έγινε από μέρους μου μια προεκλογική κριτική στην Περιβαλλοντοκεντρικό προγραμματισμό του ΠαΣοΚ και κυρίως του Προέδρου του Γιώργου Παπανδρέου, η αλήθεια είναι πως δεν γνωρίζω λεπτομέρειες για τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτός ο προγραμματισμός αλλά από ότι φαίνεται το αειφορικό μοντέλο είναι πιθανόν να επαναληφθεί και φυσικά ο πακτωλός χρημάτων που μας ...περιμένει ...θα προέρχεται από τις ...επόμενες - εξίσου προγραμματισμένες πολεμικές συρράξεις - εκτός αν τα "παγκόσμια οικονομικά επιτελεία" αποφασίσουν διαφορετικά.... πάντως η αποπομπή άλλων πολιτικών προσώπων και πρακτικών - βλ. το παράδειγμα του σοσιαλιστή κ. Μπλερ - δεν ευνοούν τουλάχιστον προς το παρόν την επανάληψη των πολέμων στην μέση Ανατολή και το Ιρακ - όσα παιχνίδια γίνουν λοιπόν με την τιμή του πετρελαίου θα είναι μέσα στα πλαίσια της διπλωματίας! μακάρι να εισακουστώ! και να μην έχουμε - λόγω και της αναθεώρησης του Συντάγματος, χειμώνα με εκλογές και πόλεμο με το Ιραν - είναι συνδυασμός που σκοτώνει.
.....και βέβαια είναι γεγονός πως μόνο οι υποσχέσεις μιας οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας δεν αρκούν για να λύσουν ούτε τα προβλήματα των αναπτυγμένων οικονομιών ούτε να βοηθήσουν πραγματικά τις αναπτυσσόμενες χώρες να αντιμετωπίσουν την φτώχεια όπως μας έκανε να πιστέψουμε πριν λίγα χρόνια η έκταση που είχαν πάρει παρόμοιες πρακτικές σε χώρες του τρίτου κόσμου.....σκέφτεσαι πως μπορείς να οδηγήσεις ένα κράτος της Αφρικής και της Ασίας στον 21ο αιώνα με παραγωγή βασισμένη στην οικιακή οικονομία; ή πως είναι δυνατόν να παραμείνει νυν και αεί η Ελλάδα ο ειδυλλιακός προορισμός για αγροτουριστικές και παρόμοιες δήθεν ήπιες δραστηριότητες.... γιατί πότε ήταν;
αντίθετα μια ανάπτυξη πιο γραμμική που ακολουθεί τα πρότυπα των Δυτικών κρατών και των δεκαετιών πριν το '70 - όπως στο κράτος του Ιραν με εκείνο τον κοντοστούπη πρόεδρο - και επιβαρύνει το περιβάλλον και προκαλεί αν μη τι άλλο τον "φθόνο" όλων όσων έχουν λόγο να κρύβουν τόσα χρόνια τώρα, τις επιπτώσεις που έχουν οι αναπτυξιακοί τους ρυθμοί και "η συσσώρευση αγαθών, μέσων παραγωγής και πλούτου...."
.....θυμηθείτε το διαχρονικό ρόλο της "νεοσύστατης" αγροφυλακής....φανταστείτε το βλέμμα του Αετού...
.....Ο Αετός ψάχνει για θηράματα και για το λόγο αυτό χρησιμοποιεί την όραση του και φυσικά το διευρημένο οπτικό πεδίο που του προσφέρει το γεγονός ότι πετάει..... εκτός βέβαια αν ο κύριος Πολύδωρας εννοούσε τα λαϊκά άσματα του Μαζωνάκη και τους Κρητικούς .....αετούς χωρίς φτερά.... το ίδιο βέβαια και ο μέσος αγροφύλακας 30 με 40 χρόνια - το λιγότερο - πριν... ....ψάχνει για να φάει ...για πλιάτσικο... ...καμιά κότα, κάνα κουνέλι... αυγά... φρούτα... κάνα πορτοκάλι...
"αυτή η αντιμετώπιση οδηγεί σε εναλλακτικές επιλογές που αν γίνουν πραγματικές θα έχουν αποτέλεσμα μια τριτοκοσμική - "ανατολίτικη" και φτωχότερη Ελλάδα κάτι μάλλον που δεν συμβαδίζει με την "Ολυμπιακή" εικόνα της ίδιας χώρας!" ....που ταιριάζει πιο πολύ;
Παρασκευή 28 Σεπτεμβρίου 2007
7 μήνες μετά ήταν 03/07/2007....
…τι θα μείνει όταν την θάλασσα θα τη συνοδεύουν απαραίτητα οι ξαπλώστρες και οι ομπρέλες;
Στην επικαιρότητα εδώ και λίγες μέρες βρίσκονται οι καταστροφικές πυρκαγιές σε ολόκληρη την χώρα και η αναλγησία εκ μέρους των υπευθύνων απέναντι στο μέγεθος της καταστροφής.
Στο δίλημμα θάλασσα ή βουνό η επιλογή δεν έχει πια και τόση σημασία μια που και νέες πλημμύρες προλέγονται μετά την αποψίλωση των δασών αλλά και περεταίρω ερημοποίηση της ενδοχώρας και όλο και λιγότερο καθαρός αέρας και υψηλότερες θερμοκρασίες για τους οικισμούς και τις κατοικημένες περιοχές.
Που θα μας οδηγούσε αυτό στο μέλλον; Η μεγάλη κατάκτηση των επιστημών του Περιβάλλοντος και η πρόοδος στις γνώσεις μας για τον Πλανήτη είναι ακριβώς να αναγνωρίζουμε την αλληλεξάρτηση και τις επιδράσεις μεταξύ των οικοσυστημάτων και τον ολιστικό χαρακτήρα που έχουν οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δράσεων …παντού και από όλους τους τομείς της ανάπτυξης.
Παρά την ένταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν σήμερα τα φυσικά οικοσυστήματα, προβλήματα ουσιαστικά βιωσιμότητας και προστασίας από την αυθαιρεσία και την οικονομική εκμετάλλευση, διακρίνουμε σήμερα την μικρότερη δυνατή δεσμευτικότητα – ακόμα και νομικά – για την διατήρηση των φυσικών χαρακτηριστικών τους, ειδικά αυτών των παράκτιων περιοχών. Παραθέτω το παρακάτω κείμενο από την ηλεκτρονική μου αλληλογραφία – για την διεκπεραίωση ακαδημαϊκών υποχρεώσεων – με φίλη δικηγόρο που ασχολείται με το θέμα – αυτό της ελεύθερης πρόσβασης στις παραλίες – από την Αθήνα και τον Πειραιά: “…αυτό σίγουρα δεν οφείλεται στο "ασήμαντον" του θέματος, ούτε στο σχετικά "ανώριμο” και "νέο" του. Δεν είναι ο αιγιαλός ένα εξαιρετικό παράδειγμα που αναδεικνύει το "τοπίο", το εξειδικεύει εκεί που κυριαρχεί ως στοιχείο - Ελληνικό τοπίο είναι σίγουρα θαλασσινό τοπίο - το συνδέει με τον χωροταξικό σχεδιασμό που λαμβάνει υπ' όψη τις περιβαλλοντικές συνιστώσες και τις μελλοντικές συνέπειες – να δηλαδή και η αειφορία - και πάνω απ' όλα θέτει το μήνυμα της δέσμευσης απέναντι στα κοινωνικά και πολιτισμικά αγαθά του τόπου, διαχειριζόμενα με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφέρουν οικονομικά οφέλη πιο μακροπρόθεσμα, ίσως με λιγότερα κέρδη, αλλά με κέρδη πιο εκτατικά;
Προς το παρόν, στη χώρα μας τουλάχιστον, οι παραλίες και η θάλασσα αποδομούνται και μάλιστα κατά ένα σχεδόν τραγικό τρόπο που δεν περιέχει καν το δισταγμό, ως στοιχειώδη αρετή της ανθρώπινης φύσης και δράσης. Αποδομούνται όπως αποδομείται ένας άνθρωπος αν του αφαιρέσεις εκείνα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τον κάνουν ξεχωριστό στη συνείδηση και αργότερα στη μνήμη των άλλων. Τι θα μείνει για τη μνήμη, όταν την εικόνα της θάλασσας θα τη συνοδεύει απαραίτητα σειρά τραπεζοκαθισμάτων, ξαπλώστρες και ομπρέλες;
Ένας λόγος είναι το ότι αποτελεί οικονομική παράμετρο σε αρκετές πολιτικές και παρά τις επίκαιρες εκδηλώσεις για τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των κατοίκων των παραθαλάσσιων αστικών κέντρων και του πληθυσμού τους - που αυξάνεται δραματικά κατά την διάρκεια του καλοκαιριού, φαίνεται πως ο διαχωρισμός της ενότητας και της συνέχειας στον αιγιαλό θα γίνεται από τώρα και έπειτα με βάση κριτήρια εθνικά, οικονομικά, κοινωνικά και φυλετικά. Το οικονομικό στοιχείο οπωσδήποτε συνδέεται άρρηκτα με το κοινωνικό και το πολιτισμικό στοιχείο, αλλά επίσης οφείλει να συνδέεται με τέτοιο τρόπο ώστε να πείθει για τις αναγκαιότητες που αντιπροσωπεύει…”
Το ζήτημα στην Ελληνική πραγματικότητα δεν είναι νέο και δεν εξαρτάται μόνο από τους κρατικούς λειτουργούς και την διοίκηση αλλά και από την ενημέρωση και την εκπαίδευση του κοινού και κυρίως την καλλιέργεια αλλά και το ενδιαφέρον και την συμμετοχή όλων μας. Σε ένα διαφορετικό κόσμο που, ανεξαρτήτως του πόσο εφικτός ή μη είναι, εμείς ονειρευόμαστε, οι ελληνικές παραλίες, τα μικρά νησιά που – και δεν είναι δυνατόν να λείψει εδώ αυτή η αναφορά – μερικές δεκαετίες τώρα γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης του πολιτισμικού και φυσικού πλούτου τους, σαν εγχώριο προϊόν που “προσφέρεται” στους χιλιάδες επισκέπτες του – τα μέτρα και οι δράσεις για την προστασία τους, την διατήρηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους και τελικά την βιωσιμότητα τους θα ήταν αποτελεσματικότερα.
Καλώς λοιπόν ασχολούμαστε και εμείς, γιατί τα προσεχή χρόνια θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα της προσβασιμότητας στις παραλίες και της εκμετάλλευσης του αιγιαλού και κυρίως αυτό της διαχείρισης του με όλες τις δυσκολίες και τις εκπλήξεις που μπορεί να επιφυλάσσει. Για αυτό τον λόγο η μέχρι σήμερα εμπειρία μπορεί να αποδειχτεί πολύτιμη. Η δυσκολία και κατά συνέπεια και η σημερινή απουσία δεσμεύσεων και μέτρων για την αποκατάσταση του αιγιαλού βρίσκεται στις διαφορές ανάμεσα στην "πραγματικότητα" που όλοι εμείς θα θέλαμε να αντικρίσουμε, όταν αποφασίσουμε να επισκεφτούμε κάποια από τις παραλίες του νομού μας, με την τόση σπουδαιότητα τους κοινωνική, αισθητική, πολιτισμική, οικονομική, με μια, “άλλη” αντίληψη για αυτές.
Στην επικαιρότητα εδώ και λίγες μέρες βρίσκονται οι καταστροφικές πυρκαγιές σε ολόκληρη την χώρα και η αναλγησία εκ μέρους των υπευθύνων απέναντι στο μέγεθος της καταστροφής.
Στο δίλημμα θάλασσα ή βουνό η επιλογή δεν έχει πια και τόση σημασία μια που και νέες πλημμύρες προλέγονται μετά την αποψίλωση των δασών αλλά και περεταίρω ερημοποίηση της ενδοχώρας και όλο και λιγότερο καθαρός αέρας και υψηλότερες θερμοκρασίες για τους οικισμούς και τις κατοικημένες περιοχές.
