εμπρησμών συνέχεια......

εμπρησμοί......http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=133869

ΜΕ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΧΑΝΝΑΝ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗ

Η συναγωγή των Χανίων

«Η συνύπαρξη με τους εμπρηστές δεν είναι πρόβλημα της συναγωγής, αλλά όλων των Χανίων»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ | ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ (dimitrisangelidis@gmail.com) Φ. | ΤΟ ΑΡΧΕΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ ΠΑΡΑΧΩΡΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Υπάρχει στην Ελλάδα ρατσισμός ή αντισημιτισμός; Με αφορμή τους απανωτούς εμπρησμούς της συναγωγής των Χανίων, θα έπρεπε να έχει ξεσπάσει τουλάχιστον δημόσια συζήτηση. Τίποτε τέτοιο δεν έγινε. Η κοινωνία δέχθηκε με ανακούφιση ότι για τον εμπρησμό συνελήφθησαν «τέσσερις ξένοι κι ένας Ελληνας». Είναι πάντα βολικό να φταίει κάποιος άλλος...

Ο ραβίνος Εβλαγόν Χανίων Στις 5 και στις 16 Ιανουαρίου έγιναν δύο απόπειρες εμπρησμού της εβραϊκής συναγωγής Etz Hayyim των Χανίων, μιας από τις παλαιότερες της Ευρώπης. Η δεύτερη απόπειρα προξένησε ζημιές 200.000 ευρώ, χώρια τα δυσεύρετα βιβλία και αντικείμενα τέχνης που κάηκαν. Από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο η συναγωγή λειτουργούσε ως αποθήκη και κινδύνευε να γκρεμιστεί. Τη δεκαετία του '90, ο Νίκος Χαννάν Σταυρουλάκης ανέλαβε το μοναχικό και δύσκολο έργο να την αναστηλώσει. Ζωγράφος, μελετητής ισλαμικών σπουδών, ιστορικός, εξαιρετικός μάγειρας και συγγραφέας ενός βιβλίου που αναζητά τις πολιτισμικές ρίζες των Εβραίων της Ελ- λάδας μέσα από τις κουζίνες τους, μας ξεναγεί στην ιστορία των Εβραίων των Χανίων και το λόγο ύπαρξης μιας συναγωγής σε ένα μέρος χωρίς εβραϊκή κοινότητα.

Πόσο παλιά είναι η εβραϊκή κοινότητα των Χανίων; «Μέχρι το τέλος της βυζαντινής περιόδου δεν έχουμε ακριβή στοιχεία. Υποθέτουμε ότι τον 1ο αιώνα μ.Χ. υπήρχε εβραϊκή κοινότητα στην Κίσσαμο και ότι τον 10ο αι. υπήρχε εβραϊκή κοινότητα στο Ηράκλειο, που τότε λεγόταν Χάνδαξ, και είναι πιθανό να είχε εξαπλωθεί και στα Χανιά. Στα τέλη του 15ου αι., επί Ενετοκρατίας, στο Ηράκλειο ζούσαν 400 εβραϊκές οικογένειες. Οταν οι Οθωμανοί κατέκτησαν την Κρήτη, πολλοί Εβραίοι είχαν αρχίσει να μεταναστεύουν προς τη Βενετία και το Ιόνιο. Οταν η Κρήτη ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος, στα Χανιά ζούσαν 364 Εβραίοι· μόλις οκτώ ακόμα Εβραίοι ζούσαν στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο».

Πώς ζούσαν; «Υπήρχαν δυσκολίες και περιοδικές εντάσεις με τους Χριστιανούς. Αλλά, σε γενικές γραμμές, οι Κρητοεβραίοι ήταν ενσωματωμένοι στην τοπική κοινωνία. Δεν μπορούσες να τους ξεχωρίσεις από τους χριστιανούς. Ιδια βράκα φορούσαν, ίδιο γιλέκο, ίδιες κάλτσες, ίδιες μπότες. Από τα δημογραφικά στοιχεία, που δυστυχώς χάσαμε στον εμπρησμό της συναγωγής, φαίνεται ότι οι μεγάλες εβραϊκές οικογένειες στα Χανιά είχαν ρίζες ενετικές. Δεν ήταν μόνο έμποροι, αλλά και γιατροί, φιλόσοφοι, ραβίνοι, οτιδήποτε. Οι πλούσιοι ζούσαν στη Χαλέπα, οι φτωχοί στην Οβραϊκή γειτονιά και στη Νέα Χώρα. Υπήρχαν, μάλιστα, και εβραϊκά χωριά, κάτι σπάνιο στην Ευρώπη, και ορισμένοι έπαιρναν το όνομά τους από τα χωριά αυτά. Και φτιάχναν μέλι, κρασί και τυρί, που ήταν φημισμένα σε όλη τη Μεσόγειο».

Η οικογένεια Σολομώντος Κωνσταντίνη, σε προπολεμική φυσικά φωτογραφία, που χάθηκε κι αυτή στα νερά της Μήλου, μαζί με ολόκληρη την εβραϊκή κοινότητα Χανίων και αρκετούς ιταλούς και έλληνες αιχμαλώτους Η συναγωγή πότε έγινε; «Το κτήριο πρέπει να κτίστηκε ανάμεσα στα 1400 με 1500· μάλλον ήταν ο καθολικός ναός της Αγίας Αικατερίνης, τον οποίο αναφέρει ένας ενετός περιηγητής του 19ου αι., ο Τζερόλα. Γύρω στο 1535 με 1540 ο οθωμανικός στόλος βομβάρδισε τα Χανιά και ο ναός καταστράφηκε. Μετά το 1550 οι Ενετοί έχτισαν καινούργια, μεγάλα τείχη γύρω από τα Χανιά, το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο. Εχουμε τα ονόματα 36 Εβραίων, που δούλεψαν εθελοντικά στα τείχη, όπως είχαν βοηθήσει και στην άμυνα. Φαίνεται πως οι Ενετοί έδωσαν ως ανταπόδοση ή πούλησαν τη γκρεμισμένη εκκλησία στην εβραϊκή κοινότητα κι έτσι έγινε η συναγωγή, γύρω στα 1560».

Σε τι κατάσταση τη βρήκατε εσείς; «Σε άθλια κατάσταση. Πριν από τον πόλεμο υπήρχαν δύο συναγωγές, που μοιράζονταν μια κοινή αυλή. Η άλλη συναγωγή καταστράφηκε στον πόλεμο με το βομβαρδισμό των Χανίων· έμειναν μόνο κάτι επιγραφές. Σώθηκε αυτή εδώ η συναγωγή, που μετά τον αφανισμό των Εβραίων από τους Γερμανούς λειτουργούσε ως στάβλος και χωματερή. Η συναγωγή χωρίστηκε σε τμήματα και έμεναν τέσσερεις οικογένειες. Οταν πρωτοεπισκέφθηκα τη συναγωγή το 1957, μόλις είχε φύγει η τελευταία οικο- γένεια και ήταν γεμάτη σκουπίδια. Από τότε κρατούσαν μέσα σκυλιά, κατσίκες και κότες και πετούσαν σκουπίδια και μπάζα. Εχουμε ένα λειτουργικό λουτρό στη συναγωγή, το λεγόμενο "μικβέ". Οταν ξεκινήσαμε την αναστήλωση στη δεκαετία του '90, μας πήρε τρεις μήνες να το αδειάσουμε, γιατί δεν αντέχαμε να δουλέψουμε πάνω από δύο ώρες την ημέρα· βγάζαμε σκελετούς από σκυλιά, από γάτες, αποφάγια, σπασμένες κατσαρόλες, παλιά ποδήλατα, τενεκέδες, μπάζα, ό,τι ήθελες».

Τι απέγινε η εβραϊκή κοινότητα; «Το 1944 στα Χανιά ζούσαν 267 Εβραίοι. Τα ξημερώματα της 29ης Μαΐου ο γερμανικός στρατός τούς διέταξε ξαφνικά να βγουν από τα σπίτια τους, αφού πάρουν ρούχα και τροφή για 8 ημέρες. Τους κράτησαν στη φυλακή της Αγιάς περίπου 10 ημέρες, και μετά τους έβαλαν σ' ένα πλοίο, το "Τάναϊς", με έλληνες και ιταλούς αιχμαλώτους. Γύρω στο 1950 αποκαλύφθηκε ότι ένα βρετανικό υποβρύχιο παρακολουθούσε το "Τάναϊς" και, έξω από τη Μήλο, του έριξε τρεις τορπίλες και το βύθισε μέσα σε 15 λεπτά. Που σημαίνει ότι υπήρχε έλεος».

Ελεος; «Ελεος. Αν είχαν φτάσει στην Αθήνα, θα τους είχαν πάει στο Χαϊδάρι, όπου θα περίμεναν τους Εβραίους από τη Ρόδο και την Κέρκυρα· στη συνέχεια θα τους είχαν βάλει σε φορτηγά μέχρι τη Λάρισα. Από τη Λάρισα μέχρι το Αουσβιτς, τότε, το ταξίδι έπαιρνε 11 με 12 ημέρες. Και οι Γερμανοί έκαναν παράπονα για τα "φορτία" που έφταναν από την Ελλάδα, πως οι μισοί είχαν αυτοκτονήσει ή είχαν τρελαθεί από τη ζέστη και την πείνα. Είναι σκληρό, αλλά τουλάχιστον οι Χανιώτες τελείωσαν γρήγορα και στη θάλασσα της Κρήτης».

