλλά και πρόσωπο απολαβής...
(Αλήθεια πως θα μπορούσαν να είναι οι δρόμοι και η κυκλοφορία;)
"Ζούμε την εποχή των μεγάλων πόλεων - ο κόσμος αποκόπηκε θεληματικά απ' αυτό που κάνει την διάρκεια του: την φύση, την θάλασσα, τον λόφο, τον βραδυνό στοχασμό - Δεν υπάρχει συνείδηση, παρά μονάχα μεσα στους δρόμους γιατί μονάχα μέσα στους δρόμους υπάρχει ιστορία, έτσι το θέλησαν... " από γραπτό του Αλμπέρ Καμύ
θέμα έκθεσης ιδεών για τις εξετάσεις - γραμμένο σε ένα κιτρινισμένο χαρτάκι - στον ...δρόμο για την ανακύκλωση - πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες
....τα σταυροδρόμια των λαών είναι τόπος συναντήσεων ιδεών και πεδίο τριβής, διαφορετικών συνηθειών και πεποιθήσεων. Οι διαφορές γεννούν σύγκρουση - σύγκριση και σκέψη ...όταν οι προλήψεις αλληλοεξουδετερώνονται αρχίζει να λειτουργεί η λογική...
(όπως στο προηγούμενο - θέμα έκθεσης ιδεών - εδώ παραλλαγμένο - το πρωτότυπο αναφερόταν ....στα Σταυροδρόμια του Εμπορίου.... )
...η επισήμανση και στις δύο αυτές δημοσιεύσεις της έννοιας ....του τόπου ...σε μια εποχή που - τουλάχιστον στο εμπόριο... για να αντλήσουμε επιχειρήματα από το πρωτότυπο του θέματος - αλλά και στους πληθυσμούς των πόλεων, στην παραγωγή και στην κατοίκια, στην αρχιτεκτονική και στις επικοινωνίες, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των τόπων έχουν ισοπεδωθεί - και όχι μόνο στον ανεπτυγμένο κόσμο - φαίνεται άκαιρη....
...μένει να αναρωτηθούμε αν οι δρόμοι μας και οι αναπόφευκτες συναντήσεις τους, τα προσκυνήματα μας - έχουν αρχή και τέλος - αν αποτελούν διαδρομές συγκεκριμένες, αν έχουν για παράδειγμα προορισμό (προς κάποιο σημείο του ορίζοντα) ακόμα και αν είναι υποκειμενικές πορείες καιροσκόπων και τυχοδιωκτών ή/και συλλογικές φυγές... απάντηση στις καθημερινές ανάγκες επβίωσης ή/και φυγές παρακεινούμενες από ένα συλλογικό και πανανθρώπινο ένστικτο, ή από προκαθορισμένα και προπληρωμένα εισητήρια ή/και την τουριστική προβακάτσια και την κατά τόπους και καιρούς κρατική ή θρησκευτική εξουσία....
....ή αν είναι απλά το μέσο να αναγνωρίσουμε - να ψηλαφίσουμε και να αναγνώσουμε τον μικρό τελικά πλανήτη που ζούμε....
...είναι πάντως αναμφισβήτητο γεγονός πως τα σταυροδρόμια - για να μην αναφέρουμε τις συναντήσεις - για πολλούς λαούς - σε πολλές παραδόσεις - έχουν μεγάλη σημασία, λατρευτικό και θρησκευτικό χαρακτήρα, αποτελούν ακόμα και σημεία μαγικά - τόπους ταφής - αναμφισβήτητα τόπους στάσης.....
Δευτέρα 14 Ιανουαρίου 2008
μονόστηλο με τίτλο "Σκιάδια και παλιό λιμάνι"
Κύριε Διευθυντά,
Αναφέρομαι στο άρθρο του κ.Ανδριάνη για τις …χρονίζουσες μελέτες των σκιαδιών και τις τέντες ….υποκατάστατα στο Σιντριβάνι αφού έχω και εγώ διαπιστώσει την παράθεση των εποχών του χρόνου, του τουριστικού και κοσμοπολίτικου καλοκαιριού και του αμιγώς(;) χανιώτικου χειμώνα.
Θυμάμαι πριν λίγα χρόνια, μια συνάδελφος μηχανικός, από το προσωπικό του Υπουργείου ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. μάλιστα, χαρακτήρισε τις υπαίθριες σταθερές κατασκευές που εξυπηρετούν τα καταστήματα αναψυχής, χειμώνα – καλοκαίρι, σαν Εντατικές Κλινικές Νοσοκομείου και επαναλαμβάνω εδώ τον χαρακτηρισμό, θέλοντας να τονίσω ότι, όσο αφορά στο θέμα, το Ενετικό Λιμάνι, το Κουμ Καπί και κάθε τουριστική περιοχή ή πλατεία της πόλης, αποδεδειγμένα νοσεί……
Η εικόνα έρχεται από τα δημοφιλή τηλεοπτικά σήριαλ από τις φίλες Ηνωμένες Πολιτείες – νοσοκομεία μητροπόλεων πλήρως εξοπλισμένα με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας απομονώνουν κάθε ασθενή στα επείγοντα με ειδικές πλαστικές κουρτίνες, αεροκουρτίνες και δωμάτια υποπίεσης……
Οι ανθρώπινες συναθροίσεις – σε τουριστικές περιοχές στο εξωτερικό – για τους ίδιους λόγους: καφέ, ποτό ή φαγητό συνοδεύονται από πράσινο (πάλι αυτές οι αναπόφευκτες ζαρντινιέρες) και αρχιτεκτονικά στοιχεία σε σαφώς πιο διακριτικούς, πιο μαζεμένους σε έκταση, χώρους λίγων τετραγωνικών που δημιουργούν μια αίσθηση οικειότητας και ηρεμίας…εκεί απαγορεύεται και το κάπνισμα. …και πάλι, όσο αφορά το θέμα των τραπεζοκαθισμάτων, οι δήμοι σε κάθε χώρα και κάθε περιφέρεια αντιμετωπίζουν προβλήματα: καθαριότητας, διευθέτησης και οριοθέτησης των χώρων και φυσικά επιβολής προστίμων – της είσπραξης των δημοτικών φόρων, προβλήματα κατάληψης των δημόσιων χώρων.
Δυστυχώς δεν είναι δυνατόν να εξεταστεί εδώ μια διαφορετική πτυχή, αυτή της δημόσιας ιδιοκτησίας και φυσικά η κοινή προοπτική πόλης και αρχιτεκτονικής στον υπαίθριο δημόσιο χώρο!
Τα πράγματα εδώ φαίνονται απλά: τα κακόγουστα, τις περισσότερες φορές, σύνολα από ομπρέλες, πανιά – σίδερα – πλαστικά – τζάμια – θερμάστρες – ανεμιστήρες – τεχνητές βροχές, air condition – κλιματισμούς και πάσης φύσεως δροσιστικά ή θερμαντικά συστήματα – είναι δυστυχώς ότι πιο ακριβό έχουν να επιδείξουν τα περισσότερα καφέ, τα εστιατόρια και τα μπαρ στα Χανιά, τουλάχιστον μετά τις επίπεδες τηλεοράσεις, έτοιμες… ή πλήρους ανάλυσης…
Αρκεί καλό γούστο και σεβασμός στους πολίτες, όχι μόνο στους πελάτες, στα μνημεία – όταν μιλάμε για το Λιμάνι και την παλιά πόλη και φυσικά περισσότερο χρήμα κατά προτίμηση ιδιωτικό, για την αναπαλαίωση και την ανακατασκευή των κτηρίων που φιλοξενούν τέτοιες χρήσεις.
Αναμφισβήτητα ο ρόλος αυτών των υπαίθριων κατασκευών είναι θεραπευτικός… απέναντι στην ζέστη, τον ήλιο ή στο κρύο, την βροχή…. όπως όμως θεραπευτικό είναι να πίνεις τον καφέ σου στην παραλία του Λιμανιού – χειμώνα – καλοκαίρι, να βγαίνεις να διασκεδάζεις το βράδυ, δεν ξέρω μόνο για την οπτική που προσφέρουν αν είναι εξίσου θεραπευτική – ή μήπως λίγο θολή; όπως και για το εάν αποτελούν αποδεικτικό στοιχείο κυριότητας του χώρου και μονιμότητας αφού τα ίδια είναι πια αναπόσπαστα – μόνιμα – οικεία στοιχεία, πολλές φορές μάλιστα είναι ιδιαίτερα φιλικά, καλά βαλμένα στην καθημερινότητα μας…
Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι μελέτες σαν αυτή για τα σκιάδια γίνονται από φόβο για την μετατροπή αυτών των απλοϊκών(;) κατασκευών σε ελεγχόμενα υπερμεγέθη ικριώματα με τεχνητά επίπεδα – ημιυπαίθριους χώρους και πατώματα (;) όπως αποδεικνύουν κάποιες άλλες προτάσεις σε γνωστά μέρη της χώρας…σαν μια καλή εφαρμογή νέων υλικών και μηχανισμών κλιματικής άνεσης(;)
Αφού μέχρι εδώ όλα είναι γνωστά, μια πρόταση: αντί το κόστος κατασκευής των σκιαδιών να επιβαρύνει τους καταστηματάρχες, να πεισθούν στο τέλος ή …πριν την αρχή της καλοκαιρινής σεζόν να μειώνουν σταδιακά τον αριθμό των κατά τα άλλα ομοιόμορφων και κοινότυπων σε ολόκληρο το λιμάνι τραπεζοκαθισμάτων, και σαν συνέχεια αυτού του μέτρου να τα αποθηκεύουν σε κάποιο εσωτερικό χώρο ή ακόμα πιο αποτελεσματικά σε κάποιο χώρο εκτός Τειχών – και μάλιστα με την απαραίτητη μεταξύ τους συνεργασία μπορεί κάτι τέτοιο να γίνεται καθημερινά από την πρωινή ή την μεσημεριανή και την μεταμεσονύχτια βάρδια του προσωπικού, χέρια μπορεί να βρεθούν – αν υπάρχει θέληση θα απολαμβάνουμε ….χωρίς φόβο ενδονοσοκομειακής λοίμωξης…..ατελείωτες βόλτες στην παραλία και τους δρόμους της παλιάς πόλης ολόκληρο τον υπόλοιπο χειμώνα….
Με τιμή
NI.KA.
Αναφέρομαι στο άρθρο του κ.Ανδριάνη για τις …χρονίζουσες μελέτες των σκιαδιών και τις τέντες ….υποκατάστατα στο Σιντριβάνι αφού έχω και εγώ διαπιστώσει την παράθεση των εποχών του χρόνου, του τουριστικού και κοσμοπολίτικου καλοκαιριού και του αμιγώς(;) χανιώτικου χειμώνα.
Θυμάμαι πριν λίγα χρόνια, μια συνάδελφος μηχανικός, από το προσωπικό του Υπουργείου ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. μάλιστα, χαρακτήρισε τις υπαίθριες σταθερές κατασκευές που εξυπηρετούν τα καταστήματα αναψυχής, χειμώνα – καλοκαίρι, σαν Εντατικές Κλινικές Νοσοκομείου και επαναλαμβάνω εδώ τον χαρακτηρισμό, θέλοντας να τονίσω ότι, όσο αφορά στο θέμα, το Ενετικό Λιμάνι, το Κουμ Καπί και κάθε τουριστική περιοχή ή πλατεία της πόλης, αποδεδειγμένα νοσεί……
Η εικόνα έρχεται από τα δημοφιλή τηλεοπτικά σήριαλ από τις φίλες Ηνωμένες Πολιτείες – νοσοκομεία μητροπόλεων πλήρως εξοπλισμένα με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας απομονώνουν κάθε ασθενή στα επείγοντα με ειδικές πλαστικές κουρτίνες, αεροκουρτίνες και δωμάτια υποπίεσης……
Οι ανθρώπινες συναθροίσεις – σε τουριστικές περιοχές στο εξωτερικό – για τους ίδιους λόγους: καφέ, ποτό ή φαγητό συνοδεύονται από πράσινο (πάλι αυτές οι αναπόφευκτες ζαρντινιέρες) και αρχιτεκτονικά στοιχεία σε σαφώς πιο διακριτικούς, πιο μαζεμένους σε έκταση, χώρους λίγων τετραγωνικών που δημιουργούν μια αίσθηση οικειότητας και ηρεμίας…εκεί απαγορεύεται και το κάπνισμα. …και πάλι, όσο αφορά το θέμα των τραπεζοκαθισμάτων, οι δήμοι σε κάθε χώρα και κάθε περιφέρεια αντιμετωπίζουν προβλήματα: καθαριότητας, διευθέτησης και οριοθέτησης των χώρων και φυσικά επιβολής προστίμων – της είσπραξης των δημοτικών φόρων, προβλήματα κατάληψης των δημόσιων χώρων.
Δυστυχώς δεν είναι δυνατόν να εξεταστεί εδώ μια διαφορετική πτυχή, αυτή της δημόσιας ιδιοκτησίας και φυσικά η κοινή προοπτική πόλης και αρχιτεκτονικής στον υπαίθριο δημόσιο χώρο!
Τα πράγματα εδώ φαίνονται απλά: τα κακόγουστα, τις περισσότερες φορές, σύνολα από ομπρέλες, πανιά – σίδερα – πλαστικά – τζάμια – θερμάστρες – ανεμιστήρες – τεχνητές βροχές, air condition – κλιματισμούς και πάσης φύσεως δροσιστικά ή θερμαντικά συστήματα – είναι δυστυχώς ότι πιο ακριβό έχουν να επιδείξουν τα περισσότερα καφέ, τα εστιατόρια και τα μπαρ στα Χανιά, τουλάχιστον μετά τις επίπεδες τηλεοράσεις, έτοιμες… ή πλήρους ανάλυσης…
Αρκεί καλό γούστο και σεβασμός στους πολίτες, όχι μόνο στους πελάτες, στα μνημεία – όταν μιλάμε για το Λιμάνι και την παλιά πόλη και φυσικά περισσότερο χρήμα κατά προτίμηση ιδιωτικό, για την αναπαλαίωση και την ανακατασκευή των κτηρίων που φιλοξενούν τέτοιες χρήσεις.
Αναμφισβήτητα ο ρόλος αυτών των υπαίθριων κατασκευών είναι θεραπευτικός… απέναντι στην ζέστη, τον ήλιο ή στο κρύο, την βροχή…. όπως όμως θεραπευτικό είναι να πίνεις τον καφέ σου στην παραλία του Λιμανιού – χειμώνα – καλοκαίρι, να βγαίνεις να διασκεδάζεις το βράδυ, δεν ξέρω μόνο για την οπτική που προσφέρουν αν είναι εξίσου θεραπευτική – ή μήπως λίγο θολή; όπως και για το εάν αποτελούν αποδεικτικό στοιχείο κυριότητας του χώρου και μονιμότητας αφού τα ίδια είναι πια αναπόσπαστα – μόνιμα – οικεία στοιχεία, πολλές φορές μάλιστα είναι ιδιαίτερα φιλικά, καλά βαλμένα στην καθημερινότητα μας…
Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι μελέτες σαν αυτή για τα σκιάδια γίνονται από φόβο για την μετατροπή αυτών των απλοϊκών(;) κατασκευών σε ελεγχόμενα υπερμεγέθη ικριώματα με τεχνητά επίπεδα – ημιυπαίθριους χώρους και πατώματα (;) όπως αποδεικνύουν κάποιες άλλες προτάσεις σε γνωστά μέρη της χώρας…σαν μια καλή εφαρμογή νέων υλικών και μηχανισμών κλιματικής άνεσης(;)
Αφού μέχρι εδώ όλα είναι γνωστά, μια πρόταση: αντί το κόστος κατασκευής των σκιαδιών να επιβαρύνει τους καταστηματάρχες, να πεισθούν στο τέλος ή …πριν την αρχή της καλοκαιρινής σεζόν να μειώνουν σταδιακά τον αριθμό των κατά τα άλλα ομοιόμορφων και κοινότυπων σε ολόκληρο το λιμάνι τραπεζοκαθισμάτων, και σαν συνέχεια αυτού του μέτρου να τα αποθηκεύουν σε κάποιο εσωτερικό χώρο ή ακόμα πιο αποτελεσματικά σε κάποιο χώρο εκτός Τειχών – και μάλιστα με την απαραίτητη μεταξύ τους συνεργασία μπορεί κάτι τέτοιο να γίνεται καθημερινά από την πρωινή ή την μεσημεριανή και την μεταμεσονύχτια βάρδια του προσωπικού, χέρια μπορεί να βρεθούν – αν υπάρχει θέληση θα απολαμβάνουμε ….χωρίς φόβο ενδονοσοκομειακής λοίμωξης…..ατελείωτες βόλτες στην παραλία και τους δρόμους της παλιάς πόλης ολόκληρο τον υπόλοιπο χειμώνα….
Με τιμή
NI.KA.
Σάββατο 12 Ιανουαρίου 2008
...τι απαιτείται για την αποκατάσταση ενός χώρου πρώην Λατομείου;
Η ανάγκη να γίνονται τομές και άλματα από το Παρελθόν οδηγεί στην διερεύνηση, ανάμεσα στα επιμέρους συνθετικά χαρακτηριστικά των ιστορικών τόπων και της μνήμης και στην δημιουργία εργαλείων για την μεταβολή από μια συνήθως αποσπασματική εικόνα – του σήμερα – σε ένα πιο ολοκληρωμένου χαρακτήρα, Αύριο…. επίσης η χαρακτηριστική προσέγγιση του χθες μέσα από την παρατήρηση του σήμερα είναι μέρος της αναζήτησης μιας πραγματικότητας που προηγείται της απλής οπτικής αντίληψης αλλά και της στυλιζαρισμένης εικόνας που είναι εργαλείο πιο τηλεοπτικό, τρόπος εμπορικής επιχειρηματικότητας και πολιτικών συναλλαγών.
Από Λατομεία δηλαδή, τι γνωρίζετε; Είχε κάνει κανείς σας κάποια προσπάθεια να καταλάβει τι απαιτείται για την αποκατάσταση ενός χώρου πρώην Λατομείου;
Αντίθετα οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων κινούνται ταχύτατα και υπακούουν σε σενάρια οικονομικά και πολιτικά κάτι που σημαίνει ότι ενώ μπορούν να προβλεφτούν είναι δυνατόν με τον ίδιο τρόπο και να ανατραπούν.
Εδώ είναι δυνατόν να ανοίξουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα παρένθεση: όταν εστιάσουμε στις καταστροφές και στις υπόλοιπες ανθρωπογενείς μεταβολές στο φυσικό περιβάλλον αλλά και στο τοπίο διακρίνουμε την σχηματοποίηση τους στον χώρο, στο συγκεκριμένο παράδειγμα των λατομείων είναι δυνατόν να γίνουν διακριτά ακόμα και διαφορετικά γεωλογικά στρώματα. Με ότι γίνεται αντιληπτό μέσα από τέτοιες προφανείς επεμβάσεις, αιτιολογείται η αναφορά στην διπλή αντίφαση που έχει η σχέση, των προκαλούμενων από τους ανθρώπους, καταστροφών με την στασιμότητα, το πάγωμα των (φυσικών) ροών και φαινομένων και των βίαιων εκδηλώσεων τους.
λειτουργούν σε ολόκληρη την Κρήτη λατομεία που κατηγορούνται ότι με τις συνεχείς επεκτάσεις τους καταστρέφουν το φυσικό περιβάλλον, στην περίπτωση της Καντάνου τον δρόμο προς το χωριό… και φυσικά το δάσος και ένα πανέμορφο φαράγγι… …λέγεται πως είχε ρόλο και ο Ζαχόπουλος στο να καθυστερήσει η κήρυξη του χώρου – του δρόμου μάλλον – ως Νεωτέρου Μνημείου…
...δρόμος πάνω σε τοίχο αντιστήριξης από ξερολιθιά! δρόμος σε επίχωση….. …προχθές σε ένα ντοκιμαντέρ αναφέρθηκε μια παρόμοια περίπτωση ενός δρόμου σε ένα γραφικό σημείο του νησιού της Χίου… είναι κτισμένος περίπου με τον ίδιο τρόπο που μοιάζει με υπερμεγέθη ξερολιθιά, αν δεν κάνω λάθος έχουν γίνει κάποιες κινήσεις για την προστασία του εκεί τοπίου… …ίσως μάλιστα να έχει κατασκευαστεί από τους ίδιους μαστόρους που συχνά ταξίδευαν σε όλη την χώρα, ίσως – ίσως τα παραδείγματα αυτού του τρόπου κατασκευής να είναι περισσότερα από ένα… ίσως απλά να μπορούσαν να αναφερθούν σαν …same landscapes.
Πριν τα Χριστούγεννα μου έστειλαν μια πρόσκληση για πεζοπορία στο Φαράγγι στην περιοχή…. Δυστυχώς ήταν Σάββατο και δεν είχα ανοίξει το mail box…. Έτσι – και δεν είχα καν κοιτάξει την εφημερίδα – που ήταν και ο καιρός καλός την επόμενη μέρα, Κυριακή…. Θα ήταν υπέροχα…. μια τέτοια εκδρομή - η πεζοπορική… εμπειρία δηλαδή…
Ξέρετε πόσο έχει πέσει η τιμή του οπλισμένου σκυροδέματος στον Νομό Χανίων τον τελευταίο καιρό; Είστε σίγουροι ότι τα αδρανή που παραδίδουν τα λατομεία αυτά δεν έχει κάποια σχέση;
Από Λατομεία δηλαδή, τι γνωρίζετε; Είχε κάνει κανείς σας κάποια προσπάθεια να καταλάβει τι απαιτείται για την αποκατάσταση ενός χώρου πρώην Λατομείου;
Τα φυσικά στοιχεία, τα φυσικά – οικολογικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά στο σύνολο των περιπτώσεων (ακόμα και σε φυσικές καταστροφές) παρουσιάζουν μια σταθερότητα ή μεταβάλλονται πιο αργά με ρυθμούς και ταχύτητες προβλέψιμες.
Αντίθετα οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων κινούνται ταχύτατα και υπακούουν σε σενάρια οικονομικά και πολιτικά κάτι που σημαίνει ότι ενώ μπορούν να προβλεφτούν είναι δυνατόν με τον ίδιο τρόπο και να ανατραπούν.
Εδώ είναι δυνατόν να ανοίξουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα παρένθεση: όταν εστιάσουμε στις καταστροφές και στις υπόλοιπες ανθρωπογενείς μεταβολές στο φυσικό περιβάλλον αλλά και στο τοπίο διακρίνουμε την σχηματοποίηση τους στον χώρο, στο συγκεκριμένο παράδειγμα των λατομείων είναι δυνατόν να γίνουν διακριτά ακόμα και διαφορετικά γεωλογικά στρώματα. Με ότι γίνεται αντιληπτό μέσα από τέτοιες προφανείς επεμβάσεις, αιτιολογείται η αναφορά στην διπλή αντίφαση που έχει η σχέση, των προκαλούμενων από τους ανθρώπους, καταστροφών με την στασιμότητα, το πάγωμα των (φυσικών) ροών και φαινομένων και των βίαιων εκδηλώσεων τους.
λειτουργούν σε ολόκληρη την Κρήτη λατομεία που κατηγορούνται ότι με τις συνεχείς επεκτάσεις τους καταστρέφουν το φυσικό περιβάλλον, στην περίπτωση της Καντάνου τον δρόμο προς το χωριό… και φυσικά το δάσος και ένα πανέμορφο φαράγγι… …λέγεται πως είχε ρόλο και ο Ζαχόπουλος στο να καθυστερήσει η κήρυξη του χώρου – του δρόμου μάλλον – ως Νεωτέρου Μνημείου…
...δρόμος πάνω σε τοίχο αντιστήριξης από ξερολιθιά! δρόμος σε επίχωση….. …προχθές σε ένα ντοκιμαντέρ αναφέρθηκε μια παρόμοια περίπτωση ενός δρόμου σε ένα γραφικό σημείο του νησιού της Χίου… είναι κτισμένος περίπου με τον ίδιο τρόπο που μοιάζει με υπερμεγέθη ξερολιθιά, αν δεν κάνω λάθος έχουν γίνει κάποιες κινήσεις για την προστασία του εκεί τοπίου… …ίσως μάλιστα να έχει κατασκευαστεί από τους ίδιους μαστόρους που συχνά ταξίδευαν σε όλη την χώρα, ίσως – ίσως τα παραδείγματα αυτού του τρόπου κατασκευής να είναι περισσότερα από ένα… ίσως απλά να μπορούσαν να αναφερθούν σαν …same landscapes.
Πριν τα Χριστούγεννα μου έστειλαν μια πρόσκληση για πεζοπορία στο Φαράγγι στην περιοχή…. Δυστυχώς ήταν Σάββατο και δεν είχα ανοίξει το mail box…. Έτσι – και δεν είχα καν κοιτάξει την εφημερίδα – που ήταν και ο καιρός καλός την επόμενη μέρα, Κυριακή…. Θα ήταν υπέροχα…. μια τέτοια εκδρομή - η πεζοπορική… εμπειρία δηλαδή…
Ξέρετε πόσο έχει πέσει η τιμή του οπλισμένου σκυροδέματος στον Νομό Χανίων τον τελευταίο καιρό; Είστε σίγουροι ότι τα αδρανή που παραδίδουν τα λατομεία αυτά δεν έχει κάποια σχέση;
Architecture of the twenty-first centuri!
...οφείλω μια ακόμα “απάντηση” – ή μου την "οφείλουν"; - ανακαλύπτω συνέχεια ότι αν κινηθούμε από τα Ανατολικά προς τα Δυτικά αγνοώντας αρκετές κατασκευές με μεγάλο ύψος και πάντα πριν την 11η Σεπτεμβρίου και τα σημερινά σχέδια των Νεοϋρκέζων για τον “Πύργο της Ελευθερίας” των χιλίων μέτρων αντικείμενα και κατασκευές που στην Ανατολή είναι μοναδικές στην Δύση διπλασιάζονταν ή πολλαπλασιάζονταν. Πριν την 11η Σεπτεμβρίου κτήρια – σύμβολα της Νέας Υόρκης ήταν οι δίδυμοι πύργοι. Στην Kuala – Lumpur (Μαλαισία) βρισκόταν το ψηλότερο συγκρότημα δίδυμων πύργων (οι Twin Towers της Petronas) με την χαρακτηριστική διαφορά ότι μια κατασκευή γεφυρώνει την απόσταση μεταξύ τους. Στην Ταιβάν σήμερα ολοκληρώνεται το ψηλότερο κτήριο του κόσμου, ένας μοναδικός γιγάντιος πύργος. Αυτός ήταν μόνο για την αρχή...
Τα περισσότερα επώνυμα έργα τέτοιου μεγέθους και ειδικότερα τέτοιου ...ύψους, σήμερα, σχεδιάζονται και πραγματοποιούνται στην Μέση και την Απω Ανατολή.... Οι Παγκόσμιες πόλεις - οι γιγάντιες Μητροπόλεις της Δύσης δεν είναι τίποτα μπροστά στις Γίγα-πόλεις της Ανατολής: Κάϊρο, Ντουμπάι, Δελχί, Βομβάη, Καράτσι, Τεχεράνη, Σιγκαπούρη, Χόγκ Κόγκ, Σανγκάη καί άλλες - Πεκίνο και πόλεις τις Ιαπωνίας.... ....Γέφυρες και Πύργοι, γιγάντια αεροδρόμια και λιμάνια αποτελέσματα της αλματώδους οικονομικής ανάπτυξης και ίσως των πληθυσμιακών μεγεθών; ή των κοινωνικών συνθηκών; εκεί που μιλάγαμε για τις παραγκουπόλεις και τις ...άθλιες συνθήκες διαβίωσης.....
τώρα μερικοί από μας θα είμαστε ανάμεσα στους μαγεμένους επισκέπτες ενός κόσμου του μέλλοντος.....
Τα περισσότερα επώνυμα έργα τέτοιου μεγέθους και ειδικότερα τέτοιου ...ύψους, σήμερα, σχεδιάζονται και πραγματοποιούνται στην Μέση και την Απω Ανατολή.... Οι Παγκόσμιες πόλεις - οι γιγάντιες Μητροπόλεις της Δύσης δεν είναι τίποτα μπροστά στις Γίγα-πόλεις της Ανατολής: Κάϊρο, Ντουμπάι, Δελχί, Βομβάη, Καράτσι, Τεχεράνη, Σιγκαπούρη, Χόγκ Κόγκ, Σανγκάη καί άλλες - Πεκίνο και πόλεις τις Ιαπωνίας.... ....Γέφυρες και Πύργοι, γιγάντια αεροδρόμια και λιμάνια αποτελέσματα της αλματώδους οικονομικής ανάπτυξης και ίσως των πληθυσμιακών μεγεθών; ή των κοινωνικών συνθηκών; εκεί που μιλάγαμε για τις παραγκουπόλεις και τις ...άθλιες συνθήκες διαβίωσης.....
τώρα μερικοί από μας θα είμαστε ανάμεσα στους μαγεμένους επισκέπτες ενός κόσμου του μέλλοντος.....
Self Punishment (third and last part)
Πρέπει να παρατηρήσουμε άλλη μια διαφοροποίηση μεταξύ των κυρίαρχων αντιλήψεων του Δυτικού Πολιτισμού και της ανατολίτικης φιλοσοφίας:
...η φιλοσοφία και οι ανατολίτικες θρησκείες έχουν έναν ιδιαίτερο τρόπο αντιμετώπισης της ύπαρξης , τελείως διαφορετικό από το γνωστό και ασφαλές ...σκέφτομαι άρα υπάρχω - "Cogito Ergo Sum" - του R. Descartes. Στην Δυτική φιλοσοφία η ανθρώπινη ολοκλήρωση εξαρτάται και από την εξωτερίκευση στο περιβάλλον και ακόμα από την οικειοποίηση των αισθητηριακών αντιλήψεων. Η αντίληψη στην ανατολίτικη φιλοσοφία, σε αυτές τις περιπτώσεις, διαμορφώνεται με κριτήρια κυρίως πνευματικά, ίσως αποτελέσματα ενός βαθύτερου στοχασμού και διακρίνεται από την πεποίθηση ότι ο κόσμος εμπεριέχεται ή ότι διακρίνεται μέσα στην ανθρώπινη ή στην(;) θεϊκή κατάσταση. Μια από τις δυναμικές καταστάσεις για την ύπαρξη μπορεί να θεωρηθεί …η θεϊκή.