Που θα μας οδηγούσε αυτό στο μέλλον; Η μεγάλη κατάκτηση των επιστημών του Περιβάλλοντος και η πρόοδος στις γνώσεις μας για τον Πλανήτη είναι ακριβώς να αναγνωρίζουμε την αλληλεξάρτηση και τις επιδράσεις μεταξύ των οικοσυστημάτων και τον ολιστικό χαρακτήρα που έχουν οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δράσεων …παντού και από όλους τους τομείς της ανάπτυξης.
Παρά την ένταση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν σήμερα τα φυσικά οικοσυστήματα, προβλήματα ουσιαστικά βιωσιμότητας και προστασίας από την αυθαιρεσία και την οικονομική εκμετάλλευση, διακρίνουμε σήμερα την μικρότερη δυνατή δεσμευτικότητα – ακόμα και νομικά – για την διατήρηση των φυσικών χαρακτηριστικών τους, ειδικά αυτών των παράκτιων περιοχών. Παραθέτω το παρακάτω κείμενο από την ηλεκτρονική μου αλληλογραφία – για την διεκπεραίωση ακαδημαϊκών υποχρεώσεων – με φίλη δικηγόρο που ασχολείται με το θέμα – αυτό της ελεύθερης πρόσβασης στις παραλίες – από την Αθήνα και τον Πειραιά: “…αυτό σίγουρα δεν οφείλεται στο "ασήμαντον" του θέματος, ούτε στο σχετικά "ανώριμο” και "νέο" του. Δεν είναι ο αιγιαλός ένα εξαιρετικό παράδειγμα που αναδεικνύει το "τοπίο", το εξειδικεύει εκεί που κυριαρχεί ως στοιχείο - Ελληνικό τοπίο είναι σίγουρα θαλασσινό τοπίο - το συνδέει με τον χωροταξικό σχεδιασμό που λαμβάνει υπ' όψη τις περιβαλλοντικές συνιστώσες και τις μελλοντικές συνέπειες – να δηλαδή και η αειφορία - και πάνω απ' όλα θέτει το μήνυμα της δέσμευσης απέναντι στα κοινωνικά και πολιτισμικά αγαθά του τόπου, διαχειριζόμενα με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφέρουν οικονομικά οφέλη πιο μακροπρόθεσμα, ίσως με λιγότερα κέρδη, αλλά με κέρδη πιο εκτατικά;
Προς το παρόν, στη χώρα μας τουλάχιστον, οι παραλίες και η θάλασσα αποδομούνται και μάλιστα κατά ένα σχεδόν τραγικό τρόπο που δεν περιέχει καν το δισταγμό, ως στοιχειώδη αρετή της ανθρώπινης φύσης και δράσης. Αποδομούνται όπως αποδομείται ένας άνθρωπος αν του αφαιρέσεις εκείνα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τον κάνουν ξεχωριστό στη συνείδηση και αργότερα στη μνήμη των άλλων. Τι θα μείνει για τη μνήμη, όταν την εικόνα της θάλασσας θα τη συνοδεύει απαραίτητα σειρά τραπεζοκαθισμάτων, ξαπλώστρες και ομπρέλες;
Ένας λόγος είναι το ότι αποτελεί οικονομική παράμετρο σε αρκετές πολιτικές και παρά τις επίκαιρες εκδηλώσεις για τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα των κατοίκων των παραθαλάσσιων αστικών κέντρων και του πληθυσμού τους - που αυξάνεται δραματικά κατά την διάρκεια του καλοκαιριού, φαίνεται πως ο διαχωρισμός της ενότητας και της συνέχειας στον αιγιαλό θα γίνεται από τώρα και έπειτα με βάση κριτήρια εθνικά, οικονομικά, κοινωνικά και φυλετικά. Το οικονομικό στοιχείο οπωσδήποτε συνδέεται άρρηκτα με το κοινωνικό και το πολιτισμικό στοιχείο, αλλά επίσης οφείλει να συνδέεται με τέτοιο τρόπο ώστε να πείθει για τις αναγκαιότητες που αντιπροσωπεύει…”
Το ζήτημα στην Ελληνική πραγματικότητα δεν είναι νέο και δεν εξαρτάται μόνο από τους κρατικούς λειτουργούς και την διοίκηση αλλά και από την ενημέρωση και την εκπαίδευση του κοινού και κυρίως την καλλιέργεια αλλά και το ενδιαφέρον και την συμμετοχή όλων μας. Σε ένα διαφορετικό κόσμο που, ανεξαρτήτως του πόσο εφικτός ή μη είναι, εμείς ονειρευόμαστε, οι ελληνικές παραλίες, τα μικρά νησιά που – και δεν είναι δυνατόν να λείψει εδώ αυτή η αναφορά – μερικές δεκαετίες τώρα γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης του πολιτισμικού και φυσικού πλούτου τους, σαν εγχώριο προϊόν που “προσφέρεται” στους χιλιάδες επισκέπτες του – τα μέτρα και οι δράσεις για την προστασία τους, την διατήρηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους και τελικά την βιωσιμότητα τους θα ήταν αποτελεσματικότερα.
Καλώς λοιπόν ασχολούμαστε και εμείς, γιατί τα προσεχή χρόνια θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα της προσβασιμότητας στις παραλίες και της εκμετάλλευσης του αιγιαλού και κυρίως αυτό της διαχείρισης του με όλες τις δυσκολίες και τις εκπλήξεις που μπορεί να επιφυλάσσει. Για αυτό τον λόγο η μέχρι σήμερα εμπειρία μπορεί να αποδειχτεί πολύτιμη. Η δυσκολία και κατά συνέπεια και η σημερινή απουσία δεσμεύσεων και μέτρων για την αποκατάσταση του αιγιαλού βρίσκεται στις διαφορές ανάμεσα στην "πραγματικότητα" που όλοι εμείς θα θέλαμε να αντικρίσουμε, όταν αποφασίσουμε να επισκεφτούμε κάποια από τις παραλίες του νομού μας, με την τόση σπουδαιότητα τους κοινωνική, αισθητική, πολιτισμική, οικονομική, με μια, “άλλη” αντίληψη για αυτές.
“Το Λιμενικό ζήτημα” από μια διαφορετική σκοπιά.
Ένα φανταστικό σενάριο που θα απαιτούσε την πόλη μικρή, συμπαγή και συγκεντρωμένη γύρω από τείχη που για άλλη μια φορά θα την όριζαν, με όλες τις υπηρεσίες και τις υποδομές της στο κέντρο του λόφου, του Καστελιού, θέλει την Ανατολική ή/και την Δυτική Τάφρο σε ρόλο λιμανιού για τα καθημερινά δρομολόγια της Α.Ν.Ε.Κ.
Ένα με το μεγαλύτερο σε μέγεθος Ελ.Βενιζέλος και ένα με το δεύτερο μικρότερο καράβι που θα δένουν και θα αποπλέουν εναλλάξ από αυτά τα δύο “άκρα” μιας διαφορετικής πόλης.
Μια τέτοια προσέγγιση θα έβρισκε σήμερα την λύση στα πολλά προβλήματα που αντιμετώπισαν οι κατασκευαστές των τειχών στην σχέση του έργου τους με την γραμμή του αιγιαλού και το υδάτινο μέτωπο.
Στην περίπτωση αυτών των δυο υπερμεγεθών “προβλητών” Ανατολικά και Δυτικά της πόλης θα πρέπει να είσαι σίγουρος για τα καθημερινά δρομολόγια για Πειραιά, που θα παραμείνει σταθερός σαν προορισμός, αυτό που θα εναλλάσσεται θα είναι η “προβλήτα” και τα πλοία.
Βέβαια επιμένω ότι πρόκειται για ένα φανταστικό σενάριο αλλά πρέπει να σκεφτούμε τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε μερικές εκατοντάδες χρόνια οι ανθρώπινοι οικισμοί. Μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για έργα (οι οχυρώσεις) που πραγματοποιήθηκαν αλλά (το κυριότερο) άντεξαν σε μεγάλο βάθος χρόνου σε σχέση πάντα με τα σημερινά δεδομένα.
Αυτό το σενάριο (πάντα φανταστικό το ίδιο) έχει να κάνει με πολλά άλλα σενάρια πολύ πιο “πραγματικά” (ίσως όμως όχι ρεαλιστικά) που διαπραγματεύονται (ιστορικά ή με κάποια άλλη μορφή, διαφορετική στον μελλοντικό χρόνο) την ύπαρξη του υδάτινου στοιχείου στις Τάφρους των Τειχών.
Τέτοιες σκέψεις γίνονται και για την περίπτωση που επαληθευτούν οι καταστροφικές περιβαλλοντικές προβλέψεις για λιώσιμο των πολικών πάγων και μεγάλη αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Έτσι και τα αυτοκίνητα που σταθμεύουν εκεί με την σειρά τους θα απομακρυνθούν από πλοία, ταχύπλοα, υδροπλάνα, ελικόπτερα, αερόπλοια, ποδήλατα και ότι άλλο μπορεί να αποτελέσει την αιχμή της τεχνολογίας, τουλάχιστον όσο αφορά τις μεταφορές και τις συγκοινωνίες.
Όσο για τα μικρότερα σε μέγεθος επιβατηγά/οχηματαγωγά (ή ακόμα μικρότερα πλοία, μόνο επιβατηγά) με δύο καρίνες - τα ταχύπλοα νέας τεχνολογίας, αυτά εύκολα, στο ίδιο σενάριο (;) μπορούν να φιλοξενούνται και να αποπλέουν από το παλιό Ενετικό Λιμάνι. Γι’ αυτό φτάνει εκσυγχρονισμός των υποδομών και εκβάθυνση του λιμανιού, έργα που δεν θα είναι η πρώτη φορά που γίνονται. Το Ενετικό Λιμάνι θα πάψει να είναι μόνο κέντρο του τουριστικού ενδιαφέροντος στην πόλη και θα αποκτήσει πάλι τον παλιό του ρόλο για την εξυπηρέτηση πλοίων με εκτόπισμα …μέχρι 300 τόνους.
Δεν παύει βέβαια να έχει βόρειο προσανατολισμό κάτι που αποκλείει την χρησιμοποίηση του μέρες με ισχυρούς Βόρειους ανέμους – ενώ ο κυματισμός από τα μικρά ταχύπλοα επιβατηγά θα προκαλούσε φθορά στις προκυμαίες. Ίσως η χρήση τέτοιου τύπου πλοίων να μην είναι η καλύτερη επιλογή για το ταξίδι στο Κρητικό πέλαγος – από την εφημερίδα της 16/11 μαθαίνουμε για την δρομολόγηση νεότευκτου πλοίου, κλασσικού τύπου όμως, στην γραμμή Χανιά – Πειραιάς. Παρόλα αυτά μια τέτοια “ανανέωση” του λιμανιού θα άξιζε πολλά χρόνια υπομονή και μερικά άσχημα ταξίδια.
Έτσι οι εικόνες - κλεμμένες από τις παλιές φωτογραφίες και μερικές κινηματογραφικές ταινίες θα επαναληφθούν και τα προαναφερθέντα προβλήματα των Τειχών και του ελλιμενισμού των πλοίων στα Χανιά, την Σούδα και αλλού θα ξαναγίνουν επίκαιρα, όπως σχεδόν ένα αιώνα πριν. Αντιγράφω από το ίδιο φύλλο της Πέμπτης 16 Νοεμβρίου των Χ.Ν. για την ημερίδα της 15/11 στο ΤΕΕ/ΔΚ – “το Λιμενικό ζήτημα των Χανίων” για το οποίο η κ.Αιμιλία Κλάδου - Μπλέτσα αναφέρει χρησιμοποιώντας πλούσιο οπτικό υλικό, μελέτες Ευρωπαίων μηχανικών που κατεδαφίζουν τα τείχη και σχεδιάζουν έργα και διώρυγες για τον εκσυγχρονισμό των υπαρχόντων λιμένων της Κρήτης: “…ο φυσικός όρμος της Σούδας φαίνεται ότι αποτελεί πλέον και το εμπορικό λιμάνι της πόλης, έστω και εναλλακτικά με το Βενετσιάνικο. Μετά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο, η χρήση του λιμανιού της Σούδας εδραιώνεται απόλυτα… …με την βοήθεια του σχεδίου Μάρσαλ και την εγκατάσταση του ναυστάθμου της Κρήτης”.