Είχε περάσει περισσότερος από ένας χρόνος από το «ξεκλήρισμα» των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, όπως το λέει ο Γιώργος Ιωάννου. Πώς στα Χανιά δεν είχαν προσπαθήσει να διαφύγουν; «Οταν ήμουν διευθυντής του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδας, είχε έρθει ένας κύριος, δυστυχώς δεν κράτησα τα στοιχεία του, και μου είπε ότι το 1944 δούλευε στην Τράπεζα της Ελλάδος στην Αθήνα. Εμαθαν εκεί πως οι Γερμανοί ήταν έτοιμοι να πιάσουν τους Εβραίους των Χανίων και ειδοποίησαν το υποκατάστημα της τραπέζης στα Χανιά να ενημερώσει τους Εβραίους. Ο επισκέπτης μού είπε πως, απ' ό,τι άκουσε μετά, οι άντρες της κοινότητας συγκεντρώθηκαν στη συναγωγή. Και οι μισοί έλεγαν, «Γιατί σ' εμάς; Ελληνες είμαστε, δεν είμαστε Ισπανοί, όπως στη Θεσσαλονίκη». Δεν είχαν καλό όνομα οι Σεφαραδίτες της Θεσσαλονίκης σε ορισμένες από τις ρωμανιώτικες κοινότητες της Ελλάδας. Αλλοι, πάλι, πίστευαν αυτό που είχαν κυκλοφορήσει οι Γερμανοί, πως θα τους πήγαιναν στην Πολωνία και εκεί θα έφτιαχναν ένα κράτος μόνο για Εβραίους. Κι άλλοι έλεγαν, "Τι θα γίνει με τα μαγαζιά μας, τι θα κάνουμε στα βουνά;". Βλέπεις, εκείνη την περίοδο η εβραϊκή κοινότητα δεν είχε ισχυρό ηγέτη να τους καθοδηγήσει. Ενώ στον Βόλο και στη Χαλκίδα οι Εβραίοι έφυγαν στα βουνά, έκαναν αντίσταση κι έζησαν. Εδώ δεν ήξεραν τι να κάνουν, απλώς περίμεναν».

Η συναγωγή και η γειτονιά της σε πιο ευτυχείς εποχές Δεν σώθηκε κανείς; «Μέχρι πρόσφατα πίστευα πως είχε σωθεί μόνο μια γυναίκα, η Βικτόρια Φέρμον. Ετυχε το προηγούμενο βράδυ να κοιμηθεί αλλού. Το πρωί, πλησιάζοντας τα τείχη, κάτι γριές χριστιανές της φώναξαν να φύγει, να μην την πιάσουν. Και η Βικτόρια έφυγε. Πήγε στο φίλο της, κρύφτηκε, αργότερα παντρεύτηκαν, και πέθανε πριν από δεκαπέντε χρόνια. Πέρυσι ήρθε μια κυρία από το Ισραήλ και μου είπε ότι ο θείος της, που είχε πεθάνει τον περασμένο χρόνο, ήταν από εδώ και είχε σωθεί εκείνη την ημέρα. Είχε πάει στη Νέα Χώρα να ψαρέψει πρωί πρωί, όταν άκουσε τις σειρήνες. Τον φυγάδευσαν οι άλλοι ψαράδες στα βουνά κι από κει έφυγε για την Παλαιστίνη, νομίζοντας ότι είχε χαθεί όλη του η οικογένεια. Ακου τώρα σύμπτωση: την επόμενη μέρα έρχεται μια γυναίκα από τη Νέα Υόρκη και μας λέει ότι ο θείος της, που είχε πεθάνει πριν από τρία χρόνια, είχε σωθεί στα Χανιά. Ελέγξαμε τα ονόματα και βρέθηκε ότι ήταν αδερφός αυτού που είχε φύγει στην Παλαιστίνη! Εκείνο το πρωί ο αδερφός που είχε μείνει στη στεριά πήδηξε από ένα παράθυρο στο διπλανό σπίτι, τον κρύψανε οι χριστιανοί σ' ένα ντουλάπι για τρεις ημέρες και τον έστειλαν στα βουνά· στη συνέχεια το έσκασε από την Κρήτη στην Καλαμάτα κι από κει στη Νέα Υόρκη. Και νόμιζε κι αυτός πως όλη η οικογένειά του είχε πεθάνει. Αυτά είναι τα συγκινητικά στοιχεία που βγαίνουν εδώ πέρα».

Εσείς πώς καταλήξατε στην Ελλάδα; Σχεδιάζατε να μείνετε; «Οχι. Σχεδίαζα να πάω στην Ινδία· είχα πάρει μία από τις πρώτες υποτροφίες της ινδικής κυβέρνησης για το Πανεπιστήμιο Visna Bharati στη δυτική Βεγγάλη. Αλλά διαγνώστηκα φυματικός. Οι γιατροί μού απαγόρευσαν να πάω στην Ινδία, γιατί η ζέστη και η υγρασία θα με σκότωναν. Βρισκόμουν ήδη στην Ελλάδα· πήγα για λίγο στην Κωνσταντινούπολη και επέστρεψα στην Ελλάδα. Βρήκα δουλειά ως καθηγητής στη βρετανική στρατιωτική ακαδημία και, τελικά, εγκαταστάθηκα εδώ. Βρήκα ακόμα μία ρίζα και έ- νιωθα ενθουσιασμένος».

Νιώθετε πολίτης του κόσμου; «Ενα πράγμα για το οποίο νιώθω ιδιαίτερα υπερήφανος, ως Εβραίος, είναι ότι μπορώ να ανήκω παντού. Μπορώ να είμαι Γάλλος, Αγγλος, Ελληνας, Τούρκος, να πάρω τα καλύτερα στοιχεία όλων των λαών και να κρατήσω την ταυτότητά μου. Σε μια συνάντηση διευθυντών εβραϊκών μουσείων, πριν από μερικά χρόνια, τους είπα: "Δεν παρουσιάζουμε τους εαυτούς μας σωστά. Εμείς είμαστε οι μόνοι αληθινοί Ευρωπαίοι. Μας έδιωξαν από την Αγγλία, πήγαμε στη Γαλλία, μας έδιωξαν από τη Γαλλία, πήγαμε στην Ισπανία, από κει στην Ελλάδα, στην Τουρκία, παντού. Αυτή η ικανότητα προσαρμογής πρέπει να χαρακτηρίζει τους ανθρώπους"».

Η οικογένεια Ιωσήφ Βεντούρα, επιβάτες και αυτοί στο τελευταίο ταξίδι του «Τάναϊς» στις 29 Μαΐου 1944 Δεν το βλέπουν, πιστεύω, έτσι όλοι οι χριστιανοί ούτε όλοι οι Εβραίοι. «Υπάρχουν, νομίζω, δύο μεγάλες εβραϊκές παραδόσεις που σχετίζονται με το ζήτημα. Οταν καταστράφηκε ο ναός του Σολομώντα το 71-80 μ.Χ., οι Εβραίοι αντιμετώπισαν ένα πρόβλημα: σύμφωνα με τους νόμους τους, το μόνο μέρος όπου μπορούν να προσεύχονται είναι ο ναός του Σολομώντα. Αρα, όταν ο ναός καταστραφεί, δεν μπορώ να προσευχηθώ και επισύρω την οργή του Θεού; Υπήρξαν δύο απαντήσεις: Η μία ότι ήδη από την εξέγερση των Ασμοναίων, 300 χρόνια νωρίτερα, ο ναός είχε χάσει την εύνοια του Θεού - γι' αυτό και ο προφήτης Ησαΐας λέει ότι οι Εβραίοι καλούνται να βγουν στον κόσμο και να διδάξουν το θέλημα του Θεού. Οι Εβραίοι της Κρήτης και των ελληνιστικών περιοχών αντιπροσωπεύουν αυτήν την αντίληψη της διασποράς».

Η άλλη απάντηση; «Για τους περισσότερους Εβραίους, η καταστροφή του ναού ήταν η τιμω ρία του Θεού. Είδαν, λοιπόν, την έξοδό τους στον κόσμο ως εξορία, όχι ως διασπορά. Απ' αυτήν τη δεύτερη σχολή σκέψης προέρχονται οι απαρχές του σιωνισμού και η θεωρούμενη λήξη της εξορίας με τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ το 1948. Γι' αυτούς, ο μόνος τρόπος να είναι κανείς Εβραίος, είναι να ζει ακριβώς όπως ο νόμος ορίζει, κι αυτό σημαίνει να βρίσκεται στο Ισραήλ. Για πολλούς από μας, τους υπόλοιπους, δεν έχει μεγάλη σημασία αν βρισκόμαστε εκεί ή εδώ· το να είμαστε Εβραίοι έχει να κάνει με το πώς ζούμε, πώς σεβόμαστε τον άλλον, πώς επικοινωνούμε. Αλλά τελικά οι ραβίνοι εξαφάνισαν τη νοοτροπία των Εβραίων των ελληνιστικών περιοχών και κυριάρχησε η νοοτροπία της εξορίας».

Πρόκειται για πρόβλημα ταυτότητας; «Ασφαλώς. Το έχουν οι Εβραίοι, το έχουν οι Ελληνες, το έχουν και οι Τούρκοι. Γι' αυτό οι Ελληνες και οι Εβραίοι δεν τα πάνε πολύ καλά· είναι ίδιοι. Εκλεκτός λαός ο ένας, εκλεκτός και ο άλλος. Δίνουν έμφαση στην ύπαρξη μιας γλώσσας, μιας εθνότητας, ενός πολιτισμού, μιας ιστορίας. Οι Ελληνες, όμως, βγάζουν τελευταία μια επιθετικότητα που νομίζω ότι δεν είναι φυσική τους. Πριν από χρόνια, στην Κρήτη και στην Αθήνα, υπήρχε μια ευγένεια και μια ανοιχτωσιά. Αυτήν πρωτοαγάπησα στην Ελλάδα και νομίζω ότι έχει χαθεί».

Πώς σας αντιμετώπισαν εδώ; «Στην αρχή δεν ήξεραν πολλά για μένα. Μιλούσα σπαστά ελληνικά, αλλά είχα κρητικό όνομα. Για πολλούς ήμουν ένας παράξενος Κρητικός. Το εξηγούσαν μέσω του πατέρα μου, που τον θυμόνταν κι αυτόν παράξενο. Μετά το εξηγούσαν μέσω της μητέρας μου: "Α, η μητέρα του ήταν ξένη, αυτό λέει πολλά". Τότε ερχόμουν εδώ μια φορά κάθε έναν, ενάμιση μήνα, για να κάνω εργασίες στο σπίτι μου. Αργότερα, όταν έγινα διευθυντής του Εβραϊκού Μουσείου, δεν προλάβαινα να έρθω καθόλου. Ηρθα πάλι όταν παραιτήθηκα από το μουσείο και εγκαταστάθηκα στα Χανιά για να ασχοληθώ με το σπίτι μου και με τη ζωγραφική μου».