...η φιλοσοφία και οι ανατολίτικες θρησκείες έχουν έναν ιδιαίτερο τρόπο αντιμετώπισης της ύπαρξης , τελείως διαφορετικό από το γνωστό και ασφαλές ...σκέφτομαι άρα υπάρχω - "Cogito Ergo Sum" - του R. Descartes. Στην Δυτική φιλοσοφία η ανθρώπινη ολοκλήρωση εξαρτάται και από την εξωτερίκευση στο περιβάλλον και ακόμα από την οικειοποίηση των αισθητηριακών αντιλήψεων. Η αντίληψη στην ανατολίτικη φιλοσοφία, σε αυτές τις περιπτώσεις, διαμορφώνεται με κριτήρια κυρίως πνευματικά, ίσως αποτελέσματα ενός βαθύτερου στοχασμού και διακρίνεται από την πεποίθηση ότι ο κόσμος εμπεριέχεται ή ότι διακρίνεται μέσα στην ανθρώπινη ή στην(;) θεϊκή κατάσταση. Μια από τις δυναμικές καταστάσεις για την ύπαρξη μπορεί να θεωρηθεί …η θεϊκή.
Self Punishment (second part)
Στην Ινδία ή καλύτερα στις Ινδίες.... ...το κοινωνικό και οικονομικό σύστημα, εννίοτε και το πολιτικό, βασίζεται - καλύτερα να πούμε: βασίζονταν, στις κάστες..... μην γελάτε σε λίγο έτσι θα συμβαίνει σε ολόκληρο τον κόσμο... ...μια από αυτές είναι, ή ίσως ήταν, αυτή των απόκληρων, μιασμάτων, λερών, ανίερων ή απλά των αυτοτιμωρούμενων.... ...και λέω ήταν γιατί τώρα πια με τις προόδους που έχει κάνει η οικονομία ....των πτωχών, αυτοί οι ανέγγιχτοι έχουν... ...έχουν "υποβαθμιστεί" σε απλούς πολίτες...
....και γράφω υποβαθμιστεί γιατί οι Ινδικές θεότητες τους στέρησαν το δικαίωμα στην ....αυτοτιμωρία ...που για αιώνες τους προστάτευε - τους έτρεφε - όριζε την ύπαρξη τους και την σημασία της παρουσίας τους μέσα σε ένα ιδιαίτερο κοινωνικό - οικονομικό πλαίσιο....
το δώρο της αυτοτιμωρίας λοιπόν - είναι κάτι τόσο δυνατό που μπορεί, ενώ προκαλεί πόνο ...τις περισσότερες φορές... να είναι το ξέσπασμα μετά από μια αποτυχία, καταστροφή κ.ο.κ. όπως ο θρήνος ή η άρνηση φαγητού και η αποφυγή καλλωπισμού και οι υπόλοιπες υπερβολές μετά τον θάνατο αγαπημένων προσώπων.....
φαίνεται ακόμα και σαν εξαγνισμός και σαν πνευματικό καθησύχασμα....
...είναι η αυτοκτονία αυτοτιμωρία; ή έρχεται από την αντίθετη πλευρά της σημερινής παγκοσμιότητας, την δυτική; ...πιθανόν να είναι και έτσι...
Αυτό-τιμωρία
...με την ελληνική, την Κρητικιά και την πολιτική παραβατικότητα - αν επιτρέπεται η χρήση του όρου, αντί του: ποινικοποίηση της δημόσιας και της οικονομικής ζωής ένοχος μπορεί να βρίσκομαι ακόμα και εγώ... αλλά και ένοχος και κατάφωρα, κοινωνικά και οικονομικά, αδικημένος ...
...πρέπει να ομολογήσω ότι το κλίμα εκείνων των ...παλιών ημερών ήταν ...το κάτι άλλο... ωραία ...καφέδες και τηλεόραση... παρεάκι με παλιούς ...και νέους... συμμαθητές, σπουδές και ότι θες.... ...χρήμα χρειάζεται... ...και όταν δεν δουλεύεις σκληρά...
βέβαια δεν μετανιώνω πραγματικά για τίποτα - χαμένος στα χαρτιά κερδισμένος τουλάχιστον συναισθηματικά.... δηλαδή πιο πλούσιος συναισθηματικά...
...δηλαδή έτσι όπως ποινικοποιούνται μερικά επαγγέλματα όπως αυτό του έλληνα μηχανικού - αναρωτιέμαι αν κάποιοι - συχνά υπεράνω νόμου και εκτός της εμβέλειας της κριτικής από το ευρύ κοινό - θα θελήσουν να χρησιμοποιήσουν τις ....κολάσιμες πράξεις και τις άλλες πονηριές ή τα απλά πταίσματα στα οποία μπορεί να καταφύγει ή να υποπέσει κανείς, σαν μοχλό πίεσης - για μια έμπρακτη μετάνοια ή για να εξοικονομήσουν κοινωφελείς κατά τα άλλα πόρους....
....εμείς δεν είμαστε βέβαια υψηλόβαθμα στελέχη υπουργείων και οργανισμών αλλά σε κάποιες στιγμές της ιδιωτικής ζωής μας μπορεί να έχουμε απειληθεί από φανερές ή κρυφές κάμερες που θέλησαν να κλέψουν κάποια - όχι πάντα τρυφερά - στιγμιότυπα.....
...στην πραγματικότητα αυτό που πρέπει να συμβαίνει είναι το αντίθετο, αφού Γραμματείς και Φαρισαίοι είναι συνήθως υπεράνω κριτικής... ...κριτές οι ίδιοι ...αλλά πάλι θυμάστε το Παραδικαστικό;....
Ο Πρόεδρος για παράδειγμα, υπεράνω κριτικής - οι Δικαστές υπεράνω - οι Επιτροπές ...ξεκινώντας από τις πιο απλές έως αυτές της Βουλής.... ...υπεράνω... ...ειδικά αυτές που μπορούν να χαρακτηριστούν πλουραλιστικές....
ο Πρωθυπουργός; ο Πρωθυπουργός είναι στην Ινδία.... που εκτός από εξωτική κουζίνα, η Ινδία έχει πλούσια μυθολογία και παράδοση - μεταξύ άλλων και στις ερωτικές τέχνες.... το χιούμορ μου μπορεί να ακούγεται κοινότυπο αλλά αυτές οι ....τέχνες μπορεί να αποδειχθούν πολύτιμες για την αντοχή σε μια πολιτική τρικυμία ή για την εξουδετέρωση πολιτικών και κοινωνικών εχθρών, αντιπάλων, ακόμα μπορεί να εξασφαλίσουν μυστικά και να ενισχύσουν τον φυσικό λόγο του ώστε να αντέξει ακόμα και μια ...εξοντωτική ανάκριση... - αυτό για τον υπεύθυνο γραφείου τύπου του Μεγάρου Μαξίμου...
ποιά να είναι άραγε η σχέση εκπαιδευτή και ...μετ-εκπαιδευόμενου.... ποιές είναι οι ασκήσεις - ή οι πράξεις εκμάθησης αυτών των ...μάλλον πολιτικών τεχνικών αντοχής, χειρισμού του λόγου, επιβολής και υποβολής....
είναι ανάλογες με τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονται μεταξύ μιας ειδικής συμβούλου ή ιδιαιτέρας γραμματέως με ένα διευθυντή ή ένα γενικό γραμματέα υπουργείου;
Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2008
Εισαγωγικό σημείωμα ...για την Αρχιτεκτονική
ήταν φθινόπωρο του 1988 ...μετά την κατά γενική ομολογία αποτυχία μου στις Πανελλήνιες (ή Πανελλαδικές καμία σημασία δεν έχει)....
Είναι, νομίζω, δύσκολο μέσα σε λίγες γραμμές να εκφράσω όλα τα όνειρα και τις προσδοκίες που έχω για την Αρχιτεκτονική σαν τέχνη και επιστήμη.
Από παιδί μου άρεσε να σχεδιάζω και να ζωγραφίζω, απεικονίζοντας τον κόσμο γύρω μου.
Με τον χρόνο (μεγαλώνοντας) μελετώντας την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας μου μα και γενικότερα της Ευρώπης (Γαλλία) κατάλαβα ότι οι σπουδές μου, σε μία Αρχιτεκτονική σχολή θα με βοηθήσουν να εκφραστώ και σαν άτομο και να βοηθήσω αυτή την πολιτιστική κληρονομιά να επιβιώσει είτε με την διατήρηση των μνημείων που υπάρχουν είτε με την δημιουργία τέτοιων κατασκευών αρμονικών με το περιβάλλον (οικολογία).
Οι σπουδές μου λοιπόν στην σχολή σας ελπίζω να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην πραγματοποίηση αυτών που ανέφερα παραπάνω.
Ευελπιστώντας
Ν.
Είναι, νομίζω, δύσκολο μέσα σε λίγες γραμμές να εκφράσω όλα τα όνειρα και τις προσδοκίες που έχω για την Αρχιτεκτονική σαν τέχνη και επιστήμη.
Από παιδί μου άρεσε να σχεδιάζω και να ζωγραφίζω, απεικονίζοντας τον κόσμο γύρω μου.
Με τον χρόνο (μεγαλώνοντας) μελετώντας την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας μου μα και γενικότερα της Ευρώπης (Γαλλία) κατάλαβα ότι οι σπουδές μου, σε μία Αρχιτεκτονική σχολή θα με βοηθήσουν να εκφραστώ και σαν άτομο και να βοηθήσω αυτή την πολιτιστική κληρονομιά να επιβιώσει είτε με την διατήρηση των μνημείων που υπάρχουν είτε με την δημιουργία τέτοιων κατασκευών αρμονικών με το περιβάλλον (οικολογία).
Οι σπουδές μου λοιπόν στην σχολή σας ελπίζω να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην πραγματοποίηση αυτών που ανέφερα παραπάνω.
Ευελπιστώντας
Ν.
και άλλα για το ποδήλατο - και όχι μόνο,λίγους μήνες μετά.....
Χανιά 18/11/2005 Ποδήλατο, Ποδηλατόδρομοι και Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας.
Κάτι που ξέρουμε όλοι: πρόφαση άγνοιας Νόμου απαγορεύεται, όμως υπάρχει και κάτι ακόμα που υποπτευόμαστε όλοι: το πλήθος των Νόμων είναι τεράστιο, η ελληνική Νομοθεσία απαιτεί απλούστευση, νέα κωδικοποίηση, εκσυγχρονισμό και βέβαια και κάποιες αλλαγές. Μια προσπάθεια να συγκεντρωθούν τα σημεία εκείνα του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Ν.2696/1999) που έχουν άμεση σχέση με την κυκλοφορία των ποδηλατιστών (αλλά και των ατόμων με ειδικές ανάγκες που δικαιούνται ίση μεταχείριση και την δυνατότητα των επιλογών που κάνουμε όλοι μας στις καθημερινές τους μετακινήσεις) δεν είναι πάντα ότι πιο απλό. Έτσι και αλλιώς και τα ποδήλατα δικαιούνται μια ανάλογη της σημασίας τους αντιμετώπιση από το ισχύον νομικό πλαίσιο. Και εδώ κάτι ακόμα που πιστεύουμε όλοι: Τα ποδήλατα στον δρόμο έχουν μεγάλη σημασία. Δυστυχώς για πολλούς που έχουν υπεύθυνες θέσεις στην Τροχαία και τα εμπλεκόμενα Υπουργεία (Δημόσιας Τάξης ή Μεταφορών) το ποδήλατο αποτελεί “διφορούμενο” μέσο κυκλοφορίας ή παραμένει στο περιθώριο και τα αποτελέσματα αυτής της νοοτροπίας τα αντιμετωπίζουμε συχνά. Παραδείγματα για αυτά που αναφέρονται παραπάνω υπάρχουν πολλά, από την στάθμευση σε δύο σειρές, ειδικά σε ώρες κυκλοφοριακής αιχμής, τα ατυχήματα από το άνοιγμα της πόρτας του οδηγού σε σταθμευμένα αυτοκίνητα και τελικά το ερωτηματικό του αν επιτρέπεται να κυκλοφορείς χωρίς άδεια και δίπλωμα … …αλλά απλά με ποδήλατο. Ίσως να χρειαστεί να φτάσει κανείς μέχρι τον τρόπο που αξιολογούνται και παραδίνονται τα έργα οδοποιίας γιατί σε αρκετές περιπτώσεις γίνονται με τέτοια προχειρότητα που η κίνηση στην άκρη (δεξιά) του οδοστρώματος είναι επικίνδυνη λόγω κακοτεχνιών (σαμάρια και ανωμαλίες) στις οποίες πρέπει να προσθέσεις και τις συνηθισμένες πια λακκούβες, τις σχάρες κ.λ.π. Για το Ποδήλατο όμως και την καθημερινή του χρήση οι απαιτήσεις είναι ευτυχώς διαφορετικές και οι κινητοποιήσεις όπως και η πίεση που ασκείται σήμερα στις Δημοτικές Αρχές και σε άλλους φορείς, για έργα και αποφάσεις γρήγορα επιταχύνει τις διαδικασίες. Ίσως το νομοθετικό πλαίσιο, παρόλο που είναι αρκετά “δυσκίνητο” να ακολουθήσει. Βέβαια τα πρότυπα για την εφαρμογή των μελετών αλλά και για την διαμόρφωση της κυκλοφορίας στις ελληνικές πόλεις έρχονται από το εξωτερικό και κυρίως από τις χώρες της Ευρώπης. Το ίδιο ισχύει και για την διαμόρφωση της νομοθεσίας που αφορά την κυκλοφορία του ποδήλατου και έτσι διατάξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης πιθανόν να υπερισχύουν της “οπισθοδρομικής”(;) Ελληνικής νομοθεσίας (βλ. άδεια και δίπλωμα για την οδήγηση Ποδήλατου). Κάτι άλλο που παρουσιάζεται αρκετά συχνά είναι η άποψη πως η Ελληνική πραγματικότητα είναι διαφορετική και πως όπως και η κυκλοφορία του αυτοκινήτου έτσι και το ποδήλατο στον Ελληνικό χώρο χρειάζεται διαφορετική διαχείριση. Χρειάζεται δηλαδή διαφορετική αντιμετώπιση και αρκετά διαφορετικές υποδομές, δηλαδή ιδιαίτερη σχεδίαση και χάραξη των ποδηλατοδρόμων, των χώρων για την στάθμευση του και ίσως απλούστευση των διατάξεων που αφορούν την κυκλοφορία του. Στην περίπτωση αυτής της συζήτησης έχει σημασία να καταλάβουμε ότι όπως το πλήθος των πινακίδων σήμανσης και ο λαβύρινθος των δρόμων, των κατευθύνσεων, ακόμα και των ποδηλατοδρόμων που έρχονται να προστεθούν στις χαράξεις έτσι και οι πολλοί κανονισμοί και κανόνες κυκλοφορίας, ειδικά οι αστείες απαγορεύσεις, για παράδειγμα η απαγόρευση μεταφοράς ποδηλάτων από τα μέσα μαζικής μεταφοράς, σε πολλές περιπτώσεις κάνουν την κυκλοφορία δυσλειτουργική. Για όλους τους συνειδητοποιημένους πολίτες, οδηγούς, πεζούς αλλά και ποδηλάτες η αντιμετώπιση των κυκλοφοριακών προβλημάτων με συμπληρωματικές διατάξεις, όπως για παράδειγμα για τις θέσεις και τον έλεγχο της στάθμευσης ή η προσθήκη και άλλων χώρων στάθμευσης μέσα στην πόλη (και οι μεθοδεύσεις επέκτασης των ήδη υπαρχόντων) είναι μια ακόμα απογοήτευση. Η ένταξη του ποδήλατου σαν μέσο μετακινήσεων στην πόλη ιεραρχεί με αυστηρότητα και διαχωρίζει την κυκλοφορία. Το συγκριτικό πλεονέκτημα της ολοκληρωμένης ένταξης του στο κυκλοφοριακό σύστημα είναι ακριβώς τα άμεσα οφέλη αυτής της ορθολογικής διαχείρισης του χώρου των δρόμων και του χρόνου των μετακινήσεων. Τουλάχιστον οι μισοί ποδηλάτες, αν όχι όλοι κάποιες στιγμές, απειθαρχούν με μεγάλη ευκολία και ίσως νιώθοντας και κάποια ικανοποίηση, στις μονοδρομήσεις και στους φωτεινούς σηματοδότες. Αν και σε μερικές χώρες με σίγουρο παράδειγμα την Γερμανία, επιτρέπεται σε μονόδρομους με ειδική σήμανση, η αντίθετη κίνηση του ποδηλάτη, εδώ, στην Ελλάδα κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται αντίθετα με την λογική που την θέλει ασφαλέστερη επιλογή αφού έτσι επιτυγχάνεται οπτική επαφή αντίρροπα κινούμενων οχημάτων. Επίσης δεν φαίνεται πιθανόν να πραγματοποιηθούν χαράξεις ποδηλατοδρόμων και στις δυο πλευρές του δρόμου ή ποδηλατοδρόμοι μονής κατεύθυνσης κάτι που είναι σπατάλη πολύτιμου χώρου, αν και σε αρκετά κέντρα και κόμβους μια τέτοια λύση θα απλοποιούσε την σχεδίαση, ειδικά αν υπολογίσεις τις επιλογές που έχεις στις διασταυρώσεις. Οι διεκδικήσεις για την δημιουργία ολοκληρωμένου δικτύου ποδηλατοδρόμων στα Χανιά, τα τελευταία δύο χρόνια, μπορούν να επαναλαμβάνονται χωρίς να χάνουν την πρωτοτυπία τους και την δυναμικότητα τους. Αν αφαιρέσεις όμως από τον χαρακτήρα τους την πολιτική και κοινωνική διεκδικητική διάσταση υπόκεινται στις διατάξεις του άρθρου 40 του Κ.Ο.Κ. που απαγορεύει στους ποδηλάτες να κινούνται ανά δύο (!) ή και περισσότεροι παράλληλα στο οδόστρωμα (...ο νόμος απαγορεύει την παρακώλυση της κυκλοφορίας και σίγουρα όχι την ...συγκέντρωση και ...διαμαρτυρία.... ).
Χανιά 22/02/2006 Το αστικό πλαίσιο για το Ποδήλατο.(1ο Μέρος).
Μετά τα επιμορφωτικά ταξίδια των επικεφαλής του Δημοτικού Συμβουλίου σε συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό και την ένταξη της πόλης μας στο Δίκτυο ελληνικών πόλεων “για τη βιώσιμη κινητικότητα και το ποδήλατο” ανακοινώνεται και η υπογραφή της ανάθεσης συμπληρωματικής μελέτης για την κατασκευή ποδηλατοδρόμων όπως εδώ και μήνες αναμενόταν. Δεν πρόκειται όμως να αλλάξει τίποτα από τα μέχρι τώρα σχέδια της Β΄ φάσης της μελέτης κυκλοφοριακής οργάνωσης που αφορούν το ποδήλατο και ο λόγος είναι ότι ήδη αυτή έχει εγκριθεί από το αρμόδιο Υπουργείο (ΠΕΧΩΔΕ). Πρέπει βέβαια να διακρίνουμε στην επικαιρότητα ακόμα και μια δυναμική “από κάτω προς τα πάνω” που δείχνει το βαθμό ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινωνίας γιατί η προσέγγιση των προβλημάτων της κυκλοφορίας είναι καλύτερα να χαρακτηρίζεται και από πρόθεση ανατροπών όσο και από ειλικρίνεια. Έχουν γίνει πολλές προτάσεις, αρκετοί συμπολίτες μας έχουν όραμα για τα Χανιά των επόμενων χρόνων και μπορούν να έχουν σημαντικό ρόλο ίσως όμως όχι και ολόκληρη την ευθύνη της κατάθεσης προτάσεων. Η πόλη δεν χωράει πια άλλα αυτοκίνητα. Αρκετά ακόμα μπορεί να σημειώσει και κάποιος που δεν είναι ειδικός και αρκετές συνοικίες του κέντρου σύντομα θα οριοθετούνται ή θα χωρίζονται από μονό-δρόμους - όπου τα αυτοκίνητα θα μπορούν να αναπτύξουν μεγαλύτερη ταχύτητα - με ακόμα μεγαλύτερο φορτίο κίνησης και αυξημένα επίπεδα θορύβου. Αν συμπληρώσουμε στην εικόνα και τους νέους ανισόπεδους(;) κόμβους και (υποθετικά) υπέργεια πολυώροφα Parking στις εισόδους της πόλης θα πούμε ότι με τις νέες δυνατότητες θα προωθήσουμε τη "συνδυασμένη χρήση Ι.Χ. και ΜΜΜ". Θα έπρεπε να είχε ήδη αλλάξει τελείως η νοοτροπία και ο τρόπος χρήσης του Ι.Χ. αυτοκινήτου. Ακόμα και αν με τέτοια μέτρα (mini-bus) γίνεται να διαφυλαχτεί για παράδειγμα η φυσιογνωμία της παλιάς πόλης, θα χρησιμοποιείται εκεί το ποδήλατο όταν από νοοτροπία και συνήθεια όλοι πια χρησιμοποιούν αυτοκίνητο; Το πιο ενδιαφέρον που διαπιστώνει κανείς παρακολουθώντας τις διαδρομές που προτείνονται για το ποδήλατο είναι ότι καλύπτουν το σύνολο της έκτασης του κέντρου αλλά και ότι αυτοπεριορίζονται στην περιοχή της πόλης που είναι σχετικά ισόπεδη. Το αμέσως επόμενο είναι ότι διέρχονται από διακριτά όρια της παλιάς πόλης που ούτως ή άλλως απαιτεί ξεχωριστή κυκλοφοριακή μελέτη. Πρέπει να γίνει αναφορά στις αναπλάσεις στις συνοικίες της που δεν προβλέπουν χώρο για το ποδήλατο. Η λύση για μια ακόμη φορά θα είναι οι σημειακές ταπεινώσεις των κράσπεδων σε κάποια πεζοδρόμια ή διαφορετικές υφές και χρωματισμοί των υλικών οδοποιίας. Σε πολλές περιπτώσεις λειτουργούν Parking αυτοκινήτων με την συνωμοτική συμφωνία των υπευθύνων που μεταθέτουν ένα πρόβλημα που υποθετικά μόνο είναι αντιστρέψιμο. Το πλεονέκτημα είναι ότι οι χώροι δεν πρόκειται να καταληφθούν από άλλες χρήσεις, αλλά η κατάσταση έχει οριστικοποιηθεί σε αρκετά σημεία. Με ένα περίεργο τρόπο και οι υπόλοιπες χαράξεις στην σύγχρονη πόλη κινούνται περιφερειακά τριών ευδιάκριτων περιοχών της που είναι με την σειρά το Κουμ Καπί, τα Νέα Καταστήματα με το Δημαρχείο και γύρω από τον Δημοτικό Κήπο. Τα Χανιά εκτός από τον ιστορικό πυρήνα διαθέτουν ένα “ακτινωτό” δίκτυο κεντρικών αρτηριών στις οποίες το ποδήλατο δεν βρίσκει ασφαλή θέση αν δεν εφαρμοστεί η μελέτη και κατασκευαστούν μόνιμες υποδομές και ποδηλατόδρομοι. Ακόμα πιο αποτρεπτικά είναι τα προβλήματα που προκύπτουν από την έλλειψη κυκλοφοριακής αγωγής και ελέγχου της στάθμευσης και το ενδεχόμενο να γίνει δεύτερη φύση του προτεινόμενου δικτύου ποδηλατοδρόμων η συνεχής αστυνόμευση του. Το πρόβλημα υπάρχει και στην παραλία του ΚουμΚαπί που προτείνεται για την χάραξη ποδηλατοδρόμου. Οι αντιδράσεις των κατοίκων στην λειτουργία των καταστημάτων διασκέδασης είναι ο καλύτερος σύμμαχος σε μια τέτοια προσπάθεια αλλά θα είναι τελικά δυνατή η συνύπαρξη όλων αυτών στον δημόσιο χώρο; Η χρήση του ποδήλατου είναι φιλική προς τους εμπόρους και τους καταστηματάρχες μια που οι ποδηλάτες μπορούν και καταναλώνουν όπως οι πολίτες που κάνουν τα ψώνια τους πεζή, μπορούν και κάνουν συχνές μικρές στάσεις αντίθετα από τους χρήστες των αυτοκινήτων που είναι υποχρεωμένοι σε βιαστικές διελεύσεις. Όμως όσο και να φαίνεται περίεργο αυτό που λείπει στην σημερινή πρόταση είναι οι …προορισμοί. Οι διαδρομές μέσα στην πόλη καλό θα ήταν να έχουν αρχή και τέλος ή ακόμα καλύτερα να συμπεριλαμβάνουν κέντρα εξυπηρέτησης των παρακείμενων γειτονιών ή τα κυριότερα σχολικά συγκροτήματα όπως αυτά στην ΑΒΕΑ ή τον Κουμπέ. Και άλλοι προορισμοί περιμένουν ποδηλάτες όπως οι χώροι πολιτιστικών και καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, το Ωδείο, τα Νεώρια, το Κ.Α.Μ., η Πινακοθήκη, το πολιτιστικό κέντρο στο παλιό Τελωνείο, τόσοι πολλοί και τόσο συγκεντρωμένοι που φτάνουν! Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση έξω από τα στενά όρια του Δήμου είναι η σύνδεση με τους Αγ.Αποστόλους με ποδηλατικό μονοπάτι και σαν επιλογή είναι η καταλληλότερη όπως δείχνουν και παρόμοια παραδείγματα σε άλλες επαρχιακές πόλεις. Δεν είναι θέμα μόνο ηθικό, έχει μια διαφορετική διάσταση στο χώρο. Όποιος και να είναι τελικά ο τρόπος αυτό που πρέπει να κερδίσουμε είναι η μεγαλύτερη δυνατή “αποτελεσματικότητα” (…δανείζομαι την έκφραση από τα λόγια του κ.Βιρβιδάκη σε πρόσφατα εγκαίνια έκθεσης στο Κ.Α.Μ.) αυτών των παρεμβάσεων με όρους το κοινό συμφέρον και την ποιότητα της ζωής στα επόμενα χρόνια.
Χανιά 22/02/2006 Ένα αστικό και πολιτιστικό πλαίσιο για το Ποδήλατο. (2ο Μέρος).
Για το Ποδήλατο και την καθημερινή του χρήση ίσως τα πράγματα να φαινόταν πιο απλά αν από σεβασμό, θαυμασμό ή από φόβο του παραχωρούνταν πάντα η προτεραιότητα. Δεν είναι θέμα μόνο ηθικό, έχει μια διαφορετική χωρική διάσταση. Η ένταξη του ποδήλατου σαν μέσο μετακινήσεων στην πόλη μπορεί να μην επιτρέπει την “ανάμιξη” της κυκλοφορίας, μπορεί να διαχωρίζει τους δρόμους σε επιπλέον λωρίδες κυκλοφορίας και να δημιουργεί έναν λαβύρινθο σημάνσεων και χαράξεων, διαγραμμίσεων. Αλλά η ολοκληρωμένη ένταξη του στο κυκλοφοριακό σύστημα εκτός από τα άλλα άμεσα οφέλη της φαίνεται ότι προωθεί και την οικονομική και κοινωνική συνοχή και ότι ενισχύει την πολιτιστική ταυτότητα της πόλης μας. Και οι δυο αυτοί όροι έχουν πληγωθεί από τον εγωισμό των …”εκτός δρόμου” αυτοκινήτων με το μεγάλο κόστος και το ανοικονόμητο μέγεθος. Παραμένει όμως αναπάντητο το ερώτημα για το αν οι προς διαμόρφωση ποδηλατοδρόμοι θα εξυπηρετούν ένα ευρύ φάσμα μετακινήσεων ή αν θα αποτελέσουν άλλοθι για προνομιακές περιηγήσεις. Χρήση του ποδηλάτου είναι δυνατή από όλες τις κοινωνικές τάξεις και συχνά τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να το επιλέγουν οι οικονομικοί μετανάστες στις καθημερινές τους μετακινήσεις για δουλειά, θυμίζοντας άλλες εποχές που ήταν (το ποδήλατο) καθημερινό εργαλείο μικροεμπόρων, μεταφορέων και των συμπαθέστατων ταχυδρόμων. Προσωπικά, δυο δεκαετίες τουλάχιστον πίσω στον χρόνο, θυμάμαι τον ποδηλάτη που με ένα μεγάλο μεταλλικό κουτί δεμένο στην σχάρα μετέφερε αξημέρωτα την καυτή μπουγάτσα στο κατάστημα του Ιορδάνη από το “κρυφό” για τους πολλούς εργαστήριο. Για να βρεθούν ίχνη στον χρόνο είναι δυνατόν να γίνουν κάποιες μεταθέσεις με τα χαρακτηριστικά της καθημερινότητας στο παρελθόν, μόνο που αυτά δεν περιορίζονται στο χώρο. Οι συμπεριφορές που αφορούν την κυκλοφορία δεν είναι αδιάφορες των τοπικών συνθηκών. Μια παράμετρος που μεταβάλλεται και συνθέτει την εικόνα της πόλης είναι η κατάσταση στις μεταφορές και τις συγκοινωνίες με την χρήση μεταξύ άλλων (ιππήλατων κάρων κυρίως) και του ποδηλάτου. Από τον μεσοπόλεμο μέχρι και την δεκαετία του ’60 το ποδήλατο συνδέει την παραγωγική ύπαιθρο με την πόλη και το εμπορικό κέντρο και έχει ιδιαίτερο ρόλο στην οικονομία αφού αποτελεί μέσο μεταφοράς των εργαζόμενων σε εργοστάσια και βιοτεχνίες. Βλέποντας τις παλιές φωτογραφίες και τις καρτ-ποσταλ με την Δημοτική Αγορά αναγνωρίζει κανείς μια πλατεία ενιαία, χωρίς υψομετρικές διαφορές, ασφαλτοστρωμένη βέβαια όπως και η Χ.Γιάνναρη, να δίνει την εντύπωση ότι εκτείνεται σε μια μεγάλη περιοχή και να φιλοξενεί ταξί, λεωφορεία, φορτηγά και …ποδήλατα. Στον στενό δρόμο πίσω από το 1ο Γυμνάσιο, την οδό Τσουδερών, ήταν συγκεντρωμένα συνεργεία που νοίκιαζαν ποδήλατα και μαγαζιά της συντεχνίας των ποδηλατάδων. Τα ονόματα στις ταμπέλες των καταστημάτων τα θυμούνται οι μεγαλύτεροί, Αρμ.Ντινιόζος, Μιχ. Μόρτογλου, Χρ. Μόρτογλου, Χρ. Πάτερος, Κωνσταντινίδης, Σφηναρολάκης, Τσισμενάκης. Το ποδήλατο ήταν το μέσο μετακίνησης των μη προνομιούχων αλλά και ανθρώπων κάθε ηλικίας που ένιωθαν αγάπη για αυτό το δίτροχο και κέρδιζαν σε υγεία και ευεξία χρησιμοποιώντας το. Την εποχή που τα αυτοκίνητα το έδιωξαν από τον δρόμο στα μέσα της δεκαετίας του ΄70 η εικόνα του μόνο πάλιωσε, γέρασε όπως και κάποιοι από τους ποδηλάτες εκείνων των χρόνων με τα βαριά ποδήλατα-αντίκες. Με τις νέες οικονομικές συνθήκες που έκαναν το αυτοκίνητο όλο και πιο προσιτό ο ρόλος του ποδηλάτου άλλαξε και έγινε αθλητικός με πολλές ταχύτητες και νέες ηλικίες που έπαιζαν και μάθαιναν την κυκλοφορία και τους δρόμους.