Είναι ξεκάθαρο ότι τέτοιες αλλαγές στις πόλεις που παλιότερα γίνονταν με αφορμή τον εκσυγχρονισμό τους πραγματοποιούνταν πάντα μέσα στα πλαίσια υπερτοπικών πολιτικών και στρατηγικών που έχουν σήμερα προσανατολισμό και επιχείρημα την παγκόσμια ασφάλεια. Έτσι, οι πόλεις (και τα λιμάνια) διερευνούνται μέσω των γεωγραφικών, στρατηγικών (αλλά και των στρατιωτικών) προοπτικών τους που περιλαμβάνουν τη διακυβέρνηση, τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό των έργων.
Τα πρώτα έργα στα λιμάνια των Χανίων που πρέπει να αναφερθούν εδώ έγιναν το πρώτο μισό του 19ου αιώνα κατά την διάρκεια της Αιγυπτιακής διοίκησης – μεταξύ άλλων ήταν η ανακατασκευή του Φάρου και ο αμαξιτός δρόμος για την Σούδα, μάλιστα η αποπληρωμή τους μέσω του φορολογικού συστήματος της εποχής ήταν ανάμεσα στις αιτίες της επανάστασης του 1860.
Πρέπει βέβαια να αναφερθεί πως ότι ακολούθησε έγινε δυνατόν πρώτον λόγο της ύπαρξης του δικτύου των Ενετικών φρουρίων στην ευρύτερη περιοχή της πόλης ήδη από την αναγέννηση αλλά και λόγο της Ευρωπαϊκής επιρροής και του ταυτόχρονου πολιτικού και πολιτιστικού ανοίγματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα ευρωπαϊκά εκσυγχρονιστικά ρεύματα του 19ου αιώνα.
Πρέπει να αναφέρουμε ακόμα ότι το τοπικό ιδίωμα και η χαρακτηριστική Κρητική “κουζουλάδα” απαιτούσε σε εποχές κρίσεων την συμμετοχή όλων μας στο “μπάζωμα” του όρμου της Σούδας – θα έλυνε κάτι τέτοιο τα προβλήματα; Αμφίβολο, σίγουρα όμως έχει ενδιαφέρον μια ματιά στην παγκόσμια σκηνή, ειδικά σε ότι αφορά μεγάλα έργα όπως η σύζευξη της Μάγχης με το γνωστό Ευρωτούνελ (παλιότερα οι σιδηροδρομικοί συρμοί μεταφερόντουσαν με πλοία!) και το αντίστοιχο έργο στον Βερίγγειο πορθμό στο οποίο ασκείται έντονη περιβαλλοντική κριτική – τούνελ και γέφυρες μεγάλου μήκους (πάνω από 50 km και πάνω από 10 km αντίστοιχα) πολλαπλασιάζονται με ταχύτητα στον πλανήτη! Με τον ίδιο τρόπο θα ήταν, αναρωτιέμαι, δυνατή η σύζευξη της Κρήτης με την Πελοπόννησο, την ηπειρωτική Ελλάδα, σε μια προέκταση του άξονα της Ιόνιας οδού, με ενδιάμεσες στάσεις στα Κύθηρα; Με σιδηροδρομική γραμμή και αυτοκινητόδρομο; Οι πρώτες σιδηροδρομικές γραμμές προτάθηκαν για το νησί μέσα στα ίδια πλαίσια: αυτά των λιμενικών έργων με στόχο (πιστεύω) την μεταφορά της αγροτικής παραγωγής από τον Χανιώτικο κάμπο και την Κίσσαμο στην Σούδα και από την πλούσια Μεσσαρά στο λιμάνι του Ηρακλείου. Ένα τέτοιας κλίμακας έργο ίσως είναι ακόμα ανέφικτο (και με ανυπολόγιστες περιβαλλοντικές επιπτώσεις) για τα δεδομένα του νησιού αλλά θα άλλαζε την ισορροπία μεταξύ των μεγάλων πόλεων του δίνοντας τους μια εντελώς διαφορετική αναπτυξιακή προώθηση.
Ένα με το μεγαλύτερο σε μέγεθος Ελ.Βενιζέλος και ένα με το δεύτερο μικρότερο καράβι που θα δένουν και θα αποπλέουν εναλλάξ από αυτά τα δύο “άκρα” μιας διαφορετικής πόλης.
Μια τέτοια προσέγγιση θα έβρισκε σήμερα την λύση στα πολλά προβλήματα που αντιμετώπισαν οι κατασκευαστές των τειχών στην σχέση του έργου τους με την γραμμή του αιγιαλού και το υδάτινο μέτωπο.
Στην περίπτωση αυτών των δυο υπερμεγεθών “προβλητών” Ανατολικά και Δυτικά της πόλης θα πρέπει να είσαι σίγουρος για τα καθημερινά δρομολόγια για Πειραιά, που θα παραμείνει σταθερός σαν προορισμός, αυτό που θα εναλλάσσεται θα είναι η “προβλήτα” και τα πλοία.
Βέβαια επιμένω ότι πρόκειται για ένα φανταστικό σενάριο αλλά πρέπει να σκεφτούμε τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε μερικές εκατοντάδες χρόνια οι ανθρώπινοι οικισμοί. Μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για έργα (οι οχυρώσεις) που πραγματοποιήθηκαν αλλά (το κυριότερο) άντεξαν σε μεγάλο βάθος χρόνου σε σχέση πάντα με τα σημερινά δεδομένα.
Αυτό το σενάριο (πάντα φανταστικό το ίδιο) έχει να κάνει με πολλά άλλα σενάρια πολύ πιο “πραγματικά” (ίσως όμως όχι ρεαλιστικά) που διαπραγματεύονται (ιστορικά ή με κάποια άλλη μορφή, διαφορετική στον μελλοντικό χρόνο) την ύπαρξη του υδάτινου στοιχείου στις Τάφρους των Τειχών.
Τέτοιες σκέψεις γίνονται και για την περίπτωση που επαληθευτούν οι καταστροφικές περιβαλλοντικές προβλέψεις για λιώσιμο των πολικών πάγων και μεγάλη αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Έτσι και τα αυτοκίνητα που σταθμεύουν εκεί με την σειρά τους θα απομακρυνθούν από πλοία, ταχύπλοα, υδροπλάνα, ελικόπτερα, αερόπλοια, ποδήλατα και ότι άλλο μπορεί να αποτελέσει την αιχμή της τεχνολογίας, τουλάχιστον όσο αφορά τις μεταφορές και τις συγκοινωνίες.
Όσο για τα μικρότερα σε μέγεθος επιβατηγά/οχηματαγωγά (ή ακόμα μικρότερα πλοία, μόνο επιβατηγά) με δύο καρίνες - τα ταχύπλοα νέας τεχνολογίας, αυτά εύκολα, στο ίδιο σενάριο (;) μπορούν να φιλοξενούνται και να αποπλέουν από το παλιό Ενετικό Λιμάνι. Γι’ αυτό φτάνει εκσυγχρονισμός των υποδομών και εκβάθυνση του λιμανιού, έργα που δεν θα είναι η πρώτη φορά που γίνονται. Το Ενετικό Λιμάνι θα πάψει να είναι μόνο κέντρο του τουριστικού ενδιαφέροντος στην πόλη και θα αποκτήσει πάλι τον παλιό του ρόλο για την εξυπηρέτηση πλοίων με εκτόπισμα …μέχρι 300 τόνους.
Δεν παύει βέβαια να έχει βόρειο προσανατολισμό κάτι που αποκλείει την χρησιμοποίηση του μέρες με ισχυρούς Βόρειους ανέμους – ενώ ο κυματισμός από τα μικρά ταχύπλοα επιβατηγά θα προκαλούσε φθορά στις προκυμαίες. Ίσως η χρήση τέτοιου τύπου πλοίων να μην είναι η καλύτερη επιλογή για το ταξίδι στο Κρητικό πέλαγος – από την εφημερίδα της 16/11 μαθαίνουμε για την δρομολόγηση νεότευκτου πλοίου, κλασσικού τύπου όμως, στην γραμμή Χανιά – Πειραιάς. Παρόλα αυτά μια τέτοια “ανανέωση” του λιμανιού θα άξιζε πολλά χρόνια υπομονή και μερικά άσχημα ταξίδια.
Έτσι οι εικόνες - κλεμμένες από τις παλιές φωτογραφίες και μερικές κινηματογραφικές ταινίες θα επαναληφθούν και τα προαναφερθέντα προβλήματα των Τειχών και του ελλιμενισμού των πλοίων στα Χανιά, την Σούδα και αλλού θα ξαναγίνουν επίκαιρα, όπως σχεδόν ένα αιώνα πριν. Αντιγράφω από το ίδιο φύλλο της Πέμπτης 16 Νοεμβρίου των Χ.Ν. για την ημερίδα της 15/11 στο ΤΕΕ/ΔΚ – “το Λιμενικό ζήτημα των Χανίων” για το οποίο η κ.Αιμιλία Κλάδου - Μπλέτσα αναφέρει χρησιμοποιώντας πλούσιο οπτικό υλικό, μελέτες Ευρωπαίων μηχανικών που κατεδαφίζουν τα τείχη και σχεδιάζουν έργα και διώρυγες για τον εκσυγχρονισμό των υπαρχόντων λιμένων της Κρήτης: “…ο φυσικός όρμος της Σούδας φαίνεται ότι αποτελεί πλέον και το εμπορικό λιμάνι της πόλης, έστω και εναλλακτικά με το Βενετσιάνικο. Μετά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο, η χρήση του λιμανιού της Σούδας εδραιώνεται απόλυτα… …με την βοήθεια του σχεδίου Μάρσαλ και την εγκατάσταση του ναυστάθμου της Κρήτης”.
Είναι ξεκάθαρο ότι τέτοιες αλλαγές στις πόλεις που παλιότερα γίνονταν με αφορμή τον εκσυγχρονισμό τους πραγματοποιούνταν πάντα μέσα στα πλαίσια υπερτοπικών πολιτικών και στρατηγικών που έχουν σήμερα προσανατολισμό και επιχείρημα την παγκόσμια ασφάλεια. Έτσι, οι πόλεις (και τα λιμάνια) διερευνούνται μέσω των γεωγραφικών, στρατηγικών (αλλά και των στρατιωτικών) προοπτικών τους που περιλαμβάνουν τη διακυβέρνηση, τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό των έργων.
Τα πρώτα έργα στα λιμάνια των Χανίων που πρέπει να αναφερθούν εδώ έγιναν το πρώτο μισό του 19ου αιώνα κατά την διάρκεια της Αιγυπτιακής διοίκησης – μεταξύ άλλων ήταν η ανακατασκευή του Φάρου και ο αμαξιτός δρόμος για την Σούδα, μάλιστα η αποπληρωμή τους μέσω του φορολογικού συστήματος της εποχής ήταν ανάμεσα στις αιτίες της επανάστασης του 1860.