Με τη συναγωγή πώς ασχοληθήκατε; «Οταν έγινε ο σεισμός το '94, πήγα στην Αθήνα, στο Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο, και τους είπα ότι η συναγωγή ήταν έτοιμη να καταρρεύσει. Εκείνη την περίοδο μου ζητήθηκε να δώσω στη Ν. Υόρκη μια ομιλία στο Παγκόσμιο Ταμείο Μνημείων για τα εβραϊκά μνημεία της Ελλάδας που κινδύνευαν, και μίλησα για τη συναγωγή. Παντού, όμως, με αντιμετώπιζαν με ειρωνεία: "Πάλι αυτός ο Σταυρουλάκης, με τη συναγωγή τού ενός ατόμου στα Χανιά!" Κι αυτό με πείσμωνε. Δέχτηκα τελικά ένα τηλεφώνημα από τη Νέα Υόρκη, ότι έβαλαν τη συναγωγή στη λίστα με τα 100 παγκόσμια μνημεία που κινδυνεύουν. Εμενε να πειστεί το ΚΙΣ και να βρεθούν τα χρήματα».

Η αλληλογραφία του αφανισμού μεταξύ ελληνικών αρχών και γερμανικού στρατού κατοχής, προκειμένου να καταγραφούν οι Εβραίοι των Χανίων, προτού μεταχθούν προς το θάνατο Πώς αντέδρασε η τοπική κοινωνία; «Στην αρχή υπήρχε μια συγκαλυμμένη καχυποψία· άρχισαν να αποδίδουν την παραξενιά μου στο ότι ήμουν Εβραίος. Οταν τα έργα ολοκλη- ρώθηκαν και πλησίαζαν τα εγκαίνια, εμφανίστηκε στον κρητικό Τύπο μια σειρά άρθρων, υπογεγραμμένων από "σφακιανούς παπάδες", που επικαλούνταν μεταξύ άλλων τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών, που υποθέτω ότι μόνο στην Ελλάδα κυκλοφορούν επισήμως. Κι έλεγαν και τα γνωστά για τον θεοκτόνο λαό και για τους Εβραίους που κλέβουν και σφάζουν παιδιά. Υπήρχε, επίσης, μια επιστολή του νομάρχη Χανίων, ο οποίος είχε εκλεγεί με τη στήριξη του ΣΥΝ, που αντιδρούσε στη λειτουργία της συναγωγής· και υπήρξε και αντίδραση από τον εδώ μητροπολίτη Ειρηναίο. Γενικά, θεώρησαν τη συναγωγή ως το πρώτο βήμα για μια ισραηλινή επιδρομή στην Κρήτη».

Πώς απαντήσατε; «Δεν το πήρα στα σοβαρά. Συνειδητοποίησα ότι το μέρος είχε έναν προορισμό πολύ πιο σημαντικό. Το βράδυ των εγκαινίων με πήρε παράμερα ο ραβίνος της Θεσσαλονίκης και με ρώτησε: "Τώρα τι θα κάνεις;" Πάλι το ίδιο ερώτημα: γιατί μια συναγωγή σ' ένα μέρος όπου υπάρχει μόνο ένας Εβραίος; Δεν μ' ενδιέφερε να κάνω τη συναγωγή μου- σείο, είχα ήδη ασχοληθεί αρκετά με μουσεία. Ετσι το επόμενο πρωί κατέβηκα στη συναγωγή και προσευχήθηκα. Από τότε, αν και στη ζωή μου δεν ήμουν ιδιαίτερα πιστός, κατέβαινα να προσευχηθώ στη συναγωγή κάθε πρωί».

Αρχίσατε να τηρείτε το τελετουργικό ως αντίδραση; «Δεν ξέρω. Είχα ξαναστήσει τη συναγωγή, οπότε το επόμενο βήμα ήταν να πάω παραπέρα και να ολοκληρώσω το έργο. Επειτα από μερικές μέρες, βλέπω στην πόρτα της συναγωγής τρεις τυπικές ελληνίδες γριές, μαυροφορεμένες, και στο χέρι κρατούσαν κεριά. Με ρώτησαν: "Κύριε Νίκο, μπορούμε να τα ανάψουμε;" Είπα, "Φυσικά". Μπήκαν, άναψαν τα κεριά, έκαναν το σταυρό τους, κι όταν βγήκαν μου εξήγησαν: όταν ήταν μικρές, ήταν φίλες με δυο κορίτσια που χάθηκαν μαζί με τους άλλους το '44. Κι ήρθαν ν' ανάψουν ένα κερί στη μνήμη τους. Αυτό, λοιπόν, αποτέλεσε έναν πραγματικό σύνδεσμο με το παρελθόν. Γιατί νομίζω ότι αυτή είναι η μόνη συναγωγή στην Ευρώπη με τις πόρτες ανοιχτές σε όλους - χωρίς κανείς να ρωτά αν είσαι χριστιανός ή μουσουλμάνος ή Εβραίος».

Είναι ένα μέρος διαθρησκευτικής συνάντησης; «Παραδοσιακά, η συναγωγή δεν είναι ναός. Εχει τρεις λειτουργίες: είναι ένα μέρος όπου συγκεντρώνονται όλοι, Εβραίοι και μη Εβραίοι, να συζητήσουν τα κοινά τους προβλήματα. Είναι, επίσης, ένα μέρος μελέτης των γραφών και, τέλος, ένα μέρος όπου οι πιστοί πηγαίνουν να προσευχηθούν προς την Ιερουσαλήμ. Οταν καθίσαμε να συζητήσουμε τι μας φέρνει όλους μαζί στη συναγωγή, κάπου 15 ανθρώπους εδώ και άλλους 500 που μας στηρίζουν από το εξωτερικό, ορίσαμε τη συναγωγή ως μέρος προσευχής, στοχασμού και συμφιλίωσης. Είναι το μέρος όπου οι χριστιανοί, οι Εβραίοι και οι μουσουλμάνοι μπορούν να μοιραστούν μια σειρά αξιών, κοινών και στις τρεις θρησκείες. Τα υπόλοιπα είναι συνέπειες μιας πολιτισμικής διαδρομής, της γλώσσας και της Ιστορίας, και εγώ στη δική μου ζωή προσπαθώ να τα βάλω στην άκρη».

Το εσωτερικό της συναγωγής σε προπολεμική φωτογραφία Σας εξέπληξε ο εμπρησμός; «Ναι, εντελώς. Δεν είχα αντιμετωπίσει τόσο το μίσος όσο την αδιαφορία. Ολα αυτά τα χρόνια μού είχαν τύχει μόνο δύο περιστατικά κάπως βίαια. Το ένα, μάλιστα, σε σχέση με τα γεγονότα στο Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Εγώ δεν είχα καμία σχέση με το Ισραήλ και ο σκοτωμός των Παλαιστινίων δεν ήταν δικό μου έργο. Μάλιστα, ένας από τους λόγους που έφυγα το 1967 από το Τελ Αβίβ, όπου δίδασκα, ήταν ότι άρχισαν να χτίζουν τους οικισμούς γύρω από την Ιερουσαλήμ και έβλεπα πού οδηγούνται τα πράγματα με τον εποικισμό. Υπάρχει, ευτυχώς, μια ισχυρή ομάδα αριστερών στο Ισραήλ, που είναι αντίθετοι με τους εποικισμούς».

Υπάρχει αντισημιτισμός στα Χανιά; «Α, είναι μια πολύ φορτισμένη λέξη λόγω της νοοτροπίας των Εβραίων της βόρειας Ευρώπης. Είναι διαφορετικός ο αντισημιτισμός στην Ελλάδα από αυτόν της Ευρώπης. Αντανακλά και τη θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που δοξάζει, για παράδειγμα, τον Κύριλλο της Αλεξανδρείας, ο οποίος σε μια νύχτα οδήγησε 400.000 Εβραίους έξω από την Αλεξάνδρεια, στην έρημο. Αλλά έχει να κάνει και με τον τρόπο σκέψης των Ελλήνων. Μου έλεγε ένας φίλος από την Πάτρα ότι ο καλύτερος φίλος του πατέρα του ήταν ένας γείτονας, ο Γιώργος· έτρωγαν μαζί, τα έπιναν κάθε βράδυ. Αλλά κάθε Μεγάλη Παρασκευή, στις 5 το πρωί, ακουγόταν μια κανάτα να σπάει έξω από την πόρτα τους και κάποιον να φωνάζει "Παλιοεβραίε!". Και ήταν ο Γιώργος. Αρα το θέμα του αντισημιτισμού δεν μπορεί να το δει κανείς απλοϊκά».

Αν δεν μιλήσουμε για αντισημιτισμό, πώς θα μιλήσουμε για τον εμπρησμό; «Δεν ξέρω πώς να μιλήσω γι' αυτό. Δεν ξέρω τι έφερε στην ίδια παρέα αυτούς τους ανθρώπους που την έκαψαν. Αυτό που με ενόχλησε στις αντιδράσεις των Χανιωτών ήταν ότι δεν έβαλαν το ζήτημα στη σωστή του διάσταση. Ο εμπρησμός δεν αφορά μόνο τη συναγωγή. Αφορά όλη την τοπική κοινωνία. Θα μπορούσαν να είχαν αρπάξει φωτιά τα μαγαζιά τους, να είχαν καεί οι ίδιοι. Η συναγωγή είναι μέρος της τοπικής κοινωνίας. Είναι μέρος της οικονομικής ζωής της πόλης. Βγάζουν εκατομμύρια από τους επισκέπτες που έρχονται να τη δουν. Τι κάνουν, λοιπόν, στα Χανιά τέσσερεις άνθρωποι μ' αυτά τα μυαλά; Γιατί δουλεύουν σαν κράχτες σε μαγαζιά των Χανίων; Γιατί η πόλη τούς δέχεται κι ανέχεται να συμβαίνουν αυτά εδώ; Η ύπαρξη αυτών των ανθρώπων, οι πράξεις τους, δεν είναι πρόβλημα της συναγωγής, είναι πρόβλημα ολόκληρων των Χανίων».