Δημοσιεύτηκε στα Χ.Ν. την Παρασκευή 17/03/2006 ...με λίγες διορθώσεις και πλούσιο φωτογραφικό υλικό..... ...πόσο γρήγορα περνάνε δύο, τρία χρόνια, ε;
Υ.Γ. (σήμερα, Δευτέρα 5 Μαϊού έγιναν και άλλες μικρές διορθώσεις και προσθέσεις στο κείμενο - τις επέβαλε η κριτική που του έγινε και το γεγονός ότι όταν γραφόταν δεν είχα τον απαραίτητο χρόνο να αναπτύξω πλήρως τις διαφορετικές σκέψεις μου ...σε ολόκληρο το μήκος... και το πλάτος των παραγράφων του...)
Παλιές Δημοσιεύσεις για το Ποδήλατο.....μια που το θυμηθήκαμε...
Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο... Σεπτέμβρης 2005....
Πρώτη Απόπειρα για να γράψω σε Καθημερινή Εφημερίδα..... ....πετυχημένη;
THN ΠΕΜΠΤΗ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ
Κίνηση με ποδήλατο!
ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΑΠΑΛΛΑΓΜΕΝΗ ΑΠΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
Είναι φανερό ότι τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες για
την ανάπτυξη της πόλης μας. Προσπάθειες και επιτυχίες που πιστώνονται στο
σύνολο των πολιτικών, επιστημονικών, κοινωνικών και πολιτιστικών φορέων του τόπου.
Δεν είναι μόνο η επιτυχία της ανακύκλωσης μέρους των απορριμμάτων, οι αναπλάσεις στις συνοικίες και στην περιφέρεια ή οι εργασίες ανάδειξης των ενετικών οχυρώσεων ή ακόμα και αυτή η κυκλοφοριακή μελέτη που υπόσχεται μια τελείως διαφορετική εικόνα του κέντρου με εκτεταμένες πεζοδρομήσεις.
Πολλοί από τους κατοίκους της διεκδικούν συνειδητά περισσότερα. Καλύτερες συνθήκες ζωής, λιγότερο καυσαέριο και θόρυβο, τη δυνατότητα να μετακινούνται χωρίς ταλαιπωρία και κίνδυνο, διεκδικούν μια πόλη πιο ζωντανή και πιο σύγχρονη, με περισσότερες διαστάσεις και σίγουρα λιγότερο βαρετή. Οι περισσότερες δραστηριότητες και οι εργασιακοί χώροι συγκεντρώνονται ακόμα στο κέντρο των Χανίων και στην Παλιά Πόλη και οι μετακινήσεις με αυτοκίνητο όχι μόνο προκαλούν περιβαλλοντικά προβλήματα (ακόμα και οπτική ρύπανση και οσμές) αλλά έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές προστασίας και την προβολή και ανάδειξη των μνημείων και με τα δικαιώματα των πολιτών με την κατάληψη του δημόσιου χώρου που αποτελεί σημαντικό αγαθό και μπορεί να αποφέρει έσοδα διαφορετικά από τα τέλη στάθμευσης και τη φορολογία. Οι δημόσιες συγκοινωνίες προσφέρουν μια εναλλακτική λύση, αλλά δεν είναι μοναδική.
Ένας από τους τρόπους να μετακινείσαι στην πόλη, εκτός από πεζός, είναι αυτός της κυκλοφορίας με ποδήλατο χωρίς αυτό να σημαίνει ότι διαφέρεις και χωρίς να τυχαίνεις μιας ιδιαίτερης αντιμετώπισης από τις αρχές και από τους “προπορευμέ-νους” οδηγούς. Η παρουσία, πριν λίγα χρόνια, αστυνομικών με ποδήλατα στους δρόμους του κέντρου ήταν ένα θετικό παράδειγμα που σήμερα λείπει από τη συνολική εικόνα. Ίσως αυτό να είναι μια ακόμα καλή ιδέα για την οργάνωση της Δημοτικής Αστυνομίας.
Προκειμένου να αυξηθεί η χρήση των ποδηλάτων ως καθημερινό μέσο συγκοινωνίας, είναι σημαντικό να υπάρξει ένα σύστημα κυκλικών “πορειών” με στόχο να καλύπτεται ολόκληρη η περιοχή της πόλης και όλες οι μετακινήσεις του πληθυσμού. Οι πορείες με ποδήλατο που έγιναν στα Χανιά το χειμώνα 2004 - 2005 ήταν ένας ακόμα τρόπος διεκδίκησης μιας πραγματικότητας που απαιτεί την πόλη πιο καθαρή, πιο ασφαλή και με λιγότερα αυτοκίνητα.
Τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να γίνονται αποδεκτές, να ενισχύονται και να επιβεβαιώνονται και από την παρουσία των πολιτών και από τη στάση των αρμόδιων φορέων. Χαρακτηριστικό της δημοκρατίας στη χώρα μας είναι, τουλάχιστον τις τελευταίες δεκαετίες, οι αποφάσεις να μπορούν να παίρνονται με τη συμμετοχή και την ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων, στην προσπάθεια να γίνεται όλο και πιο πλατιά, πιο συμμετοχική και πιο αποτελεσματική.
Η Δημοτική αρχή μετά από την απήχηση που είχαν οι κινητοποιήσεις από ομάδες πολιτών και με ευκαιρία την Παγκόσμια μέρα κίνησης χωρίς αυτοκίνητο αποφασίζει σωστά και υπόσχεται να οργανώσει Ποδηλατοδρομία στο κέντρο της πόλης, κλήρωση ποδηλάτων και βράβευση όσων συμμετάσχουν.
Για μια φιέστα που μπορεί να έχει επιτυχία, όλα αυτά είναι παραπάνω από αρκετά, όμως για να δείξεις ότι μια μέρα χωρίς αυτοκίνητο δεν φτάνει για να γίνει η πόλη πιο ανθρώπινη απαιτείται προγραμματισμός, αρκετή δουλειά και θέληση που πιστεύω ότι δεν λείπει από τους ανθρώπους του δήμου. Αυτό που χρειάζεται είναι χρόνος και καλύτερη οργάνωση αλλά μάλλον το 2006 που 22 του Σεπτέμβρη θα βρισκόμαστε στη μέση προεκλογικής περιόδου οι προτεραιότητες θα είναι διαφορετικές.
Δεν φτάνει η επιτυχία της οργάνωσης πριν λίγους μόνο μήνες ημερίδας για το ποδήλατο στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου.
Η διαδικασία για την ένταξη ενός διευρυμένου δικτύου Ποδηλατοδρόμων, που κατά προτίμηση προστατεύονται και φυλάσσονται, στην κυκλοφοριακή μελέτη αξίζει να ξεκινήσει άμεσα και αυτό που λείπει ακόμα σήμερα είναι οι αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου.
Η αντιπαράθεση μια μέρα που ο στόχος μπορεί να είναι κοινός για όλους, δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να λυθούν τα προβλήματα της πόλης, είναι όμως ένας τρόπος για να μείνουν οι διεκδικήσεις ζωντανές και να απαιτήσουν οι ποδηλάτες, όσοι μετακινούνται πεζή, οι μαθητές, οι ηλικιωμένοι, οι επισκέπτες και όσοι δεν έχουν αυτοκίνητο ή δεν θέλουν να έχουν αυτοκίνητο, για άλλη μια φορά, χώρο στην πόλη, ηρεμία, άνεση και ασφάλεια.
Η πορεία με ποδήλατα δεν θα αλλάξει τελικά δρομολόγιο προς κάποιο άλλο μέρος της πόλης, τους Αγ. Αποστόλους για παράδειγμα, ούτε θα είναι απλά μια εκδρομή, θα είναι μια πορεία διεκδικήσεων για μια πόλη απαλλαγμένη απο κυκλοφοριακά προβλήματα.
Είναι σχεδόν ένας χρόνος τώρα που επέστρεψα στην γενέτειρα μου πόλη, τα Χανιά έπειτα από πολλών χρόνων σπουδές που αρκετές φορές είχαν σαν αντικείμενο τους την ίδια μου την πόλη. Πάντα επέστρεφα τα καλοκαίρια και τις γιορτές αλλά αυτό είναι διαφορετικό. Τα τοπία στις πόλεις στην Ευρώπη και τον ανεπτυγμένο κόσμο αλλάζουν με κάθε ευκαιρία, όπως αλλάζουν και εκσυγχρονίζονται και οι υποδομές που προσφέρονται. Εδώ και λίγο καιρό αναρωτιέμαι για το αν τα Χανιά έχουν ήδη αλλάξει πραγματικά.
Πρώτη Απόπειρα για να γράψω σε Καθημερινή Εφημερίδα..... ....πετυχημένη;
THN ΠΕΜΠΤΗ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ
Κίνηση με ποδήλατο!
ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΑΠΑΛΛΑΓΜΕΝΗ ΑΠΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
Είναι φανερό ότι τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες για
την ανάπτυξη της πόλης μας. Προσπάθειες και επιτυχίες που πιστώνονται στο
σύνολο των πολιτικών, επιστημονικών, κοινωνικών και πολιτιστικών φορέων του τόπου.
Δεν είναι μόνο η επιτυχία της ανακύκλωσης μέρους των απορριμμάτων, οι αναπλάσεις στις συνοικίες και στην περιφέρεια ή οι εργασίες ανάδειξης των ενετικών οχυρώσεων ή ακόμα και αυτή η κυκλοφοριακή μελέτη που υπόσχεται μια τελείως διαφορετική εικόνα του κέντρου με εκτεταμένες πεζοδρομήσεις.
Πολλοί από τους κατοίκους της διεκδικούν συνειδητά περισσότερα. Καλύτερες συνθήκες ζωής, λιγότερο καυσαέριο και θόρυβο, τη δυνατότητα να μετακινούνται χωρίς ταλαιπωρία και κίνδυνο, διεκδικούν μια πόλη πιο ζωντανή και πιο σύγχρονη, με περισσότερες διαστάσεις και σίγουρα λιγότερο βαρετή. Οι περισσότερες δραστηριότητες και οι εργασιακοί χώροι συγκεντρώνονται ακόμα στο κέντρο των Χανίων και στην Παλιά Πόλη και οι μετακινήσεις με αυτοκίνητο όχι μόνο προκαλούν περιβαλλοντικά προβλήματα (ακόμα και οπτική ρύπανση και οσμές) αλλά έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές προστασίας και την προβολή και ανάδειξη των μνημείων και με τα δικαιώματα των πολιτών με την κατάληψη του δημόσιου χώρου που αποτελεί σημαντικό αγαθό και μπορεί να αποφέρει έσοδα διαφορετικά από τα τέλη στάθμευσης και τη φορολογία. Οι δημόσιες συγκοινωνίες προσφέρουν μια εναλλακτική λύση, αλλά δεν είναι μοναδική.
Ένας από τους τρόπους να μετακινείσαι στην πόλη, εκτός από πεζός, είναι αυτός της κυκλοφορίας με ποδήλατο χωρίς αυτό να σημαίνει ότι διαφέρεις και χωρίς να τυχαίνεις μιας ιδιαίτερης αντιμετώπισης από τις αρχές και από τους “προπορευμέ-νους” οδηγούς. Η παρουσία, πριν λίγα χρόνια, αστυνομικών με ποδήλατα στους δρόμους του κέντρου ήταν ένα θετικό παράδειγμα που σήμερα λείπει από τη συνολική εικόνα. Ίσως αυτό να είναι μια ακόμα καλή ιδέα για την οργάνωση της Δημοτικής Αστυνομίας.
Προκειμένου να αυξηθεί η χρήση των ποδηλάτων ως καθημερινό μέσο συγκοινωνίας, είναι σημαντικό να υπάρξει ένα σύστημα κυκλικών “πορειών” με στόχο να καλύπτεται ολόκληρη η περιοχή της πόλης και όλες οι μετακινήσεις του πληθυσμού. Οι πορείες με ποδήλατο που έγιναν στα Χανιά το χειμώνα 2004 - 2005 ήταν ένας ακόμα τρόπος διεκδίκησης μιας πραγματικότητας που απαιτεί την πόλη πιο καθαρή, πιο ασφαλή και με λιγότερα αυτοκίνητα.
Τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να γίνονται αποδεκτές, να ενισχύονται και να επιβεβαιώνονται και από την παρουσία των πολιτών και από τη στάση των αρμόδιων φορέων. Χαρακτηριστικό της δημοκρατίας στη χώρα μας είναι, τουλάχιστον τις τελευταίες δεκαετίες, οι αποφάσεις να μπορούν να παίρνονται με τη συμμετοχή και την ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων, στην προσπάθεια να γίνεται όλο και πιο πλατιά, πιο συμμετοχική και πιο αποτελεσματική.
Η Δημοτική αρχή μετά από την απήχηση που είχαν οι κινητοποιήσεις από ομάδες πολιτών και με ευκαιρία την Παγκόσμια μέρα κίνησης χωρίς αυτοκίνητο αποφασίζει σωστά και υπόσχεται να οργανώσει Ποδηλατοδρομία στο κέντρο της πόλης, κλήρωση ποδηλάτων και βράβευση όσων συμμετάσχουν.
Για μια φιέστα που μπορεί να έχει επιτυχία, όλα αυτά είναι παραπάνω από αρκετά, όμως για να δείξεις ότι μια μέρα χωρίς αυτοκίνητο δεν φτάνει για να γίνει η πόλη πιο ανθρώπινη απαιτείται προγραμματισμός, αρκετή δουλειά και θέληση που πιστεύω ότι δεν λείπει από τους ανθρώπους του δήμου. Αυτό που χρειάζεται είναι χρόνος και καλύτερη οργάνωση αλλά μάλλον το 2006 που 22 του Σεπτέμβρη θα βρισκόμαστε στη μέση προεκλογικής περιόδου οι προτεραιότητες θα είναι διαφορετικές.
Δεν φτάνει η επιτυχία της οργάνωσης πριν λίγους μόνο μήνες ημερίδας για το ποδήλατο στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου.
Η διαδικασία για την ένταξη ενός διευρυμένου δικτύου Ποδηλατοδρόμων, που κατά προτίμηση προστατεύονται και φυλάσσονται, στην κυκλοφοριακή μελέτη αξίζει να ξεκινήσει άμεσα και αυτό που λείπει ακόμα σήμερα είναι οι αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου.
Η αντιπαράθεση μια μέρα που ο στόχος μπορεί να είναι κοινός για όλους, δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να λυθούν τα προβλήματα της πόλης, είναι όμως ένας τρόπος για να μείνουν οι διεκδικήσεις ζωντανές και να απαιτήσουν οι ποδηλάτες, όσοι μετακινούνται πεζή, οι μαθητές, οι ηλικιωμένοι, οι επισκέπτες και όσοι δεν έχουν αυτοκίνητο ή δεν θέλουν να έχουν αυτοκίνητο, για άλλη μια φορά, χώρο στην πόλη, ηρεμία, άνεση και ασφάλεια.
Η πορεία με ποδήλατα δεν θα αλλάξει τελικά δρομολόγιο προς κάποιο άλλο μέρος της πόλης, τους Αγ. Αποστόλους για παράδειγμα, ούτε θα είναι απλά μια εκδρομή, θα είναι μια πορεία διεκδικήσεων για μια πόλη απαλλαγμένη απο κυκλοφοριακά προβλήματα.
Είναι σχεδόν ένας χρόνος τώρα που επέστρεψα στην γενέτειρα μου πόλη, τα Χανιά έπειτα από πολλών χρόνων σπουδές που αρκετές φορές είχαν σαν αντικείμενο τους την ίδια μου την πόλη. Πάντα επέστρεφα τα καλοκαίρια και τις γιορτές αλλά αυτό είναι διαφορετικό. Τα τοπία στις πόλεις στην Ευρώπη και τον ανεπτυγμένο κόσμο αλλάζουν με κάθε ευκαιρία, όπως αλλάζουν και εκσυγχρονίζονται και οι υποδομές που προσφέρονται. Εδώ και λίγο καιρό αναρωτιέμαι για το αν τα Χανιά έχουν ήδη αλλάξει πραγματικά.
σαν να κάνεις ποδήλατο πολύ καιρό στους ίδιους δρόμους......
λοιπόν.... ... είναι σαν να κάνεις ποδήλατο πολύ καιρό στους ίδιους δρόμους….
θα μπορούσατε να φανταστείτε τον λόφο της Ακρόπολης χωρίς το παραλληλόγραμμο του ναού του Παρθενώνα στην σημερινή του θέση;
αν όχι δεν υποθέτετε για το πλήθος τον προβλημάτων αλλά και τις αντίστοιχες λύσεις τους, που αποκρούει το μνημείο εδώ και χρόνια ….έπειτα από την απελευθέρωση της Ελλάδας…
πιο πριν το μνημείο λεηλατήθηκε από εισβολείς, από τους ντόπιους και πουλήθηκε, έγινε θέατρο μαχών – κατοικήθηκε, ανατινάχθηκε και φιλοξένησε σχεδόν κάθε είδους χρήση, μεταξύ αυτών και αυτή χριστιανικού ναού…..
είναι βέβαια γνωστή η πρόταση κάποιου από τους δημιουργούς του αρχικού πολεοδομικού σχεδίου της Πρωτεύουσας (Schinkel 1834) για τοποθέτηση στον λόφο της Ακρόπολης του παλατιού του Όθωνα και τα πανέμορφα σχέδια με τους φοίνικες να περιβάλουν το μίγμα από ερείπια και νεοκλασικά κτήρια, και αγάλματα με αρχαία θεματολογία σε μια προσπάθεια – στην συγκεκριμένη περίπτωση – ενός μάλλον άκρατου μιμητισμού μιας εποχής που δεν ξέρουμε αν υπήρξε……
ακόμα και στα δύσκολα χρόνια της 7ετίας ….έτσι λένε οι φήμες ….έγιναν κάποιες σκέψεις για ένα υπερμεγέθη καθεδρικό χριστιανικό ναό στην περιοχή……….αν όχι στο χώρο που βρίσκεται σήμερα το νέο Μουσείο... σαν η ανάγκη ενός ναού - και πόσο μάλλον καθεδρικού – μικρή ίσως στις μέρες μας, να ψάχνει απάντηση σε ένα μεγάλεπήβολο έργο από το οποίο όμως λείπει η πίστη.....
οι γενικές αρχές που διέπουν τα σημερινά έργα αποκατάστασης του Παρθενώνα, είναι η αντικατάσταση των φθαρμένων τμημάτων της δομής του με νέα τμήματα, επίσης από Πεντελικό Μάρμαρο και φυσικά η απομάκρυνση όλων των μεταλλικών κυρίως συνδέσμων που είχαν τοποθετηθεί σε παλιότερες φάσεις….
οι εργασίες αυτές συχνά μοιάζουν με το να λύνεις ένα δύσκολο και τεράστιο πάζλ – ή με το παιχνίδι με τα τουβλάκια της Λέγκο που σε πρόσφατη διαφημιστική καμπάνια της είχε χρησιμοποιήσει σαν θέμα της, τι άλλο από τον Παρθενώνα….. άσε ….άπειρα τα τουβλάκια….. στον περιβάλλοντα χώρο της Ακρόπολης, στον λόφο του Φιλοπάππου και αλλού εκεί γύρω, βρίσκονται τα πλακόστρωτα, η αρχιτεκτονική, του Πικιώνη με τεράστια αισθητική και ιστορική αξία αφού αποτελούν μοναδικό παράδειγμα σε ολόκληρη την Ελλάδα και τον κόσμο.
το αρχιτεκτονικό αυτό έργο – όπως όμως και ο ίδιος ο Παρθενώνας – μπορεί να θεωρηθεί σαν αναπόσπαστο κομμάτι του τοπίου – σαν “συστατικό” του εξαιτίας της θέσης του, της αξίας του, της ιστορίας του ή της “παραμονής” του για αξιοσημείωτα μεγάλο διάστημα στην τοποθεσία ή στην “συνείδηση” της περιοχής.
επιπλέον ο όρος τοποθεσία μπορεί να καλύπτει χαρακτηριστικά τοπία όπως πλαγιές, λόφους, σημεία από όπου υπάρχει θέα αλλά είναι ακόμα αποδεκτός και για αστικές περιοχές αλλά και κτήρια που αξίζουν την προστασία λόγω της αξίας τους ή λόγω της ευνοημένης θέσης τους.
άλλωστε είναι συχνός αυτός ο χαρακτηρισμός αστικών περιοχών με τον όρο “τοποθεσίες” και είναι κοινά αποδεκτό ότι τοποθεσία και τοπίο αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο…. (ο όρος χρησιμοποιείται στην Ελβετία στον ομοσπονδιακό νόμο του 1995 και στο νόμο του καντονιού της Γενεύης της 4ης Ιουνίου του 1976 στο άρθρο 35).
δεν θέλω να γράψω σαν ειδικός, αφού δεν είμαι άλλωστε αλλά ίσως παλιότερες προτάσεις από ανθρώπους και κοινωνικούς φορείς που δραστηριοποιούνται υπέρ της ελεύθερης πρόσβασης στον εκεί χώρο, για μια πορεία διαμαρτυρίας με ποδήλατα πάνω στις χαράξεις και τα σχέδια των πλακόστρωτων, που είναι βέβαια φτιαγμένα για περιπάτους με τα πόδια, να μην ήταν οι καλύτερες. Βέβαια απλές, έστω και καθημερινές επισκέψεις ποδηλατών σε μικρούς αριθμούς μάλλον δεν πρόκειται να βλάψουν τον χώρο. αλλιώς θα πρέπει να απαγορευτούν και τα τακούνια ….οι γόβες!.
στις αντιδράσεις αυτές που προκαλούνται από γελοίες απαγορεύσεις και μάλιστα εκ μέρους ….των αρχαιοφυλάκων που είναι από ότι φαίνεται οι τελευταίοι στην ιεραρχία των συμβασιούχων του ΥΠ.ΠΟ. μπορεί να χρειάζεται προσοχή με το υπουργείο αλλά και άλλους φορείς όπως για παράδειγμα με την Ε.Α.Χ.Α.
αλλά πρέπει να γίνει συνήθεια και η απαίτηση του αυτονόητου….ειδικά όταν μερικοί – αδιευκρίνιστο ποιοι - έχουν υπερεκτιμήσει την εξουσία που έχουν, που τους δίνει το καθήκον και η επαγγελματική τους ιδιότητα.
πάντως οι προθέσεις των επίσημων φορέων δεν είναι πάντα κακές!
ούτως ή άλλως, στις περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις – σε αυτήν την διεκδικητική προσπάθεια δηλαδή, υπουργεία και οργανισμοί μπορεί να έχουν αποδειχθεί κάτι παραπάνω από χρήσιμοι σύμμαχοι….
και στην περίπτωση των μνημείων στο κέντρο της Αθήνας τα έργα που έχουν ήδη γίνει έχουν μεγάλη σημασία….
αν ήταν μια παρέμβαση που θεωρούνταν απαράδεκτη, όπως πληροφορήθηκα τουλάχιστον ένα χρόνο πριν από τις διαδικτυακές μου δραστηριότητες, ήταν η προσθήκη μιας σιδερένιας σκάλας δίπλα στα πέτρινα σκαλάκια της Πνύκας…
σαν προχειρότητα για τις ανάγκες που προέκυψαν στους Ολυμπιακούς που τελικά έμεινε για πολύ καιρό εκεί……
ειδική αναφορά πρέπει να γίνει και σε πολλές περιπτώσεις που ελεύθεροι χώροι μέσα ή γύρω από μνημειακά σύνολα λειτουργούν σαν τεράστιοι χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων μέσα σε μια γενική συνωμοτική ανέχεια και συμφωνία…..
αρκετά όμως με την Ακρόπολη, ήταν απλά μια δικαιολογία, απλά για να τηρήσω παλιότερη υπόσχεση μου για μια ….μεταμεσονύχτια βόλτα στην γειτονιά ….ας συνεχίσουμε αλλού αυτήν την βόλτα…..
….αφού τέτοιες φάσεις τα περισσότερα ελληνικά μνημεία έχουν περάσει πολλές…. ανάλογες σε αριθμό με τις αλλαγές και τις εξελίξεις, στην θεωρία των αποκαταστάσεων και την τεχνολογία που χρησιμοποιείται στα έργα….
….σε αυτές τις φάσεις και στις ενέργειες, στις αποφάσεις που παίρνονται για την διατήρηση και την ανάπλαση των μνημείων δεν παραλείπεται η ….εμφάνιση και συνεπώς η αποτύπωση μέσα στον χρόνο και μέσα στον κατά συνέπεια κατασκευασμένο …χώρο διάφορων πολιτικών και φυσικά οικονομικών “διαστάσεων”…
με την χρήση και τα χρόνια οι χώροι και τα υλικά αποκτούν μια υπόσταση διαφορετική, τα ερείπια ταιριάζουν στην αισθητική πολλών… και ο καλύτερος τρόπος να τα σώζεις είναι με μεθόδους ίδιες με αυτές που πρώτο-φτιάχτηκαν, δεν είναι όμως τόσο απλό να γυρνάμε προς τα πίσω…
...με το κόστος τέτοιων εγχειρημάτων αποδεδειγμένα απαγορευτικό είναι προτιμότερο οι συναλλαγές που κινούνται γύρω από αυτήν την ανάγκη διατήρησης των μνημείων να προσδιορίζονται μέσω ενός πολιτικού και οικονομικού συστήματος που να ελέγχει αυτές τις κατά τα άλλα κρατικές συναλλαγές έτσι ώστε να αποτελούν ταυτόχρονα και πηγή ενίσχυσης προσωπικών επιλογών και σκοπιμοτήτων.
ακόμα χειρότερα το σύστημα αυτό θα αυτοτροφοδοτείται όχι μόνο με την επιλεκτική διαλογή των μελών του αλλά κυρίως με την προϋπόθεση της ένταξης σε αυτό και ιδιωτικών συμφερόντων και την παραχώρηση σε αυτά μέρους των έργων ή μελλοντικά της εκμετάλλευσης ακόμα και της ουσιαστικής κυριότητας των χώρων.
…..μπροστά στον τρόμο που προκαλεί η Ελλαδίτσα μέχρι πρόσφατα γεμάτη Αρχαιολογικούς χώρους και με ξεκάθαρη έως το 2004, μια προοπτική, μια προδιάθεση για ένα μέλλον με μεγάλο αριθμό από Αρχαιολογικά Πάρκα είναι δυνατόν να μην προχωρήσεις σε ένα τεράστιο αριθμό αποχαρακτηρισμών; Πως αλλιώς θα γίνουν τόσο εύκολα πραγματικότητα …οι συνθήκες που θα επιτρέπουν την διαπλοκή όπως αυτή περιγράφεται παραπάνω……και η πίτα φαγωμένη …και ο σκύλος χορτάτος… μια απροκάλυπτη πολιτική..... ....αυτή του 100% εφικτού....
ναι δεν είναι για γέλια να ανεβαίνεις στην Πνύκα…. …ειδικά όταν κρίνεσαι για τις μέχρι τώρα σκέψεις σου…. ….και μάλλον δεν δικαιολογούνται εδώ τέτοιες υποθέσεις….
θα μπορούσατε να φανταστείτε τον λόφο της Ακρόπολης χωρίς το παραλληλόγραμμο του ναού του Παρθενώνα στην σημερινή του θέση;
αν όχι δεν υποθέτετε για το πλήθος τον προβλημάτων αλλά και τις αντίστοιχες λύσεις τους, που αποκρούει το μνημείο εδώ και χρόνια ….έπειτα από την απελευθέρωση της Ελλάδας…
πιο πριν το μνημείο λεηλατήθηκε από εισβολείς, από τους ντόπιους και πουλήθηκε, έγινε θέατρο μαχών – κατοικήθηκε, ανατινάχθηκε και φιλοξένησε σχεδόν κάθε είδους χρήση, μεταξύ αυτών και αυτή χριστιανικού ναού…..
είναι βέβαια γνωστή η πρόταση κάποιου από τους δημιουργούς του αρχικού πολεοδομικού σχεδίου της Πρωτεύουσας (Schinkel 1834) για τοποθέτηση στον λόφο της Ακρόπολης του παλατιού του Όθωνα και τα πανέμορφα σχέδια με τους φοίνικες να περιβάλουν το μίγμα από ερείπια και νεοκλασικά κτήρια, και αγάλματα με αρχαία θεματολογία σε μια προσπάθεια – στην συγκεκριμένη περίπτωση – ενός μάλλον άκρατου μιμητισμού μιας εποχής που δεν ξέρουμε αν υπήρξε……
ακόμα και στα δύσκολα χρόνια της 7ετίας ….έτσι λένε οι φήμες ….έγιναν κάποιες σκέψεις για ένα υπερμεγέθη καθεδρικό χριστιανικό ναό στην περιοχή……….αν όχι στο χώρο που βρίσκεται σήμερα το νέο Μουσείο... σαν η ανάγκη ενός ναού - και πόσο μάλλον καθεδρικού – μικρή ίσως στις μέρες μας, να ψάχνει απάντηση σε ένα μεγάλεπήβολο έργο από το οποίο όμως λείπει η πίστη.....
οι γενικές αρχές που διέπουν τα σημερινά έργα αποκατάστασης του Παρθενώνα, είναι η αντικατάσταση των φθαρμένων τμημάτων της δομής του με νέα τμήματα, επίσης από Πεντελικό Μάρμαρο και φυσικά η απομάκρυνση όλων των μεταλλικών κυρίως συνδέσμων που είχαν τοποθετηθεί σε παλιότερες φάσεις….