Πρέπει βέβαια να αναφερθεί πως ότι ακολούθησε έγινε δυνατόν πρώτον λόγο της ύπαρξης του δικτύου των Ενετικών φρουρίων στην ευρύτερη περιοχή της πόλης ήδη από την αναγέννηση αλλά και λόγο της Ευρωπαϊκής επιρροής και του ταυτόχρονου πολιτικού και πολιτιστικού ανοίγματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα ευρωπαϊκά εκσυγχρονιστικά ρεύματα του 19ου αιώνα.
Πρέπει να αναφέρουμε ακόμα ότι το τοπικό ιδίωμα και η χαρακτηριστική Κρητική “κουζουλάδα” απαιτούσε σε εποχές κρίσεων την συμμετοχή όλων μας στο “μπάζωμα” του όρμου της Σούδας – θα έλυνε κάτι τέτοιο τα προβλήματα; Αμφίβολο, σίγουρα όμως έχει ενδιαφέρον μια ματιά στην παγκόσμια σκηνή, ειδικά σε ότι αφορά μεγάλα έργα όπως η σύζευξη της Μάγχης με το γνωστό Ευρωτούνελ (παλιότερα οι σιδηροδρομικοί συρμοί μεταφερόντουσαν με πλοία!) και το αντίστοιχο έργο στον Βερίγγειο πορθμό στο οποίο ασκείται έντονη περιβαλλοντική κριτική – τούνελ και γέφυρες μεγάλου μήκους (πάνω από 50 km και πάνω από 10 km αντίστοιχα) πολλαπλασιάζονται με ταχύτητα στον πλανήτη! Με τον ίδιο τρόπο θα ήταν, αναρωτιέμαι, δυνατή η σύζευξη της Κρήτης με την Πελοπόννησο, την ηπειρωτική Ελλάδα, σε μια προέκταση του άξονα της Ιόνιας οδού, με ενδιάμεσες στάσεις στα Κύθηρα; Με σιδηροδρομική γραμμή και αυτοκινητόδρομο; Οι πρώτες σιδηροδρομικές γραμμές προτάθηκαν για το νησί μέσα στα ίδια πλαίσια: αυτά των λιμενικών έργων με στόχο (πιστεύω) την μεταφορά της αγροτικής παραγωγής από τον Χανιώτικο κάμπο και την Κίσσαμο στην Σούδα και από την πλούσια Μεσσαρά στο λιμάνι του Ηρακλείου. Ένα τέτοιας κλίμακας έργο ίσως είναι ακόμα ανέφικτο (και με ανυπολόγιστες περιβαλλοντικές επιπτώσεις) για τα δεδομένα του νησιού αλλά θα άλλαζε την ισορροπία μεταξύ των μεγάλων πόλεων του δίνοντας τους μια εντελώς διαφορετική αναπτυξιακή προώθηση.
μια σειρά παλιότερων Δημοσιεύσεων .....για να μην ξεχνιώμαστε....
“Εύμορφη Κρήτη”
“...θέλω να κλείσω αναφερόμενος στον δικό μας τόπο [i]. Το πως γίνεται κατανοητό και το ποιο είναι το Κρητικό τοπίο ακόμα και το πως διαμορφώθηκε η σημερινή του εικόνα είναι μια ιστορία που απαιτεί πολύ χώρο και πολλές διαφορετικές επιστημονικές μελέτες για να γίνει αποδεκτή από τους αναγνώστες και τους άμεσα ενδιαφερόμενους. Είτε μιλήσουμε για το φυσικό Κρητικό περιβάλλον είτε για τις πόλεις και τα χωριά, για τον χώρο των ανθρώπων για την συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντι στο φυσικό τοπίο αλλά και τις καλλιέργειες, για την σχέση τους με τα δικά τους έργα, με τα έργα των πατέρων τους, διαπιστώνουμε μια τάση αυτοκαταστροφική όπου το γηγενές τοπίο, αυτό το μοναδικό παράδειγμα μεσογειακού τοπίου θυσιάζεται για την ταχύρρυθμη ανάπτυξη, το γρήγορο κέρδος αλλά και την ικανοποίηση των αναγκών και των σύγχρονων πρότυπων καθημερινής συμπεριφοράς.
Δεν είναι μόνο ότι το νησί έχει πληγωθεί άγρια από τις διανοίξεις δρόμων και την εκτός σχεδίου, και εκτός ελέγχου, δόμηση. Υπάρχουν πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα μέσα στον χώρο των πόλεων για την έλλειψη σχεδιασμού και σεβασμού στο παρελθόν και στο φυσικό (ή ημιφυσικό - τεχνητό) τοπίο.
Τον 19ο αιώνα οι Ευρωπαϊκές πόλεις κατεδαφίζουν τα Τείχη και υποδέχονται το σιδηρόδρομο. Έτσι πραγματοποιούνται σημαντικές αλλαγές και έγινε δυνατός ο εκσυγχρονισμός τους. Σήμερα που η εποχή του αυτοκινήτου έχει φτάσει στο απόγειο της δεν γνωρίζω άλλη ιστορική πόλη της Μεσογείου, εκτός από τα Χανιά, που οι χώροι στην Τάφρο ή ακόμα και στο ίδιο το ανάχωμα των Οχυρώσεων [ii] να έχουν μετατραπεί σε Parking σε τέτοιο βαθμό και με τέτοια προχειρότητα αλλά και παρόμοια ανοχή από τους αντίστοιχους υπεύθυνους φορείς.
Εγώ ο ίδιος δεν αντέχω την θέα των σταθμευμένων αυτοκινήτων, ...εκτός εάν είναι πολλά μαζί, ομοιόμορφα κατανεμημένα σε στιγμές που το φως του ήλιου προκαλεί ...ενοχλητικές αντανακλάσεις στους καθρέφτες και τα παρμπρίζ… αυτή η επανάληψη τα κάνει να μοιάζουν με έργο τέχνης ενός παρανοϊκού. Είναι μια εικόνα (τώρα πια ένα τοπίο;) υποβάθμισης της καθημερινή ζωής στο κέντρο της πόλης. Η “μιζέρια” κάποιων ωρών της ημέρας που αυτοί οι χώροι στάθμευσης είναι άδειοι επίσης με απογοητεύει. Αντίθετα με την βεβαιότητα ότι οι ίδιοι χώροι είναι “απαγορευμένος καρπός” για τους οδηγούς, κλειστοί με αλυσίδες κ.λ.π.[iii] τους θεωρώ έτοιμους για να ένα διαφορετικό προορισμό. Ποιος θα είναι αυτός; Απλά δεν νομίζω ότι χρειάζεται να ξαναξεκινήσω εδώ την συζήτηση για τον δημόσιο χώρο και τις ανάγκες που εξυπηρετεί η ύπαρξη του ούτε για τα αντίστοιχα παραδείγματα από το εξωτερικό.[iv] Ευτυχώς που είναι εύκολο να καταλάβουμε όλοι ότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι και η πόλη και οι άνθρωποι που έχουν δύο επιλογές το ίδιο ακατάλληλες: να κρύβονται ή να εκτίθενται.” [v]
Είχα σαν στόχο να δώσω αυτό το κείμενο για δημοσίευση εδώ και αρκετό καιρό όπως άλλωστε με είχαν παροτρύνει όσοι ήξεραν το περιεχόμενο του και τους σκοπούς που εξυπηρετούσε - όμως ο προεκλογικός αγώνας και ο φόρτος εργασίας των εφημερίδων τους προηγούμενους μήνες είχαν καθυστερήσει αυτήν την απόφαση. Τώρα πιστεύω πως ακόμα και αν εκ των πραγμάτων έχει “αποκαλυφθεί” ή έχει “απαντηθεί” (ακόμα και αν η γραφή του έχει χάσει ότι το “επίκαιρο” ή το “άμεσο” είχε) από τις πρόσφατες διαβεβαιώσεις ότι σε χρονικό ορίζοντα τριετίας και η στάθμευση των αυτοκινήτων θα διευθετηθεί και οι απαλλοτριώσεις θα ολοκληρωθούν και πραγματικά έργα ανάδειξης των χώρων και έργα πρασίνου θα γίνουν – καταλαβαίνω ότι αλλαγές και αποφάσεις μετατίθενται μάλλον για την επόμενη προεκλογική περίοδο – τουλάχιστον οι εντυπώσεις που παίρνουμε καλυτερεύουν από το νέο διαλυτήριο αυτοκινήτων στο Μεσομούρι και την ανακύκλωση μερών τους.
Με την πρόοδο των έργων για την παλαιά Πόλη οι αρμόδιοι ίσως ανακαλύψουν ότι απαιτείται διαφορετική αντιμετώπιση και αλλαγή συμπεριφοράς. Οι μέχρι σήμερα θεσμοθετημένες μελέτες, όπως έχουν γίνει γνωστές στο κοινό, αφήνουν αρκετά ερωτήματα αναπάντητα έως την κρίσιμη ώρα των έργων. Η πόλη μελλοντικά ίσως να απαιτεί και τεχνολογικές καινοτομίες που μπορούν να εφαρμοστούν στις Οχυρώσεις, π.χ. ήπια ενέργεια για τον φωτισμό τους όσο και ένταξη στους χώρους της Τάφρου έργων για το Ποδήλατο – συμπλήρωση(;) και ολοκλήρωση των περιμετρικών των τειχών Ποδηλατοδρόμων.
Αναφερόμενος στην ανάγκη αλλαγής συμπεριφοράς: Θέλω να πιστεύω ότι οι Κρητικοί στην συνείδηση έχουν ξεπεράσει σήμερα πια το μίσος(;) τους για αυτό το έργο (τα Τείχη) που υψώθηκε με το αίμα τους και την καταναγκαστική εργασία τους. Σήμερα, παρά τις διαβεβαιώσεις φαίνεται πως μένει ακόμα να απαντηθούν ερωτήματα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς αυτών των χώρων – ώστε να αποκαλυφθεί και το πραγματικό κόστος των έργων αλλά και η σημερινή οικονομική αξία τους και ποιες είναι οι σημερινές συνθήκες που επιβάλουν την αποκατάσταση, ανάπλαση τους. Μέσα από την προσωπική μου εργασιακή εμπειρία είχα διαισθανθεί την ανάγκη μιας διαφορετικής προσέγγισης όπου οι σκοπιμότητες δεν θα προκαλούν καθυστερήσεις με εγωιστικές προτάσεις εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των υπεύθυνων, φαντασία και σεβασμός στην αισθητική και τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Την σχέση που έχουν όλα αυτά με το τοπίο και με την ποιότητα της καθημερινής ζωής πάλι εκεί πρέπει να την ψάξει κανείς. Ακόμα και σήμερα (τα Τείχη) είναι σαν μια μαγική κορδέλα [vi] με μια μόνο όψη που όχι μόνο ορίζει την ιστορική πόλη διακόπτοντας [vii] την συνέχεια στον χώρο της νέας αλλά μπορεί και προβάλλει το είδωλο της πρώτης στην δεύτερη και αντίστροφα. Για πολλούς αυτό δεν είναι αρκετό όπως βέβαια δεν είναι αρκετό να ξοδεύονται τεράστια ποσά π.χ. για τον καθαρισμό τους από την βλάστηση και δίπλα να παραμένουν καλυμμένες μεγάλες επιφάνειες τους με άσφαλτο.[viii] Επειδή δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η ομορφιά των σχεδόν πάντα περιτειχισμένων Ανατολίτικων κήπων αλλά και η αρχική προέλευση των τειχών: (αποκαλύπτεται από την ξενικής προέλευσης λέξη Χάνδακας – κάθε ιστορική τους φάση έχει το υπερτοπικό - πολιτιστικό πλαίσιο της) ίσως ο προορισμός τους είναι, τμηματικά αποκαλυπτόμενα, να γίνουν πραγματικά ένας μεγάλος κήπος που όπως θυμάται στο εκατοστό μέρος της μόνιμης στήλης “Η Κρήτη του χθες” ο κ.Μ.Γρηγοράκης “...πλημμυρίζουν από άνθη, ένδειξις ασφαλής ότι δέχονται περιποιήσεις από χείρας κορασίδων αβράς, σύμπτωσις ατυχής η εν ώρα μεσημβρινή διάβασις, δεν παρέσχεν ευκαιρίαν προς παρουσίασην των φιλανθών ανθυλίων, τα οποία πάντως θα διαγωνίζονται κατά την τρυφερότητα, το χρώμα του προσώπου και την λεπτότητα προς τα κρίνα και τα ρόδα, τους ιάσμους και γαροφαλιαίς, που παράγει η καλαισθησία των. – 9 Ιουν. 1907” [ix]
[i] Το κείμενο αποτελεί επίλογο εργασίας μου στα πλαίσια των μαθημάτων του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών “Περιβαλλοντική και Υγειονομική Μηχανική” του Πολυτεχνείου Κρήτης.