Δύο εμπρησμοί, πολλά ερωτήματα

Το αστυνομικό σκέλος της υπόθεσης δημιουργεί περισσότερα ερωτήματα από όσα λύνει. Μετά τον δεύτερο εμπρησμό της 16ης Ιανουαρίου, το θέμα πήρε διεθνείς διαστάσεις και η αστυνομία ανακοίνωσε τη σύλληψη πέντε υπόπτων: δύο Αμερικανών, δύο Βρετανών και ενός Ελληνα.

Κάποιοι ανακάλυψαν ξένο δάκτυλο στην υπόθεση, λέγοντας μάλιστα ότι η αμερικανική βάση είχε φυγαδεύσει τους δύο Αμερικανούς, μια πληροφορία που αποκαλύφθηκε ψευδής, καθώς ο ένας συνελήφθη την ίδια ημέρα από την αστυνομία. Η τοπική κοινότητα των Χανίων απορεί πώς άνθρωποι τόσο διαφορετικοί αποφάσισαν να προβούν σε μια τέτοια ενέργεια. Ηταν απλώς πέντε άνθρωποι που έτυχε να βρεθούν μαζί, να μισούν τους Εβραίους και, σε μια βραδιά μέθης, να αποφασίσουν να κάψουν τη συναγωγή - και να ξαναπροσπαθήσουν, αφού απέτυχαν την πρώτη φορά;

Το τελευταίο διάστημα τα Χανιά έχουν γνωρίσει έξαρση ξενοφοβικών επιθέσεων, που περιλαμβάνουν τον εμπρησμό του Στεκιού Μεταναστών και την αναγραφή του συμβόλου της σβάστικας στους τοίχους του και, επίσης, τον ξυλοδαρμό μεταναστών σε κεντρική πλατεία της πόλης. Ομως, ο τοπικός σύνδεσμος της Χρυσής Αυγής των Χανίων αρνείται ότι συνδέεται με τον εμπρησμό της συναγωγής. Κάποιοι πιθανολογούν την ύπαρξη ενός παράλληλου εθνικιστικού και ξενοφοβικού δικτύου στην πόλη, χωρίς να το συνδέουν με τον εμπρησμό.

Η τοπική κοινότητα, επίσης, σπεύδει να αποσείσει τη ρετσινιά της ξενοφοβίας και του αντισημητισμού. Επισημαίνει ότι τα Χανιά ήταν από τις πρώτες πόλεις της Ελλάδας που διοργάνωσαν φεστιβάλ εθνοτήτων τη δεκαετία του '90 και υπογραμμίζει ότι το αντιρατσιστικό κίνημα είναι ενεργό.

Και όμως, λίγο πριν από τα εγκαίνια της αναστηλωμένης συναγωγής, στα τέλη του '90, σειρά άρθρων δημοσιεύτηκαν στον τοπικό Τύπο, κάποια από τον τότε νομάρχη Χανίων Γ. Κατσανεβάκη, ο οποίος είχε υποστηριχτεί από τον Συνασπισμό, και από τον τότε μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Ειρηναίο, οι οποίοι αντιτάσσονταν στη λειτουργία της συναγωγής και αρνήθηκαν να παραστούν στα εγκαίνια (ο μητροπολίτης, τελικά, παρέστη έπειτα από πιέσεις τρίτων).

Κάποιοι λένε ότι εκείνα τα περιστατικά είναι μεμονωμένα και δεν χαρακτηρίζουν τη σημερινή κοινωνία των Χανίων. Η σιωπηλή συγκέντρωση διαμαρτυρίας κατά του εμπρησμού της συναγωγής δεν συγκέντρωσε περισσότερα από 30 άτομα, όσους δηλαδή δραστηριοποιούνται ενεργά στο αντιρατσιστικό κίνημα. Σύμφωνα με το διευθυντή της συναγωγής Νίκο Χαννάν Σταυρουλάκη, οι επίσημες αντιδράσεις των Αρχών ήταν είτε καθυστερημένες είτε δεν συνοδεύτηκαν από μια στοιχειώδη επίσκεψη στη συναγωγή. Ο ίδιος κάνει λόγο για μη μεμονωμένο περιστατικό. Πολλοί από την τοπική κοινωνία, μολονότι επισημαίνουν τα αντιρατσιστικά ανακλαστικά της τοπικής κοινωνίας, αναφέρονται σε έναν υφέρποντα αντισημιτισμό, ο οποίος βγαίνει στην επιφάνεια από κουβέντες σε παρέες μέχρι σε βιτρίνες βιβλιοπωλείων που φιλοξενούν τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών, ακόμα και σε δημοσιεύματα στον τοπικό Τύπο. Ισως, λένε οι ίδιοι, αυτός ο υφέρπων αντισημιτισμός ευθύνεται για τον εμπρησμό της συναγωγής, αν μη τι άλλο, διότι δημιουργεί μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα ανοχής.

...κανείς δεν τολμούσε να φάει την σάρκα κάποιου που πέθανε τρελός.

Είχαν περάσει σαράντα τρεις μέρες από τότε που άφησαν το νησί Χέντερσον κι εβδομήντα οκτώ από τότε που εγκατέλειψαν το Εσσεξ και, κανείς όμως δεν πρότεινε - εκείνο το απόγευμα τουλάχιστον - να φάνε το πτώμα του Κολ. Ολο το βράδυ το σώμα του έμεινε ξαπλωμένο δίπλα τους κι ο καθένας κρατούσε τις σκέψεις του για τον εαυτό του.

Το άλλο πρωί ο Λόρενς και ο Νίκερσον άρχισαν τις ετοιμασίες για να ρίξουν τον Κολ στην θάλασσα. Ο Τσέις τους σταμάτησε. Ολη την νύχτα τον παίδευε το ερώτημα τι να κάνουν Ηξερε ότι έχοντας ψωμί για τρεις μέρες ακόμα, μπορεί να έφθαναν στο σημείο να ρίξουν κλήρο. Ηταν προτιμότερο να φάνε ένα νεκρό συνάδελφο - κι ας ήταν άρρωστος - παρά ν' αναγκαστούν να σκοτώσουν κάποιον.

Στην Καρδιά της Θάλασσας - Ναθάνιελ Φιλμπρικ - Εκδόσεις Ωκεανίδα 2002 - σελ.281 - 282

Στην Καρδιά της Θάλασσας - Ναθάνιελ Φιλμπρικ - Εκδόσεις Ωκεανίδα 2002 - σελ.281 - 282

το πρωί της 8ης Φεβρουαρίου, εβδομηκοστή ένατη μέρα από τότε που άφησαν το Εσσεξ, ο Κολ άρχισε να παραμιλάει ασυνάρτητα, παρουσιάζοντας στους έντρομους συντρόφους του "ένα θλιβερό θέαμα τρέλας". Τρέμοντας σπασμωδικά, ανακάθισε και ζήτησε μια πετσέτα και λίγο νερό, ξανάπεσε κάτω σα να 'παθε συγκοπή κι ύστερα πετάχτηκε πάνω σαν δαιμονισμένος. κατά τις δέκα δεν μπορούσε πια να μιλήσει. Ο Τσέις και οι άλλοι τον ξάπλωσαν σε μια σανίδα που είχαν βάλει πάνω στους πάγκους και τον σκέπασαν με λίγα ρούχα....

Επί έξι ώρες ο Κολ κλαψούριζε και βογκούσε από τους πόνους κι ύστερα τον έπιασαν "οι πιο φριχτοί κι άπαίσιοι σπασμοί" που είχε δει ποτέ ο Τσέις.....

Στις τέσσερις το απόγευμα ο Αιζακ Κολ πέθανε.

Μαουτχαουζεν - Ιάκωβος Καμπανέλλης ΚΕΔΡΟΣ σελ. 59

Ανάμεσα στις παράγκες "7" και "8" η Γιαννίνα στάθηκε ξιαφνιασμένη. Μέσα στην αλτάνα (παρτέρι) της γωνίας ένας άνθρωπος με τα πόδια χωμένα στο χώμα, με ένα τενεκέδι δίπλα, με μικρά κλαδιά πρασινάδα καρφιτσωμένα στο σακκάκι του, κοίταζε επίμονα τους περαστικούς. Φαινόταν νέος. Οχι πιο πολύ από τριάντα-πέντε χρονών. Τα μαλλιά του όμωςκαι τ' αξύριστα γένια του ήταν άσπρα τα περισσότερα. Στο στήθος του βρώμικου και ξεβαμμένου απ' τον ήλιο σακακιού του διέκρινες καθαρό και ξέβαφο το σχήμα του ξηλωμένου άστρου των Εβραίων.
-Γιατί στέκει έτσι, τι κάνει;
-Περίμενε ένα λεπτό...
Πήρα τον τενεκέ από το πλάι του, μπήκα στην παράγκα "8" και το γέμισα νερό, της το 'δωσα.
-Αδεισε το γύρω - γύρω στα πόδια του

Ετσι κι έγινε....

Ο Εβραίος ξεκρέμασε απ' το σακάκι του ένα κλαδί πρασινάδα και της το πρόσφερε

-Ρώτησε τον τώρα τι είναι...
-Τι είστε;...


-Είμαι δέντρο...
...της χαμογέλασε...
-Γιατί είναι άσπρα τα γένια σας;...

-Του χρόνου θα είναι καταπράσινα και τα γένια μου και τα μαλλιά μου...

μιλούσε ασάλευτος αλλά τα μάτια του ήταν όλο χαρά....