οι εργασίες αυτές συχνά μοιάζουν με το να λύνεις ένα δύσκολο και τεράστιο πάζλ – ή με το παιχνίδι με τα τουβλάκια της Λέγκο που σε πρόσφατη διαφημιστική καμπάνια της είχε χρησιμοποιήσει σαν θέμα της, τι άλλο από τον Παρθενώνα….. άσε ….άπειρα τα τουβλάκια….. στον περιβάλλοντα χώρο της Ακρόπολης, στον λόφο του Φιλοπάππου και αλλού εκεί γύρω, βρίσκονται τα πλακόστρωτα, η αρχιτεκτονική, του Πικιώνη με τεράστια αισθητική και ιστορική αξία αφού αποτελούν μοναδικό παράδειγμα σε ολόκληρη την Ελλάδα και τον κόσμο.
το αρχιτεκτονικό αυτό έργο – όπως όμως και ο ίδιος ο Παρθενώνας – μπορεί να θεωρηθεί σαν αναπόσπαστο κομμάτι του τοπίου – σαν “συστατικό” του εξαιτίας της θέσης του, της αξίας του, της ιστορίας του ή της “παραμονής” του για αξιοσημείωτα μεγάλο διάστημα στην τοποθεσία ή στην “συνείδηση” της περιοχής.
επιπλέον ο όρος τοποθεσία μπορεί να καλύπτει χαρακτηριστικά τοπία όπως πλαγιές, λόφους, σημεία από όπου υπάρχει θέα αλλά είναι ακόμα αποδεκτός και για αστικές περιοχές αλλά και κτήρια που αξίζουν την προστασία λόγω της αξίας τους ή λόγω της ευνοημένης θέσης τους.
άλλωστε είναι συχνός αυτός ο χαρακτηρισμός αστικών περιοχών με τον όρο “τοποθεσίες” και είναι κοινά αποδεκτό ότι τοποθεσία και τοπίο αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο…. (ο όρος χρησιμοποιείται στην Ελβετία στον ομοσπονδιακό νόμο του 1995 και στο νόμο του καντονιού της Γενεύης της 4ης Ιουνίου του 1976 στο άρθρο 35).
δεν θέλω να γράψω σαν ειδικός, αφού δεν είμαι άλλωστε αλλά ίσως παλιότερες προτάσεις από ανθρώπους και κοινωνικούς φορείς που δραστηριοποιούνται υπέρ της ελεύθερης πρόσβασης στον εκεί χώρο, για μια πορεία διαμαρτυρίας με ποδήλατα πάνω στις χαράξεις και τα σχέδια των πλακόστρωτων, που είναι βέβαια φτιαγμένα για περιπάτους με τα πόδια, να μην ήταν οι καλύτερες. Βέβαια απλές, έστω και καθημερινές επισκέψεις ποδηλατών σε μικρούς αριθμούς μάλλον δεν πρόκειται να βλάψουν τον χώρο. αλλιώς θα πρέπει να απαγορευτούν και τα τακούνια ….οι γόβες!.
στις αντιδράσεις αυτές που προκαλούνται από γελοίες απαγορεύσεις και μάλιστα εκ μέρους ….των αρχαιοφυλάκων που είναι από ότι φαίνεται οι τελευταίοι στην ιεραρχία των συμβασιούχων του ΥΠ.ΠΟ. μπορεί να χρειάζεται προσοχή με το υπουργείο αλλά και άλλους φορείς όπως για παράδειγμα με την Ε.Α.Χ.Α.
αλλά πρέπει να γίνει συνήθεια και η απαίτηση του αυτονόητου….ειδικά όταν μερικοί – αδιευκρίνιστο ποιοι - έχουν υπερεκτιμήσει την εξουσία που έχουν, που τους δίνει το καθήκον και η επαγγελματική τους ιδιότητα.
πάντως οι προθέσεις των επίσημων φορέων δεν είναι πάντα κακές!
ούτως ή άλλως, στις περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις – σε αυτήν την διεκδικητική προσπάθεια δηλαδή, υπουργεία και οργανισμοί μπορεί να έχουν αποδειχθεί κάτι παραπάνω από χρήσιμοι σύμμαχοι….
και στην περίπτωση των μνημείων στο κέντρο της Αθήνας τα έργα που έχουν ήδη γίνει έχουν μεγάλη σημασία….
αν ήταν μια παρέμβαση που θεωρούνταν απαράδεκτη, όπως πληροφορήθηκα τουλάχιστον ένα χρόνο πριν από τις διαδικτυακές μου δραστηριότητες, ήταν η προσθήκη μιας σιδερένιας σκάλας δίπλα στα πέτρινα σκαλάκια της Πνύκας…
σαν προχειρότητα για τις ανάγκες που προέκυψαν στους Ολυμπιακούς που τελικά έμεινε για πολύ καιρό εκεί……
ειδική αναφορά πρέπει να γίνει και σε πολλές περιπτώσεις που ελεύθεροι χώροι μέσα ή γύρω από μνημειακά σύνολα λειτουργούν σαν τεράστιοι χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων μέσα σε μια γενική συνωμοτική ανέχεια και συμφωνία…..
αρκετά όμως με την Ακρόπολη, ήταν απλά μια δικαιολογία, απλά για να τηρήσω παλιότερη υπόσχεση μου για μια ….μεταμεσονύχτια βόλτα στην γειτονιά ….ας συνεχίσουμε αλλού αυτήν την βόλτα…..
….αφού τέτοιες φάσεις τα περισσότερα ελληνικά μνημεία έχουν περάσει πολλές…. ανάλογες σε αριθμό με τις αλλαγές και τις εξελίξεις, στην θεωρία των αποκαταστάσεων και την τεχνολογία που χρησιμοποιείται στα έργα….
….σε αυτές τις φάσεις και στις ενέργειες, στις αποφάσεις που παίρνονται για την διατήρηση και την ανάπλαση των μνημείων δεν παραλείπεται η ….εμφάνιση και συνεπώς η αποτύπωση μέσα στον χρόνο και μέσα στον κατά συνέπεια κατασκευασμένο …χώρο διάφορων πολιτικών και φυσικά οικονομικών “διαστάσεων”…
με την χρήση και τα χρόνια οι χώροι και τα υλικά αποκτούν μια υπόσταση διαφορετική, τα ερείπια ταιριάζουν στην αισθητική πολλών… και ο καλύτερος τρόπος να τα σώζεις είναι με μεθόδους ίδιες με αυτές που πρώτο-φτιάχτηκαν, δεν είναι όμως τόσο απλό να γυρνάμε προς τα πίσω…
...με το κόστος τέτοιων εγχειρημάτων αποδεδειγμένα απαγορευτικό είναι προτιμότερο οι συναλλαγές που κινούνται γύρω από αυτήν την ανάγκη διατήρησης των μνημείων να προσδιορίζονται μέσω ενός πολιτικού και οικονομικού συστήματος που να ελέγχει αυτές τις κατά τα άλλα κρατικές συναλλαγές έτσι ώστε να αποτελούν ταυτόχρονα και πηγή ενίσχυσης προσωπικών επιλογών και σκοπιμοτήτων.
ακόμα χειρότερα το σύστημα αυτό θα αυτοτροφοδοτείται όχι μόνο με την επιλεκτική διαλογή των μελών του αλλά κυρίως με την προϋπόθεση της ένταξης σε αυτό και ιδιωτικών συμφερόντων και την παραχώρηση σε αυτά μέρους των έργων ή μελλοντικά της εκμετάλλευσης ακόμα και της ουσιαστικής κυριότητας των χώρων.
…..μπροστά στον τρόμο που προκαλεί η Ελλαδίτσα μέχρι πρόσφατα γεμάτη Αρχαιολογικούς χώρους και με ξεκάθαρη έως το 2004, μια προοπτική, μια προδιάθεση για ένα μέλλον με μεγάλο αριθμό από Αρχαιολογικά Πάρκα είναι δυνατόν να μην προχωρήσεις σε ένα τεράστιο αριθμό αποχαρακτηρισμών; Πως αλλιώς θα γίνουν τόσο εύκολα πραγματικότητα …οι συνθήκες που θα επιτρέπουν την διαπλοκή όπως αυτή περιγράφεται παραπάνω……και η πίτα φαγωμένη …και ο σκύλος χορτάτος… μια απροκάλυπτη πολιτική..... ....αυτή του 100% εφικτού....
ναι δεν είναι για γέλια να ανεβαίνεις στην Πνύκα…. …ειδικά όταν κρίνεσαι για τις μέχρι τώρα σκέψεις σου…. ….και μάλλον δεν δικαιολογούνται εδώ τέτοιες υποθέσεις….
Παρασκευή 4 Ιανουαρίου 2008
τυχερός - άτυχος
.....για τον κ.Ζαχόπουλο ο χαρακτηρισμός... ...για μένα το πρόσωπο των ημερών δεν είναι άλλο από την πανέμορφη μπατσίνα με τον μπλε - γκρι μάλλινο; σκούφο που πηγαινοφέρει την κατηγορούμενη, πότε στον ανακριτή - πότε στον εισαγγελέα - πότε στον Κορυδαλό....... έχει ένα προφίλ ....αρχαιοελληνικό.... ...λίγο πρησμένη μύτη και ένα ύφος.......
Πέμπτη 13 Δεκεμβρίου 2007
Όπως “πελαγοδρομεί”[1] ο έλληνας στην Αρχιτεκτονική και στις Καλές Τέχνες δεν αναγνωρίζει την πραγματικότητα αλλά το ότι τελικά καταφέρνει και προσανατολίζεται – βγαίνει από τα διλήμματα και δημιουργεί "....το οφείλει στην Ελληνική φύση και την Ακρόπολη" …. και όχι κάποια από τις συνήθεις ερμηνείες τους….
Α, και μια και είπαμε για Ακρόπολη αναρωτιέμαι αν σε βάθος χρόνου αναμένεται να μείνει γυμνός ο βράχος – να “λυθεί” και να μεταφερθεί ο Παρθενώνας και φυσικά να ξαναδοθεί στην κυκλοφορία η Διον. Αρεοπαγίτου και βέβαια να …κατεδαφιστούν όλα τα διατηρητέα νεοκλασικά σε Αθήνα και επαρχία – να ρυμοτομηθούν και να κατατμηθούν τα οικόπεδα και να πουληθούν για να κλείσει η τρύπα του ….ενιαίου ασφαλιστικού, να επιστρέψει ο Σ.Δ. αφού μετά από τόσες βόλτες δεν έχει βρεθεί ούτε μία μη-κορεσμένη ζώνη υποδοχής κ.ο.κ. ….συγνώμη με ένα πληκτρολόγιο στις άκρες των δάχτυλων …παραφέρομαι… …συγνώμη… ….το θέμα είναι πρακτικό όχι εθνικό…
Από αύριο ..βουρ ποδαρόδρομος με την ψηφιακή μου μηχανή παρέα, ότι καιρό και να κάνει – η εμπειρία είναι αυτή που μετράει και φυσικά, είμαι σίγουρος πως έχετε όλοι απόλυτο δίκιο, από την εμπειρία στα πορίσματα - από τα πορίσματα στις δικαιολογίες από εκεί στις αποφάσεις και από εκεί στην πράξη… στην εφαρμογή, το κοινό, την παρουσίαση, την πολιτική αποδοχή – την κοινωνική αναγνώριση, την σωτηρία κάποιων κτηρίων και φυσικά σε νέες κατασκευές με την ….εμπειρία ξανά και την μνήμη ..ξανά να δοκιμάζεται από δικαιολογίες και αποφάσεις που πρέπει να παρθούν ….γρήγορα – όλο και πιο γρήγορα…. και μετά ξανά στην πράξη….λίγο πιο σιγά τώρα, πιο σταθερά…. ναι χρειάζεται διάλογος – διάλογος θεραπευτικός και με όλους και με όλα….
…θα το δω πιο πρακτικά… ούτως ή άλλως θα αποζημιωθούμε από το Επιμελητήριο για τον χρόνο μας και τα Χανιά μας σήμερα αξίζουν ότι το καλύτερο….
Ευχαριστώ ειλικρινά!
[1] Αυτό το ρήμα χρησιμοποιεί ο Λ. Καυτάντζογλου – έργο του είναι το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο - και ο ίσως φανταστικός Ιταλός καθηγητής του ….Βαρτολίνος όπως μας το μεταφέρει ο κ.Δ.Φ. στην Νεοελληνική Αρχιτεκτονική της Μέλισσας 1984
Α, και μια και είπαμε για Ακρόπολη αναρωτιέμαι αν σε βάθος χρόνου αναμένεται να μείνει γυμνός ο βράχος – να “λυθεί” και να μεταφερθεί ο Παρθενώνας και φυσικά να ξαναδοθεί στην κυκλοφορία η Διον. Αρεοπαγίτου και βέβαια να …κατεδαφιστούν όλα τα διατηρητέα νεοκλασικά σε Αθήνα και επαρχία – να ρυμοτομηθούν και να κατατμηθούν τα οικόπεδα και να πουληθούν για να κλείσει η τρύπα του ….ενιαίου ασφαλιστικού, να επιστρέψει ο Σ.Δ. αφού μετά από τόσες βόλτες δεν έχει βρεθεί ούτε μία μη-κορεσμένη ζώνη υποδοχής κ.ο.κ. ….συγνώμη με ένα πληκτρολόγιο στις άκρες των δάχτυλων …παραφέρομαι… …συγνώμη… ….το θέμα είναι πρακτικό όχι εθνικό…
Από αύριο ..βουρ ποδαρόδρομος με την ψηφιακή μου μηχανή παρέα, ότι καιρό και να κάνει – η εμπειρία είναι αυτή που μετράει και φυσικά, είμαι σίγουρος πως έχετε όλοι απόλυτο δίκιο, από την εμπειρία στα πορίσματα - από τα πορίσματα στις δικαιολογίες από εκεί στις αποφάσεις και από εκεί στην πράξη… στην εφαρμογή, το κοινό, την παρουσίαση, την πολιτική αποδοχή – την κοινωνική αναγνώριση, την σωτηρία κάποιων κτηρίων και φυσικά σε νέες κατασκευές με την ….εμπειρία ξανά και την μνήμη ..ξανά να δοκιμάζεται από δικαιολογίες και αποφάσεις που πρέπει να παρθούν ….γρήγορα – όλο και πιο γρήγορα…. και μετά ξανά στην πράξη….λίγο πιο σιγά τώρα, πιο σταθερά…. ναι χρειάζεται διάλογος – διάλογος θεραπευτικός και με όλους και με όλα….
…θα το δω πιο πρακτικά… ούτως ή άλλως θα αποζημιωθούμε από το Επιμελητήριο για τον χρόνο μας και τα Χανιά μας σήμερα αξίζουν ότι το καλύτερο….
Ευχαριστώ ειλικρινά!
[1] Αυτό το ρήμα χρησιμοποιεί ο Λ. Καυτάντζογλου – έργο του είναι το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο - και ο ίσως φανταστικός Ιταλός καθηγητής του ….Βαρτολίνος όπως μας το μεταφέρει ο κ.Δ.Φ. στην Νεοελληνική Αρχιτεκτονική της Μέλισσας 1984
Τρίτη 11 Δεκεμβρίου 2007
Στην πόλη των Χανίων έχουν ήδη κηρυχθεί ως διατηρητέα 147, κυρίως νεοκλασικά, κτήρια.....
Η ιστορία ξεκίνησε μετά από κινητοποίηση του τοπικού τμήματος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων για τη διάσωση και ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς στην εκτός των τειχών πόλης των Χανίων αλλά και παραδοσιακών κτηρίων - συνόλων και οικισμών της ευρύτερης περιοχής του Νομού Χανίων. Το ΤΕΕ-Τμ. Δυτ. Κρήτης προχώρησε στην σύσταση επιτροπής με κατεύθυνση μεταξύ άλλων, την καταγραφή και ταξινόμηση αυτών των παραδοσιακών κτηρίων - συνόλων και οικισμών.
Στην πόλη των Χανίων έχουν ήδη κηρυχθεί ως διατηρητέα 147, κυρίως νεοκλασικά, κτήρια που βρίσκονται εκτός των ενετικών τειχών, (δείγματα της τοπικής αστικής αρχιτεκτονικής, μοναδικά στην νότια Ελλάδα) ενώ παραμένουν σε εκκρεμότητα για κήρυξη και διάσωση τους μεγάλος αριθμός επιπλέον σημαντικών κτηρίων με αρχιτεκτονικό και ιστορικό ενδιαφέρον, που έχουν απλά χαρακτηριστεί “δεσμευμένα”, χωρίς να εξασφαλίζεται έτσι η διατήρησής τους.
Παράλληλα έχει γίνει η διαπίστωση ότι υπάρχει ένας ικανός αριθμός κτηρίων ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος του μεσοπολέμου καθώς και της νεώτερης αρχιτεκτονικής ιστορίας του τόπου που έχουν μέχρι σήμερα αγνοηθεί.
Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται προσπάθεια να καταγραφούν αυτά τα νεώτερα μνημεία, η αρχιτεκτονική του μεσοπολέμου μέχρι και την δεκαετία του ’60 αλλά έρχομαι αντιμέτωπος με δύο χαρακτηριστικά αυτής της προσπάθειας που την κάνουν ιδιαίτερα επίπονη….
Πρώτον, δεν μιλάμε για την Αθήνα που η προηγούμενες γενιές των Αρχιτεκτόνων έχουν κάνει μάλλον όλη την δουλειά και φτάνει – για αρχή – μια καλή προσπέλαση της πολύ πλούσιας βιβλιογραφίας, αλλά για τα Χανιά – την γενέτειρα μου – μια ελληνική επαρχιακή πόλη όπου η νεοκλασική, πάντα, αρχιτεκτονική γνώρισε το απόγειο της – αργά σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα - κυρίως μετά την πολιτική ένωση της Κρήτης και την ακμή της πόλης τα πρώτα μόλις χρόνια του 20ου αιώνα – αυτό συνεχίστηκε για δύο το πολύ τρεις δεκαετίες μετά για να τερματιστεί με τον πόλεμο….. δείγματα αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου και της νεώτερης ελληνικής αρχιτεκτονικής; Σίγουρα υπάρχουν…. αλλά στα Χανιά όλα είναι ακόμα συνδεδεμένα με ένα νεοκλασικισμό – και φυσικά μια τοπική αρχιτεκτονική (τούρκικη κυρίως) – στον οποίο εμπεριέχονται, και αυτό είναι ξεκάθαρο, στοιχεία ξενόφερτα – κεντροευρωπαϊκά κυρίως – λόγω των προξενείων και της ευρωπαϊκής παροικίας των αρχών του 20ου αιώνα, και στην συνέχεια παρουσιάζονται μόνο μεταβατικά στοιχεία προς έναν “ατελή” – αν επιτρέπεται η έκφραση – εκμοντερνισμό και ελάχιστα “καθαρόαιμα” δείγματα ….που εμφανίζονται – αν εμφανίζονται – στην πόλη των Χανίων με καθυστέρηση ενός ή δυο δεκαετιών….
Δεύτερον: για πρώτη φορά ακούγεται η λέξη …κήρυξη …σαν διατηρητέα για κτήρια στα Χανιά που μπορεί να είναι και μεταπολεμικά! Ή τουλάχιστον μέχρι εκεί φτάνουν οι ελπίδες και η προοπτική αυτής της προσπάθειας…..
Το αντικείμενο της προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς έχει διευρυνθεί και πέραν των μνημείων και επαναπροσδιορίζεται από ιδιότητες όπως α) πρωτοτυπία ή γνησιότητα β) ιστορικότητα γ) ποιότητα και δ) συμβολισμός.
Η διεύρυνση του αντικειμένου προστασίας, επιφέρει νέα αξιολογική αντιμετώπιση για κτήρια που δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικά αλλά αντιμετωπίζονται σαν τμήμα ευρύτερων συνόλων πράγμα που επηρεάζει τα κριτήρια αξιολόγησης.
Θεωρείται ότι απαιτείται η καταγραφή τετρακοσίων περίπου (400) κτηρίων ή συνόλων στα όρια της πόλης των Χανίων.
Για το κάθε κτήριο ή σύνολο θα συντάσσεται καρτέλα στο πρότυπο παλιότερων καταγραφών ή σύμφωνα με το παράδειγμα του Αρχείου Παραδοσιακών οικισμών & Διατηρητέων κτιρίων του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.- Δ/νση Πολεοδομικού Σχεδιασμού – Τμήμα Παραδοσιακών Οικισμών, στο δικτυακό τόπο: http://estia.minenv.gr/.
Τα προβλήματα με τις καρτέλες, τα δελτία που πρέπει να συμπληρωθούν – για κάθε κτήριο – είναι πολλά… ένα παράδειγμα: αναφέρεται η επωνυμία σε ξεχωριστή στήλη, προφανώς εννοεί το αν είναι επώνυμη ή όχι αρχιτεκτονική – η πρόκληση για κάτι που εύκολα μπορεί να γραφτεί περιγραφικά ή σαν παρατήρηση στο κείμενο που απαραίτητα συνοδεύει την φωτογραφία του κτηρίου βρίσκεται στο να συμπληρώσεις ένα κουτάκι με ένα σημάδι, τικ, χι ή με ρήματα όπως το έχει (επωνυμία) ή το είναι …(επώνυμο). Ή φυσικά με ένα όνομα, ψέματα, με ένα επώνυμο…
Το θέμα της επωνυμίας δεν είναι απλό, όχι μόνο γιατί ο ορισμός επεκτείνεται, στο εταιρικό δίκαιο για παράδειγμα…αλλά και γιατί στα Χανιά, όπως και σε κάθε άλλη πόλη, πολλά από αυτά τα διατηρητέα νεοκλασικά είναι γνωστά με το όνομα των πρώτων ιδιοκτητών τους, αυτών που έζησαν εκεί, αυτών που άνηκαν, που τα έχτισαν εν τέλει, τα διατήρησαν και τα κληροδότησαν στους απογόνους τους ή που τα πούλησαν κάποια στιγμή σαν προσωπική τους περιουσία – χωρίς να είναι οι τεχνίτες ή οι επιβλέποντες μηχανικοί ή ακόμα και οι αρχιτέκτονες αυτών των κατασκευών… Παραδείγματα υπάρχουν πολλά …οικία Καλούτση, οικία Μπλούμ, το σπίτι του Βενιζέλου, το σπίτι της Βαρόνης κ.λπ. – ακόμα υπάρχουν παραδείγματα που το κτήριο ονομάζεται από την ιστορική του χρήση σαν …Παλατάκι, Προξενείο κ.α. – και οι δύο περιπτώσεις μπορούν να θεωρηθούν επωνυμία…. …ή όχι;
Το θέμα της επωνυμίας πράγματι δεν είναι απλό, όχι μόνο γιατί ο ορισμός έχει και τις νομικές προεκτάσεις που αναφέραμε και γενικά μπορεί και στέκεται σαν μια νομική ή εμπορική έννοια αλλά και γιατί όταν μιλάμε για αρχιτεκτονική και χωρίς καν να αναφέρουμε το κοινό περιεχόμενο που έχει αυτή με την τέχνη, με τις καλές τέχνες γενικότερα…. ειδικά όταν μιλάμε για αστική αρχιτεκτονική, όχι για αρχιτεκτονική της πόλης αλλά για… μια αρχιτεκτονική στην πόλη, το έργο είναι που ανήκει στον… …πελάτη, αλλά όχι μόνο για τον ρόλο του στην χρηματοδότηση της προσπάθειας – και όχι μόνο λόγο του είναι ο τελικός αποδέκτης των ωφελειών από την χρήση του κτηρίου - και ίσως ο …αρχικός και ο …μόνος “λειτουργός” αυτού που δημιουργήθηκε μετά από μια κατά τα άλλα συλλογική προσπάθεια….
Αλλά γιατί μιλάμε για την αρχιτεκτονική της κατοικίας, φτιάχνοντας την κατοικία σου δεν θα μπορούσες να απομακρυνθείς από την πραγματικότητα της και την εξέλιξη της αφού εσύ είσαι ο ίδιος, γεννήθηκε από εσένα, είναι η δική σου αρχιτεκτονική, άλλο αν απευθύνεται και σε όλους τους υπόλοιπους. (από άρθρο σε γνωστή αθηναϊκή εφημερίδα)
"μετά το ...έχειν το είναι ...μετά το φαίνεσθαι"
Ή θεωρείται επώνυμη ή αλλιώς επίσημη αρχιτεκτονική μια πρωτότυπη και ουσιαστικά μοναδική(;) αρχιτεκτονική της οποίας η συνήθως ….σωζόμενη(;) από τις επισκευές και τις συνεχείς αναπλάσεις μορφή, συνηγορεί και αποδεικνύει μια συνειδητή όσο και συλλογική πάντα, εργασία επαγγελματιών μηχανικών; Των οποίων το ...επώνυμο ή η εταιρική επωνυμία – ακόμα και οι αρχιτεκτονικές τους τάσεις, μένει γνωστό στην μνήμη και στην κοινωνική συνείδηση – σαν να είναι ακριβώς το αποτέλεσμα της επιτυχίας αυτή η υστεροφημία…. ...ή ακόμα είναι γνωστό από πριν ….ή στην αντίθετη περίπτωση καταστρέφεται από την κριτική ή τον …χρόνο σαν να μην ακολουθήθηκαν οι σωστές επιλογές σαν να μην ήταν καν δόκιμη αρχιτεκτονική φυσικά ούτε και ακαδημαϊκή.
Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι ισχύει το αντίθετο και τα επώνυμα αυτά δεν περιλαμβάνονται στις προαναφερθείσες ιστορικές πηγές και στα ίχνη στον χρόνο ή ακόμα και στο σήμερα – το παρόν, όταν αναφερόμαστε σε μια αρχιτεκτονική που πληρεί μια σειρά από παρόμοιες με τις παραπάνω προϋποθέσεις μιλάμε για επώνυμη αρχιτεκτονική;
Είναι βέβαια επώνυμη αρχιτεκτονική η ριζοσπαστική αρχιτεκτονική πρωτοπορία αλλά και το λαμπερό κατεστημένο των αρχιτεκτόνων του σύγχρονου δυτικού κόσμου που τώρα πια έχει ανανεωθεί ακόμα και με αρχιτέκτονες που υπογράφουν βιοκλιματικά έργα απαραίτητα και αυτά για να γνωρίσουν οι μητροπόλεις ένα ακόμα θρίαμβο….
Θεωρείται δηλαδή επώνυμη η αρχιτεκτονική αυτή για την οποία τα πάντα (τα χαρακτηριστικά και τα μορφολογικά στοιχεία ή ακόμα και τα λειτουργικά στοιχεία) συνηγορούν και δείχνουν την συμμετοχή στην κατασκευή Αρχιτεκτόνων ή Μηχανικών; …γνωστών κατά την εποχή τους ή γνωστών μέχρι και σήμερα, ακόμα και αν υποθέσουμε ότι ισχύει το αντίθετο και τα ονόματα αυτά δεν περιλαμβάνονται σε προαναφερθείσες πηγές και και φυσικά στην ιστορία της αρχιτεκτονικής και της τέχνης;
Το σίγουρο είναι ότι στην περίπτωση της πόλης των Χανίων και συγκεκριμένα της γειτονιάς της Χαλέπας τα πιο πολλά από τα παραδείγματα που ήδη συγκεντρώσαμε και φωτογραφίσαμε σαν ομάδα εργασίας, είναι δείγματα ανώνυμης - λαϊκής αρχιτεκτονικής - "μιας αρχιτεκτονικής" - που όπως είναι χιλιοειπωμένο - είναι αρχιτεκτονική χωρίς αρχιτέκτονες - η παραδοσιακή αρχιτεκτονική είναι μια αρχιτεκτονική χωρίς αρχιτέκτονες! ή κάνω ακόμα ένα τραγικό λάθος;
Τέλος, μιλάμε για μια τέτοια ιστορική γειτονιά, όπως η Χαλέπα ή για άλλες περιοχές της πόλης των Χανίων μόνο όταν ανακαλύπτουμε παλιότερα ίχνη ή αντίθετα από τον προορισμό τους σαν τωρινή, δική μας, αλλά και μελλοντική κληρονομιά; Μάλλον όχι αλλά ένα ερώτημα είναι αν μπορούμε σήμερα, οπουδήποτε εκτός των ενετικών τειχών των Χανίων, να αναγνωρίσουμε ξανά τα κτήρια αλλά και σύνολα κτηρίων, με ιδιαίτερη σημασία για την αρχιτεκτονική, αποδίδοντας τους πρωτότυπα και ποιοτικά χαρακτηριστικά – εκτός από την ιστορικότητα και γνησιότητα και τοπικότητα και ιδιαίτερους συμβολισμούς σε ότι αφορά την τοποθεσία, την παρουσία τους στην λογοτεχνία και την τέχνη, τις κοινωνικές συνθήκες και τα πρότυπα για αυτά τα κτήρια, διατηρητέα και μη, την χρήση τους τις τελευταίες δεκαετίες, τις οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες συνυπάρχουν με την αρχιτεκτονική, τις λατρείες - την αρχιτεκτονική των εκκλησιών, σημαντικά πρόσωπα και ημερομηνίες για την πόλη, την ολοκλήρωση της σήμανσης στον τόπο και τον χρόνο – ένα παράδειγμα θα ήταν το τοπίο και τελικά όπως ελπίζω να είναι δυνατόν και από τις μέχρι τώρα προσπάθειες καταγραφής όλων όσων αναφέρονται παραπάνω και ιδιαίτερα της αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου και της νεώτερης ελληνικής αρχιτεκτονικής αλλά και των τεχνικών και των υπόλοιπων μέσων που χρησιμοποιεί.
Με αυτήν την προσπάθεια για την ένταξη αρχιτεκτονικών έργων σε ένα τοπικό δίκτυο ανάδειξης, αξιοποίησης και διατήρησης τους, τα κριτήρια μας πολλαπλασιάζονται και προστίθενται και άλλα εκτός από όλα όσα αναφέρουμε παραπάνω, ακόμα και για τα μεμονωμένα έργα και κατασκευές, λόγω του πλήθους τους, της ομαδοποίησης και της εσωτερικής ομοιότητας τους που επηρεάζει όχι μόνο τα αρχιτεκτονικά σύνολα αλλά και την πόλη στο σύνολο της.
Αναρωτιέμαι ακόμα αν η νέα γενιά Αρχιτεκτόνων και οι μεθοδολογίες που ακολουθεί ακόμα και αν η νέα-επαγγελματική πειθαρχία του μηχανικού πλαισιώνει την πόλη και την αρχιτεκτονική προς όφελος μιας κοινής προοπτικής – αν επιβεβαιώνεται η αλληλεξάρτηση τους και αν αυτό γίνεται ορατό στον δημόσιο χώρο σήμερα.