[ii] Η έννοια ενός ιστορικού μνημείου δεν καλύπτει μόνο το μεμονωμένο αρχιτεκτονικό έργο αλλά και την αστική ή αγροτική τοποθεσία που μαρτυρεί έναν ιδιαίτερο πολιτισμό, μια ενδεικτική εξέλιξη ή ένα ιστορικό γεγονός. Χάρτης της Βενετίας για την προστασία των μνημείων - I.C.O.MO.S.
[iii] Παράδειγμα η Δυτική Τάφρος - σε σχετικά πρόσφατο δημοσίευμα του καθημερινού Χανιώτικου τύπου εκπρόσωπος των καταστηματαρχών του λιμανιού ζητούσε να δοθεί και αυτός ο χώρος στα αυτοκίνητα. – Δεύτερο παράδειγμα ο χώρος στην θέση του κινηματογράφου Ρεγγίνα όπως φαίνεται στην φωτογραφία πριν λίγους μόνο μήνες. Καλά τα αιτήματα των συμπολιτών μας κατοίκων της παλ. Πόλης αλλά οι εικόνες αυτές δεν είναι καθόλου κολακευτικές.
[iv] Είναι γεγονός πως οι Έλληνες συμπολίτες μας λίγο ενδιαφέρον δείχνουν για τα πάρκα και τους υπόλοιπους ελεύθερους χώρους της πόλης, τουλάχιστον έτσι φαίνεται από την μόνιμη απουσία τους από χώρους όπως το πάρκο Ειρήνης και Φιλίας και τα άλλα άλση – αντίθετα τα καφενεία όπως αυτό στον Δημοτικό Κήπο είναι γεμάτα τις ηλιόλουστες μέρες των Εθνικών Εορτών και τις Κυριακές. Το ίδιο συμβαίνει με τις καφετέριες στο Λιμάνι και τις πλατείες της πόλης. Σε χώρες τις Ευρώπης τέτοιοι ελεύθεροι χώροι είναι γεμάτοι ζωή και δραστηριότητες καθημερινά. Θα αναφέρω πάλι το παράδειγμα των ξένων και των μεταναστών που ακόμα και όταν έχουν την δυνατότητα άλλων επιλογών εκμεταλλεύονται τον Δημόσιο χώρο και του προσδίδουν υψηλή κοινωνική λειτουργικότητα.
[v] Όλοι θυμόμαστε πρόσφατες εικόνες ανθρώπων της υπαίθρου ή της πόλης σε στιγμές εργασίας ή ξεκούρασης - σε καταστήματα, αυλές σπιτιών και χωράφια – όχι όμως και Πάρκα -που είχαν αντικαταστήσει στην τοπική συνείδηση και στην εικόνα που αυτή πρόβαλε κάθε “υλικό” ή απλά άψυχο αντικείμενο – κτήριο, μνημείο, τοπίο, φυσικό περιβάλλον. Μέχρι πολύ πρόσφατα στην Ελλάδα το επίκεντρο στις αναζητήσεις για το τοπίο – ακόμα και για την Αρχιτεκτονική – ήταν ο Άνθρωπος και αυτό πιθανόν να αλλάζει τώρα πια ραγδαία προς την αντίθετη κατεύθυνση.
[vi] μαγική “ταινία του Μαίμπιους” (Γερμανός αστρονόμος και μαθηματικός που έζησε τον 19ο αιώνα). Η ταινία αυτή, μπορεί να φτιαχτεί με οποιαδήποτε λωρίδα χαρτί ή ύφασμα αρκεί να κολλήσουμε τις δυο άκρες της αφού τις στρέψουμε, έχει μόνο μία όψη!.
[vii] θα πρέπει να γίνει άμεσα προσπάθεια να διασφαλίζεται η πρόσβαση των πεζών στους χώρους γύρω από τα έργα ανάδειξης των τειχών και να μην προκαλείται όχληση από τις συνεχιζόμενες αποχωματώσεις.
[viii] (βλ. την τεράστια σε έκταση ασφάλτινη επιφάνεια του Parking μεταξύ νεώριων του Moro και του εκεί προμαχώνα [Parking Mocenigo;]) Το κόστος αποκατάστασης ενός τέτοιου χώρου που απαιτεί όχι πια απλές αποχωματώσεις αλλά αφαίρεση της ασφάλτου μάλλον είναι απαγορευτικό για τα τοπικά δεδομένα.
Το αναφέρω εδώ γιατί πολλοί γνωρίζουμε ότι ανάμεσα στις μεθόδους προστασίας των μνημείων είναι η κάλυψη τους ή η κατάχωση τους – διατήρηση δηλαδή έως την μελλοντική (δηλ. σημερινή…) ανάδειξη, αναρωτιέμαι αν στην ίδια μεθοδολογία μπορεί να ανήκει και η εδώ και καιρό τακτική δημιουργίας χώρων στάθμευσης.
[ix] Ας μου επιτραπεί εδώ η μετάθεση στον χώρο και τον χρόνο: όλα αυτά αναφέρονται το 1907 στην εφημερίδα “Κρήτη” για κάποιο χωριό του Κάμπου ή του Αποκόρωνα.
“...θέλω να κλείσω αναφερόμενος στον δικό μας τόπο [i]. Το πως γίνεται κατανοητό και το ποιο είναι το Κρητικό τοπίο ακόμα και το πως διαμορφώθηκε η σημερινή του εικόνα είναι μια ιστορία που απαιτεί πολύ χώρο και πολλές διαφορετικές επιστημονικές μελέτες για να γίνει αποδεκτή από τους αναγνώστες και τους άμεσα ενδιαφερόμενους. Είτε μιλήσουμε για το φυσικό Κρητικό περιβάλλον είτε για τις πόλεις και τα χωριά, για τον χώρο των ανθρώπων για την συμπεριφορά των ανθρώπων απέναντι στο φυσικό τοπίο αλλά και τις καλλιέργειες, για την σχέση τους με τα δικά τους έργα, με τα έργα των πατέρων τους, διαπιστώνουμε μια τάση αυτοκαταστροφική όπου το γηγενές τοπίο, αυτό το μοναδικό παράδειγμα μεσογειακού τοπίου θυσιάζεται για την ταχύρρυθμη ανάπτυξη, το γρήγορο κέρδος αλλά και την ικανοποίηση των αναγκών και των σύγχρονων πρότυπων καθημερινής συμπεριφοράς.
Δεν είναι μόνο ότι το νησί έχει πληγωθεί άγρια από τις διανοίξεις δρόμων και την εκτός σχεδίου, και εκτός ελέγχου, δόμηση. Υπάρχουν πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα μέσα στον χώρο των πόλεων για την έλλειψη σχεδιασμού και σεβασμού στο παρελθόν και στο φυσικό (ή ημιφυσικό - τεχνητό) τοπίο.
Τον 19ο αιώνα οι Ευρωπαϊκές πόλεις κατεδαφίζουν τα Τείχη και υποδέχονται το σιδηρόδρομο. Έτσι πραγματοποιούνται σημαντικές αλλαγές και έγινε δυνατός ο εκσυγχρονισμός τους. Σήμερα που η εποχή του αυτοκινήτου έχει φτάσει στο απόγειο της δεν γνωρίζω άλλη ιστορική πόλη της Μεσογείου, εκτός από τα Χανιά, που οι χώροι στην Τάφρο ή ακόμα και στο ίδιο το ανάχωμα των Οχυρώσεων [ii] να έχουν μετατραπεί σε Parking σε τέτοιο βαθμό και με τέτοια προχειρότητα αλλά και παρόμοια ανοχή από τους αντίστοιχους υπεύθυνους φορείς.
Εγώ ο ίδιος δεν αντέχω την θέα των σταθμευμένων αυτοκινήτων, ...εκτός εάν είναι πολλά μαζί, ομοιόμορφα κατανεμημένα σε στιγμές που το φως του ήλιου προκαλεί ...ενοχλητικές αντανακλάσεις στους καθρέφτες και τα παρμπρίζ… αυτή η επανάληψη τα κάνει να μοιάζουν με έργο τέχνης ενός παρανοϊκού. Είναι μια εικόνα (τώρα πια ένα τοπίο;) υποβάθμισης της καθημερινή ζωής στο κέντρο της πόλης. Η “μιζέρια” κάποιων ωρών της ημέρας που αυτοί οι χώροι στάθμευσης είναι άδειοι επίσης με απογοητεύει. Αντίθετα με την βεβαιότητα ότι οι ίδιοι χώροι είναι “απαγορευμένος καρπός” για τους οδηγούς, κλειστοί με αλυσίδες κ.λ.π.[iii] τους θεωρώ έτοιμους για να ένα διαφορετικό προορισμό. Ποιος θα είναι αυτός; Απλά δεν νομίζω ότι χρειάζεται να ξαναξεκινήσω εδώ την συζήτηση για τον δημόσιο χώρο και τις ανάγκες που εξυπηρετεί η ύπαρξη του ούτε για τα αντίστοιχα παραδείγματα από το εξωτερικό.[iv] Ευτυχώς που είναι εύκολο να καταλάβουμε όλοι ότι σε τέτοιες περιπτώσεις είναι και η πόλη και οι άνθρωποι που έχουν δύο επιλογές το ίδιο ακατάλληλες: να κρύβονται ή να εκτίθενται.” [v]
Είχα σαν στόχο να δώσω αυτό το κείμενο για δημοσίευση εδώ και αρκετό καιρό όπως άλλωστε με είχαν παροτρύνει όσοι ήξεραν το περιεχόμενο του και τους σκοπούς που εξυπηρετούσε - όμως ο προεκλογικός αγώνας και ο φόρτος εργασίας των εφημερίδων τους προηγούμενους μήνες είχαν καθυστερήσει αυτήν την απόφαση. Τώρα πιστεύω πως ακόμα και αν εκ των πραγμάτων έχει “αποκαλυφθεί” ή έχει “απαντηθεί” (ακόμα και αν η γραφή του έχει χάσει ότι το “επίκαιρο” ή το “άμεσο” είχε) από τις πρόσφατες διαβεβαιώσεις ότι σε χρονικό ορίζοντα τριετίας και η στάθμευση των αυτοκινήτων θα διευθετηθεί και οι απαλλοτριώσεις θα ολοκληρωθούν και πραγματικά έργα ανάδειξης των χώρων και έργα πρασίνου θα γίνουν – καταλαβαίνω ότι αλλαγές και αποφάσεις μετατίθενται μάλλον για την επόμενη προεκλογική περίοδο – τουλάχιστον οι εντυπώσεις που παίρνουμε καλυτερεύουν από το νέο διαλυτήριο αυτοκινήτων στο Μεσομούρι και την ανακύκλωση μερών τους.