φεύγαμε ενώ ερχόταν ο αδερφός του να τον ταϊσει, νομίζει πως είναι δέντρο μένει ώς το βράδυ με τις πρασινάδες και τα πόδια χωμένα στο χώμα... Είναι από την Ουγγαρία....

η Φάλαινα - Herman Melville CVIII ΣΕΛ. 749 - 750 GUTENBERG ORBIS LITERAE EDITIO MINOR

ΤΊΤΛΟΣ: Τα μέτρα για ένα πόδι!

εκείνος ο αρχαίος Ελληνας, ο Προμηθέας δημιούργησε τους ανθρώπους. Καθώς λένε ήταν σιδεράς και τους ζωντάνεψε στην φωτιά, γιατί ότι γίνεται με την φωτιά ανήκει υποχρεωτικά στην φωτιά... έτσι λοιπόν υπάρχει ως φαίνεται κόλαση. με την καπνιά που κυματίζει στον αέρα, με αυτό το κατάλοιπο πρέπει εκείνος ο έλληνας να έκανε τους αφρικάνους

...πες του να φτιάξει στο καμίνι ένα ζευγάρι ορειχαλκινες ωμοπλάτες - υπάρχει ένας γυρολόγος πάνω στο πλοίο, που η πραμάτεια του τσακίζει τη ράχη.

...θα παραγγείλω ένα ολόκληρο άνθρωπο όπως τον θέλω. Πρώτα - πρώτα θα 'χει πενήντα πόδια ύψος - χωρίς τα παπούτσια - το στήθος του μετά θα 'ναι μεγάλο οπως το Τούνελ του Τάμεση, τα πόδια του θα 'χουν ρίζες από κάτω για να παραμένουν κολλημένα σε ένα μέρος, τα χέρια του θα τρία πόδια μάκρος μαζί με τον καρπό, δεν θα 'χει καθόλου καρδιά, θα 'χει ένα μπρούτζινο μέτωπο κι έναν υπέροχο εγκέφαλο που θα έπιανε ένα στρέμμα περίπου... θα βάλω ένα σπιράγγιο στην κορυφή του κεφαλιού του για να φωτίζει από μέσα.
Ε;! συ - εκειδά!, πάρε την παραγγελιά και στρίβε...

Είναι κακή Αρχιτεκτονική να φτιάχνεις έναν τρούλο δίχως κάποιο άνοιγμα για το φως......

ο Θεός, σε πολεμάει ο Θεός, καπετανιο!

...σταμάτα αυτό το ταξίδι! είναι άσχημο ταξίδι! άσχημα άρχισε, άσχημα συνεχίζεται...
άσε να φέρω τις αντένες σταυρό όσο είναι καιρός καπετάνιο, ας γυρίσουμε κι ας κάνουμε τούτον τον άνεμο ούριο, που θα μας πάει στην πατρίδα, για να κάνουμε ένα καλύτερο ταξίδι απ' αυτό....

...κάτι γίνεται στο κατάστρωμα, ξάρτια λαμποκοπάνε, αστραπές, φωτιά....

Μπορείς να με τυφλώσεις, εγώ ωστόσο θα μπορώ και τότε ακόμα να προχωρώ ψηλαφιστά. Μπορείς να με κάψεις, εγώ ωστόσο θα μπορώ ακόμα και τότε να είμαι στάχτη...

Ω μεγαλόψυχο εσύ! καυχιέμαι τώρα για την καταγωγή μου. Εσύ ωστόσο δεν είσαι παρά ο άγριος πατέρας μου, δεν ξέρω πια είναι η γλυκιά μητέρα μου. Ω άσπλαχνε που την έχεις κρυμμένη;;!

...δεν ξέρεις σίγουρα την αρχή σου, γι αυτό και θεωρείς τον εαυτό σου άναρχο.
Ξέρω για τον εαυτό μου κάτι που δεν ξέρεις για τον εαυτό σου παντοδύναμο εσύ.
Πέρα από εσένα ώ πνευμα λαμπρό υπάρχει κάτι πυκνό που δεν διαχέεται - μπροστά του όλη η αιωνιότητα σου δεν είναι παρά χρόνος πεπερασμένος κι ολη η δημιουργικότητα σου μια διαδικασία μηχανική....


Ω εσύ πυρ, εσύ έκθετο παιδί, εσύ πανάρχαιε ερημίτη, εσύ είσαι επίσης που ξέρεις το αμετάδοτο αίνιγμα σου, την αμοίραστη λύπη σου.

η Φάλαινα - σελ. 803

Ελα με την πιο ταπεινή σου μορφή, με την μορφή της Αγάπης κι εγώ θα γονατίσω και θα σε φιλήσω. αν πάλι θες να δείξεις το μεγαλείο σου, έλα μονάχα σαν ουράνια δύναμη, όσο κι αν ρίχνεις όμως στόλους ολόκληρους από κατάφορτους κόσμους στη θάλασσα, υπάρχει εδω μέσα κάτι που θα μείνει για πάντα αδιάφορο.
Ω εσύ λαμπρό πνεύμα, εγώ που είμαι γέννημα της δικής σου φωτιάς σου δίνω πίσω αυτή την φωτιά, φυσώντας μέσα σου αυτήν την φλόγα, δίνω πνοή σε σένα.

η Φάλαινα - Herman Melville CXIX σελ.802 - 805 GUTENBERG ORBIS LITERAE EDITIO MINOR

Ω εσύ λαμπρό πνεύμα του ολολαμπρου πυρός, που σε λάτρεψα κάποτε πάνω σε αυτές τις θάλασσες σαν Πέρσης, μέχρι που κάηκα τόσο από 'σενα την ώρα της μυσταγωγίας, που ως κι αυτην ακόμα την στιγμή έχω πάνω μου εκείνη την ουλή. Σε ξέρω πια, λαμπρό πνεύμα, και ξέρω τώρα πως η λατρεία που αρμόζει σε σένα είναι η γενναία αντίσταση.
Δεν φέρεσαι ευγενικά ούτε στην Αγάπη ούτε στην Ευλάβεια
κι όχι μόνο αυτό - από το μίσος η μόνη ικανότητα που έχεις είναι να σκοτώνεις και πράγματι όλα τα έχεις σκοτώσει. Κανείς άνθρωπος, όσο ανόητος όσο ατρόμητος κι αν είναι δεν τολμάει πια να σε αντιμετωπίσει.
Παραδέχομαι την απερίγραπτη, απέραντη δύναμη σου, αλλ΄εγώ, έως την τελευταία στιγμή της της ταραγμένης ζωής μου, θα αντιστέκομαι στην απόλυτη και ολοκληρωτική κυριαρχία της πάνω μου.....
μέσα στην απρόσωπη φύση που λαμβάνει ανθρώπινη μορφή και γίνεται πρόσωπο, υπάρχει στο βάθος μια προσωπικότητα.
Αν και στην καλύτερη περίπτωση δεν πρόκειται παρά για ένα απλό διακριτικό γνώρισμα, παρόλα αυτά, απ' όπου κι αν ήρθα, όπου κι αν πηγαίνω, όσο και να ζω σε αυτήν την γη, ετούτη η βασιλική προσωπικότητα θα ζει μέσα μου και θα ξέρει τα βασιλικά της δικαιώματα. Ωστόσο ο πόλεμος είναι οδύνη και το μίσος συμφορά.

η Φάλαινα - Herman Melville CXVIII σελ.792 GUTENBERG ORBIS LITERAE EDITIO MINOR

"Ω εσύ (ήλιε) Φάρε! Ω εσύ αγέρωχε Πιλότε! πράγματι μου λες που είμαι!
...μπορείς ωστόσο να πεις μια λέξη έστω που θα 'πρεπε να είμαι;

ή μπορεις να αποκαλύψεις που βρίσκεται αυτή την στιγμή κάποιο πλάσμα εκτός από μένα;
....
Τούτα 'δω τα μάτια μου κοιτάζουν μες στο μάτι εκείνο που ... ...βλέπει ακόμα και τώρα, ναι! μες στο μάτι που βλέπει επίσης, ακόμα και τώρα, όσα πράγματα βρίσκονται από την πίσω μεριά, την αγνωστη πλευρά σου ήλιε!!"

ependyseis.gr

κ./κα ΝΙ.ΚΑ.

ΠΡΟΣΟΧΗ! Η συγκεκριμένη ενημέρωση δεν αποτελεί στοιχείο έγκρισης ή απόρριψης.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας ταυτοποίησης των στοιχείων από την ΓΓΠΣ διαπιστώθηκαν ασυμφωνίες μεταξύ των στοιχείων που δηλώσατε στην αίτηση σας και των στοιχείων της ΓΓΠΣ στα εξής πεδία:

Η ημερομηνία της τελευταίας έναρξης άσκησης του επαγγέλματος που δηλώθηκε διαφέρει από αυτήν της ΓΓΠΣ.

Δεν ταυτοποιήθηκε η διεύθυνση έδρας. Επιβεβαίωση στην Εφορία και διορθωτική υποβολή.


Προκειμένου να επιλυθούν ώστε προχωρήσετε στην διαδικασία εξέτασης παραδεκτότητας και αξιολόγησης καλείστε μέχρι και την 26/2/2010
Α) Να απευθυνθείτε στην οικεία Δ.Ο.Υ και να κάνετε επιβεβαίωση/διόρθωση των ανωτέρω στοιχείων σας ή/και
Β) Να προβείτε σε διόρθωση των ανωτέρω στοιχείων στο Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων ώστε τα στοιχεία σας να ταυτίζονται με τα αντίστοιχα της οικείας Δ.Ο.Υ.
Σε κάθε περίπτωση και προκειμένου η επενδυτική σας πρόταση να ταυτοποιηθεί θα πρέπει τα στοιχεία της Δ.Ο.Υ. και του Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων να ταυτίζονται απολύτως.

Στη συνέχεια θα προχωρήσει η δεύτερη και τελική φάση παραδεκτότητας και αξιολόγησης και θα ενημερωθείτε με email και επιστολή για τα τελικά αποτελέσματα.