Στην πόλη των Χανίων έχουν ήδη κηρυχθεί ως διατηρητέα 147, κυρίως νεοκλασικά, κτήρια που βρίσκονται εκτός των ενετικών τειχών, (δείγματα της τοπικής αστικής αρχιτεκτονικής, μοναδικά στην νότια Ελλάδα) ενώ παραμένουν σε εκκρεμότητα για κήρυξη και διάσωση τους μεγάλος αριθμός επιπλέον σημαντικών κτηρίων με αρχιτεκτονικό και ιστορικό ενδιαφέρον, που έχουν απλά χαρακτηριστεί “δεσμευμένα”, χωρίς να εξασφαλίζεται έτσι η διατήρησής τους.
Παράλληλα έχει γίνει η διαπίστωση ότι υπάρχει ένας ικανός αριθμός κτηρίων ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος του μεσοπολέμου καθώς και της νεώτερης αρχιτεκτονικής ιστορίας του τόπου που έχουν μέχρι σήμερα αγνοηθεί.
Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται προσπάθεια να καταγραφούν αυτά τα νεώτερα μνημεία, η αρχιτεκτονική του μεσοπολέμου μέχρι και την δεκαετία του ’60 αλλά έρχομαι αντιμέτωπος με δύο χαρακτηριστικά αυτής της προσπάθειας που την κάνουν ιδιαίτερα επίπονη….
Πρώτον, δεν μιλάμε για την Αθήνα που η προηγούμενες γενιές των Αρχιτεκτόνων έχουν κάνει μάλλον όλη την δουλειά και φτάνει – για αρχή – μια καλή προσπέλαση της πολύ πλούσιας βιβλιογραφίας, αλλά για τα Χανιά – την γενέτειρα μου – μια ελληνική επαρχιακή πόλη όπου η νεοκλασική, πάντα, αρχιτεκτονική γνώρισε το απόγειο της – αργά σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα - κυρίως μετά την πολιτική ένωση της Κρήτης και την ακμή της πόλης τα πρώτα μόλις χρόνια του 20ου αιώνα – αυτό συνεχίστηκε για δύο το πολύ τρεις δεκαετίες μετά για να τερματιστεί με τον πόλεμο….. δείγματα αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου και της νεώτερης ελληνικής αρχιτεκτονικής; Σίγουρα υπάρχουν…. αλλά στα Χανιά όλα είναι ακόμα συνδεδεμένα με ένα νεοκλασικισμό – και φυσικά μια τοπική αρχιτεκτονική (τούρκικη κυρίως) – στον οποίο εμπεριέχονται, και αυτό είναι ξεκάθαρο, στοιχεία ξενόφερτα – κεντροευρωπαϊκά κυρίως – λόγω των προξενείων και της ευρωπαϊκής παροικίας των αρχών του 20ου αιώνα, και στην συνέχεια παρουσιάζονται μόνο μεταβατικά στοιχεία προς έναν “ατελή” – αν επιτρέπεται η έκφραση – εκμοντερνισμό και ελάχιστα “καθαρόαιμα” δείγματα ….που εμφανίζονται – αν εμφανίζονται – στην πόλη των Χανίων με καθυστέρηση ενός ή δυο δεκαετιών….
Δεύτερον: για πρώτη φορά ακούγεται η λέξη …κήρυξη …σαν διατηρητέα για κτήρια στα Χανιά που μπορεί να είναι και μεταπολεμικά! Ή τουλάχιστον μέχρι εκεί φτάνουν οι ελπίδες και η προοπτική αυτής της προσπάθειας…..
Το αντικείμενο της προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς έχει διευρυνθεί και πέραν των μνημείων και επαναπροσδιορίζεται από ιδιότητες όπως α) πρωτοτυπία ή γνησιότητα β) ιστορικότητα γ) ποιότητα και δ) συμβολισμός.
Η διεύρυνση του αντικειμένου προστασίας, επιφέρει νέα αξιολογική αντιμετώπιση για κτήρια που δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικά αλλά αντιμετωπίζονται σαν τμήμα ευρύτερων συνόλων πράγμα που επηρεάζει τα κριτήρια αξιολόγησης.
Θεωρείται ότι απαιτείται η καταγραφή τετρακοσίων περίπου (400) κτηρίων ή συνόλων στα όρια της πόλης των Χανίων.
Για το κάθε κτήριο ή σύνολο θα συντάσσεται καρτέλα στο πρότυπο παλιότερων καταγραφών ή σύμφωνα με το παράδειγμα του Αρχείου Παραδοσιακών οικισμών & Διατηρητέων κτιρίων του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.- Δ/νση Πολεοδομικού Σχεδιασμού – Τμήμα Παραδοσιακών Οικισμών, στο δικτυακό τόπο: http://estia.minenv.gr/.
Τα προβλήματα με τις καρτέλες, τα δελτία που πρέπει να συμπληρωθούν – για κάθε κτήριο – είναι πολλά… ένα παράδειγμα: αναφέρεται η επωνυμία σε ξεχωριστή στήλη, προφανώς εννοεί το αν είναι επώνυμη ή όχι αρχιτεκτονική – η πρόκληση για κάτι που εύκολα μπορεί να γραφτεί περιγραφικά ή σαν παρατήρηση στο κείμενο που απαραίτητα συνοδεύει την φωτογραφία του κτηρίου βρίσκεται στο να συμπληρώσεις ένα κουτάκι με ένα σημάδι, τικ, χι ή με ρήματα όπως το έχει (επωνυμία) ή το είναι …(επώνυμο). Ή φυσικά με ένα όνομα, ψέματα, με ένα επώνυμο…
Το θέμα της επωνυμίας δεν είναι απλό, όχι μόνο γιατί ο ορισμός επεκτείνεται, στο εταιρικό δίκαιο για παράδειγμα…αλλά και γιατί στα Χανιά, όπως και σε κάθε άλλη πόλη, πολλά από αυτά τα διατηρητέα νεοκλασικά είναι γνωστά με το όνομα των πρώτων ιδιοκτητών τους, αυτών που έζησαν εκεί, αυτών που άνηκαν, που τα έχτισαν εν τέλει, τα διατήρησαν και τα κληροδότησαν στους απογόνους τους ή που τα πούλησαν κάποια στιγμή σαν προσωπική τους περιουσία – χωρίς να είναι οι τεχνίτες ή οι επιβλέποντες μηχανικοί ή ακόμα και οι αρχιτέκτονες αυτών των κατασκευών… Παραδείγματα υπάρχουν πολλά …οικία Καλούτση, οικία Μπλούμ, το σπίτι του Βενιζέλου, το σπίτι της Βαρόνης κ.λπ. – ακόμα υπάρχουν παραδείγματα που το κτήριο ονομάζεται από την ιστορική του χρήση σαν …Παλατάκι, Προξενείο κ.α. – και οι δύο περιπτώσεις μπορούν να θεωρηθούν επωνυμία…. …ή όχι;
Το θέμα της επωνυμίας πράγματι δεν είναι απλό, όχι μόνο γιατί ο ορισμός έχει και τις νομικές προεκτάσεις που αναφέραμε και γενικά μπορεί και στέκεται σαν μια νομική ή εμπορική έννοια αλλά και γιατί όταν μιλάμε για αρχιτεκτονική και χωρίς καν να αναφέρουμε το κοινό περιεχόμενο που έχει αυτή με την τέχνη, με τις καλές τέχνες γενικότερα…. ειδικά όταν μιλάμε για αστική αρχιτεκτονική, όχι για αρχιτεκτονική της πόλης αλλά για… μια αρχιτεκτονική στην πόλη, το έργο είναι που ανήκει στον… …πελάτη, αλλά όχι μόνο για τον ρόλο του στην χρηματοδότηση της προσπάθειας – και όχι μόνο λόγο του είναι ο τελικός αποδέκτης των ωφελειών από την χρήση του κτηρίου - και ίσως ο …αρχικός και ο …μόνος “λειτουργός” αυτού που δημιουργήθηκε μετά από μια κατά τα άλλα συλλογική προσπάθεια….
Αλλά γιατί μιλάμε για την αρχιτεκτονική της κατοικίας, φτιάχνοντας την κατοικία σου δεν θα μπορούσες να απομακρυνθείς από την πραγματικότητα της και την εξέλιξη της αφού εσύ είσαι ο ίδιος, γεννήθηκε από εσένα, είναι η δική σου αρχιτεκτονική, άλλο αν απευθύνεται και σε όλους τους υπόλοιπους. (από άρθρο σε γνωστή αθηναϊκή εφημερίδα)
"μετά το ...έχειν το είναι ...μετά το φαίνεσθαι"
Ή θεωρείται επώνυμη ή αλλιώς επίσημη αρχιτεκτονική μια πρωτότυπη και ουσιαστικά μοναδική(;) αρχιτεκτονική της οποίας η συνήθως ….σωζόμενη(;) από τις επισκευές και τις συνεχείς αναπλάσεις μορφή, συνηγορεί και αποδεικνύει μια συνειδητή όσο και συλλογική πάντα, εργασία επαγγελματιών μηχανικών; Των οποίων το ...επώνυμο ή η εταιρική επωνυμία – ακόμα και οι αρχιτεκτονικές τους τάσεις, μένει γνωστό στην μνήμη και στην κοινωνική συνείδηση – σαν να είναι ακριβώς το αποτέλεσμα της επιτυχίας αυτή η υστεροφημία…. ...ή ακόμα είναι γνωστό από πριν ….ή στην αντίθετη περίπτωση καταστρέφεται από την κριτική ή τον …χρόνο σαν να μην ακολουθήθηκαν οι σωστές επιλογές σαν να μην ήταν καν δόκιμη αρχιτεκτονική φυσικά ούτε και ακαδημαϊκή.
Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι ισχύει το αντίθετο και τα επώνυμα αυτά δεν περιλαμβάνονται στις προαναφερθείσες ιστορικές πηγές και στα ίχνη στον χρόνο ή ακόμα και στο σήμερα – το παρόν, όταν αναφερόμαστε σε μια αρχιτεκτονική που πληρεί μια σειρά από παρόμοιες με τις παραπάνω προϋποθέσεις μιλάμε για επώνυμη αρχιτεκτονική;
Είναι βέβαια επώνυμη αρχιτεκτονική η ριζοσπαστική αρχιτεκτονική πρωτοπορία αλλά και το λαμπερό κατεστημένο των αρχιτεκτόνων του σύγχρονου δυτικού κόσμου που τώρα πια έχει ανανεωθεί ακόμα και με αρχιτέκτονες που υπογράφουν βιοκλιματικά έργα απαραίτητα και αυτά για να γνωρίσουν οι μητροπόλεις ένα ακόμα θρίαμβο….
Θεωρείται δηλαδή επώνυμη η αρχιτεκτονική αυτή για την οποία τα πάντα (τα χαρακτηριστικά και τα μορφολογικά στοιχεία ή ακόμα και τα λειτουργικά στοιχεία) συνηγορούν και δείχνουν την συμμετοχή στην κατασκευή Αρχιτεκτόνων ή Μηχανικών; …γνωστών κατά την εποχή τους ή γνωστών μέχρι και σήμερα, ακόμα και αν υποθέσουμε ότι ισχύει το αντίθετο και τα ονόματα αυτά δεν περιλαμβάνονται σε προαναφερθείσες πηγές και και φυσικά στην ιστορία της αρχιτεκτονικής και της τέχνης;
Το σίγουρο είναι ότι στην περίπτωση της πόλης των Χανίων και συγκεκριμένα της γειτονιάς της Χαλέπας τα πιο πολλά από τα παραδείγματα που ήδη συγκεντρώσαμε και φωτογραφίσαμε σαν ομάδα εργασίας, είναι δείγματα ανώνυμης - λαϊκής αρχιτεκτονικής - "μιας αρχιτεκτονικής" - που όπως είναι χιλιοειπωμένο - είναι αρχιτεκτονική χωρίς αρχιτέκτονες - η παραδοσιακή αρχιτεκτονική είναι μια αρχιτεκτονική χωρίς αρχιτέκτονες! ή κάνω ακόμα ένα τραγικό λάθος;
Τέλος, μιλάμε για μια τέτοια ιστορική γειτονιά, όπως η Χαλέπα ή για άλλες περιοχές της πόλης των Χανίων μόνο όταν ανακαλύπτουμε παλιότερα ίχνη ή αντίθετα από τον προορισμό τους σαν τωρινή, δική μας, αλλά και μελλοντική κληρονομιά; Μάλλον όχι αλλά ένα ερώτημα είναι αν μπορούμε σήμερα, οπουδήποτε εκτός των ενετικών τειχών των Χανίων, να αναγνωρίσουμε ξανά τα κτήρια αλλά και σύνολα κτηρίων, με ιδιαίτερη σημασία για την αρχιτεκτονική, αποδίδοντας τους πρωτότυπα και ποιοτικά χαρακτηριστικά – εκτός από την ιστορικότητα και γνησιότητα και τοπικότητα και ιδιαίτερους συμβολισμούς σε ότι αφορά την τοποθεσία, την παρουσία τους στην λογοτεχνία και την τέχνη, τις κοινωνικές συνθήκες και τα πρότυπα για αυτά τα κτήρια, διατηρητέα και μη, την χρήση τους τις τελευταίες δεκαετίες, τις οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες συνυπάρχουν με την αρχιτεκτονική, τις λατρείες - την αρχιτεκτονική των εκκλησιών, σημαντικά πρόσωπα και ημερομηνίες για την πόλη, την ολοκλήρωση της σήμανσης στον τόπο και τον χρόνο – ένα παράδειγμα θα ήταν το τοπίο και τελικά όπως ελπίζω να είναι δυνατόν και από τις μέχρι τώρα προσπάθειες καταγραφής όλων όσων αναφέρονται παραπάνω και ιδιαίτερα της αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου και της νεώτερης ελληνικής αρχιτεκτονικής αλλά και των τεχνικών και των υπόλοιπων μέσων που χρησιμοποιεί.
Με αυτήν την προσπάθεια για την ένταξη αρχιτεκτονικών έργων σε ένα τοπικό δίκτυο ανάδειξης, αξιοποίησης και διατήρησης τους, τα κριτήρια μας πολλαπλασιάζονται και προστίθενται και άλλα εκτός από όλα όσα αναφέρουμε παραπάνω, ακόμα και για τα μεμονωμένα έργα και κατασκευές, λόγω του πλήθους τους, της ομαδοποίησης και της εσωτερικής ομοιότητας τους που επηρεάζει όχι μόνο τα αρχιτεκτονικά σύνολα αλλά και την πόλη στο σύνολο της.
Αναρωτιέμαι ακόμα αν η νέα γενιά Αρχιτεκτόνων και οι μεθοδολογίες που ακολουθεί ακόμα και αν η νέα-επαγγελματική πειθαρχία του μηχανικού πλαισιώνει την πόλη και την αρχιτεκτονική προς όφελος μιας κοινής προοπτικής – αν επιβεβαιώνεται η αλληλεξάρτηση τους και αν αυτό γίνεται ορατό στον δημόσιο χώρο σήμερα.
Τετάρτη 28 Νοεμβρίου 2007
το νέο Μουσείο της Ακρόπολης......μέρος 2ον
Αυτή η δημοσίευση θα μπορούσε να τιτλοφορείται: "Η Αθηνά και ο Λύκος" στα βήματα της "Κοκκινοσκουφίτσας", στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για ένα άλλο έργο, το: "Η Γοργώ και ο Λυκάνθρωπος", παλιότερα είχα δει και άλλα με κοινά στοιχεία στο σενάριο αλλά με πιο πρωτότυπους τίτλους: το "Οι Πειρατές του Ξινού Νερού" και το αριστούργημα "Εφιάλτης στον Δρόμο με τις Λευκές" .Ποια ήταν η Γοργώ; πρόκειται για την μυθική Γοργόνα, αυτή που λίγες εκατοντάδες χρόνια αργότερα στόλιζε τα ακρόπρωρα των πλοίων, αδερφή της Μέδουσας – που σε ένα από τα άλλα μας σενάρια παίζει το ρόλο μιας ακόμα “αδερφής”, αυτόν της αδερφής του Μεγαλέξανδρου, Θεσσαλονίκης - που ο Περσέας είχε κάνει δώρο το κεφάλι της – της Γοργώς (της το 'χε κόψει χρησιμοποιώντας την ασπίδα του για καθρέπτη (!) στην Μικρά Ασία όπου η κυρία - τελευταία από τις αδερφές της, λιμεύοταν τον τόπο) στην Αθηνά, την γνωστή Αιγίδα – σήμερα υπερσύχρονο αμυντικό σύστημα με Radar και πυραύλους θαλάσσης – αέρος των καταδρομικών της ομώνυμης κλάσης Aegis - που όποιος την βλέπει - έτσι που την έχει τοποθετήσει η θεά στην ασπίδα της [1]- μένει μαρμαρωμένος - πέτρα ακούνητη.Περιμένω ανυπόμονα να μάθω λεπτομέρειες για την σημασία και την ετοιμολογία των λέξεων γοργόνειο ή γοργόνιο [2]– αν πρόκειται για κοινή ρίζα ή αν έχουν την ίδια σημασία και απλά διαφορετική γραμματική. Πιθανόν να σημαίνει, να αναφέρεται κάπου με παρόμοια έννοια με αυτή που έχει το “δαίδαλον” το εμπνευσμένο εφεύρημα, το πολύπλοκο έργο - δείγμα μηχανικής και έργο υψηλής τεχνικής, μιας μεγαλοφυΐας στον τομέα του - του γλύπτη – ναυπηγού – επιπλοποιού και αρχιτέκτονα (και όχι μόνο) Δαίδαλου (που προηγείται του Φειδία δημιουργού των γλυπτών του Παρθενώνα και μεγάλου απατεώνα αφού καταχράστηκε δημόσιο χρήμα - η έρευνα συνεχίζεται.... μέχρι και σήμερα) - και φυσικά μερικές εκατοντάδες χρόνια μετά θυμόμαστε την Μέδουσα στον πολεμικό θώρακα του ίδιου μεγάλου .....φιλέλληνα, του Αλέξανδρου του Μακεδόνα στην μάχη της Ισσού, στο διάσημο ψηφιδωτό της Πομπηίας που σήμερα φιλοξενείται στο αρχαιολογικό μουσείο της Νάπολης.
Προηγούνται ξύλινα γλυπτά της θεάς, που φυλάσσονται σε κρύπτες του ναού που από την ίδρυση της πόλης βρίσκονταν πάνω στον ιερό βράχο, “ξόανα” χρωματισμένα και ντυμένα με λεπτεπίλεπτα υφασμένους χιτώνες, έτσι που να σε κάνουν να νομίζεις πως κινούνται με το θρόισμα του αέρα και ότι φεγγοβολούν απόκοσμη μπλε(;) ή κόκκινη αύρα. Έτσι που οι θεοί της Κοσμογονίας διαδέχονται ο ένας τον άλλο – αυτοί που βρίσκονται από την πλευρά του Κρόνου μοιάζουν με τα απόκοσμα τέρατα μιας διαφορετικής, “ξένης”(;) μυθολογίας – άλλης από αυτής του Ησίοδου…. Αντιπροσωπεύονται εδώ από τους αχνούς, σχεδόν εξαερωμένους κάτοικους μιας διαφορετικής – πληγωμένης πόλης που έχει ήδη γνωρίσει την αποκάλυψη. Άλλωστε υπάρχουν παραστάσεις – σε άλλες ηπείρους – της Θεάς Κάλι παρόμοιες με αυτές γοργόνας, με το κεφάλι στολισμένο με νεκροκεφαλές και φίδια και άλλες που την δείχνουν να αυτοαποκεφαλίζεται και να τρέφει με το αίμα της ζευγάρια βρικολάκων που αγκαλιάζονται σαν εραστές….…..
θα συνεχίσει να διορθώνεται – και να εμπλουτίζεται και θα συνεχιστεί.........Υ.Γ. ...θα γίνουν και αναφορές 1ον στην Ελληνική Μυθολογία του κ. ΚΑΚΡΙΔΗ - της ΕΚΔΟΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2ον Στο έργο "Ο Δαίδαλος" της Φροντιζι-Ντικρού και 3ον σε βιβλία με Επικά ποιήματα της Μεσσοποταμίας και φυσικά - το υπόσχομαι - θα προσπαθήσω να συνδέσω αυτήν την ακατάσχετη φλυαρία για πράγματα που δεν προκαλούν τρόμο πια - σε κανέναν - με το νέο Μουσείο... ποιός θα είναι ο τρόπος; μάλλον μια μεταμεσονύχτια βόλτα στον πιο ακριβό πεζόδρομο της Ελλάδας με φόντο μια γυμνή Ακρόπολη και μερικά ακόμη ερείπια.....
[1] Η ασπίδα και η Αιγίδα – η ασπίδα είναι η αιγίδα – αυτή είναι η ετοιμολογία της λέξης μια και κατασκευαζόταν αρχικά από αλλεπάλληλες στρώσεις δερμάτων από αίγες = κατσίκες… ότι και να υπονοεί αυτό…. – με την προσθήκη μεταλλικών ελασμάτων και πολύτιμων μετάλλων έχουμε άλλο ένα αστραφτερό και …μάλλον καθρεπτίζον…. “δαιδαλον” …. Απλά Αιγίδα είναι και προσωνύμιο της θεάς Αθηνάς ..έτσι έγινε αυτή η παρεξήγηση….
[2] Άγνωστο ακόμα αν τα Γοργόνεια αποτελούν Δαίδαλα….. είναι συνήθως λεπτεπίλεπτα κοσμήματα για διάφορα μέρη του σώματος – σε μετώπες – λίθινα ή πήλινα ανάγλυφα – για θέμα σε Μάσκες – σε καρφίτσες – κολιέ – περίαπτα ή για να συγκρατούν τους χιτώνες στους ώμους (περόνες), σκουλαρίκια (ενώπια), ακόμα στο στήθος – στον πολεμικό θώρακα ή ανάγλυφο σε περικνημίδες, λαβές κ.ο.κ. που αναπαριστούν κεφάλια Μεδουσών ή απλά γυναικών ή ίσως “….το πρώτο κομμένο μου κεφάλι εχθρού…” δείγμα ενηλικίωσης και πολεμικής ανδρείας ή απλά φυλακτό από το κακό…..
Προηγούνται ξύλινα γλυπτά της θεάς, που φυλάσσονται σε κρύπτες του ναού που από την ίδρυση της πόλης βρίσκονταν πάνω στον ιερό βράχο, “ξόανα” χρωματισμένα και ντυμένα με λεπτεπίλεπτα υφασμένους χιτώνες, έτσι που να σε κάνουν να νομίζεις πως κινούνται με το θρόισμα του αέρα και ότι φεγγοβολούν απόκοσμη μπλε(;) ή κόκκινη αύρα. Έτσι που οι θεοί της Κοσμογονίας διαδέχονται ο ένας τον άλλο – αυτοί που βρίσκονται από την πλευρά του Κρόνου μοιάζουν με τα απόκοσμα τέρατα μιας διαφορετικής, “ξένης”(;) μυθολογίας – άλλης από αυτής του Ησίοδου…. Αντιπροσωπεύονται εδώ από τους αχνούς, σχεδόν εξαερωμένους κάτοικους μιας διαφορετικής – πληγωμένης πόλης που έχει ήδη γνωρίσει την αποκάλυψη. Άλλωστε υπάρχουν παραστάσεις – σε άλλες ηπείρους – της Θεάς Κάλι παρόμοιες με αυτές γοργόνας, με το κεφάλι στολισμένο με νεκροκεφαλές και φίδια και άλλες που την δείχνουν να αυτοαποκεφαλίζεται και να τρέφει με το αίμα της ζευγάρια βρικολάκων που αγκαλιάζονται σαν εραστές….…..
θα συνεχίσει να διορθώνεται – και να εμπλουτίζεται και θα συνεχιστεί.........Υ.Γ. ...θα γίνουν και αναφορές 1ον στην Ελληνική Μυθολογία του κ. ΚΑΚΡΙΔΗ - της ΕΚΔΟΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2ον Στο έργο "Ο Δαίδαλος" της Φροντιζι-Ντικρού και 3ον σε βιβλία με Επικά ποιήματα της Μεσσοποταμίας και φυσικά - το υπόσχομαι - θα προσπαθήσω να συνδέσω αυτήν την ακατάσχετη φλυαρία για πράγματα που δεν προκαλούν τρόμο πια - σε κανέναν - με το νέο Μουσείο... ποιός θα είναι ο τρόπος; μάλλον μια μεταμεσονύχτια βόλτα στον πιο ακριβό πεζόδρομο της Ελλάδας με φόντο μια γυμνή Ακρόπολη και μερικά ακόμη ερείπια.....
[1] Η ασπίδα και η Αιγίδα – η ασπίδα είναι η αιγίδα – αυτή είναι η ετοιμολογία της λέξης μια και κατασκευαζόταν αρχικά από αλλεπάλληλες στρώσεις δερμάτων από αίγες = κατσίκες… ότι και να υπονοεί αυτό…. – με την προσθήκη μεταλλικών ελασμάτων και πολύτιμων μετάλλων έχουμε άλλο ένα αστραφτερό και …μάλλον καθρεπτίζον…. “δαιδαλον” …. Απλά Αιγίδα είναι και προσωνύμιο της θεάς Αθηνάς ..έτσι έγινε αυτή η παρεξήγηση….
[2] Άγνωστο ακόμα αν τα Γοργόνεια αποτελούν Δαίδαλα….. είναι συνήθως λεπτεπίλεπτα κοσμήματα για διάφορα μέρη του σώματος – σε μετώπες – λίθινα ή πήλινα ανάγλυφα – για θέμα σε Μάσκες – σε καρφίτσες – κολιέ – περίαπτα ή για να συγκρατούν τους χιτώνες στους ώμους (περόνες), σκουλαρίκια (ενώπια), ακόμα στο στήθος – στον πολεμικό θώρακα ή ανάγλυφο σε περικνημίδες, λαβές κ.ο.κ. που αναπαριστούν κεφάλια Μεδουσών ή απλά γυναικών ή ίσως “….το πρώτο κομμένο μου κεφάλι εχθρού…” δείγμα ενηλικίωσης και πολεμικής ανδρείας ή απλά φυλακτό από το κακό…..
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ;...... 8 ερωτήσεις στον κ. NΙ.ΚΑ.
1.Κατάγεσαι από τον
Αποκόρωνα και
γνωρίζω ότι έχεις ζων-
τανά, εν ενεργεία αισθή-
ματα, γι’ αυτόν τον τόπο.
Και λόγω της καταγωγής
και λόγω μιας διαμονής
μία μικρή περίοδο εκεί
αλλά και λόγω της “συ-
ναναστροφής” σου με αυτό τον
τόπο. Πώς θα περιέγραφες τον
Αποκόρωνα.
Ο Αποκόρωνας χαρακτηρίζεται
από το “υγρό στοιχείο” του. Δεν
το βλέπεις ως ρυάκι, ως ποταμό
αλλά το βλέπεις στη βλάστηση.
Είναι ασφαλώς και ο τόπος κατα-
γωγής μου. Από παλαιότερη δια-
μονή μου και από τις επισκέψεις
μου σε αυτόν έχω διαπιστώσει ότι
ορισμένες περιοχές του παρου-
σιάζουν ένα έλλειμμα ανάπτυξης,
μία εγκατάλειψη παρά το ότι
έχουν γίνει αρκετά για την ποι-
ότητα ζωής. Έχει αναπτυχθεί στην
περιοχή και μια ξεχωριστή δρα-
στηριότητα με τους πολιτιστικούς
συλλόγους και τις εταιρείες, τις
μη κερδοσκοπικές και τις αγρο-
τουριστικές. Οι δράσεις αυτές
αναπτύσσονται σε μικρή κλίμακα
και γι’ αυτό τα αποτελέσματα είναι
αβέβαια. Χρειάζεται να είναι πιο
μαζικοί οι φορείς αυτοί ή πιο κεν-
τρικοί. Διαφορετικά χάνονται ευ-
καιρίες.
2.Μεγάλωσες μέσα σε μια οι-
κογένεια έντονης πολιτικο-
ποίησης. Αυτό σε επηρέασε;
Ίσως περισσότερο από οτιδήποτε
άλλο...
3.Σπούδασες αρχικά στη Γαλ-
λία και μετά στο Εθνικό Με-
τσόβιο Πολυτεχνείο στην Αθήνα.
Κατόπιν μεταπτυχιακό δίπλωμα
στη χωροταξία - πολεοδομία,
καθώς και τώρα μεταπτυχιακό στη
περιβαλλοντική - υγειονομική μη-
χανική. Αλήθεια Νικόλα, η αρχιτε-
κτονική είναι τέχνη;
Είναι τέχνη και επιστήμη μαζί.
Στην πραγματικότητα η αρχιτεκτο-
νική έχει ευρύ περιεχόμενο.
Αφορά όλους τους μηχανικούς και
όλους τους ανθρώπους. Ταυτό-
χρονα, όμως, μπορεί να γίνει εξαι-
ρετική, ειδική.
4.Η παγκοσμιοποίηση έχει επι-
πτώσεις στην αρχιτεκτονική;
Η παγκοσμιοποίηση είναι μία κοινή
διήγηση και ο χώρος της είναι η
πόλη, οι περιαστικές περιοχές και
συχνά και η περιφέρεια. Το απο-
τέλεσμά της στην αρχιτεκτονική
είναι η ομοιογένεια και η επανά-
ληψη. Επίσης, οι διακρίσεις σε
προνομιούχους και μη και ο έλεγ-
χος της καθημερινότητας.
5.Πες μου πέντε λέξεις που σε
καθορίζουν;
“Καλοπιστία”, “διαφάνεια”, “προ-
οδευτικότητα”, “φαντασία”, λίγη
“τεμπελιά”.
6.Είχα διαβάσει ένα πολύ εν-
διαφέρον άρθρο σου στην
εφημερίδα μας για τα ενετικά
τείχη των Χανιών.
Ναι, πρόκειται για τα συμπερά-
σματά μου από την εργασιακή εμ-
πειρία μου στο γραφείο τειχών της
28ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαι-
οτήτων. Το έργο ανάδειξης των
τειχών είναι φιλόδοξο αλλά πρέ-
πει -κατά τη γνώμη μου- να κατα-
βληθεί προσπάθεια προκειμένου
το έργο αυτό να ενταχθεί σε ένα
ευρύτερο σχεδιασμό με στόχο
οφέλη για τα Χανιά και ειδικά την
παλιά πόλη. Τα αποτελέσματα θα
αργήσουν να φανούν αλλά χρει-
άζεται προσοχή στην εικόνα που
δίνουν οι ανολοκλήρωτες αποχω-
ματώσεις.