Με την πρόοδο των έργων για την παλαιά Πόλη οι αρμόδιοι ίσως ανακαλύψουν ότι απαιτείται διαφορετική αντιμετώπιση και αλλαγή συμπεριφοράς. Οι μέχρι σήμερα θεσμοθετημένες μελέτες, όπως έχουν γίνει γνωστές στο κοινό, αφήνουν αρκετά ερωτήματα αναπάντητα έως την κρίσιμη ώρα των έργων. Η πόλη μελλοντικά ίσως να απαιτεί και τεχνολογικές καινοτομίες που μπορούν να εφαρμοστούν στις Οχυρώσεις, π.χ. ήπια ενέργεια για τον φωτισμό τους όσο και ένταξη στους χώρους της Τάφρου έργων για το Ποδήλατο – συμπλήρωση(;) και ολοκλήρωση των περιμετρικών των τειχών Ποδηλατοδρόμων.
Αναφερόμενος στην ανάγκη αλλαγής συμπεριφοράς: Θέλω να πιστεύω ότι οι Κρητικοί στην συνείδηση έχουν ξεπεράσει σήμερα πια το μίσος(;) τους για αυτό το έργο (τα Τείχη) που υψώθηκε με το αίμα τους και την καταναγκαστική εργασία τους. Σήμερα, παρά τις διαβεβαιώσεις φαίνεται πως μένει ακόμα να απαντηθούν ερωτήματα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς αυτών των χώρων – ώστε να αποκαλυφθεί και το πραγματικό κόστος των έργων αλλά και η σημερινή οικονομική αξία τους και ποιες είναι οι σημερινές συνθήκες που επιβάλουν την αποκατάσταση, ανάπλαση τους. Μέσα από την προσωπική μου εργασιακή εμπειρία είχα διαισθανθεί την ανάγκη μιας διαφορετικής προσέγγισης όπου οι σκοπιμότητες δεν θα προκαλούν καθυστερήσεις με εγωιστικές προτάσεις εκεί που θα έπρεπε να υπάρχει συνεργασία μεταξύ των υπεύθυνων, φαντασία και σεβασμός στην αισθητική και τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Την σχέση που έχουν όλα αυτά με το τοπίο και με την ποιότητα της καθημερινής ζωής πάλι εκεί πρέπει να την ψάξει κανείς. Ακόμα και σήμερα (τα Τείχη) είναι σαν μια μαγική κορδέλα [vi] με μια μόνο όψη που όχι μόνο ορίζει την ιστορική πόλη διακόπτοντας [vii] την συνέχεια στον χώρο της νέας αλλά μπορεί και προβάλλει το είδωλο της πρώτης στην δεύτερη και αντίστροφα. Για πολλούς αυτό δεν είναι αρκετό όπως βέβαια δεν είναι αρκετό να ξοδεύονται τεράστια ποσά π.χ. για τον καθαρισμό τους από την βλάστηση και δίπλα να παραμένουν καλυμμένες μεγάλες επιφάνειες τους με άσφαλτο.[viii] Επειδή δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η ομορφιά των σχεδόν πάντα περιτειχισμένων Ανατολίτικων κήπων αλλά και η αρχική προέλευση των τειχών: (αποκαλύπτεται από την ξενικής προέλευσης λέξη Χάνδακας – κάθε ιστορική τους φάση έχει το υπερτοπικό - πολιτιστικό πλαίσιο της) ίσως ο προορισμός τους είναι, τμηματικά αποκαλυπτόμενα, να γίνουν πραγματικά ένας μεγάλος κήπος που όπως θυμάται στο εκατοστό μέρος της μόνιμης στήλης “Η Κρήτη του χθες” ο κ.Μ.Γρηγοράκης “...πλημμυρίζουν από άνθη, ένδειξις ασφαλής ότι δέχονται περιποιήσεις από χείρας κορασίδων αβράς, σύμπτωσις ατυχής η εν ώρα μεσημβρινή διάβασις, δεν παρέσχεν ευκαιρίαν προς παρουσίασην των φιλανθών ανθυλίων, τα οποία πάντως θα διαγωνίζονται κατά την τρυφερότητα, το χρώμα του προσώπου και την λεπτότητα προς τα κρίνα και τα ρόδα, τους ιάσμους και γαροφαλιαίς, που παράγει η καλαισθησία των. – 9 Ιουν. 1907” [ix]
[i] Το κείμενο αποτελεί επίλογο εργασίας μου στα πλαίσια των μαθημάτων του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών “Περιβαλλοντική και Υγειονομική Μηχανική” του Πολυτεχνείου Κρήτης.
[ii] Η έννοια ενός ιστορικού μνημείου δεν καλύπτει μόνο το μεμονωμένο αρχιτεκτονικό έργο αλλά και την αστική ή αγροτική τοποθεσία που μαρτυρεί έναν ιδιαίτερο πολιτισμό, μια ενδεικτική εξέλιξη ή ένα ιστορικό γεγονός. Χάρτης της Βενετίας για την προστασία των μνημείων - I.C.O.MO.S.
[iii] Παράδειγμα η Δυτική Τάφρος - σε σχετικά πρόσφατο δημοσίευμα του καθημερινού Χανιώτικου τύπου εκπρόσωπος των καταστηματαρχών του λιμανιού ζητούσε να δοθεί και αυτός ο χώρος στα αυτοκίνητα. – Δεύτερο παράδειγμα ο χώρος στην θέση του κινηματογράφου Ρεγγίνα όπως φαίνεται στην φωτογραφία πριν λίγους μόνο μήνες. Καλά τα αιτήματα των συμπολιτών μας κατοίκων της παλ. Πόλης αλλά οι εικόνες αυτές δεν είναι καθόλου κολακευτικές.
[iv] Είναι γεγονός πως οι Έλληνες συμπολίτες μας λίγο ενδιαφέρον δείχνουν για τα πάρκα και τους υπόλοιπους ελεύθερους χώρους της πόλης, τουλάχιστον έτσι φαίνεται από την μόνιμη απουσία τους από χώρους όπως το πάρκο Ειρήνης και Φιλίας και τα άλλα άλση – αντίθετα τα καφενεία όπως αυτό στον Δημοτικό Κήπο είναι γεμάτα τις ηλιόλουστες μέρες των Εθνικών Εορτών και τις Κυριακές. Το ίδιο συμβαίνει με τις καφετέριες στο Λιμάνι και τις πλατείες της πόλης. Σε χώρες τις Ευρώπης τέτοιοι ελεύθεροι χώροι είναι γεμάτοι ζωή και δραστηριότητες καθημερινά. Θα αναφέρω πάλι το παράδειγμα των ξένων και των μεταναστών που ακόμα και όταν έχουν την δυνατότητα άλλων επιλογών εκμεταλλεύονται τον Δημόσιο χώρο και του προσδίδουν υψηλή κοινωνική λειτουργικότητα.
[v] Όλοι θυμόμαστε πρόσφατες εικόνες ανθρώπων της υπαίθρου ή της πόλης σε στιγμές εργασίας ή ξεκούρασης - σε καταστήματα, αυλές σπιτιών και χωράφια – όχι όμως και Πάρκα -που είχαν αντικαταστήσει στην τοπική συνείδηση και στην εικόνα που αυτή πρόβαλε κάθε “υλικό” ή απλά άψυχο αντικείμενο – κτήριο, μνημείο, τοπίο, φυσικό περιβάλλον. Μέχρι πολύ πρόσφατα στην Ελλάδα το επίκεντρο στις αναζητήσεις για το τοπίο – ακόμα και για την Αρχιτεκτονική – ήταν ο Άνθρωπος και αυτό πιθανόν να αλλάζει τώρα πια ραγδαία προς την αντίθετη κατεύθυνση.
[vi] μαγική “ταινία του Μαίμπιους” (Γερμανός αστρονόμος και μαθηματικός που έζησε τον 19ο αιώνα). Η ταινία αυτή, μπορεί να φτιαχτεί με οποιαδήποτε λωρίδα χαρτί ή ύφασμα αρκεί να κολλήσουμε τις δυο άκρες της αφού τις στρέψουμε, έχει μόνο μία όψη!.
[vii] θα πρέπει να γίνει άμεσα προσπάθεια να διασφαλίζεται η πρόσβαση των πεζών στους χώρους γύρω από τα έργα ανάδειξης των τειχών και να μην προκαλείται όχληση από τις συνεχιζόμενες αποχωματώσεις.
[viii] (βλ. την τεράστια σε έκταση ασφάλτινη επιφάνεια του Parking μεταξύ νεώριων του Moro και του εκεί προμαχώνα [Parking Mocenigo;]) Το κόστος αποκατάστασης ενός τέτοιου χώρου που απαιτεί όχι πια απλές αποχωματώσεις αλλά αφαίρεση της ασφάλτου μάλλον είναι απαγορευτικό για τα τοπικά δεδομένα.
Το αναφέρω εδώ γιατί πολλοί γνωρίζουμε ότι ανάμεσα στις μεθόδους προστασίας των μνημείων είναι η κάλυψη τους ή η κατάχωση τους – διατήρηση δηλαδή έως την μελλοντική (δηλ. σημερινή…) ανάδειξη, αναρωτιέμαι αν στην ίδια μεθοδολογία μπορεί να ανήκει και η εδώ και καιρό τακτική δημιουργίας χώρων στάθμευσης.
[ix] Ας μου επιτραπεί εδώ η μετάθεση στον χώρο και τον χρόνο: όλα αυτά αναφέρονται το 1907 στην εφημερίδα “Κρήτη” για κάποιο χωριό του Κάμπου ή του Αποκόρωνα.
Τετάρτη 19 Σεπτεμβρίου 2007
τι σημαίνει η λέξη ...καπνικόν
http://www.asprilexi.com/politonika_gif/180907.gif
καπνικόν: άμεσος και τακτικός φόρος που αναλογούσε σε κάθε εστία - νοικοκυριό που ...κάπνιζε - αυτό κατά τα Βυζαντινά χρόνια: το 810 ο Αυτοκράτορας Νικηφόρος τον έκανε απαιτητό από τους παροίκους εκκλησίων και μοναστηριών και μάλιστα αναδρομικά.... σήμερα που τα δάση καπνίζουν ακόμα - μετά την εκλογή Καραμανλή - όπως και κάποια σπίτια στις παρυφές των δασών, ακόμα και μετά τις παροχές και τις αποζημιώσεις... λέτε κάποιοι να κληθούν να ...πληρώσουν.... ειδικά με αυτήν την λογική, παρόμοια με το σημερινό(;) ....ρητό: ο ρυπαίνων πληρώνει....;
......είχαμε πει για την ετοιμολογία και κυρίως την σημασία της λέξης καπνικόν ότι πρόκειται για φόρο του Βυζαντίου - τελικά δεν έχει να κάνει τίποτα ή σχεδον τίποτα με το ....ο ρυπαίνων πληρώνει... πρόκειται για φόρο που ήθελε τον αυτοκράτορα κύριο ή έστω με δικαιώματα επί της καύσιμης ύλης και της γης που την παρείχε - των δασών και των δέντρων - αναφέρει άγγλος αναλυτής του Μάρξ (ο Γουην στο βιβλίο του "Μαρξ Το Κεφάλαιο") άρθρο του μεγάλου θεωρητικού και οικονομολόγου σε εφημερίδα της εποχής, στο οποίο είχε υποστηρίξει τα δικαιώματα κατοίκων στους οποίους απαγορευόταν να συλλέγουν καυσόξυλα για τις ενεργειακές τους ανάγκες από τα δάση της περιοχής τους για λόγους προστασίας του τοπίου......