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ

4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010

«Κύρωση και τροποποίηση της από 29-10-2009 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου “Αναστολή εφαρμογής διατάξεων τακτοποίησης ημιυπαίθριων και λοιπών κλειστών χώρων που άλλαξαν χρήση” (ΦΕΚ 218 Α΄)».

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, με την ψήφιση του νόμου επικυρώνουμε την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου με την οποία ανεστάλη η εφαρμογή των διατάξεων για την τακτοποίηση διαφόρων ειδών πολεοδομικών παρανομιών. Γιατί δεν ήταν μόνο οι ημιυπαίθριοι χώροι, αλλά και άλλοι χώροι όπως πιλοτές, γκαράζ, ημιυπόγεια και υπόγεια. Και βέβαια με την αναστολή αυτή ανοίγουμε το μεγάλο θέμα της αντιμετώπισης των αυθαιρεσιών στις πόλεις.

Πράγματι σήμερα υπάρχει ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα με τους ημιυπαίθριους που αφορά σε ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού. Αλλά η συγκεκριμένη ρύθμιση που έφερε η προηγούμενη Κυβέρνηση δεν μπορούσε να συνεχίζει να εφαρμόζεται όσο εμείς είμαστε Κυβέρνηση. Ο τρόπος που ρύθμιζε το ζήτημα με την τακτοποίηση, είναι ενάντια στις αρχές μας, τόσο για λόγους τήρησης της νομιμότητας, όσο και για περιβαλλοντικούς και πολεοδομικούς λόγους. Η ανοχή μαζί με την αδυναμία ελέγχου, οδήγησε σε μια ασυδοσία ως προς την εφαρμογή του νόμου.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, όμως, είναι ξεκάθαρο στις αποφάσεις του. Η συνταγματικότητα των ρυθμίσεων του νόμου της προηγούμενης Κυβέρνησης αμφισβητείται. Η αντίθεση προς το Σύνταγμα και τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, της προσπάθειας τακτοποίησης, επισημάνθηκε με κάθε τρόπο από τους πανεπιστημιακούς κύκλους, από το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος, από τους δικηγορικούς συλλόγους, από τις ενώσεις δικαστών και από πολλούς ακόμη θεσμικούς φορείς.

Πράγματι έχουμε τώρα μπροστά μας να λύσουμε έναν γόρδιο δεσμό. Οι ρυθμίσεις του ν.3775/2009 αντί να λύσουν το πρόβλημα, το περιέπλεξαν περισσότερο. Δεν αντιμετώπισαν το μεγάλο πρόβλημα της καταστρατήγησης του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού (ΓΟΚ) συστηματικά και συνολικά, αλλά το αντιμετώπισαν αποσπασματικά με αποτέλεσμα να μην εξασφαλίζουν ουσιαστική και βιώσιμη λύση στο πρόβλημα. Οι ρυθμίσει αυτές είχαν αμιγώς εισπρακτικό χαρακτήρα.

Εμείς λέμε, ότι δεν μπορεί το κράτος να εισπράττει από την αυθαιρεσία και τα χρήματα να οδηγούνται σε άλλους δημοσιονομικούς σκοπούς. Η εκμετάλλευση της ιδιοκτησίας σε βάρος του περιβάλλοντος πρέπει να αντισταθμιστεί. Το ατομικό όφελος πρέπει να μετατραπεί σε όφελος του συνόλου. Πρέπει να αξιοποιείται για την αναβάθμιση του περιβάλλοντος και την αποκατάσταση της σοβαρής ζημιάς που εδώ και πάρα πολλά χρόνια έχει επέλθει. Δεν υπήρξε καμία τέτοια πρόβλεψη στο νόμο που έφερε η προηγούμενη Κυβέρνηση.

Όπως δεν υπήρξε πρόβλεψη προληπτικών και κατασταλτικών μηχανισμών ελέγχου των αυθαιρεσιών και της παράνομης δόμησης. Αντίθετα, ο νόμος έδινε ακόμη και τη δυνατότητα τακτοποίησης χώρων που δεν είχαν ακόμη κατασκευαστεί, δηλαδή διευκόλυνε τη μελλοντική τέλεση παρανομίας.

Ειδικά σ’ αυτό δεν μπορούσαμε να είμαστε συνεργοί. Θα ήμασταν ανακόλουθοι με την πολιτική που θέλουμε να εφαρμόσουμε. Και για να ξέρουμε για τι πράγμα μιλάμε, με το κλείσιμο των ημιυπαίθριων -που έχει σήμερα, ουσιαστικά, γίνει- έχει αυξηθεί ο συντελεστής δόμησης κατά περίπου 20% στις πόλεις μας.

Δυστυχώς, οι παρενέργειες του νόμου της προηγούμενης κυβέρνησης υπήρξαν πολύ περισσότερες και πολυπλοκότερες από αυτές που φανταζόμασταν. Και, ενώ, δεν δημιουργήσαμε εμείς αυτή την αναστάτωση, καλούμαστε να επιλύσουμε τα πολλά προβλήματα που δημιούργησε. Καλούμαστε να απεγκλωβίσουμε τους πολίτες που βρέθηκαν όμηροι των διατάξεων αυτών, οι οποίοι βιώνουν τις συνέπειες αυτής της αποσπασματικής ρύθμισης για την τακτοποίηση των ημιυπαίθριων και άλλων χώρων.

Ενώ, κληθήκαμε να λειτουργήσουμε πυροσβεστικά σ’ αυτή την περίπτωση, κάνουμε αγώνα δρόμου να μην παραταθεί άλλο αυτή η αβεβαιότητα των πολιτών και να παρουσιάσουμε, όπως είχαμε υποσχεθεί, πριν τη λήξη του εξαμήνου, μια πρόταση που με τρόπο περιβαλλοντικά, πολεοδομικά και νομικά αποδεκτό θα δώσει μια λύση. Μια πρόταση που θα δηλώνει επί της αρχής μια μακροπρόθεσμη πολιτική που στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων στη γειτονιά και την πόλη. Κάτι που δεν θα αφορά το τώρα και την είσπραξη χρημάτων, όπως ήταν η συγκεκριμένη διάταξη.

Η νέα πολιτική για την αναβάθμιση του δομημένου περιβάλλοντος δεν μπορεί να στηριχθεί σε διατάξεις που είχαν άλλους σκοπούς και κατεύθυνση, όπως ήταν οι συγκεκριμένες διατάξεις που σήμερα αναστέλλουμε. Δεν μπορεί να θέλουμε να αναθεωρήσουμε τον Γ.Ο.Κ. και να έχουμε εκκρεμότητες σε σχέση με τους ημιυπαίθριους που δυναμιτίζουν την πρόθεση αυτή. Η διαδικασία αναθεώρησης του Γ.Ο.Κ. έχει ξεκινήσει. Είμαστε σε επικοινωνία με τους αρμόδιους επιστημονικούς φορείς και επεξεργαζόμαστε τις προτάσεις που μας καταθέτουν.
Οι τροποποιήσεις του Γ.Ο.Κ. με το ν. 3775/2009 ήταν αποσπασματικές δεν θέλουμε στο χρόνο αυτό και εν όψει των αναθεωρήσεων του ΓΟΚ να κάνουμε μπρος πίσω επαναφέροντας προγενέστερες διατάξεις.

Και εδώ θέλω να είμαι σαφής γιατί ακούγονται πολλά. Η ισχύουσα νομοθεσία αυτή τη στιγμή δεν απαγορεύει την έκδοση των οικοδομικών αδειών. Η αναστολή αφορά τις ταυτοποιήσεις και όχι την έκδοση των αδειών. Η τροποποίηση του Γ.Ο.Κ. κάθε τρεις μήνες θα οδηγήσει, όχι, μόνο σε πάγωμα των αδειών, αλλά κυρίως σε σύγχυση των διαδικασιών και σε σύγχυση του καθεστώτος. Με τη νέα ρύθμιση που θα προκύψει πολύ σύντομα -και την οποία θα συζητήσουμε αναλυτικά στη Βουλή- θα ξεκαθαρίσει το τοπίο συνολικά, χωρίς να τροποποιούνται αποσπασματικά και συνεχώς πάγιες διατάξεις του Γ.Ο.Κ.

Αντιλαμβανόμαστε ότι έχουν δημιουργηθεί προσδοκίες και αναμονή για το νέο καθεστώς, αλλά αυτό δεν αποτελεί λόγο να δημιουργήσουμε πολλά διαφορετικά καθεστώτα και διαφορετικές ταχύτητες. Η αποσπασματική αντιμετώπιση του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα. Οι πολεοδομίες θα περιπλέξουν ακόμη περισσότερο τις διαδικασίες. Θα ισχύουν διαφορετικά μεταβατικά καθεστώτα για διαφορετικές περιπτώσεις με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μεγαλύτερο έμφραγμα.

Συμμεριζόμαστε την στάση αναμονής, δεν επιθυμούμε, όμως, να περιπλέξουμε ακόμη περισσότερο τα πράγματα με επικίνδυνα αποτελέσματα για το σύνολο της οικοδομικής δραστηριότητας. Πρέπει οι πολίτες να γνωρίζουν ότι απέναντί τους θα έχουν μια Κυβέρνηση που θα είναι συνεπής στους στόχους της και δεν θα τους αντιμετωπίζει με δυσπιστία. Πρέπει να ξανακερδηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Αυτό δεν μπορεί να γίνει αφήνοντας να ισχύουν τέτοιες διατάξεις που είναι πρόχειρες, μονοσήμαντες, αποσπασματικές και αμιγώς εισπρακτικές.

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, οι διατάξεις που ίσχυαν δεν πλήττουν μόνο το οικιστικό περιβάλλον, αλλά προσβάλλουν ευθέως και την έννοια του κράτους δικαίου. Δεν είναι δυνατόν την στιγμή που το Σύνταγμα επιβάλλει τον ορθολογικό χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, την ίδια ώρα σε ένα κράτος δικαίου να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις τακτοποίησης αυθαιρεσιών έναντι της καταβολής οικονομικής εισφοράς και μόνο.