7.Είσαι δεινός χρήστης του
υπολογιστή. Αλήθεια το
“σερφάρισμα” είναι καλό, είναι
μειονέκτημα, είναι αναγκαίο;
Δεν είναι αλήθεια ότι είμαι δεινός
χρήστης, αλλά ο υπολογιστής έχει
γίνει δεύτερη φύση μας!
8.Τι θα ήθελες να σ’ έχω ρω-
τήσει και δεν το έκανα;
Για το αυριανό παιχνίδι του Πανα-
θηναϊκού.
* Ο Ν. Κ. είναι αρχιτέκτονας
μηχανικός και κατάγεται
από το Νίππος Αποκορώνου.
ΗΤΑΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 21 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΤΟΥ 2007 - ΨΕΜΑΤΑ - ΠΑΛΙ - ΗΤΑΝ ΤΡΙΤΗ 20 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΟΤΑΝ ΕΔΙΝΑ ΑΥΤΗΝ - ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ - ΑΠΛΑ ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΤΗΝ ΑΛΛΗ ΜΕΡΑ - "ΜΕΘΑΥΡΙΟ" ΕΠΑΙΖΕ ΚΑΙ Ο ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΑ ΟΤΙ ΕΦΑΓΕ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΔΥΟ ΓΚΟΛ....
ΑΣΧΕΤΟ: ΟΣΟ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ, "ΕΙΔΙΚΗ" "ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ" ΑΛΛΑ ΤΕΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΚΡΙΒΗ!.....
Αποκόρωνα και
γνωρίζω ότι έχεις ζων-
τανά, εν ενεργεία αισθή-
ματα, γι’ αυτόν τον τόπο.
Και λόγω της καταγωγής
και λόγω μιας διαμονής
μία μικρή περίοδο εκεί
αλλά και λόγω της “συ-
ναναστροφής” σου με αυτό τον
τόπο. Πώς θα περιέγραφες τον
Αποκόρωνα.
Ο Αποκόρωνας χαρακτηρίζεται
από το “υγρό στοιχείο” του. Δεν
το βλέπεις ως ρυάκι, ως ποταμό
αλλά το βλέπεις στη βλάστηση.
Είναι ασφαλώς και ο τόπος κατα-
γωγής μου. Από παλαιότερη δια-
μονή μου και από τις επισκέψεις
μου σε αυτόν έχω διαπιστώσει ότι
ορισμένες περιοχές του παρου-
σιάζουν ένα έλλειμμα ανάπτυξης,
μία εγκατάλειψη παρά το ότι
έχουν γίνει αρκετά για την ποι-
ότητα ζωής. Έχει αναπτυχθεί στην
περιοχή και μια ξεχωριστή δρα-
στηριότητα με τους πολιτιστικούς
συλλόγους και τις εταιρείες, τις
μη κερδοσκοπικές και τις αγρο-
τουριστικές. Οι δράσεις αυτές
αναπτύσσονται σε μικρή κλίμακα
και γι’ αυτό τα αποτελέσματα είναι
αβέβαια. Χρειάζεται να είναι πιο
μαζικοί οι φορείς αυτοί ή πιο κεν-
τρικοί. Διαφορετικά χάνονται ευ-
καιρίες.
2.Μεγάλωσες μέσα σε μια οι-
κογένεια έντονης πολιτικο-
ποίησης. Αυτό σε επηρέασε;
Ίσως περισσότερο από οτιδήποτε
άλλο...
3.Σπούδασες αρχικά στη Γαλ-
λία και μετά στο Εθνικό Με-
τσόβιο Πολυτεχνείο στην Αθήνα.
Κατόπιν μεταπτυχιακό δίπλωμα
στη χωροταξία - πολεοδομία,
καθώς και τώρα μεταπτυχιακό στη
περιβαλλοντική - υγειονομική μη-
χανική. Αλήθεια Νικόλα, η αρχιτε-
κτονική είναι τέχνη;
Είναι τέχνη και επιστήμη μαζί.
Στην πραγματικότητα η αρχιτεκτο-
νική έχει ευρύ περιεχόμενο.
Αφορά όλους τους μηχανικούς και
όλους τους ανθρώπους. Ταυτό-
χρονα, όμως, μπορεί να γίνει εξαι-
ρετική, ειδική.
4.Η παγκοσμιοποίηση έχει επι-
πτώσεις στην αρχιτεκτονική;
Η παγκοσμιοποίηση είναι μία κοινή
διήγηση και ο χώρος της είναι η
πόλη, οι περιαστικές περιοχές και
συχνά και η περιφέρεια. Το απο-
τέλεσμά της στην αρχιτεκτονική
είναι η ομοιογένεια και η επανά-
ληψη. Επίσης, οι διακρίσεις σε
προνομιούχους και μη και ο έλεγ-
χος της καθημερινότητας.
5.Πες μου πέντε λέξεις που σε
καθορίζουν;
“Καλοπιστία”, “διαφάνεια”, “προ-
οδευτικότητα”, “φαντασία”, λίγη
“τεμπελιά”.
6.Είχα διαβάσει ένα πολύ εν-
διαφέρον άρθρο σου στην
εφημερίδα μας για τα ενετικά
τείχη των Χανιών.
Ναι, πρόκειται για τα συμπερά-
σματά μου από την εργασιακή εμ-
πειρία μου στο γραφείο τειχών της
28ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαι-
οτήτων. Το έργο ανάδειξης των
τειχών είναι φιλόδοξο αλλά πρέ-
πει -κατά τη γνώμη μου- να κατα-
βληθεί προσπάθεια προκειμένου
το έργο αυτό να ενταχθεί σε ένα
ευρύτερο σχεδιασμό με στόχο
οφέλη για τα Χανιά και ειδικά την
παλιά πόλη. Τα αποτελέσματα θα
αργήσουν να φανούν αλλά χρει-
άζεται προσοχή στην εικόνα που
δίνουν οι ανολοκλήρωτες αποχω-
ματώσεις.
7.Είσαι δεινός χρήστης του
υπολογιστή. Αλήθεια το
“σερφάρισμα” είναι καλό, είναι
μειονέκτημα, είναι αναγκαίο;
Δεν είναι αλήθεια ότι είμαι δεινός
χρήστης, αλλά ο υπολογιστής έχει
γίνει δεύτερη φύση μας!
8.Τι θα ήθελες να σ’ έχω ρω-
τήσει και δεν το έκανα;
Για το αυριανό παιχνίδι του Πανα-
θηναϊκού.
* Ο Ν. Κ. είναι αρχιτέκτονας
μηχανικός και κατάγεται
από το Νίππος Αποκορώνου.
ΗΤΑΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 21 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΤΟΥ 2007 - ΨΕΜΑΤΑ - ΠΑΛΙ - ΗΤΑΝ ΤΡΙΤΗ 20 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΟΤΑΝ ΕΔΙΝΑ ΑΥΤΗΝ - ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ - ΑΠΛΑ ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΤΗΝ ΑΛΛΗ ΜΕΡΑ - "ΜΕΘΑΥΡΙΟ" ΕΠΑΙΖΕ ΚΑΙ Ο ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΑ ΟΤΙ ΕΦΑΓΕ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΔΥΟ ΓΚΟΛ....
ΑΣΧΕΤΟ: ΟΣΟ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ, "ΕΙΔΙΚΗ" "ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ" ΑΛΛΑ ΤΕΛΙΚΑ ΚΑΙ ΑΚΡΙΒΗ!.....
της Ακρόπολης το νέο Μουσείο.....και άλλα α - σχετικά-άσχετα
Θυμάστε πριν λίγο καιρό την ψηφοφορία για την ανάδειξη των ...νέων θαυμάτων του κόσμου; με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων - που δεν περιλαμβάνουν τον ιερό λόφο της Ακρόπολης και τον ναό του Παρθενώνα - φάνηκε πόσο μικρή είναι η Ελλάδα και ειδικά στο διαδίκτυο - εκεί, ψέματα, εδώ, στον διαδικτυακό κόσμο φαίνεται πως είναι ακόμα μικρότερη. Αναρωτιέμαι ποια είναι τα μεγέθη στα οποία αναμετριόμαστε σε αυτές τις περιπτώσεις.... έκταση; μάλλον όχι! αριθμό χρηστών; ενημερωμένων και ενεργών πολιτών της κοινωνίας της πληροφορίας; είναι το διαδίκτυο δημοκρατικό - αξιοκρατικό και ελεύθερο; και αν όχι γιατί πάνω του στηρίζονται τόσες και τόσες ευχές και ελπίδες για μια καλύτερη παγκόσμια διακυβέρνηση; άσχετο!
Το νέο Μουσείο έχει να επιδείξει ένα πλήθος από σχεδιαστικά και μορφολογικά - λειτουργικά χαρακτηριστικά! κατ' αρχήν όσοι από εμάς, ψέματα, εσάς, τους κατοίκους της Πρωτεύουσας και των περιοίκων της Διον. Αρεοπαγίτου κυκλοφορούν το βράδυ θα πρέπει να προσέχουν! γιατί; Οι αρχές της σύλληψης αυτού του, κατά τα άλλα μεγαλεπήβολου έργου, μιλάνε από μόνες τους.... και φυσικά αναφέρονται στον ιερό ναό του Παρθενώνα και το ορθογώνιο σχήμα του, το οποίο - προφανώς για να φιλοξενήσει τα ιερά κειμήλια στις ίδιες αναλογικά αλλά αντίστροφες θέσεις τους - αντιστρέφεται με την σειρά του, με μια κίνηση από έξω προς τα μέσα ή διαφορετικά μπορούμε να πούμε "ανάποδα" και προσφέρει - δημιουργεί ένα σύγχρονο, επίσης παραλληλόγραμμο εκθεσιακό χώρο... η μεθοδολογία με το οποίο γίνεται δυνατόν αυτό είναι από μόνη της ένας πολύ δυνατός διάλογος αλλά αναμφισβήτητα γίνεται σε βάρος του μνημείου... δεν φτάνει δηλαδή που κανείς πια δεν το θεωρεί θαύμα ...του κόσμου αλλά γίνεται κομμάτια και "αναπαρίσταται" σαν αίθουσα μουσείου....
Δεν φτάνει αυτό... αυτή η κίνηση από έξω προς τα μέσα έχει και θύματα τα δύο πολύ αξιόλογα, δυστυχώς προστατευμένα ήδη, διατηρητέα για τα οποία τον τελευταίο καιρό ξαναχύθηκε πολύ μελάνι! η δικαιολογία βέβαια είναι πως "διακόπτουν" τον διάλογο του μουσείου με το μνημείο... μπούρδες... καμιά Ακρόπολη και κανείς Παρθενώνας - ακόμα δηλαδή και αν θεωρήσουμε πως δεν είναι μοναδικός ο συνδυασμός του βράχου με τον ναό και η ιστορία - οι μνήμες και οι συμβολισμοί τους, τόσους αιώνες τώρα, δεν αξίζει απλά να καθρεπτίζεται στο τεχνικό και τεχνολογικό θαύμα που αντιπροσωπεύουν οι γυάλινες επιφάνειες - αν και μόνο το επιτρέπουν οι αντανακλάσεις - της όψης του έργου του κ.Bernard Chumi! τι; νομίζεται πως αστειεύομαι; χρόνια πριν ένας καθηγητής μου, αρχιτέκτονας, στο τέλος μιας συζήτησης στο εργαστήριο της αρχιτεκτονικής σύνθεσης είχε πει, με πολύ νόημα: "....μιλάνε για κάτι καινούργια τζάμια....." ή "...έχουν έρθει κάτι τζάμια...."
Το νέο Μουσείο έχει να επιδείξει ένα πλήθος από σχεδιαστικά και μορφολογικά - λειτουργικά χαρακτηριστικά! κατ' αρχήν όσοι από εμάς, ψέματα, εσάς, τους κατοίκους της Πρωτεύουσας και των περιοίκων της Διον. Αρεοπαγίτου κυκλοφορούν το βράδυ θα πρέπει να προσέχουν! γιατί; Οι αρχές της σύλληψης αυτού του, κατά τα άλλα μεγαλεπήβολου έργου, μιλάνε από μόνες τους.... και φυσικά αναφέρονται στον ιερό ναό του Παρθενώνα και το ορθογώνιο σχήμα του, το οποίο - προφανώς για να φιλοξενήσει τα ιερά κειμήλια στις ίδιες αναλογικά αλλά αντίστροφες θέσεις τους - αντιστρέφεται με την σειρά του, με μια κίνηση από έξω προς τα μέσα ή διαφορετικά μπορούμε να πούμε "ανάποδα" και προσφέρει - δημιουργεί ένα σύγχρονο, επίσης παραλληλόγραμμο εκθεσιακό χώρο... η μεθοδολογία με το οποίο γίνεται δυνατόν αυτό είναι από μόνη της ένας πολύ δυνατός διάλογος αλλά αναμφισβήτητα γίνεται σε βάρος του μνημείου... δεν φτάνει δηλαδή που κανείς πια δεν το θεωρεί θαύμα ...του κόσμου αλλά γίνεται κομμάτια και "αναπαρίσταται" σαν αίθουσα μουσείου....
Δεν φτάνει αυτό... αυτή η κίνηση από έξω προς τα μέσα έχει και θύματα τα δύο πολύ αξιόλογα, δυστυχώς προστατευμένα ήδη, διατηρητέα για τα οποία τον τελευταίο καιρό ξαναχύθηκε πολύ μελάνι! η δικαιολογία βέβαια είναι πως "διακόπτουν" τον διάλογο του μουσείου με το μνημείο... μπούρδες... καμιά Ακρόπολη και κανείς Παρθενώνας - ακόμα δηλαδή και αν θεωρήσουμε πως δεν είναι μοναδικός ο συνδυασμός του βράχου με τον ναό και η ιστορία - οι μνήμες και οι συμβολισμοί τους, τόσους αιώνες τώρα, δεν αξίζει απλά να καθρεπτίζεται στο τεχνικό και τεχνολογικό θαύμα που αντιπροσωπεύουν οι γυάλινες επιφάνειες - αν και μόνο το επιτρέπουν οι αντανακλάσεις - της όψης του έργου του κ.Bernard Chumi! τι; νομίζεται πως αστειεύομαι; χρόνια πριν ένας καθηγητής μου, αρχιτέκτονας, στο τέλος μιας συζήτησης στο εργαστήριο της αρχιτεκτονικής σύνθεσης είχε πει, με πολύ νόημα: "....μιλάνε για κάτι καινούργια τζάμια....." ή "...έχουν έρθει κάτι τζάμια...."
Σάββατο 10 Νοεμβρίου 2007
Α.Π.Ε. μέρος δεύτερον.....
Πρέπει να υπάρχουν πολλά παραδείγματα στα οποία αναφέρεται το ζήτημα της κυριότητας των ενεργειακών πηγών, κυρίως των ορυκτών πόρων - καυσίμων αλλά και όπως παλιότερα ξυλείας και καρπών - και βέβαια τοποθεσιών όπου είναι προσβάσιμη εύκολα και εκμεταλλεύσιμη η ενέργεια από τα νερά, τον αέρα, και την γη - γεωθερμική ενέργεια - τι γίνεται όμως στην περίπτωση των φωτοβολταϊκών συστημάτων; όλη η ενέργεια στον πλανήτη μπορεί να θεωρηθεί ότι προέρχεται από τον ήλιο! είναι αυτό δυνατόν; μάλλον είναι! Όσο δημοκρατικές και αν φαίνεται ότι είναι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το ζήτημα είναι μάλλον ....θεολογικό....
Ο πηγάζων ενέργεια Βασιλιάς Ήλιος λοιπόν μπορεί να είναι ο κυρίαρχος των ενεργειακών αγορών, της προσφοράς ενέργειας - της κατανάλωσης και της φυσικά της παραγωγής της - δεν παύει όμως να είναι το πιο κοντινό από τα άπειρα αστέρια του στερεώματος μια βόμβα σύντηξης ...και κάτι παραπάνω βέβαια... σε διαρκή έκρηξη.....
μια απορία μου ....το turbo στα αυτοκίνητα και γενικότερα στις μηχανές εσωτερικής καύσης - και γενικά η παραγωγή ιπποδύναμης (άρα και ενέργειας) από τα καυσαέρια μπορεί να θεωρηθεί "ανανεώσιμο"; βέβαια είναι περίπου σαν να βάζεις ένα απλό φωτοβολταϊκό κάτω από μια λάμπα! Είναι ή δεν είναι σίγουρο ότι αυτό ζητάμε; δεν έχει σημασία... απλά δουλεύει....
Ο πηγάζων ενέργεια Βασιλιάς Ήλιος λοιπόν μπορεί να είναι ο κυρίαρχος των ενεργειακών αγορών, της προσφοράς ενέργειας - της κατανάλωσης και της φυσικά της παραγωγής της - δεν παύει όμως να είναι το πιο κοντινό από τα άπειρα αστέρια του στερεώματος μια βόμβα σύντηξης ...και κάτι παραπάνω βέβαια... σε διαρκή έκρηξη.....
μια απορία μου ....το turbo στα αυτοκίνητα και γενικότερα στις μηχανές εσωτερικής καύσης - και γενικά η παραγωγή ιπποδύναμης (άρα και ενέργειας) από τα καυσαέρια μπορεί να θεωρηθεί "ανανεώσιμο"; βέβαια είναι περίπου σαν να βάζεις ένα απλό φωτοβολταϊκό κάτω από μια λάμπα! Είναι ή δεν είναι σίγουρο ότι αυτό ζητάμε; δεν έχει σημασία... απλά δουλεύει....
όλο και μας κακομαθαίνουν ...οι μη κυβερνώντες....
.....λοιπόν πρωτότυπη και ωραία η επιλογή του ΠΑΣΟΚ να κάνει εκλογές για την ανάδειξη του προέδρου του.... όλο και μας κακομαθαίνουν ...οι μη κυβερνώντες.... βέβαια δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται αυτό, το 2004 όμως ο κύριος Γ.Παπανδρέου δεν είχε αντίπαλο....ενώ τώρα οι υποψήφιοι είναι τρεις... Παπανδρέου - Βενιζέλος - Σκανδαλίδης.....
Λοιπόν τι θα οφείλουμε στον καθένα για την εμπειρία που θα έχουμε αύριο: στον νύν πρόεδρο του κινήματος την πρωτοβουλία για την διεξαγωγή των εκλογών αυτών αφού αυτό το πνεύμα πολιτικής πρεσβεύει και αυτήν την νοοτροπία διακυβέρνησης έφερε, στον κυριότερο του αντίπαλο ότι γνωρίζοντας σαν συνταγματολόγος την βαρύτητα ενός τέτοιου επιχειρήματος και την σημασία του, δείχνει και πολύ μαχητικός και τόσο "....εξουσιολάγνος" που θυμίζοντας σε όλους μας την ήττα του Σεπτέμβρη, προκαλεί όσους δεν ξεγελιούνται από αυτές τις αλλαγές, τα "γυρίσματα" των καιρών και τις τόσο "νεωτεριστικές" πολιτικές μεθοδολογίες, να συμμετάσχουν στην διαδικασία υποστηρίζοντας τον και …φαντάζομαι ότι τους φέρνει αντιμέτωπους με μια στάσιμη πραγματικότητα που θα απαιτεί στο μέλλον και τις εκλογές σχεδόν καθημερινές και την δική μας ανοχή σε προειλημμένες αποφάσεις και πάγια μεγέθη που δεν θα είναι δυνατόν να μειωθούν.......
όσο για τον τρίτο υποψήφιο ....την λεγόμενη μειοψηφία, θα μας έδινε την ευκαιρία να δούμε και ένα δεύτερο γύρο εκτός από άλλο ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία μας.....
Λοιπόν τι θα οφείλουμε στον καθένα για την εμπειρία που θα έχουμε αύριο: στον νύν πρόεδρο του κινήματος την πρωτοβουλία για την διεξαγωγή των εκλογών αυτών αφού αυτό το πνεύμα πολιτικής πρεσβεύει και αυτήν την νοοτροπία διακυβέρνησης έφερε, στον κυριότερο του αντίπαλο ότι γνωρίζοντας σαν συνταγματολόγος την βαρύτητα ενός τέτοιου επιχειρήματος και την σημασία του, δείχνει και πολύ μαχητικός και τόσο "....εξουσιολάγνος" που θυμίζοντας σε όλους μας την ήττα του Σεπτέμβρη, προκαλεί όσους δεν ξεγελιούνται από αυτές τις αλλαγές, τα "γυρίσματα" των καιρών και τις τόσο "νεωτεριστικές" πολιτικές μεθοδολογίες, να συμμετάσχουν στην διαδικασία υποστηρίζοντας τον και …φαντάζομαι ότι τους φέρνει αντιμέτωπους με μια στάσιμη πραγματικότητα που θα απαιτεί στο μέλλον και τις εκλογές σχεδόν καθημερινές και την δική μας ανοχή σε προειλημμένες αποφάσεις και πάγια μεγέθη που δεν θα είναι δυνατόν να μειωθούν.......
όσο για τον τρίτο υποψήφιο ....την λεγόμενη μειοψηφία, θα μας έδινε την ευκαιρία να δούμε και ένα δεύτερο γύρο εκτός από άλλο ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία μας.....
Παρασκευή 28 Σεπτεμβρίου 2007
επιστροφή στο σήμερα....
έγινε από μέρους μου μια προεκλογική κριτική στην Περιβαλλοντοκεντρικό προγραμματισμό του ΠαΣοΚ και κυρίως του Προέδρου του Γιώργου Παπανδρέου, η αλήθεια είναι πως δεν γνωρίζω λεπτομέρειες για τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτός ο προγραμματισμός αλλά από ότι φαίνεται το αειφορικό μοντέλο είναι πιθανόν να επαναληφθεί και φυσικά ο πακτωλός χρημάτων που μας ...περιμένει ...θα προέρχεται από τις ...επόμενες - εξίσου προγραμματισμένες πολεμικές συρράξεις - εκτός αν τα "παγκόσμια οικονομικά επιτελεία" αποφασίσουν διαφορετικά.... πάντως η αποπομπή άλλων πολιτικών προσώπων και πρακτικών - βλ. το παράδειγμα του σοσιαλιστή κ. Μπλερ - δεν ευνοούν τουλάχιστον προς το παρόν την επανάληψη των πολέμων στην μέση Ανατολή και το Ιρακ - όσα παιχνίδια γίνουν λοιπόν με την τιμή του πετρελαίου θα είναι μέσα στα πλαίσια της διπλωματίας! μακάρι να εισακουστώ! και να μην έχουμε - λόγω και της αναθεώρησης του Συντάγματος, χειμώνα με εκλογές και πόλεμο με το Ιραν - είναι συνδυασμός που σκοτώνει.
.....και βέβαια είναι γεγονός πως μόνο οι υποσχέσεις μιας οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας δεν αρκούν για να λύσουν ούτε τα προβλήματα των αναπτυγμένων οικονομιών ούτε να βοηθήσουν πραγματικά τις αναπτυσσόμενες χώρες να αντιμετωπίσουν την φτώχεια όπως μας έκανε να πιστέψουμε πριν λίγα χρόνια η έκταση που είχαν πάρει παρόμοιες πρακτικές σε χώρες του τρίτου κόσμου.....σκέφτεσαι πως μπορείς να οδηγήσεις ένα κράτος της Αφρικής και της Ασίας στον 21ο αιώνα με παραγωγή βασισμένη στην οικιακή οικονομία; ή πως είναι δυνατόν να παραμείνει νυν και αεί η Ελλάδα ο ειδυλλιακός προορισμός για αγροτουριστικές και παρόμοιες δήθεν ήπιες δραστηριότητες.... γιατί πότε ήταν;
αντίθετα μια ανάπτυξη πιο γραμμική που ακολουθεί τα πρότυπα των Δυτικών κρατών και των δεκαετιών πριν το '70 - όπως στο κράτος του Ιραν με εκείνο τον κοντοστούπη πρόεδρο - και επιβαρύνει το περιβάλλον και προκαλεί αν μη τι άλλο τον "φθόνο" όλων όσων έχουν λόγο να κρύβουν τόσα χρόνια τώρα, τις επιπτώσεις που έχουν οι αναπτυξιακοί τους ρυθμοί και "η συσσώρευση αγαθών, μέσων παραγωγής και πλούτου...."
.....θυμηθείτε το διαχρονικό ρόλο της "νεοσύστατης" αγροφυλακής....φανταστείτε το βλέμμα του Αετού...
.....Ο Αετός ψάχνει για θηράματα και για το λόγο αυτό χρησιμοποιεί την όραση του και φυσικά το διευρημένο οπτικό πεδίο που του προσφέρει το γεγονός ότι πετάει..... εκτός βέβαια αν ο κύριος Πολύδωρας εννοούσε τα λαϊκά άσματα του Μαζωνάκη και τους Κρητικούς .....αετούς χωρίς φτερά.... το ίδιο βέβαια και ο μέσος αγροφύλακας 30 με 40 χρόνια - το λιγότερο - πριν... ....ψάχνει για να φάει ...για πλιάτσικο... ...καμιά κότα, κάνα κουνέλι... αυγά... φρούτα... κάνα πορτοκάλι...
"αυτή η αντιμετώπιση οδηγεί σε εναλλακτικές επιλογές που αν γίνουν πραγματικές θα έχουν αποτέλεσμα μια τριτοκοσμική - "ανατολίτικη" και φτωχότερη Ελλάδα κάτι μάλλον που δεν συμβαδίζει με την "Ολυμπιακή" εικόνα της ίδιας χώρας!" ....που ταιριάζει πιο πολύ;
.....και βέβαια είναι γεγονός πως μόνο οι υποσχέσεις μιας οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας δεν αρκούν για να λύσουν ούτε τα προβλήματα των αναπτυγμένων οικονομιών ούτε να βοηθήσουν πραγματικά τις αναπτυσσόμενες χώρες να αντιμετωπίσουν την φτώχεια όπως μας έκανε να πιστέψουμε πριν λίγα χρόνια η έκταση που είχαν πάρει παρόμοιες πρακτικές σε χώρες του τρίτου κόσμου.....σκέφτεσαι πως μπορείς να οδηγήσεις ένα κράτος της Αφρικής και της Ασίας στον 21ο αιώνα με παραγωγή βασισμένη στην οικιακή οικονομία; ή πως είναι δυνατόν να παραμείνει νυν και αεί η Ελλάδα ο ειδυλλιακός προορισμός για αγροτουριστικές και παρόμοιες δήθεν ήπιες δραστηριότητες.... γιατί πότε ήταν;
αντίθετα μια ανάπτυξη πιο γραμμική που ακολουθεί τα πρότυπα των Δυτικών κρατών και των δεκαετιών πριν το '70 - όπως στο κράτος του Ιραν με εκείνο τον κοντοστούπη πρόεδρο - και επιβαρύνει το περιβάλλον και προκαλεί αν μη τι άλλο τον "φθόνο" όλων όσων έχουν λόγο να κρύβουν τόσα χρόνια τώρα, τις επιπτώσεις που έχουν οι αναπτυξιακοί τους ρυθμοί και "η συσσώρευση αγαθών, μέσων παραγωγής και πλούτου...."
.....θυμηθείτε το διαχρονικό ρόλο της "νεοσύστατης" αγροφυλακής....φανταστείτε το βλέμμα του Αετού...
.....Ο Αετός ψάχνει για θηράματα και για το λόγο αυτό χρησιμοποιεί την όραση του και φυσικά το διευρημένο οπτικό πεδίο που του προσφέρει το γεγονός ότι πετάει..... εκτός βέβαια αν ο κύριος Πολύδωρας εννοούσε τα λαϊκά άσματα του Μαζωνάκη και τους Κρητικούς .....αετούς χωρίς φτερά.... το ίδιο βέβαια και ο μέσος αγροφύλακας 30 με 40 χρόνια - το λιγότερο - πριν... ....ψάχνει για να φάει ...για πλιάτσικο... ...καμιά κότα, κάνα κουνέλι... αυγά... φρούτα... κάνα πορτοκάλι...
"αυτή η αντιμετώπιση οδηγεί σε εναλλακτικές επιλογές που αν γίνουν πραγματικές θα έχουν αποτέλεσμα μια τριτοκοσμική - "ανατολίτικη" και φτωχότερη Ελλάδα κάτι μάλλον που δεν συμβαδίζει με την "Ολυμπιακή" εικόνα της ίδιας χώρας!" ....που ταιριάζει πιο πολύ;
7 μήνες μετά ήταν 03/07/2007....
…τι θα μείνει όταν την θάλασσα θα τη συνοδεύουν απαραίτητα οι ξαπλώστρες και οι ομπρέλες;
Στην επικαιρότητα εδώ και λίγες μέρες βρίσκονται οι καταστροφικές πυρκαγιές σε ολόκληρη την χώρα και η αναλγησία εκ μέρους των υπευθύνων απέναντι στο μέγεθος της καταστροφής.
Στο δίλημμα θάλασσα ή βουνό η επιλογή δεν έχει πια και τόση σημασία μια που και νέες πλημμύρες προλέγονται μετά την αποψίλωση των δασών αλλά και περεταίρω ερημοποίηση της ενδοχώρας και όλο και λιγότερο καθαρός αέρας και υψηλότερες θερμοκρασίες για τους οικισμούς και τις κατοικημένες περιοχές.
Που θα μας οδηγούσε αυτό στο μέλλον; Η μεγάλη κατάκτηση των επιστημών του Περιβάλλοντος και η πρόοδος στις γνώσεις μας για τον Πλανήτη είναι ακριβώς να αναγνωρίζουμε την αλληλεξάρτηση και τις επιδράσεις μεταξύ των οικοσυστημάτων και τον ολιστικό χαρακτήρα που έχουν οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δράσεων …παντού και από όλους τους τομείς της ανάπτυξης.