καπνικόν: άμεσος και τακτικός φόρος που αναλογούσε σε κάθε εστία - νοικοκυριό που ...κάπνιζε - αυτό κατά τα Βυζαντινά χρόνια: το 810 ο Αυτοκράτορας Νικηφόρος τον έκανε απαιτητό από τους παροίκους εκκλησίων και μοναστηριών και μάλιστα αναδρομικά.... σήμερα που τα δάση καπνίζουν ακόμα - μετά την εκλογή Καραμανλή - όπως και κάποια σπίτια στις παρυφές των δασών, ακόμα και μετά τις παροχές και τις αποζημιώσεις... λέτε κάποιοι να κληθούν να ...πληρώσουν.... ειδικά με αυτήν την λογική, παρόμοια με το σημερινό(;) ....ρητό: ο ρυπαίνων πληρώνει....;
......είχαμε πει για την ετοιμολογία και κυρίως την σημασία της λέξης καπνικόν ότι πρόκειται για φόρο του Βυζαντίου - τελικά δεν έχει να κάνει τίποτα ή σχεδον τίποτα με το ....ο ρυπαίνων πληρώνει... πρόκειται για φόρο που ήθελε τον αυτοκράτορα κύριο ή έστω με δικαιώματα επί της καύσιμης ύλης και της γης που την παρείχε - των δασών και των δέντρων - αναφέρει άγγλος αναλυτής του Μάρξ (ο Γουην στο βιβλίο του "Μαρξ Το Κεφάλαιο") άρθρο του μεγάλου θεωρητικού και οικονομολόγου σε εφημερίδα της εποχής, στο οποίο είχε υποστηρίξει τα δικαιώματα κατοίκων στους οποίους απαγορευόταν να συλλέγουν καυσόξυλα για τις ενεργειακές τους ανάγκες από τα δάση της περιοχής τους για λόγους προστασίας του τοπίου......
Παρασκευή 7 Σεπτεμβρίου 2007
Περιβαλλοντική συνείδηση και ηθική .....τελευταίο μέρος....
να κάνουμε μια σύνοψη του περιεχομένου του ιστολογίου και μια απαρίθμηση των αναφορών σε αυτό... και για την περιβαλλοντική καταστροφή στην Ηλεία, την Πελοπόννησο δηλαδή και για την προεκλογική περίοδο όπως διαμορφώνεται μετά το χθεσινοβραδινό ντιμπέιτ - ποιες δηλαδή ήταν οι αιτίες για τις αναφορές αυτές και τι πραγματικά σημαίνουν.... ....ακόμα χρειάζονται και λίγες διορθώσεις....πριν μας προλάβει κάποιο καυστικό σχόλιο....πρώτον: οι αναφορές περί ηθικής για πρόσωπα της δημόσιας σφαίρας - υπουργούς της κυβέρνησης - προέδρους, κομμάτων - την πρόεδρο της Βουλής και τον Πρωθυπουργό έγιναν και από αγανάκτηση αλλά κυρίως λόγω του χαρακτήρα της προεκλογικής περιόδου - της δικής τους γελοιότητας - αλλά και ...πιο απλά, της συχνά ιδιαίτερης και ανεπίτρεπτα πια, ιδιόρρυθμης στάσης τους, αλλά έχουν σαν αιτία ερείσματα, προσωπικά και κοινωνικά και έως ένα βαθμό έγιναν σαν απάντηση στην ευκολία με την οποία ορισμένα από αυτά τα πρόσωπα ευνοούν απροκάλυπτα δικούς τους ανθρώπους - απορρίπτοντας άλλους - ημετέρους - και πως οδηγούμαστε - το ίδιο απροκάλυπτα - σε μια πολιτική σκηνή που κυριαρχούν παιδιά και ανίψια παλιότερων πολιτικών, που κληρονομούν κυριολεκτικά το "χρίσμα" - μαζί με τις απαραίτητες διασυνδέσεις και τους "υποτακτικούς" τους, τους δικούς τους - σε ημιπαρανομία οπαδούς, το στάσιμο πολιτικό και κοινωνικό - εννίοτε και επαγγελματικό - συντεχνιακό - περιβάλλον - αλλά κυρίως στο πως τα κριτήρια για την ...πολιτική και κοινωνική ανάδειξη, εννίοτε και επαγγελματική αποκατάσταση - στον δημόσιο τομέα κυρίως - και συγνώμη για την επανάληψη - είναι - όχι αξιοκρατικά αλλά εξαρτούνται από ...."την κοινωνική προέλευση" και "την οικογενειακή καταγωγή " [όπως ακριβώς ήταν τα λόγια της κυρίας Μπενάκη για την πρόσληψη στην Βουλή των κορών Ζορμπά και Κολιοκώστα....] - μήπως σε αυτό οφείλονται τελικά και οι συγκαλύψεις και οι αλληλοκατηγορίες για διαπλοκή και διαφθορά;;;
Αυτό που είναι ακόμα πιο προκλητικό - είναι ο αντίχτυπος που έχει αυτή η νοοτροπία στις εκφράσεις τις ...κοινωνικής πολιτικής και στους κοινωνικούς διαχωρισμούς......
....στην σχέση της κοινωνίας με το - φυσικό κυρίως - περιβάλλον διαμεσολαβεί το επίπεδο της κουλτούρας ή καλύτερα το μορφωτικό επίπεδο και οι πολιτιστικές συμπεριφορές.....ή διαφορετικά το περιβάλλον σαν αποτέλεσμα της ανθρώπινης επέμβασης - ή σαν "οικολογικό τοπίο" ή σαν το ζενίθ της ....δημιουργικής παρέμβασης ...
[οι σκέψεις ανήκουν στον Ακαδημαϊκό χώρο και το Πάντειο Πανεπιστήμιο]
.....και κατηγορεί, ο κ. Καραμανλής, ....αυτούς που επιχειρούν να δικάσουν την κοινωνία.... ...για να το λέει αυτό μάλλον δεν θα φοβάται κάτι τέτοιο η κοινωνία... απλά θα σημαίνει πως δεν φοβάται ούτε ο ίδιος, ούτε το κόμμα του, μήπως στην επόμενη φυσική καταστροφή - τέτοιου μεγέθους που να ξεπερνά την συνηθισμένη προεκλογική κλίμακα - ώστε να ισοδυναμεί με ...καταδίκη της κοινωνίας ...θα ψάχνουμε όλοι μαζί για το ποιοι είναι οι ....κοινωνικά καταδικασμένοι και θα βρούμε ....φίλτατους αποδιοπομπαίους.....
....συνεχίζεται...
Αυτό που είναι ακόμα πιο προκλητικό - είναι ο αντίχτυπος που έχει αυτή η νοοτροπία στις εκφράσεις τις ...κοινωνικής πολιτικής και στους κοινωνικούς διαχωρισμούς......
....στην σχέση της κοινωνίας με το - φυσικό κυρίως - περιβάλλον διαμεσολαβεί το επίπεδο της κουλτούρας ή καλύτερα το μορφωτικό επίπεδο και οι πολιτιστικές συμπεριφορές.....ή διαφορετικά το περιβάλλον σαν αποτέλεσμα της ανθρώπινης επέμβασης - ή σαν "οικολογικό τοπίο" ή σαν το ζενίθ της ....δημιουργικής παρέμβασης ...
[οι σκέψεις ανήκουν στον Ακαδημαϊκό χώρο και το Πάντειο Πανεπιστήμιο]
.....και κατηγορεί, ο κ. Καραμανλής, ....αυτούς που επιχειρούν να δικάσουν την κοινωνία.... ...για να το λέει αυτό μάλλον δεν θα φοβάται κάτι τέτοιο η κοινωνία... απλά θα σημαίνει πως δεν φοβάται ούτε ο ίδιος, ούτε το κόμμα του, μήπως στην επόμενη φυσική καταστροφή - τέτοιου μεγέθους που να ξεπερνά την συνηθισμένη προεκλογική κλίμακα - ώστε να ισοδυναμεί με ...καταδίκη της κοινωνίας ...θα ψάχνουμε όλοι μαζί για το ποιοι είναι οι ....κοινωνικά καταδικασμένοι και θα βρούμε ....φίλτατους αποδιοπομπαίους.....
....συνεχίζεται...
Τρίτη 4 Σεπτεμβρίου 2007
Πέμπτη 2 Αυγούστου 2007
Δασική Ατλαντίδα;
Παρακολουθώντας εδώ και λίγους μήνες τον Αθηναϊκό και τον τοπικό τύπο, εκτός από τις πυρκαγιές στα δάση, την αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος και το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο, θέματα άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, ανακαλύπτουμε και τις πρωτοφανείς σε μέγεθος και δυναμικότητα κοινωνικές κινητοποιήσεις για την προστασία, την σωτηρία ουσιαστικά των δασών και του περιβάλλοντος που ούτως ή άλλως μονοπωλούσε ολόκληρο τον χειμώνα του 2007 την επικαιρότητα.
Οι συλλογικές και πολιτικές διαμαρτυρίες που αυτήν την φορά τοποθετούν το δάσος στο κέντρο των δραστηριοτήτων τους και μας καλούν να υιοθετήσουμε δέντρα σε μια αντιστοιχία ένα δέντρο προς έναν συνειδητοποιημένο πολίτη, ζητούν την πλήρη ενσωμάτωση της προστασίας των δασών, άμεσα, στα αναπτυξιακά προγράμματα, τον στρατηγικό σχεδιασμό και στον καθορισμό των χρήσεων γης, για την ώρα όμως και όσο αφορά τις περιπτώσεις των καμένων περιοχών οι προστατευμένες εκτάσεις απλά ταυτίζονται με τις εκτάσεις των καταστροφών. Η προστασία σε αυτές τις περιπτώσεις επιτυγχάνεται με θεσμούς που ποικίλουν νομικά και έχουν την περιορισμένη “εμβέλεια” της πλήρους απαγόρευσης αλλαγών, ακόμα και της πρόσβασης, στην προστατευμένη περιοχή έως αυτή των απλών ρυθμίσεων ελέγχου και παρακολούθησης (monitoring). Έτσι μια καταστροφή όπως η φωτιά, με αίτια σε πολλές περιπτώσεις καθαρά φυσικά, θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη για την κινητοποίηση του κράτους και δεν θα φταίει γι’ αυτό μόνο η σε αντικατάσταση του Δασολογίου, απλή οριοθέτηση των δασών αλλά και αυτή η εμμονή στα ελλιπή μέτρα και νοοτροπίες του παρελθόντος. Όταν αναφερόμαστε στο παρελθόν δεν εννοούμε την τηλεοπτική και συνάμα γραφική εικόνα των υλοτόμων στα αντιπλημμυρικά έργα της Πάρνηθας όπου χρησιμοποιούν άλογα(!) για την μεταφορά και την τοποθέτηση των κορμών αλλά τον οργανωμένο αποχαρακτηρισμό δασικής γης και την “σκληρή” πολεοδόμηση ή τον αντίστοιχο διαχωρισμό σε ζώνες προστασίας ή αντίθετα οικιστικής ή άλλης ανάπτυξης.
Αλλού πάλι το ευάλωτο έως ανύπαρκτο περιαστικό δάσος θα αντικαθίσταται, αντιστρεφόμενο με μια κίνηση από μέσα προς τα έξω, από το ουτοπικό “περιδασικό άστυ” με ρυμοτομημένους και οριοθετημένους δακτυλίους, αποτέλεσμα απαλλοτριώσεων και αναδασμού γης, οι οποίοι κατατέμνονται σε οικοδομήσιμα οικόπεδα που δημοπρατούνται με σημαντικό οικονομικό όφελος που καλύπτει τα έξοδα του εγχειρήματος και αυτά των υποδομών. Έτσι τα πολύτιμα αύριο υπολείμματα του περιβάλλοντος και του δάσους προστατεύονται στο κέντρο κατοικημένων περιοχών.
Αναρωτιέμαι αν φτάνοντας σε αυτήν την δασική Ατλαντίδα θα λησμονήσουμε ότι ο υπόλοιπος κόσμος εξακολουθεί να βρίσκεται στην εποχή του εμπρησμού και της καταπάτησης;
Με ενσωματωμένους παρόμοιους μηχανισμούς στις δομές του, δεν αναρωτιέμαι καν για το σημερινό κράτος, ότι και θα συγκινηθεί και τελικά θα ενδώσει στις κραυγές πόνου και αγανάκτησης για την καταστροφή ή ακόμα περισσότερο στην πιθανότητα επανάληψης τέτοιων εικόνων αύριο, σε λίγους μήνες, του χρόνου….