Για όλους τους παραπάνω λόγους η αναστολή της ισχύος του νόμου 3775/2009 περί τακτοποίησης ήταν επιβεβλημένη προκειμένου να αντιμετωπίσει όλα τα παραπάνω ζητήματα σε νέα βάση και με συνδυασμένα κριτήρια περιβαλλοντικής και πολεοδομικής προστασίας.

Κυρίες και κύριοι Βουλευτές, καταγράψαμε τις όποιες προτάσεις ακούστηκαν και στη Διαρκή Επιτροπή και σήμερα και τα σχόλια για τις αλλαγές στο Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό που επέφερε ο ν. 3775.

Οι νέες διατάξεις που θα κατατεθούν προς ψήφιση στη Βουλή για τους ημιυπαίθριους και τους κλειστούς χώρους που άλλαξαν χρήση, θα αντιμετωπίζουν όλα τα παραπάνω ζητήματα, τα οποία ήδη εξετάζονται από μηδενική βάση σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς. Θα λάβουν υπόψη όλες τις τεχνικές, αρχιτεκτονικές, πολεοδομικές και νομικές παραμέτρους των θεμάτων.

Θα έχουν, επίσης, ως γνώμονα τις κοινωνικές παραμέτρους, καθώς στόχος δεν είναι η τιμωρία των πολιτών, αλλά αντιθέτως η προστασία τους και η αποκατάσταση της αυθαιρεσίας. Θα στοχεύουν στην αποκατάσταση της επιβάρυνσης του δομημένου περιβάλλοντος, η οποία έχει ήδη επέλθει με την καταστρατήγηση του Γ.Ο.Κ. επί σειρά ετών. Θα στοχεύουν στον περιορισμό της ζημιάς του οικιστικού περιβάλλοντος υπέρ της πόλης, των ελεύθερων χώρων και των χώρων πρασίνου.

Τέλος, θα προβλεφθούν, θα συνεκτιμηθούν και θα αντιμετωπιστούν συνολικά και όλα τα προβλήματα ή οι εκκρεμότητες που έχουν δημιουργηθεί από το ν. 3775/2009 και που αφορούν μεταβατικά καθεστώτα για μια σειρά από περιπτώσεις που σχετίζονται με την έκδοση των οικοδομικών αδειών.

Οι νέες διατάξεις θα διέπονται από τη βασική αρχή της αποκατάστασης του ήδη πληγωμένου οικιστικού περιβάλλοντος και θα βασίζεται στις αρχές που διέπουν τον ορθολογικό πολεοδομικό σχεδιασμό και τη μη νόθευσή του.

Πολύ σύντομα, σε λιγότερο από έξι μήνες, όπως είχαμε δεσμευτεί, θα παρουσιάσουμε στη Βουλή δίκαιους τρόπους που θα ρυθμίζουν τα προβλήματα του παρελθόντος, γιατί πράγματι –και εδώ νομίζω συμφωνούμε όλοι- δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από τη διαιώνιση της αβεβαιότητας και τη στήριξη της αυθαιρεσίας.

Σας ευχαριστώ πολύ.

αυθαιρεσίες και τιμωρίες.... ....