Παρά την ένταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν σήμερα τα φυσικά οικοσυστήματα, προβλήματα ουσιαστικά βιωσιμότητας και προστασίας από την αυθαιρεσία και την οικονομική εκμετάλλευση, διακρίνουμε σήμερα την μικρότερη δυνατή δεσμευτικότητα – ακόμα και νομικά – για την διατήρηση των φυσικών χαρακτηριστικών τους, ειδικά αυτών των παράκτιων περιοχών. Παραθέτω το παρακάτω κείμενο από την ηλεκτρονική μου αλληλογραφία – για την διεκπεραίωση ακαδημαϊκών υποχρεώσεων – με φίλη δικηγόρο που ασχολείται με το θέμα – αυτό της ελεύθερης πρόσβασης στις παραλίες – από την Αθήνα και τον Πειραιά: “…αυτό σίγουρα δεν οφείλεται στο "ασήμαντον" του θέματος, ούτε στο σχετικά "ανώριμο” και "νέο" του. Δεν είναι ο αιγιαλός ένα εξαιρετικό παράδειγμα που αναδεικνύει το "τοπίο", το εξειδικεύει εκεί που κυριαρχεί ως στοιχείο - Ελληνικό τοπίο είναι σίγουρα θαλασσινό τοπίο - το συνδέει με τον χωροταξικό σχεδιασμό που λαμβάνει υπ' όψη τις περιβαλλοντικές συνιστώσες και τις μελλοντικές συνέπειες – να δηλαδή και η αειφορία - και πάνω απ' όλα θέτει το μήνυμα της δέσμευσης απέναντι στα κοινωνικά και πολιτισμικά αγαθά του τόπου, διαχειριζόμενα με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφέρουν οικονομικά οφέλη πιο μακροπρόθεσμα, ίσως με λιγότερα κέρδη, αλλά με κέρδη πιο εκτατικά;
Προς το παρόν, στη χώρα μας τουλάχιστον, οι παραλίες και η θάλασσα αποδομούνται και μάλιστα κατά ένα σχεδόν τραγικό τρόπο που δεν περιέχει καν το δισταγμό, ως στοιχειώδη αρετή της ανθρώπινης φύσης και δράσης. Αποδομούνται όπως αποδομείται ένας άνθρωπος αν του αφαιρέσεις εκείνα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τον κάνουν ξεχωριστό στη συνείδηση και αργότερα στη μνήμη των άλλων. Τι θα μείνει για τη μνήμη, όταν την εικόνα της θάλασσας θα τη συνοδεύει απαραίτητα σειρά τραπεζοκαθισμάτων, ξαπλώστρες και ομπρέλες;
Ένας λόγος είναι το ότι αποτελεί οικονομική παράμετρο σε αρκετές πολιτικές και παρά τις επίκαιρες εκδηλώσεις για τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των κατοίκων των παραθαλάσσιων αστικών κέντρων και του πληθυσμού τους - που αυξάνεται δραματικά κατά την διάρκεια του καλοκαιριού, φαίνεται πως ο διαχωρισμός της ενότητας και της συνέχειας στον αιγιαλό θα γίνεται από τώρα και έπειτα με βάση κριτήρια εθνικά, οικονομικά, κοινωνικά και φυλετικά. Το οικονομικό στοιχείο οπωσδήποτε συνδέεται άρρηκτα με το κοινωνικό και το πολιτισμικό στοιχείο, αλλά επίσης οφείλει να συνδέεται με τέτοιο τρόπο ώστε να πείθει για τις αναγκαιότητες που αντιπροσωπεύει…”
Το ζήτημα στην Ελληνική πραγματικότητα δεν είναι νέο και δεν εξαρτάται μόνο από τους κρατικούς λειτουργούς και την διοίκηση αλλά και από την ενημέρωση και την εκπαίδευση του κοινού και κυρίως την καλλιέργεια αλλά και το ενδιαφέρον και την συμμετοχή όλων μας. Σε ένα διαφορετικό κόσμο που, ανεξαρτήτως του πόσο εφικτός ή μη είναι, εμείς ονειρευόμαστε, οι ελληνικές παραλίες, τα μικρά νησιά που – και δεν είναι δυνατόν να λείψει εδώ αυτή η αναφορά – μερικές δεκαετίες τώρα γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης του πολιτισμικού και φυσικού πλούτου τους, σαν εγχώριο προϊόν που “προσφέρεται” στους χιλιάδες επισκέπτες του – τα μέτρα και οι δράσεις για την προστασία τους, την διατήρηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους και τελικά την βιωσιμότητα τους θα ήταν αποτελεσματικότερα.
Καλώς λοιπόν ασχολούμαστε και εμείς, γιατί τα προσεχή χρόνια θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα της προσβασιμότητας στις παραλίες και της εκμετάλλευσης του αιγιαλού και κυρίως αυτό της διαχείρισης του με όλες τις δυσκολίες και τις εκπλήξεις που μπορεί να επιφυλάσσει. Για αυτό τον λόγο η μέχρι σήμερα εμπειρία μπορεί να αποδειχτεί πολύτιμη. Η δυσκολία και κατά συνέπεια και η σημερινή απουσία δεσμεύσεων και μέτρων για την αποκατάσταση του αιγιαλού βρίσκεται στις διαφορές ανάμεσα στην "πραγματικότητα" που όλοι εμείς θα θέλαμε να αντικρίσουμε, όταν αποφασίσουμε να επισκεφτούμε κάποια από τις παραλίες του νομού μας, με την τόση σπουδαιότητα τους κοινωνική, αισθητική, πολιτισμική, οικονομική, με μια, “άλλη” αντίληψη για αυτές.
Στην επικαιρότητα εδώ και λίγες μέρες βρίσκονται οι καταστροφικές πυρκαγιές σε ολόκληρη την χώρα και η αναλγησία εκ μέρους των υπευθύνων απέναντι στο μέγεθος της καταστροφής.
Στο δίλημμα θάλασσα ή βουνό η επιλογή δεν έχει πια και τόση σημασία μια που και νέες πλημμύρες προλέγονται μετά την αποψίλωση των δασών αλλά και περεταίρω ερημοποίηση της ενδοχώρας και όλο και λιγότερο καθαρός αέρας και υψηλότερες θερμοκρασίες για τους οικισμούς και τις κατοικημένες περιοχές.
Που θα μας οδηγούσε αυτό στο μέλλον; Η μεγάλη κατάκτηση των επιστημών του Περιβάλλοντος και η πρόοδος στις γνώσεις μας για τον Πλανήτη είναι ακριβώς να αναγνωρίζουμε την αλληλεξάρτηση και τις επιδράσεις μεταξύ των οικοσυστημάτων και τον ολιστικό χαρακτήρα που έχουν οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δράσεων …παντού και από όλους τους τομείς της ανάπτυξης.
Παρά την ένταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν σήμερα τα φυσικά οικοσυστήματα, προβλήματα ουσιαστικά βιωσιμότητας και προστασίας από την αυθαιρεσία και την οικονομική εκμετάλλευση, διακρίνουμε σήμερα την μικρότερη δυνατή δεσμευτικότητα – ακόμα και νομικά – για την διατήρηση των φυσικών χαρακτηριστικών τους, ειδικά αυτών των παράκτιων περιοχών. Παραθέτω το παρακάτω κείμενο από την ηλεκτρονική μου αλληλογραφία – για την διεκπεραίωση ακαδημαϊκών υποχρεώσεων – με φίλη δικηγόρο που ασχολείται με το θέμα – αυτό της ελεύθερης πρόσβασης στις παραλίες – από την Αθήνα και τον Πειραιά: “…αυτό σίγουρα δεν οφείλεται στο "ασήμαντον" του θέματος, ούτε στο σχετικά "ανώριμο” και "νέο" του. Δεν είναι ο αιγιαλός ένα εξαιρετικό παράδειγμα που αναδεικνύει το "τοπίο", το εξειδικεύει εκεί που κυριαρχεί ως στοιχείο - Ελληνικό τοπίο είναι σίγουρα θαλασσινό τοπίο - το συνδέει με τον χωροταξικό σχεδιασμό που λαμβάνει υπ' όψη τις περιβαλλοντικές συνιστώσες και τις μελλοντικές συνέπειες – να δηλαδή και η αειφορία - και πάνω απ' όλα θέτει το μήνυμα της δέσμευσης απέναντι στα κοινωνικά και πολιτισμικά αγαθά του τόπου, διαχειριζόμενα με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφέρουν οικονομικά οφέλη πιο μακροπρόθεσμα, ίσως με λιγότερα κέρδη, αλλά με κέρδη πιο εκτατικά;
Προς το παρόν, στη χώρα μας τουλάχιστον, οι παραλίες και η θάλασσα αποδομούνται και μάλιστα κατά ένα σχεδόν τραγικό τρόπο που δεν περιέχει καν το δισταγμό, ως στοιχειώδη αρετή της ανθρώπινης φύσης και δράσης. Αποδομούνται όπως αποδομείται ένας άνθρωπος αν του αφαιρέσεις εκείνα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τον κάνουν ξεχωριστό στη συνείδηση και αργότερα στη μνήμη των άλλων. Τι θα μείνει για τη μνήμη, όταν την εικόνα της θάλασσας θα τη συνοδεύει απαραίτητα σειρά τραπεζοκαθισμάτων, ξαπλώστρες και ομπρέλες;
Ένας λόγος είναι το ότι αποτελεί οικονομική παράμετρο σε αρκετές πολιτικές και παρά τις επίκαιρες εκδηλώσεις για τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των κατοίκων των παραθαλάσσιων αστικών κέντρων και του πληθυσμού τους - που αυξάνεται δραματικά κατά την διάρκεια του καλοκαιριού, φαίνεται πως ο διαχωρισμός της ενότητας και της συνέχειας στον αιγιαλό θα γίνεται από τώρα και έπειτα με βάση κριτήρια εθνικά, οικονομικά, κοινωνικά και φυλετικά. Το οικονομικό στοιχείο οπωσδήποτε συνδέεται άρρηκτα με το κοινωνικό και το πολιτισμικό στοιχείο, αλλά επίσης οφείλει να συνδέεται με τέτοιο τρόπο ώστε να πείθει για τις αναγκαιότητες που αντιπροσωπεύει…”
Το ζήτημα στην Ελληνική πραγματικότητα δεν είναι νέο και δεν εξαρτάται μόνο από τους κρατικούς λειτουργούς και την διοίκηση αλλά και από την ενημέρωση και την εκπαίδευση του κοινού και κυρίως την καλλιέργεια αλλά και το ενδιαφέρον και την συμμετοχή όλων μας. Σε ένα διαφορετικό κόσμο που, ανεξαρτήτως του πόσο εφικτός ή μη είναι, εμείς ονειρευόμαστε, οι ελληνικές παραλίες, τα μικρά νησιά που – και δεν είναι δυνατόν να λείψει εδώ αυτή η αναφορά – μερικές δεκαετίες τώρα γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης του πολιτισμικού και φυσικού πλούτου τους, σαν εγχώριο προϊόν που “προσφέρεται” στους χιλιάδες επισκέπτες του – τα μέτρα και οι δράσεις για την προστασία τους, την διατήρηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους και τελικά την βιωσιμότητα τους θα ήταν αποτελεσματικότερα.
Καλώς λοιπόν ασχολούμαστε και εμείς, γιατί τα προσεχή χρόνια θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα της προσβασιμότητας στις παραλίες και της εκμετάλλευσης του αιγιαλού και κυρίως αυτό της διαχείρισης του με όλες τις δυσκολίες και τις εκπλήξεις που μπορεί να επιφυλάσσει. Για αυτό τον λόγο η μέχρι σήμερα εμπειρία μπορεί να αποδειχτεί πολύτιμη. Η δυσκολία και κατά συνέπεια και η σημερινή απουσία δεσμεύσεων και μέτρων για την αποκατάσταση του αιγιαλού βρίσκεται στις διαφορές ανάμεσα στην "πραγματικότητα" που όλοι εμείς θα θέλαμε να αντικρίσουμε, όταν αποφασίσουμε να επισκεφτούμε κάποια από τις παραλίες του νομού μας, με την τόση σπουδαιότητα τους κοινωνική, αισθητική, πολιτισμική, οικονομική, με μια, “άλλη” αντίληψη για αυτές.
“Το Λιμενικό ζήτημα” από μια διαφορετική σκοπιά.
Ένα φανταστικό σενάριο που θα απαιτούσε την πόλη μικρή, συμπαγή και συγκεντρωμένη γύρω από τείχη που για άλλη μια φορά θα την όριζαν, με όλες τις υπηρεσίες και τις υποδομές της στο κέντρο του λόφου, του Καστελιού, θέλει την Ανατολική ή/και την Δυτική Τάφρο σε ρόλο λιμανιού για τα καθημερινά δρομολόγια της Α.Ν.Ε.Κ.
Ένα με το μεγαλύτερο σε μέγεθος Ελ.Βενιζέλος και ένα με το δεύτερο μικρότερο καράβι που θα δένουν και θα αποπλέουν εναλλάξ από αυτά τα δύο “άκρα” μιας διαφορετικής πόλης.
Μια τέτοια προσέγγιση θα έβρισκε σήμερα την λύση στα πολλά προβλήματα που αντιμετώπισαν οι κατασκευαστές των τειχών στην σχέση του έργου τους με την γραμμή του αιγιαλού και το υδάτινο μέτωπο.
Στην περίπτωση αυτών των δυο υπερμεγεθών “προβλητών” Ανατολικά και Δυτικά της πόλης θα πρέπει να είσαι σίγουρος για τα καθημερινά δρομολόγια για Πειραιά, που θα παραμείνει σταθερός σαν προορισμός, αυτό που θα εναλλάσσεται θα είναι η “προβλήτα” και τα πλοία.
Βέβαια επιμένω ότι πρόκειται για ένα φανταστικό σενάριο αλλά πρέπει να σκεφτούμε τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε μερικές εκατοντάδες χρόνια οι ανθρώπινοι οικισμοί. Μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για έργα (οι οχυρώσεις) που πραγματοποιήθηκαν αλλά (το κυριότερο) άντεξαν σε μεγάλο βάθος χρόνου σε σχέση πάντα με τα σημερινά δεδομένα.
Αυτό το σενάριο (πάντα φανταστικό το ίδιο) έχει να κάνει με πολλά άλλα σενάρια πολύ πιο “πραγματικά” (ίσως όμως όχι ρεαλιστικά) που διαπραγματεύονται (ιστορικά ή με κάποια άλλη μορφή, διαφορετική στον μελλοντικό χρόνο) την ύπαρξη του υδάτινου στοιχείου στις Τάφρους των Τειχών.
Τέτοιες σκέψεις γίνονται και για την περίπτωση που επαληθευτούν οι καταστροφικές περιβαλλοντικές προβλέψεις για λιώσιμο των πολικών πάγων και μεγάλη αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Έτσι και τα αυτοκίνητα που σταθμεύουν εκεί με την σειρά τους θα απομακρυνθούν από πλοία, ταχύπλοα, υδροπλάνα, ελικόπτερα, αερόπλοια, ποδήλατα και ότι άλλο μπορεί να αποτελέσει την αιχμή της τεχνολογίας, τουλάχιστον όσο αφορά τις μεταφορές και τις συγκοινωνίες.
Όσο για τα μικρότερα σε μέγεθος επιβατηγά/οχηματαγωγά (ή ακόμα μικρότερα πλοία, μόνο επιβατηγά) με δύο καρίνες - τα ταχύπλοα νέας τεχνολογίας, αυτά εύκολα, στο ίδιο σενάριο (;) μπορούν να φιλοξενούνται και να αποπλέουν από το παλιό Ενετικό Λιμάνι. Γι’ αυτό φτάνει εκσυγχρονισμός των υποδομών και εκβάθυνση του λιμανιού, έργα που δεν θα είναι η πρώτη φορά που γίνονται. Το Ενετικό Λιμάνι θα πάψει να είναι μόνο κέντρο του τουριστικού ενδιαφέροντος στην πόλη και θα αποκτήσει πάλι τον παλιό του ρόλο για την εξυπηρέτηση πλοίων με εκτόπισμα …μέχρι 300 τόνους.
Δεν παύει βέβαια να έχει βόρειο προσανατολισμό κάτι που αποκλείει την χρησιμοποίηση του μέρες με ισχυρούς Βόρειους ανέμους – ενώ ο κυματισμός από τα μικρά ταχύπλοα επιβατηγά θα προκαλούσε φθορά στις προκυμαίες. Ίσως η χρήση τέτοιου τύπου πλοίων να μην είναι η καλύτερη επιλογή για το ταξίδι στο Κρητικό πέλαγος – από την εφημερίδα της 16/11 μαθαίνουμε για την δρομολόγηση νεότευκτου πλοίου, κλασσικού τύπου όμως, στην γραμμή Χανιά – Πειραιάς. Παρόλα αυτά μια τέτοια “ανανέωση” του λιμανιού θα άξιζε πολλά χρόνια υπομονή και μερικά άσχημα ταξίδια.
Έτσι οι εικόνες - κλεμμένες από τις παλιές φωτογραφίες και μερικές κινηματογραφικές ταινίες θα επαναληφθούν και τα προαναφερθέντα προβλήματα των Τειχών και του ελλιμενισμού των πλοίων στα Χανιά, την Σούδα και αλλού θα ξαναγίνουν επίκαιρα, όπως σχεδόν ένα αιώνα πριν. Αντιγράφω από το ίδιο φύλλο της Πέμπτης 16 Νοεμβρίου των Χ.Ν. για την ημερίδα της 15/11 στο ΤΕΕ/ΔΚ – “το Λιμενικό ζήτημα των Χανίων” για το οποίο η κ.Αιμιλία Κλάδου - Μπλέτσα αναφέρει χρησιμοποιώντας πλούσιο οπτικό υλικό, μελέτες Ευρωπαίων μηχανικών που κατεδαφίζουν τα τείχη και σχεδιάζουν έργα και διώρυγες για τον εκσυγχρονισμό των υπαρχόντων λιμένων της Κρήτης: “…ο φυσικός όρμος της Σούδας φαίνεται ότι αποτελεί πλέον και το εμπορικό λιμάνι της πόλης, έστω και εναλλακτικά με το Βενετσιάνικο. Μετά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο, η χρήση του λιμανιού της Σούδας εδραιώνεται απόλυτα… …με την βοήθεια του σχεδίου Μάρσαλ και την εγκατάσταση του ναυστάθμου της Κρήτης”.
Είναι ξεκάθαρο ότι τέτοιες αλλαγές στις πόλεις που παλιότερα γίνονταν με αφορμή τον εκσυγχρονισμό τους πραγματοποιούνταν πάντα μέσα στα πλαίσια υπερτοπικών πολιτικών και στρατηγικών που έχουν σήμερα προσανατολισμό και επιχείρημα την παγκόσμια ασφάλεια. Έτσι, οι πόλεις (και τα λιμάνια) διερευνούνται μέσω των γεωγραφικών, στρατηγικών (αλλά και των στρατιωτικών) προοπτικών τους που περιλαμβάνουν τη διακυβέρνηση, τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό των έργων.
Τα πρώτα έργα στα λιμάνια των Χανίων που πρέπει να αναφερθούν εδώ έγιναν το πρώτο μισό του 19ου αιώνα κατά την διάρκεια της Αιγυπτιακής διοίκησης – μεταξύ άλλων ήταν η ανακατασκευή του Φάρου και ο αμαξιτός δρόμος για την Σούδα, μάλιστα η αποπληρωμή τους μέσω του φορολογικού συστήματος της εποχής ήταν ανάμεσα στις αιτίες της επανάστασης του 1860.
Πρέπει βέβαια να αναφερθεί πως ότι ακολούθησε έγινε δυνατόν πρώτον λόγο της ύπαρξης του δικτύου των Ενετικών φρουρίων στην ευρύτερη περιοχή της πόλης ήδη από την αναγέννηση αλλά και λόγο της Ευρωπαϊκής επιρροής και του ταυτόχρονου πολιτικού και πολιτιστικού ανοίγματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα ευρωπαϊκά εκσυγχρονιστικά ρεύματα του 19ου αιώνα.
Πρέπει να αναφέρουμε ακόμα ότι το τοπικό ιδίωμα και η χαρακτηριστική Κρητική “κουζουλάδα” απαιτούσε σε εποχές κρίσεων την συμμετοχή όλων μας στο “μπάζωμα” του όρμου της Σούδας – θα έλυνε κάτι τέτοιο τα προβλήματα; Αμφίβολο, σίγουρα όμως έχει ενδιαφέρον μια ματιά στην παγκόσμια σκηνή, ειδικά σε ότι αφορά μεγάλα έργα όπως η σύζευξη της Μάγχης με το γνωστό Ευρωτούνελ (παλιότερα οι σιδηροδρομικοί συρμοί μεταφερόντουσαν με πλοία!) και το αντίστοιχο έργο στον Βερίγγειο πορθμό στο οποίο ασκείται έντονη περιβαλλοντική κριτική – τούνελ και γέφυρες μεγάλου μήκους (πάνω από 50 km και πάνω από 10 km αντίστοιχα) πολλαπλασιάζονται με ταχύτητα στον πλανήτη! Με τον ίδιο τρόπο θα ήταν, αναρωτιέμαι, δυνατή η σύζευξη της Κρήτης με την Πελοπόννησο, την ηπειρωτική Ελλάδα, σε μια προέκταση του άξονα της Ιόνιας οδού, με ενδιάμεσες στάσεις στα Κύθηρα; Με σιδηροδρομική γραμμή και αυτοκινητόδρομο; Οι πρώτες σιδηροδρομικές γραμμές προτάθηκαν για το νησί μέσα στα ίδια πλαίσια: αυτά των λιμενικών έργων με στόχο (πιστεύω) την μεταφορά της αγροτικής παραγωγής από τον Χανιώτικο κάμπο και την Κίσσαμο στην Σούδα και από την πλούσια Μεσσαρά στο λιμάνι του Ηρακλείου. Ένα τέτοιας κλίμακας έργο ίσως είναι ακόμα ανέφικτο (και με ανυπολόγιστες περιβαλλοντικές επιπτώσεις) για τα δεδομένα του νησιού αλλά θα άλλαζε την ισορροπία μεταξύ των μεγάλων πόλεων του δίνοντας τους μια εντελώς διαφορετική αναπτυξιακή προώθηση.
Ένα με το μεγαλύτερο σε μέγεθος Ελ.Βενιζέλος και ένα με το δεύτερο μικρότερο καράβι που θα δένουν και θα αποπλέουν εναλλάξ από αυτά τα δύο “άκρα” μιας διαφορετικής πόλης.
Μια τέτοια προσέγγιση θα έβρισκε σήμερα την λύση στα πολλά προβλήματα που αντιμετώπισαν οι κατασκευαστές των τειχών στην σχέση του έργου τους με την γραμμή του αιγιαλού και το υδάτινο μέτωπο.
Στην περίπτωση αυτών των δυο υπερμεγεθών “προβλητών” Ανατολικά και Δυτικά της πόλης θα πρέπει να είσαι σίγουρος για τα καθημερινά δρομολόγια για Πειραιά, που θα παραμείνει σταθερός σαν προορισμός, αυτό που θα εναλλάσσεται θα είναι η “προβλήτα” και τα πλοία.
Βέβαια επιμένω ότι πρόκειται για ένα φανταστικό σενάριο αλλά πρέπει να σκεφτούμε τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε μερικές εκατοντάδες χρόνια οι ανθρώπινοι οικισμοί. Μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για έργα (οι οχυρώσεις) που πραγματοποιήθηκαν αλλά (το κυριότερο) άντεξαν σε μεγάλο βάθος χρόνου σε σχέση πάντα με τα σημερινά δεδομένα.
Αυτό το σενάριο (πάντα φανταστικό το ίδιο) έχει να κάνει με πολλά άλλα σενάρια πολύ πιο “πραγματικά” (ίσως όμως όχι ρεαλιστικά) που διαπραγματεύονται (ιστορικά ή με κάποια άλλη μορφή, διαφορετική στον μελλοντικό χρόνο) την ύπαρξη του υδάτινου στοιχείου στις Τάφρους των Τειχών.
Τέτοιες σκέψεις γίνονται και για την περίπτωση που επαληθευτούν οι καταστροφικές περιβαλλοντικές προβλέψεις για λιώσιμο των πολικών πάγων και μεγάλη αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Έτσι και τα αυτοκίνητα που σταθμεύουν εκεί με την σειρά τους θα απομακρυνθούν από πλοία, ταχύπλοα, υδροπλάνα, ελικόπτερα, αερόπλοια, ποδήλατα και ότι άλλο μπορεί να αποτελέσει την αιχμή της τεχνολογίας, τουλάχιστον όσο αφορά τις μεταφορές και τις συγκοινωνίες.
Όσο για τα μικρότερα σε μέγεθος επιβατηγά/οχηματαγωγά (ή ακόμα μικρότερα πλοία, μόνο επιβατηγά) με δύο καρίνες - τα ταχύπλοα νέας τεχνολογίας, αυτά εύκολα, στο ίδιο σενάριο (;) μπορούν να φιλοξενούνται και να αποπλέουν από το παλιό Ενετικό Λιμάνι. Γι’ αυτό φτάνει εκσυγχρονισμός των υποδομών και εκβάθυνση του λιμανιού, έργα που δεν θα είναι η πρώτη φορά που γίνονται. Το Ενετικό Λιμάνι θα πάψει να είναι μόνο κέντρο του τουριστικού ενδιαφέροντος στην πόλη και θα αποκτήσει πάλι τον παλιό του ρόλο για την εξυπηρέτηση πλοίων με εκτόπισμα …μέχρι 300 τόνους.
Δεν παύει βέβαια να έχει βόρειο προσανατολισμό κάτι που αποκλείει την χρησιμοποίηση του μέρες με ισχυρούς Βόρειους ανέμους – ενώ ο κυματισμός από τα μικρά ταχύπλοα επιβατηγά θα προκαλούσε φθορά στις προκυμαίες. Ίσως η χρήση τέτοιου τύπου πλοίων να μην είναι η καλύτερη επιλογή για το ταξίδι στο Κρητικό πέλαγος – από την εφημερίδα της 16/11 μαθαίνουμε για την δρομολόγηση νεότευκτου πλοίου, κλασσικού τύπου όμως, στην γραμμή Χανιά – Πειραιάς. Παρόλα αυτά μια τέτοια “ανανέωση” του λιμανιού θα άξιζε πολλά χρόνια υπομονή και μερικά άσχημα ταξίδια.
Έτσι οι εικόνες - κλεμμένες από τις παλιές φωτογραφίες και μερικές κινηματογραφικές ταινίες θα επαναληφθούν και τα προαναφερθέντα προβλήματα των Τειχών και του ελλιμενισμού των πλοίων στα Χανιά, την Σούδα και αλλού θα ξαναγίνουν επίκαιρα, όπως σχεδόν ένα αιώνα πριν. Αντιγράφω από το ίδιο φύλλο της Πέμπτης 16 Νοεμβρίου των Χ.Ν. για την ημερίδα της 15/11 στο ΤΕΕ/ΔΚ – “το Λιμενικό ζήτημα των Χανίων” για το οποίο η κ.Αιμιλία Κλάδου - Μπλέτσα αναφέρει χρησιμοποιώντας πλούσιο οπτικό υλικό, μελέτες Ευρωπαίων μηχανικών που κατεδαφίζουν τα τείχη και σχεδιάζουν έργα και διώρυγες για τον εκσυγχρονισμό των υπαρχόντων λιμένων της Κρήτης: “…ο φυσικός όρμος της Σούδας φαίνεται ότι αποτελεί πλέον και το εμπορικό λιμάνι της πόλης, έστω και εναλλακτικά με το Βενετσιάνικο. Μετά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο, η χρήση του λιμανιού της Σούδας εδραιώνεται απόλυτα… …με την βοήθεια του σχεδίου Μάρσαλ και την εγκατάσταση του ναυστάθμου της Κρήτης”.
Είναι ξεκάθαρο ότι τέτοιες αλλαγές στις πόλεις που παλιότερα γίνονταν με αφορμή τον εκσυγχρονισμό τους πραγματοποιούνταν πάντα μέσα στα πλαίσια υπερτοπικών πολιτικών και στρατηγικών που έχουν σήμερα προσανατολισμό και επιχείρημα την παγκόσμια ασφάλεια. Έτσι, οι πόλεις (και τα λιμάνια) διερευνούνται μέσω των γεωγραφικών, στρατηγικών (αλλά και των στρατιωτικών) προοπτικών τους που περιλαμβάνουν τη διακυβέρνηση, τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό των έργων.
Τα πρώτα έργα στα λιμάνια των Χανίων που πρέπει να αναφερθούν εδώ έγιναν το πρώτο μισό του 19ου αιώνα κατά την διάρκεια της Αιγυπτιακής διοίκησης – μεταξύ άλλων ήταν η ανακατασκευή του Φάρου και ο αμαξιτός δρόμος για την Σούδα, μάλιστα η αποπληρωμή τους μέσω του φορολογικού συστήματος της εποχής ήταν ανάμεσα στις αιτίες της επανάστασης του 1860.
Πρέπει βέβαια να αναφερθεί πως ότι ακολούθησε έγινε δυνατόν πρώτον λόγο της ύπαρξης του δικτύου των Ενετικών φρουρίων στην ευρύτερη περιοχή της πόλης ήδη από την αναγέννηση αλλά και λόγο της Ευρωπαϊκής επιρροής και του ταυτόχρονου πολιτικού και πολιτιστικού ανοίγματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα ευρωπαϊκά εκσυγχρονιστικά ρεύματα του 19ου αιώνα.
Πρέπει να αναφέρουμε ακόμα ότι το τοπικό ιδίωμα και η χαρακτηριστική Κρητική “κουζουλάδα” απαιτούσε σε εποχές κρίσεων την συμμετοχή όλων μας στο “μπάζωμα” του όρμου της Σούδας – θα έλυνε κάτι τέτοιο τα προβλήματα; Αμφίβολο, σίγουρα όμως έχει ενδιαφέρον μια ματιά στην παγκόσμια σκηνή, ειδικά σε ότι αφορά μεγάλα έργα όπως η σύζευξη της Μάγχης με το γνωστό Ευρωτούνελ (παλιότερα οι σιδηροδρομικοί συρμοί μεταφερόντουσαν με πλοία!) και το αντίστοιχο έργο στον Βερίγγειο πορθμό στο οποίο ασκείται έντονη περιβαλλοντική κριτική – τούνελ και γέφυρες μεγάλου μήκους (πάνω από 50 km και πάνω από 10 km αντίστοιχα) πολλαπλασιάζονται με ταχύτητα στον πλανήτη! Με τον ίδιο τρόπο θα ήταν, αναρωτιέμαι, δυνατή η σύζευξη της Κρήτης με την Πελοπόννησο, την ηπειρωτική Ελλάδα, σε μια προέκταση του άξονα της Ιόνιας οδού, με ενδιάμεσες στάσεις στα Κύθηρα; Με σιδηροδρομική γραμμή και αυτοκινητόδρομο; Οι πρώτες σιδηροδρομικές γραμμές προτάθηκαν για το νησί μέσα στα ίδια πλαίσια: αυτά των λιμενικών έργων με στόχο (πιστεύω) την μεταφορά της αγροτικής παραγωγής από τον Χανιώτικο κάμπο και την Κίσσαμο στην Σούδα και από την πλούσια Μεσσαρά στο λιμάνι του Ηρακλείου. Ένα τέτοιας κλίμακας έργο ίσως είναι ακόμα ανέφικτο (και με ανυπολόγιστες περιβαλλοντικές επιπτώσεις) για τα δεδομένα του νησιού αλλά θα άλλαζε την ισορροπία μεταξύ των μεγάλων πόλεων του δίνοντας τους μια εντελώς διαφορετική αναπτυξιακή προώθηση.
μια σειρά παλιότερων Δημοσιεύσεων .....για να μην ξεχνιώμαστε....
“Εύμορφη Κρήτη”
“...θέλω να κλείσω αναφερόμενος στον δικό μας τόπο [i]. Το πως γίνεται κατανοητό και το ποιο είναι το Κρητικό τοπίο ακόμα και το πως διαμορφώθηκε η σημερινή του εικόνα είναι μια ιστορία που απαιτεί πολύ χώρο και πολλές διαφορετικές επιστημονικές μελέτες για να γίνει αποδεκτή από τους αναγνώστες και τους άμεσα ενδιαφερόμενους. Είτε μιλήσουμε για το φυσικό Κρητικό περιβάλλον είτε για τις πόλεις και τα χωριά, για τον χώρο των ανθρώπων για την συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντι στο φυσικό τοπίο αλλά και τις καλλιέργειες, για την σχέση τους με τα δικά τους έργα, με τα έργα των πατέρων τους, διαπιστώνουμε μια τάση αυτοκαταστροφική όπου το γηγενές τοπίο, αυτό το μοναδικό παράδειγμα μεσογειακού τοπίου θυσιάζεται για την ταχύρρυθμη ανάπτυξη, το γρήγορο κέρδος αλλά και την ικανοποίηση των αναγκών και των σύγχρονων πρότυπων καθημερινής συμπεριφοράς.
Δεν είναι μόνο ότι το νησί έχει πληγωθεί άγρια από τις διανοίξεις δρόμων και την εκτός σχεδίου, και εκτός ελέγχου, δόμηση. Υπάρχουν πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα μέσα στον χώρο των πόλεων για την έλλειψη σχεδιασμού και σεβασμού στο παρελθόν και στο φυσικό (ή ημιφυσικό - τεχνητό) τοπίο.
Τον 19ο αιώνα οι Ευρωπαϊκές πόλεις κατεδαφίζουν τα Τείχη και υποδέχονται το σιδηρόδρομο. Έτσι πραγματοποιούνται σημαντικές αλλαγές και έγινε δυνατός ο εκσυγχρονισμός τους. Σήμερα που η εποχή του αυτοκινήτου έχει φτάσει στο απόγειο της δεν γνωρίζω άλλη ιστορική πόλη της Μεσογείου, εκτός από τα Χανιά, που οι χώροι στην Τάφρο ή ακόμα και στο ίδιο το ανάχωμα των Οχυρώσεων [ii] να έχουν μετατραπεί σε Parking σε τέτοιο βαθμό και με τέτοια προχειρότητα αλλά και παρόμοια ανοχή από τους αντίστοιχους υπεύθυνους φορείς.
Εγώ ο ίδιος δεν αντέχω την θέα των σταθμευμένων αυτοκινήτων, ...εκτός εάν είναι πολλά μαζί, ομοιόμορφα κατανεμημένα σε στιγμές που το φως του ήλιου προκαλεί ...ενοχλητικές αντανακλάσεις στους καθρέφτες και τα παρμπρίζ… αυτή η επανάληψη τα κάνει να μοιάζουν με έργο τέχνης ενός παρανοϊκού. Είναι μια εικόνα (τώρα πια ένα τοπίο;) υποβάθμισης της καθημερινή ζωής στο κέντρο της πόλης. Η “μιζέρια” κάποιων ωρών της ημέρας που αυτοί οι χώροι στάθμευσης είναι άδειοι επίσης με απογοητεύει. Αντίθετα με την βεβαιότητα ότι οι ίδιοι χώροι είναι “απαγορευμένος καρπός” για τους οδηγούς, κλειστοί με αλυσίδες κ.λ.π.[iii] τους θεωρώ έτοιμους για να ένα διαφορετικό προορισμό. Ποιος θα είναι αυτός; Απλά δεν νομίζω ότι χρειάζεται να ξαναξεκινήσω εδώ την συζήτηση για τον δημόσιο χώρο και τις ανάγκες που εξυπηρετεί η ύπαρξη του ούτε για τα αντίστοιχα παραδείγματα από το εξωτερικό.[iv] Ευτυχώς που είναι εύκολο να καταλάβουμε όλοι ότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι και η πόλη και οι άνθρωποι που έχουν δύο επιλογές το ίδιο ακατάλληλες: να κρύβονται ή να εκτίθενται.” [v]
Είχα σαν στόχο να δώσω αυτό το κείμενο για δημοσίευση εδώ και αρκετό καιρό όπως άλλωστε με είχαν παροτρύνει όσοι ήξεραν το περιεχόμενο του και τους σκοπούς που εξυπηρετούσε - όμως ο προεκλογικός αγώνας και ο φόρτος εργασίας των εφημερίδων τους προηγούμενους μήνες είχαν καθυστερήσει αυτήν την απόφαση. Τώρα πιστεύω πως ακόμα και αν εκ των πραγμάτων έχει “αποκαλυφθεί” ή έχει “απαντηθεί” (ακόμα και αν η γραφή του έχει χάσει ότι το “επίκαιρο” ή το “άμεσο” είχε) από τις πρόσφατες διαβεβαιώσεις ότι σε χρονικό ορίζοντα τριετίας και η στάθμευση των αυτοκινήτων θα διευθετηθεί και οι απαλλοτριώσεις θα ολοκληρωθούν και πραγματικά έργα ανάδειξης των χώρων και έργα πρασίνου θα γίνουν – καταλαβαίνω ότι αλλαγές και αποφάσεις μετατίθενται μάλλον για την επόμενη προεκλογική περίοδο – τουλάχιστον οι εντυπώσεις που παίρνουμε καλυτερεύουν από το νέο διαλυτήριο αυτοκινήτων στο Μεσομούρι και την ανακύκλωση μερών τους.
Με την πρόοδο των έργων για την παλαιά Πόλη οι αρμόδιοι ίσως ανακαλύψουν ότι απαιτείται διαφορετική αντιμετώπιση και αλλαγή συμπεριφοράς. Οι μέχρι σήμερα θεσμοθετημένες μελέτες, όπως έχουν γίνει γνωστές στο κοινό, αφήνουν αρκετά ερωτήματα αναπάντητα έως την κρίσιμη ώρα των έργων. Η πόλη μελλοντικά ίσως να απαιτεί και τεχνολογικές καινοτομίες που μπορούν να εφαρμοστούν στις Οχυρώσεις, π.χ. ήπια ενέργεια για τον φωτισμό τους όσο και ένταξη στους χώρους της Τάφρου έργων για το Ποδήλατο – συμπλήρωση(;) και ολοκλήρωση των περιμετρικών των τειχών Ποδηλατοδρόμων.
Αναφερόμενος στην ανάγκη αλλαγής συμπεριφοράς: Θέλω να πιστεύω ότι οι Κρητικοί στην συνείδηση έχουν ξεπεράσει σήμερα πια το μίσος(;) τους για αυτό το έργο (τα Τείχη) που υψώθηκε με το αίμα τους και την καταναγκαστική εργασία τους. Σήμερα, παρά τις διαβεβαιώσεις φαίνεται πως μένει ακόμα να απαντηθούν ερωτήματα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς αυτών των χώρων – ώστε να αποκαλυφθεί και το πραγματικό κόστος των έργων αλλά και η σημερινή οικονομική αξία τους και ποιες είναι οι σημερινές συνθήκες που επιβάλουν την αποκατάσταση, ανάπλαση τους. Μέσα από την προσωπική μου εργασιακή εμπειρία είχα διαισθανθεί την ανάγκη μιας διαφορετικής προσέγγισης όπου οι σκοπιμότητες δεν θα προκαλούν καθυστερήσεις με εγωιστικές προτάσεις εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των υπεύθυνων, φαντασία και σεβασμός στην αισθητική και τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Την σχέση που έχουν όλα αυτά με το τοπίο και με την ποιότητα της καθημερινής ζωής πάλι εκεί πρέπει να την ψάξει κανείς. Ακόμα και σήμερα (τα Τείχη) είναι σαν μια μαγική κορδέλα [vi] με μια μόνο όψη που όχι μόνο ορίζει την ιστορική πόλη διακόπτοντας [vii] την συνέχεια στον χώρο της νέας αλλά μπορεί και προβάλλει το είδωλο της πρώτης στην δεύτερη και αντίστροφα. Για πολλούς αυτό δεν είναι αρκετό όπως βέβαια δεν είναι αρκετό να ξοδεύονται τεράστια ποσά π.χ. για τον καθαρισμό τους από την βλάστηση και δίπλα να παραμένουν καλυμμένες μεγάλες επιφάνειες τους με άσφαλτο.[viii] Επειδή δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η ομορφιά των σχεδόν πάντα περιτειχισμένων Ανατολίτικων κήπων αλλά και η αρχική προέλευση των τειχών: (αποκαλύπτεται από την ξενικής προέλευσης λέξη Χάνδακας – κάθε ιστορική τους φάση έχει το υπερτοπικό - πολιτιστικό πλαίσιο της) ίσως ο προορισμός τους είναι, τμηματικά αποκαλυπτόμενα, να γίνουν πραγματικά ένας μεγάλος κήπος που όπως θυμάται στο εκατοστό μέρος της μόνιμης στήλης “Η Κρήτη του χθες” ο κ.Μ.Γρηγοράκης “...πλημμυρίζουν από άνθη, ένδειξις ασφαλής ότι δέχονται περιποιήσεις από χείρας κορασίδων αβράς, σύμπτωσις ατυχής η εν ώρα μεσημβρινή διάβασις, δεν παρέσχεν ευκαιρίαν προς παρουσίασην των φιλανθών ανθυλίων, τα οποία πάντως θα διαγωνίζονται κατά την τρυφερότητα, το χρώμα του προσώπου και την λεπτότητα προς τα κρίνα και τα ρόδα, τους ιάσμους και γαροφαλιαίς, που παράγει η καλαισθησία των. – 9 Ιουν. 1907” [ix]
[i] Το κείμενο αποτελεί επίλογο εργασίας μου στα πλαίσια των μαθημάτων του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών “Περιβαλλοντική και Υγειονομική Μηχανική” του Πολυτεχνείου Κρήτης.
[ii] Η έννοια ενός ιστορικού μνημείου δεν καλύπτει μόνο το μεμονωμένο αρχιτεκτονικό έργο αλλά και την αστική ή αγροτική τοποθεσία που μαρτυρεί έναν ιδιαίτερο πολιτισμό, μια ενδεικτική εξέλιξη ή ένα ιστορικό γεγονός. Χάρτης της Βενετίας για την προστασία των μνημείων - I.C.O.MO.S.
[iii] Παράδειγμα η Δυτική Τάφρος - σε σχετικά πρόσφατο δημοσίευμα του καθημερινού Χανιώτικου τύπου εκπρόσωπος των καταστηματαρχών του λιμανιού ζητούσε να δοθεί και αυτός ο χώρος στα αυτοκίνητα. – Δεύτερο παράδειγμα ο χώρος στην θέση του κινηματογράφου Ρεγγίνα όπως φαίνεται στην φωτογραφία πριν λίγους μόνο μήνες. Καλά τα αιτήματα των συμπολιτών μας κατοίκων της παλ. Πόλης αλλά οι εικόνες αυτές δεν είναι καθόλου κολακευτικές.
[iv] Είναι γεγονός πως οι Έλληνες συμπολίτες μας λίγο ενδιαφέρον δείχνουν για τα πάρκα και τους υπόλοιπους ελεύθερους χώρους της πόλης, τουλάχιστον έτσι φαίνεται από την μόνιμη απουσία τους από χώρους όπως το πάρκο Ειρήνης και Φιλίας και τα άλλα άλση – αντίθετα τα καφενεία όπως αυτό στον Δημοτικό Κήπο είναι γεμάτα τις ηλιόλουστες μέρες των Εθνικών Εορτών και τις Κυριακές. Το ίδιο συμβαίνει με τις καφετέριες στο Λιμάνι και τις πλατείες της πόλης. Σε χώρες τις Ευρώπης τέτοιοι ελεύθεροι χώροι είναι γεμάτοι ζωή και δραστηριότητες καθημερινά. Θα αναφέρω πάλι το παράδειγμα των ξένων και των μεταναστών που ακόμα και όταν έχουν την δυνατότητα άλλων επιλογών εκμεταλλεύονται τον Δημόσιο χώρο και του προσδίδουν υψηλή κοινωνική λειτουργικότητα.
[v] Όλοι θυμόμαστε πρόσφατες εικόνες ανθρώπων της υπαίθρου ή της πόλης σε στιγμές εργασίας ή ξεκούρασης - σε καταστήματα, αυλές σπιτιών και χωράφια – όχι όμως και Πάρκα -που είχαν αντικαταστήσει στην τοπική συνείδηση και στην εικόνα που αυτή πρόβαλε κάθε “υλικό” ή απλά άψυχο αντικείμενο – κτήριο, μνημείο, τοπίο, φυσικό περιβάλλον. Μέχρι πολύ πρόσφατα στην Ελλάδα το επίκεντρο στις αναζητήσεις για το τοπίο – ακόμα και για την Αρχιτεκτονική – ήταν ο Άνθρωπος και αυτό πιθανόν να αλλάζει τώρα πια ραγδαία προς την αντίθετη κατεύθυνση.
[vi] μαγική “ταινία του Μαίμπιους” (Γερμανός αστρονόμος και μαθηματικός που έζησε τον 19ο αιώνα). Η ταινία αυτή, μπορεί να φτιαχτεί με οποιαδήποτε λωρίδα χαρτί ή ύφασμα αρκεί να κολλήσουμε τις δυο άκρες της αφού τις στρέψουμε, έχει μόνο μία όψη!.
[vii] θα πρέπει να γίνει άμεσα προσπάθεια να διασφαλίζεται η πρόσβαση των πεζών στους χώρους γύρω από τα έργα ανάδειξης των τειχών και να μην προκαλείται όχληση από τις συνεχιζόμενες αποχωματώσεις.
[viii] (βλ. την τεράστια σε έκταση ασφάλτινη επιφάνεια του Parking μεταξύ νεώριων του Moro και του εκεί προμαχώνα [Parking Mocenigo;]) Το κόστος αποκατάστασης ενός τέτοιου χώρου που απαιτεί όχι πια απλές αποχωματώσεις αλλά αφαίρεση της ασφάλτου μάλλον είναι απαγορευτικό για τα τοπικά δεδομένα.
Το αναφέρω εδώ γιατί πολλοί γνωρίζουμε ότι ανάμεσα στις μεθόδους προστασίας των μνημείων είναι η κάλυψη τους ή η κατάχωση τους – διατήρηση δηλαδή έως την μελλοντική (δηλ. σημερινή…) ανάδειξη, αναρωτιέμαι αν στην ίδια μεθοδολογία μπορεί να ανήκει και η εδώ και καιρό τακτική δημιουργίας χώρων στάθμευσης.
[ix] Ας μου επιτραπεί εδώ η μετάθεση στον χώρο και τον χρόνο: όλα αυτά αναφέρονται το 1907 στην εφημερίδα “Κρήτη” για κάποιο χωριό του Κάμπου ή του Αποκόρωνα.
“...θέλω να κλείσω αναφερόμενος στον δικό μας τόπο [i]. Το πως γίνεται κατανοητό και το ποιο είναι το Κρητικό τοπίο ακόμα και το πως διαμορφώθηκε η σημερινή του εικόνα είναι μια ιστορία που απαιτεί πολύ χώρο και πολλές διαφορετικές επιστημονικές μελέτες για να γίνει αποδεκτή από τους αναγνώστες και τους άμεσα ενδιαφερόμενους. Είτε μιλήσουμε για το φυσικό Κρητικό περιβάλλον είτε για τις πόλεις και τα χωριά, για τον χώρο των ανθρώπων για την συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντι στο φυσικό τοπίο αλλά και τις καλλιέργειες, για την σχέση τους με τα δικά τους έργα, με τα έργα των πατέρων τους, διαπιστώνουμε μια τάση αυτοκαταστροφική όπου το γηγενές τοπίο, αυτό το μοναδικό παράδειγμα μεσογειακού τοπίου θυσιάζεται για την ταχύρρυθμη ανάπτυξη, το γρήγορο κέρδος αλλά και την ικανοποίηση των αναγκών και των σύγχρονων πρότυπων καθημερινής συμπεριφοράς.
Δεν είναι μόνο ότι το νησί έχει πληγωθεί άγρια από τις διανοίξεις δρόμων και την εκτός σχεδίου, και εκτός ελέγχου, δόμηση. Υπάρχουν πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα μέσα στον χώρο των πόλεων για την έλλειψη σχεδιασμού και σεβασμού στο παρελθόν και στο φυσικό (ή ημιφυσικό - τεχνητό) τοπίο.
Τον 19ο αιώνα οι Ευρωπαϊκές πόλεις κατεδαφίζουν τα Τείχη και υποδέχονται το σιδηρόδρομο. Έτσι πραγματοποιούνται σημαντικές αλλαγές και έγινε δυνατός ο εκσυγχρονισμός τους. Σήμερα που η εποχή του αυτοκινήτου έχει φτάσει στο απόγειο της δεν γνωρίζω άλλη ιστορική πόλη της Μεσογείου, εκτός από τα Χανιά, που οι χώροι στην Τάφρο ή ακόμα και στο ίδιο το ανάχωμα των Οχυρώσεων [ii] να έχουν μετατραπεί σε Parking σε τέτοιο βαθμό και με τέτοια προχειρότητα αλλά και παρόμοια ανοχή από τους αντίστοιχους υπεύθυνους φορείς.
Εγώ ο ίδιος δεν αντέχω την θέα των σταθμευμένων αυτοκινήτων, ...εκτός εάν είναι πολλά μαζί, ομοιόμορφα κατανεμημένα σε στιγμές που το φως του ήλιου προκαλεί ...ενοχλητικές αντανακλάσεις στους καθρέφτες και τα παρμπρίζ… αυτή η επανάληψη τα κάνει να μοιάζουν με έργο τέχνης ενός παρανοϊκού. Είναι μια εικόνα (τώρα πια ένα τοπίο;) υποβάθμισης της καθημερινή ζωής στο κέντρο της πόλης. Η “μιζέρια” κάποιων ωρών της ημέρας που αυτοί οι χώροι στάθμευσης είναι άδειοι επίσης με απογοητεύει. Αντίθετα με την βεβαιότητα ότι οι ίδιοι χώροι είναι “απαγορευμένος καρπός” για τους οδηγούς, κλειστοί με αλυσίδες κ.λ.π.[iii] τους θεωρώ έτοιμους για να ένα διαφορετικό προορισμό. Ποιος θα είναι αυτός; Απλά δεν νομίζω ότι χρειάζεται να ξαναξεκινήσω εδώ την συζήτηση για τον δημόσιο χώρο και τις ανάγκες που εξυπηρετεί η ύπαρξη του ούτε για τα αντίστοιχα παραδείγματα από το εξωτερικό.[iv] Ευτυχώς που είναι εύκολο να καταλάβουμε όλοι ότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι και η πόλη και οι άνθρωποι που έχουν δύο επιλογές το ίδιο ακατάλληλες: να κρύβονται ή να εκτίθενται.” [v]
Είχα σαν στόχο να δώσω αυτό το κείμενο για δημοσίευση εδώ και αρκετό καιρό όπως άλλωστε με είχαν παροτρύνει όσοι ήξεραν το περιεχόμενο του και τους σκοπούς που εξυπηρετούσε - όμως ο προεκλογικός αγώνας και ο φόρτος εργασίας των εφημερίδων τους προηγούμενους μήνες είχαν καθυστερήσει αυτήν την απόφαση. Τώρα πιστεύω πως ακόμα και αν εκ των πραγμάτων έχει “αποκαλυφθεί” ή έχει “απαντηθεί” (ακόμα και αν η γραφή του έχει χάσει ότι το “επίκαιρο” ή το “άμεσο” είχε) από τις πρόσφατες διαβεβαιώσεις ότι σε χρονικό ορίζοντα τριετίας και η στάθμευση των αυτοκινήτων θα διευθετηθεί και οι απαλλοτριώσεις θα ολοκληρωθούν και πραγματικά έργα ανάδειξης των χώρων και έργα πρασίνου θα γίνουν – καταλαβαίνω ότι αλλαγές και αποφάσεις μετατίθενται μάλλον για την επόμενη προεκλογική περίοδο – τουλάχιστον οι εντυπώσεις που παίρνουμε καλυτερεύουν από το νέο διαλυτήριο αυτοκινήτων στο Μεσομούρι και την ανακύκλωση μερών τους.
Με την πρόοδο των έργων για την παλαιά Πόλη οι αρμόδιοι ίσως ανακαλύψουν ότι απαιτείται διαφορετική αντιμετώπιση και αλλαγή συμπεριφοράς. Οι μέχρι σήμερα θεσμοθετημένες μελέτες, όπως έχουν γίνει γνωστές στο κοινό, αφήνουν αρκετά ερωτήματα αναπάντητα έως την κρίσιμη ώρα των έργων. Η πόλη μελλοντικά ίσως να απαιτεί και τεχνολογικές καινοτομίες που μπορούν να εφαρμοστούν στις Οχυρώσεις, π.χ. ήπια ενέργεια για τον φωτισμό τους όσο και ένταξη στους χώρους της Τάφρου έργων για το Ποδήλατο – συμπλήρωση(;) και ολοκλήρωση των περιμετρικών των τειχών Ποδηλατοδρόμων.
Αναφερόμενος στην ανάγκη αλλαγής συμπεριφοράς: Θέλω να πιστεύω ότι οι Κρητικοί στην συνείδηση έχουν ξεπεράσει σήμερα πια το μίσος(;) τους για αυτό το έργο (τα Τείχη) που υψώθηκε με το αίμα τους και την καταναγκαστική εργασία τους. Σήμερα, παρά τις διαβεβαιώσεις φαίνεται πως μένει ακόμα να απαντηθούν ερωτήματα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς αυτών των χώρων – ώστε να αποκαλυφθεί και το πραγματικό κόστος των έργων αλλά και η σημερινή οικονομική αξία τους και ποιες είναι οι σημερινές συνθήκες που επιβάλουν την αποκατάσταση, ανάπλαση τους. Μέσα από την προσωπική μου εργασιακή εμπειρία είχα διαισθανθεί την ανάγκη μιας διαφορετικής προσέγγισης όπου οι σκοπιμότητες δεν θα προκαλούν καθυστερήσεις με εγωιστικές προτάσεις εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των υπεύθυνων, φαντασία και σεβασμός στην αισθητική και τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Την σχέση που έχουν όλα αυτά με το τοπίο και με την ποιότητα της καθημερινής ζωής πάλι εκεί πρέπει να την ψάξει κανείς. Ακόμα και σήμερα (τα Τείχη) είναι σαν μια μαγική κορδέλα [vi] με μια μόνο όψη που όχι μόνο ορίζει την ιστορική πόλη διακόπτοντας [vii] την συνέχεια στον χώρο της νέας αλλά μπορεί και προβάλλει το είδωλο της πρώτης στην δεύτερη και αντίστροφα. Για πολλούς αυτό δεν είναι αρκετό όπως βέβαια δεν είναι αρκετό να ξοδεύονται τεράστια ποσά π.χ. για τον καθαρισμό τους από την βλάστηση και δίπλα να παραμένουν καλυμμένες μεγάλες επιφάνειες τους με άσφαλτο.[viii] Επειδή δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η ομορφιά των σχεδόν πάντα περιτειχισμένων Ανατολίτικων κήπων αλλά και η αρχική προέλευση των τειχών: (αποκαλύπτεται από την ξενικής προέλευσης λέξη Χάνδακας – κάθε ιστορική τους φάση έχει το υπερτοπικό - πολιτιστικό πλαίσιο της) ίσως ο προορισμός τους είναι, τμηματικά αποκαλυπτόμενα, να γίνουν πραγματικά ένας μεγάλος κήπος που όπως θυμάται στο εκατοστό μέρος της μόνιμης στήλης “Η Κρήτη του χθες” ο κ.Μ.Γρηγοράκης “...πλημμυρίζουν από άνθη, ένδειξις ασφαλής ότι δέχονται περιποιήσεις από χείρας κορασίδων αβράς, σύμπτωσις ατυχής η εν ώρα μεσημβρινή διάβασις, δεν παρέσχεν ευκαιρίαν προς παρουσίασην των φιλανθών ανθυλίων, τα οποία πάντως θα διαγωνίζονται κατά την τρυφερότητα, το χρώμα του προσώπου και την λεπτότητα προς τα κρίνα και τα ρόδα, τους ιάσμους και γαροφαλιαίς, που παράγει η καλαισθησία των. – 9 Ιουν. 1907” [ix]
[i] Το κείμενο αποτελεί επίλογο εργασίας μου στα πλαίσια των μαθημάτων του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών “Περιβαλλοντική και Υγειονομική Μηχανική” του Πολυτεχνείου Κρήτης.
[ii] Η έννοια ενός ιστορικού μνημείου δεν καλύπτει μόνο το μεμονωμένο αρχιτεκτονικό έργο αλλά και την αστική ή αγροτική τοποθεσία που μαρτυρεί έναν ιδιαίτερο πολιτισμό, μια ενδεικτική εξέλιξη ή ένα ιστορικό γεγονός. Χάρτης της Βενετίας για την προστασία των μνημείων - I.C.O.MO.S.
[iii] Παράδειγμα η Δυτική Τάφρος - σε σχετικά πρόσφατο δημοσίευμα του καθημερινού Χανιώτικου τύπου εκπρόσωπος των καταστηματαρχών του λιμανιού ζητούσε να δοθεί και αυτός ο χώρος στα αυτοκίνητα. – Δεύτερο παράδειγμα ο χώρος στην θέση του κινηματογράφου Ρεγγίνα όπως φαίνεται στην φωτογραφία πριν λίγους μόνο μήνες. Καλά τα αιτήματα των συμπολιτών μας κατοίκων της παλ. Πόλης αλλά οι εικόνες αυτές δεν είναι καθόλου κολακευτικές.
[iv] Είναι γεγονός πως οι Έλληνες συμπολίτες μας λίγο ενδιαφέρον δείχνουν για τα πάρκα και τους υπόλοιπους ελεύθερους χώρους της πόλης, τουλάχιστον έτσι φαίνεται από την μόνιμη απουσία τους από χώρους όπως το πάρκο Ειρήνης και Φιλίας και τα άλλα άλση – αντίθετα τα καφενεία όπως αυτό στον Δημοτικό Κήπο είναι γεμάτα τις ηλιόλουστες μέρες των Εθνικών Εορτών και τις Κυριακές. Το ίδιο συμβαίνει με τις καφετέριες στο Λιμάνι και τις πλατείες της πόλης. Σε χώρες τις Ευρώπης τέτοιοι ελεύθεροι χώροι είναι γεμάτοι ζωή και δραστηριότητες καθημερινά. Θα αναφέρω πάλι το παράδειγμα των ξένων και των μεταναστών που ακόμα και όταν έχουν την δυνατότητα άλλων επιλογών εκμεταλλεύονται τον Δημόσιο χώρο και του προσδίδουν υψηλή κοινωνική λειτουργικότητα.
[v] Όλοι θυμόμαστε πρόσφατες εικόνες ανθρώπων της υπαίθρου ή της πόλης σε στιγμές εργασίας ή ξεκούρασης - σε καταστήματα, αυλές σπιτιών και χωράφια – όχι όμως και Πάρκα -που είχαν αντικαταστήσει στην τοπική συνείδηση και στην εικόνα που αυτή πρόβαλε κάθε “υλικό” ή απλά άψυχο αντικείμενο – κτήριο, μνημείο, τοπίο, φυσικό περιβάλλον. Μέχρι πολύ πρόσφατα στην Ελλάδα το επίκεντρο στις αναζητήσεις για το τοπίο – ακόμα και για την Αρχιτεκτονική – ήταν ο Άνθρωπος και αυτό πιθανόν να αλλάζει τώρα πια ραγδαία προς την αντίθετη κατεύθυνση.
[vi] μαγική “ταινία του Μαίμπιους” (Γερμανός αστρονόμος και μαθηματικός που έζησε τον 19ο αιώνα). Η ταινία αυτή, μπορεί να φτιαχτεί με οποιαδήποτε λωρίδα χαρτί ή ύφασμα αρκεί να κολλήσουμε τις δυο άκρες της αφού τις στρέψουμε, έχει μόνο μία όψη!.
[vii] θα πρέπει να γίνει άμεσα προσπάθεια να διασφαλίζεται η πρόσβαση των πεζών στους χώρους γύρω από τα έργα ανάδειξης των τειχών και να μην προκαλείται όχληση από τις συνεχιζόμενες αποχωματώσεις.
[viii] (βλ. την τεράστια σε έκταση ασφάλτινη επιφάνεια του Parking μεταξύ νεώριων του Moro και του εκεί προμαχώνα [Parking Mocenigo;]) Το κόστος αποκατάστασης ενός τέτοιου χώρου που απαιτεί όχι πια απλές αποχωματώσεις αλλά αφαίρεση της ασφάλτου μάλλον είναι απαγορευτικό για τα τοπικά δεδομένα.
Το αναφέρω εδώ γιατί πολλοί γνωρίζουμε ότι ανάμεσα στις μεθόδους προστασίας των μνημείων είναι η κάλυψη τους ή η κατάχωση τους – διατήρηση δηλαδή έως την μελλοντική (δηλ. σημερινή…) ανάδειξη, αναρωτιέμαι αν στην ίδια μεθοδολογία μπορεί να ανήκει και η εδώ και καιρό τακτική δημιουργίας χώρων στάθμευσης.
[ix] Ας μου επιτραπεί εδώ η μετάθεση στον χώρο και τον χρόνο: όλα αυτά αναφέρονται το 1907 στην εφημερίδα “Κρήτη” για κάποιο χωριό του Κάμπου ή του Αποκόρωνα.