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ
«Κύρωση και τροποποίηση της από 29.10.2009 Πράξης Νομοθετικού Πε-
ριεχομένου "Αναστολή εφαρμογής διατάξεων τακτοποίησης ημιυπαίθριων
και λοιπών κλειστών χώρων που άλλαξαν χρήση" (ΦΕΚ 218 Α΄)»
Με το άρθρο πρώτο του υπό εξέταση Νσχ κυρώνεται η Πράξη Νομοθετι-
κού Περιεχομένου της 29.10.2009 με τίτλο «Αναστολή εφαρμογής διατάξε-
ων τακτοποίησης ημιυπαιθρίων και λοιπών κλειστών χώρων που άλλαξαν
χρήση» (ΦΕΚ Α΄ 218). Με το άρθρο δεύτερο επέρχονται τροποποιήσεις
στην προς κύρωση Πράξη.
Ι. Γενικώς περί των Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου
Το Σύνταγμα, αναγνωρίζοντας το δίκαιο της ανάγκης, ορίζει στο άρθρο 44
παρ. 1 ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκδίδει, μετά από πρόταση του Υ-
πουργικού Συμβουλίου, Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου σε περιπτώσεις
εξαιρετικώς επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης. Οι Πράξεις αυτές θεσπί-
ζουν κανόνες δικαίου τυπικής ισχύος ίσης με του νόμου (ΣτΕ [Ολ]
1250/2003, ΣτΕ [Ολ] 3612/2002) και, συνεπώς, με αυτές δύνανται να τροπο-
ποιηθούν ή να καταργηθούν υφιστάμενες νομοθετικές διατάξεις (βλ. Επ.
Σπηλιωτόπουλο, Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου, δωδέκατη έκδοση, 2007,
σελ. 59-60).
ΙΙ. Προϋποθέσεις έκδοσης Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου
Η εκτίμηση της συνδρομής ή μη των προϋποθέσεων κύρωσης εκδοθείσης
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου ανήκει στην αρμοδιότητα της Βουλής, η
οποία με την έγκαιρη κύρωση της Πράξης αποδέχεται να ισχύσει αυτή εφε-
ξής. Κατά πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, η συνδρομή
Α΄ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ
ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ
των προϋποθέσεων του άρθρου 44 παρ. 1 του Συντάγματος δεν υπόκειται
σε δικαστικό έλεγχο, διότι συνδέεται με την εκτίμηση της ανάγκης λήψης
αυτού του μέτρου, η οποία ανάγεται στη σφαίρα της πολιτικής ευθύνης των
πολιτειακών οργάνων που, κατά το Σύνταγμα, ασκούν τη νομοθετική εξου-
σία (ΣτΕ [Ολ] 1250/2003, ΣτΕ [Ολ] 3636/1989, ΣτΕ 2289/1987). Ο δικαστής
είναι αρμόδιος να ελέγξει αφ’ ενός μεν την τήρηση των διαδικαστικών προ-
ϋποθέσεων έκδοσης και κύρωσης των Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου
(ΣτΕ [Oλ] 1250/2003), αφ’ ετέρου δε το περιεχόμενό της από την άποψη της
συνταγματικότητας. Ο έλεγχος αυτός λαμβάνει χώρα επ’ ευκαιρία της προ-
σβολής με αίτηση ακυρώσεως διοικητικών (ατομικών ή κανονιστικών) πρά-
ξεων που έχουν εκδοθεί βάσει Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (βλ. Επ.
Σπηλιωτόπουλο, όπ.π., σελ. 505 και Π. Παραρά, Σύνταγμα 1975-Corpus, I,
1985, σελ. 533).
ΙΙΙ. Προθεσμίες
Κατά το Σύνταγμα, οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου υποβάλλονται
στη Βουλή, για κύρωση, μέσα σε σαράντα ημέρες από την έκδοσή τους ή μέ-
σα σε σαράντα ημέρες από τη σύγκληση της Βουλής σε σύνοδο. Πρέπει δε
να κυρωθούν από τη Βουλή μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή τους. Σε
αντίθετη περίπτωση, οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου αποβάλλουν
την ισχύ τους εφεξής και όχι αναδρομικώς και, συνεπώς, ισχύουν για το
χρονικό διάστημα από τη δημοσίευσή τους μέχρι την εκπνοή της προθε-
σμίας για την κύρωσή τους ή την απόφαση της Βουλής να μην τις κυρώσει.
Έτσι, εάν οι Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου εγκριθούν από την Ολομέ-
λεια εμπροθέσμως, καθίστανται νόμοι. Εάν δεν υποβληθούν στη Βουλή ή
δεν εγκριθούν από αυτήν εμπροθέσμως, είναι Πράξεις Νομοθετικού Περιε-
χομένου των οποίων η ισχύς έχει λήξει(βλ. ΣτΕ 3636/1989). Πάντως, η ανα-
δρομική κατάργηση ή τροποποίησή τους είναι δυνατή μόνο με νομοθετική
πράξη ή κατά νομοθετική εξουσιοδότηση (βλ. Επ. Σπηλιωτόπουλο, όπ.π.,
σελ. 60).
ΙV. Ειδικώς επί της προς κύρωση Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου
Γενικές παρατηρήσεις
Α. Η Πράξη, συμφώνως προς το προοίμιό της, εκδόθηκε στο πλαίσιο της έ-
κτακτης περίπτωσης εξαιρετικώς επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης «να
επαναξιολογηθεί, αφού ληφθούν υπόψη πρωτίστως περιβαλλοντικά κριτή-
ρια, η "τακτοποίηση" των ημιυπαίθριων και λοιπών κλειστών χώρων που άλ-
λαξαν χρήση». Συμφώνως, εξ άλλου, προς την αιτιολογική έκθεση που συ-
νοδεύει το Νσχ, η αναστολή της εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 40
και 41 του ν. 3775/2009 κρίνεται σκόπιμη τόσο διότι, κατά τη θέσπισή τους,
2
δεν ελήφθησαν υπόψη περιβαλλοντικά κριτήρια, όσο και λόγω της αμφισβή-
τησης της συνταγματικότητας των εν λόγω ρυθμίσεων.
Όπως έχει παγίως κριθεί, «το οικιστικό περιβάλλον έχει αναχθεί σε συ-
νταγματικώς προστατευόμενη αξία, οι διατάξεις δε αυτές του Συντάγματος
[άρθρ. 24 παρ. 1 και 2] απευθύνουν στον κοινό και κανονιστικό νομοθέτη ε-
πιταγές να ρυθμίσει την πολεοδομική διαμόρφωση βάσει ενός ορθολογικού
πολεοδομικού σχεδιασμού, δηλαδή σχεδιασμού υπαγορευόμενου από πο-
λεοδομικά κριτήρια και προσαρμοσμένου στην ιδιομορφία και την εν γένει
φυσιογνωμία, καθώς και τις ανάγκες, κάθε περιοχής, ώστε οι οικισμοί να
διαμορφώνονται έτσι που να εξασφαλίζουν τους καλύτερους, κατά το δυνα-
τό, όρους διαβίωσης» (ΣτΕ 4040/2005). «Κατ’ ακολουθίαν τούτων, απαγο-
ρεύεται, καταρχήν, η λήψη μέτρων που επιφέρουν επιδείνωση των όρων
διαβιώσεως και υποβάθμιση του υπάρχοντος φυσικού ή τουδιαγραφομένου
από την ισχύουσα πολεοδομική νομοθεσία οικιστικού περιβάλλοντος.» (ΣτΕ
[Ολ] 123/2007. Βλ. και ΣτΕ [Ολ] 1528/2003) (βλ. και Δ. Μέλισσα, Οι χρήσεις
γης και το Γενικό Πολεδομικό Σχέδιο, 2007, σελ. 66-78).
Εξ άλλου, κτίσματα οικοδομούμενα κατά παράβαση των καθορισθέντων
για συγκεκριμένη περιοχή όρων και περιορισμών δόμησης δύνανται να εξαι-
ρούνται από την κατεδάφιση «οσάκις αι αυθαίρετοι κατασκευαί οφείλονται
εις ασημάντους από πολεοδομικής απόψεως παραβάσεις, αίτινες, ως εκ του
μεγέθους, της μορφής και των επιπτώσεών των, δεν ασκούν σοβαράν επιρ-
ροήν επί της λειτουργικότητος των οικισμών, μη παρεμποδίζουσαι την ομα-
λήν ανάπτυξιν αυτών, ουδ’ επιδρώσαι δυσμενώς επί των όρων διαβιώσεως,
ώστε να καταστούν συνταγματικώς ανεπίτρεπτοι» (ΣτΕ[Ολ]1876/1980). Στο
πλαίσιο του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού (ν. 1577/1985, άρθρο 22 παρ.
3) ως αυθαίρετη λογίζεται κάθε κατασκευή η οποία εκτελείται άνευ οικοδο-
μικής άδειας ή καθ’ υπέρβασή της ή με άδεια μεταγενεστέρως ανακληθείσα
ή κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων (βλ. αναλυτικώς Α. Μίντζια, Αυ-
θαίρετη δόμηση. Ερμηνευτικοί προβληματισμοί στο πλαίσιο των διατάξεων
για τη νομιμοποίηση των αυθαίρετων κατασκευών, ΔιΔικ 2008, σελ. 3, Δ.
Χριστοφιλόπουλο, Το δίκαιο της δόμησης, τ. Γ΄, Γενικός Οικοδομικός Κανο-
νισμός, 2001, σελ. 289-292).
Συμφώνως και προς την πιο πρόσφατη νομολογία του Συμβουλίου της Ε-
πικρατείας (ΣτΕ [Ολ] 3500/2009) «[…] μέχρις ότου τεθούν για πρώτη φορά
από το νομοθέτη […] οι βασικοί κανόνες πολεοδομήσεως, είναι συνταγματι-
κώς ανεκτή η πρόβλεψη της δυνατότητας εξαιρέσεως από την κατεδάφιση
κατασκευών που έχουν αυθαιρέτως ανεγερθεί πριν τη θέσπιση των κανόνων
αυτών που τίθενται εν γνώσει ακριβώς της ανωτέρω κατ’ εξαίρεση δυνατό-
τητας (παλαιές κατασκευές), αλλά ως εξαιρετικής ρυθμίσεως και υπό όρους,
ώστε αφ’ ενός να μην αποδυναμώνεται ουσιωδώς η αποτελεσματικότητα
3
4
των θεσπιζόμενων κανόνων και, αφ’ ετέρου, να μην προκαλείται βλάβη σε
φυσικά οικοσυστήματα, οικιστικά σύνολα και πολιτιστικά στοιχεία που χρή-
ζουν ιδιαίτερης προστασίας. Είναι όμως αντίθετες προς την ανωτέρω συ-
νταγματική επιταγή διατάξεις, με τις οποίες επιτρέπεται η υπό τους αυτούς
όρους εξαίρεση από την κατεδάφιση αυθαίρετων κατασκευών που ανεγεί-
ρονται μεταγενεστέρως, μετά δηλαδή τη θέσπιση των ανωτέρω πολεοδομι-
κών κανόνων, και κατά παράβαση των διατάξεων που αφορούν τους όρους
και περιορισμούς δομήσεως ή τις χρήσεις γης (νέες κατασκευές)». Διάταξη
νόμου η οποία θεσπίζει τη δυνατότητα εξαίρεσης από την κατεδάφιση αυ-
θαίρετων κατασκευών έχει κριθεί αντισυνταγματική, διότι αντιβαίνει, περαι-
τέρω, «στις συνταγματικές αρχές του κράτους δικαίου […] και του σεβα-
σμού και προστασίας της αξίας του ανθρώπου (άρθρο 2 παρ. 1 Συντάγμα-
τος), αφ’ ετέρου δε στη συνταγματική αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1
του Συντάγματος)» (βλ. και Δ. Μέλισσα, όπ.π., σελ. 264. Για την προβλημα-
τική εν σχέσει προς τη δόμηση και την αλλαγή χρήσης των ημιυπαίθριων χώ-
ρων, ενδεικτικώς, βλ. Δ. Χριστοφιλόπουλο, Πρακτικά Ημερίδας Δ.Σ.Α. «"Νο-
μιμοποίηση" των ημιυπαίθριων χώρων», 18.5.2009 και Κων. Γώγο, Η συνταγ-
ματική προβληματική της νομιμοποίησης των αυθαίρετων κατασκευών, με α-
φορμή τις κατασκευές στους ημιυπαίθριους χώρους, Νόμος+Φύση, Ιούνιος
2009, προδημοσίευση από τον Τιμητικό Τόμο Ζήση Παπαδημητρίου).
Β. Όσον αφορά το έγκαιρο της υποβολής της, παρατηρείται ότι η ανωτέ-
ρω Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου εκδόθηκε την 29.10.2009 και υποβλή-
θηκε στη Βουλή εγκαίρως την 4.12.2009, ήτοι πριν από τη συμπλήρωση της
τασσόμενης από το άρθρο 44 παρ. 1 του Συντάγματος τεσσαρακονθήμερης
προθεσμίας από τη σύγκληση της Βουλής σε σύνοδο (την 14.10.2009, βλ.
π.δ. 127/2009), πρέπει δε να κυρωθεί από τη Βουλή μέσα σε τρεις μήνες α-
πό την υποβολή της. Η ισχύς της, τέλος, συμφώνως προς τα οριζόμενα σε
αυτή, άρχεται από της δημοσιεύσεώς της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσε-
ως (βλ. Επ. Σπηλιωτόπουλο, Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου, όπ.π., σελ. 49-
50).
Παρατηρήσεις επί των επί μέρους ρυθμίσεων
Επί του άρθρου 2
Η κυρωθείσα Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου θα ισχύει ως νόμος από
την έκδοσή της (29.10.2009), αφού η κύρωσή της εμπεριέχει την έννοια της
αναδρομής (βλ. ΣτΕ [Ολ] 1250/2003, ΣτΕ [Ολ] 3636/1989, ΣτΕ [Ολ]
2289/1987). Συμφώνως προς το άρθρο δεύτερο του Νσχ («Η ισχύς αυτού
του νόμου αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσε-
ως»), η τροποποίηση που επιφέρεται δια του άρθρου αυτού στην Πράξη Νο-
μοθετικού Περιεχομένου θα ισχύσει εφεξής (δεν ορίζεται αναδρομικώς).
Συμφώνως προς την αιτιολογική έκθεση του Νσχ, η «συγκεκριμένη τροπο-
ποίηση κρίνεται αναγκαία ώστε να μην καταλείπεται καμία αμφιβολία ότι η
αναστολή της επιβολής προστίμων και οποιωνδήποτε άλλων κυρώσεων κα-
ταλαμβάνει μόνο τις αλλαγές χρήσης για τις οποίες οι ενδιαφερόμενοι εί-
χαν κινήσει τη διαδικασία της "τακτοποίησης" κατ’ εφαρμογή των διατάξεων
της παραγράφου 2 του άρθρου 40 και της παραγράφου 5 του άρθρου 41 του
ν. 3775/2009, πριν από την έναρξη ισχύος της προς κύρωση Πράξης Νομο-
θετικού Περιεχομένου» (βλ. Αιτιολογική Έκθεση επί του Νσχ). Συναφώς,
σκόπιμο θα ήταν να διευκρινισθεί εάν ως χρόνος υπαγωγής στις διαδικασίες
που προβλέπουν οι διατάξεις των οποίων η ισχύς αναστέλλεται συμφώνως
προς την παρ. 1 του άρθρου μόνου της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου,
νοείται η ημερομηνία καταχώρισης της σχετικής αίτησης του ενδιαφερομέ-
νου από την αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία, η ημερομηνία βεβαίωσης της
πληρότητας του φακέλου του ή η ημερομηνία έκδοσης της βεβαίωσης πε-
ραίωσης της διαδικασίας, κατόπιν της καταβολής από τον ενδιαφερόμενο
της αναλογούσας εισφοράς στην οικεία Δ.Ο.Υ..
Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2010
Οι εισηγήτριες
Αλεξάνδρα Καρέτσου
Επιστημονική Συνεργάτις
Γεωργία Μακροπούλου
Ειδική Επιστημονική Συνεργάτις
Ο Προϊστάμενος του Β΄
Τμήματος Νομοτεχνικής Επεξεργασίας
Στέφανος Κουτσουμπίνας
Επ. Καθηγητής της Νομικής Σχολής
του Πανεπιστημίου Θράκης
Ο προϊστάμενος της Α΄ Διεύθυνσης
Επιστημονικών Μελετών
Αντώνης Παντελής
Καθηγητής της Νομικής Σχολής
του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ο Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου
Κώστας Μαυριάς
Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών
5
6