Θα είναι μόνο τα κομμένα ή καμένα δέντρα και τα κουφάρια των κόκκινων ελαφιών ή κάτι περισσότερο και δυνατότερο – συγκλονιστικότερο – για να καταφύγουμε σε μια τέτοια ουτοπία; Χρησιμοποιώ το πρώτο πρόσωπο του πληθυντικού γιατί μοιράζομαι τις ίδιες ανησυχίες αλλά και περίσσια αμφιβολία για τις αιτίες αυτού που μέλει γενέσθαι.
Μια πολυσύχναστη γη ή ένα απαραίτητο αλλά όχι δεσμευτικό πάρκο και ακόμα χειρότερα το οίκο-σύστημα αποκλεισμένο από αστικά τείχη, διαχειριζόμενο με την χρήση της τεχνολογίας. Είναι αυτό ένα δάσος; Και μάλιστα φυλαγμένο σαν κόρη οφθαλμού; Είναι καταφύγιο ζωής και προκαλεί την φαντασία, το ονειρεύεσθαι; Είναι τουλάχιστον επικίνδυνο; Θα αναπτύσσεται για πάντα; Θα καίγεται και θα αναγεννιέται; Αγγίζει την συλλογική, την εν υπνώσει μνήμη, το μυστήριο και το μεταφυσικό;
Δεν συμβαίνει λίγο ή πολύ αυτό σήμερα; όπου οι δασικές εκτάσεις γίνονται στόχος διεκδικήσεων; θα έφτανε νέες υποδομές και η αντιπυρική προστασία να γίνουν προτεραιότητα στις περιοχές που οι οικισμοί αναπτύσσονται, σε ήδη οικοπεδοποιημένες εκτάσεις, εκεί που πρώτα απ’ όλα απαιτείται η διασφάλιση της συνέχειας μεταξύ του ανθρωπογενούς και του φυσικού περιβάλλοντος; Το μεγάλο βήμα για ένα καλύτερο αύριο υποτίθεται ότι αναγγέλθηκε με την κατάργηση των παρεκκλίσεων και την πρόταση για απαγόρευση της εκτός σχεδίου δόμησης, μήπως όμως αυτό για το οποίο σήμερα “απεργαζόμαστε” όταν περατωθεί θα μοιάζει με ένα donut, το στρογγυλό γλύκισμα για τον πρωινό ή ακόμα καλύτερα τον απογευματινό μας καφέ;
(Εμπνευση από ...και απάντηση στο... άρθρο του κ. ΔΙΟΝ. ΧΟΪΔΑ "Μια ουτοπική πρόταση που μπορεί να συνεισφέρει στον προβληματισμό" ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της ΤΕΤΑΡΤΗΣ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007)
Δασική Ατλαντίδα;
Παρακολουθώντας εδώ και λίγους μήνες τον Αθηναϊκό και τον τοπικό τύπο, εκτός από τις πυρκαγιές στα δάση, την αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος και το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο, θέματα άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, ανακαλύπτουμε και τις πρωτοφανείς σε μέγεθος και δυναμικότητα κοινωνικές κινητοποιήσεις για την προστασία, την σωτηρία ουσιαστικά των δασών και του περιβάλλοντος που ούτως ή άλλως μονοπωλούσε ολόκληρο τον χειμώνα του 2007 την επικαιρότητα.
Οι συλλογικές και πολιτικές διαμαρτυρίες που αυτήν την φορά τοποθετούν το δάσος στο κέντρο των δραστηριοτήτων τους και μας καλούν να υιοθετήσουμε δέντρα σε μια αντιστοιχία ένα δέντρο προς έναν συνειδητοποιημένο πολίτη, ζητούν την πλήρη ενσωμάτωση της προστασίας των δασών, άμεσα, στα αναπτυξιακά προγράμματα, τον στρατηγικό σχεδιασμό και στον καθορισμό των χρήσεων γης, για την ώρα όμως και όσο αφορά τις περιπτώσεις των καμένων περιοχών οι προστατευμένες εκτάσεις απλά ταυτίζονται με τις εκτάσεις των καταστροφών. Η προστασία σε αυτές τις περιπτώσεις επιτυγχάνεται με θεσμούς που ποικίλουν νομικά και έχουν την περιορισμένη “εμβέλεια” της πλήρους απαγόρευσης αλλαγών, ακόμα και της πρόσβασης, στην προστατευμένη περιοχή έως αυτή των απλών ρυθμίσεων ελέγχου και παρακολούθησης (monitoring). Έτσι μια καταστροφή όπως η φωτιά, με αίτια σε πολλές περιπτώσεις καθαρά φυσικά, θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη για την κινητοποίηση του κράτους και δεν θα φταίει γι’ αυτό μόνο η σε αντικατάσταση του Δασολογίου, απλή οριοθέτηση των δασών αλλά και αυτή η εμμονή στα ελλιπή μέτρα και νοοτροπίες του παρελθόντος. Όταν αναφερόμαστε στο παρελθόν δεν εννοούμε την τηλεοπτική και συνάμα γραφική εικόνα των υλοτόμων στα αντιπλημμυρικά έργα της Πάρνηθας όπου χρησιμοποιούν άλογα(!) για την μεταφορά και την τοποθέτηση των κορμών αλλά τον οργανωμένο αποχαρακτηρισμό δασικής γης και την “σκληρή” πολεοδόμηση ή τον αντίστοιχο διαχωρισμό σε ζώνες προστασίας ή αντίθετα οικιστικής ή άλλης ανάπτυξης.
Αλλού πάλι το ευάλωτο έως ανύπαρκτο περιαστικό δάσος θα αντικαθίσταται, αντιστρεφόμενο με μια κίνηση από μέσα προς τα έξω, από το ουτοπικό “περιδασικό άστυ” με ρυμοτομημένους και οριοθετημένους δακτυλίους, αποτέλεσμα απαλλοτριώσεων και αναδασμού γης, οι οποίοι κατατέμνονται σε οικοδομήσιμα οικόπεδα που δημοπρατούνται με σημαντικό οικονομικό όφελος που καλύπτει τα έξοδα του εγχειρήματος και αυτά των υποδομών. Έτσι τα πολύτιμα αύριο υπολείμματα του περιβάλλοντος και του δάσους προστατεύονται στο κέντρο κατοικημένων περιοχών.
Αναρωτιέμαι αν φτάνοντας σε αυτήν την δασική Ατλαντίδα θα λησμονήσουμε ότι ο υπόλοιπος κόσμος εξακολουθεί να βρίσκεται στην εποχή του εμπρησμού και της καταπάτησης;
Με ενσωματωμένους παρόμοιους μηχανισμούς στις δομές του, δεν αναρωτιέμαι καν για το σημερινό κράτος, ότι και θα συγκινηθεί και τελικά θα ενδώσει στις κραυγές πόνου και αγανάκτησης για την καταστροφή ή ακόμα περισσότερο στην πιθανότητα επανάληψης τέτοιων εικόνων αύριο, σε λίγους μήνες, του χρόνου….
Θα είναι μόνο τα κομμένα ή καμένα δέντρα και τα κουφάρια των κόκκινων ελαφιών ή κάτι περισσότερο και δυνατότερο – συγκλονιστικότερο – για να καταφύγουμε σε μια τέτοια ουτοπία; Χρησιμοποιώ το πρώτο πρόσωπο του πληθυντικού γιατί μοιράζομαι τις ίδιες ανησυχίες αλλά και περίσσια αμφιβολία για τις αιτίες αυτού που μέλει γενέσθαι.
Μια πολυσύχναστη γη ή ένα απαραίτητο αλλά όχι δεσμευτικό πάρκο και ακόμα χειρότερα το οίκο-σύστημα αποκλεισμένο από αστικά τείχη, διαχειριζόμενο με την χρήση της τεχνολογίας. Είναι αυτό ένα δάσος; Και μάλιστα φυλαγμένο σαν κόρη οφθαλμού; Είναι καταφύγιο ζωής και προκαλεί την φαντασία, το ονειρεύεσθαι; Είναι τουλάχιστον επικίνδυνο; Θα αναπτύσσεται για πάντα; Θα καίγεται και θα αναγεννιέται; Αγγίζει την συλλογική, την εν υπνώσει μνήμη, το μυστήριο και το μεταφυσικό;
Δεν συμβαίνει λίγο ή πολύ αυτό σήμερα; όπου οι δασικές εκτάσεις γίνονται στόχος διεκδικήσεων; θα έφτανε νέες υποδομές και η αντιπυρική προστασία να γίνουν προτεραιότητα στις περιοχές που οι οικισμοί αναπτύσσονται, σε ήδη οικοπεδοποιημένες εκτάσεις, εκεί που πρώτα απ’ όλα απαιτείται η διασφάλιση της συνέχειας μεταξύ του ανθρωπογενούς και του φυσικού περιβάλλοντος; Το μεγάλο βήμα για ένα καλύτερο αύριο υποτίθεται ότι αναγγέλθηκε με την κατάργηση των παρεκκλίσεων και την πρόταση για απαγόρευση της εκτός σχεδίου δόμησης, μήπως όμως αυτό για το οποίο σήμερα “απεργαζόμαστε” όταν περατωθεί θα μοιάζει με ένα donut, το στρογγυλό γλύκισμα για τον πρωινό ή ακόμα καλύτερα τον απογευματινό μας καφέ;
(Εμπνευση από ...και απάντηση στο... άρθρο του κ. ΔΙΟΝ. ΧΟΪΔΑ "Μια ουτοπική πρόταση που μπορεί να συνεισφέρει στον προβληματισμό" ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της ΤΕΤΑΡΤΗΣ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007)
http://www.ec-patr.org/docdisplay.php?lang=gr&cat=10
.....Η συνείδηση της σχέσης μεταξύ του Θεού και του ανθρώπου οδήγησε σε μια πληρέστερη αίσθηση της σημασίας της σχέσης μεταξύ ανθρώπων και φυσικού περιβάλλοντος, το οποίο είναι δημιούργημα του Θεού και που ο Θεός μας το εμπιστεύθηκε να το διαφυλάττουμε με σοφία και αγάπη (βλ. Γένεσις 1:28).Ο σεβασμός για το περιβάλλον πηγάζει από το σεβασμό για την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια. Μόνο βάσει της αναγνώρισης εκ μέρους μας ότι ο κόσμος έχει δημιουργηθεί από το Θεό, μπορούμε να διακρίνουμε μια αντικειμενική ηθική τάξη μέσα στα πλαίσια της οποίας έχουμε τη δυνατότητα να διατυπώσουμε ένα κώδικα περιβαλλοντικής ηθικής. Με αυτήν την προοπτική, οι Χριστιανοί και όλοι οι άλλοι πιστοί έχουν να παίξουν ένα συγκεκριμένο ρόλο στη διακήρυξη ηθικών αξιών και στην εκπαίδευση των ανθρώπων προς μια οικολογική συνείδηση, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά ευθύνη έναντι του εαυτού, έναντι των άλλων.......
ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑ ΙΩΑΝΝΗ ΠΑΥΛΟΥ B´ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ (Ρώμη - Βενετία, 10 Ιουνίου 2002).
http://www.ec-patr.org/docdisplay.php?lang=gr&cat=10
Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ.
.......Θυμάμαι όμως πριν μια περίπου πενταετία ανάλογες ανακοινώσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου που ξεκινούσαν με την απορία του γιατί έχουν αποκτήσει τα διάφορα φυσικά φαινόμενα, βροχές - τυφώνες - σεισμοί κ.λπ. τέτοια χαρακτηριστικά - τέτοιο μέγεθος και τέτοια κλίμακα, έξω από τα ανθρώπινα μέτρα - γιατί επαναλαμβάνονται με τέτοια συχνότητα, η αλλαγή των εποχών κ.λπ. - κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τον τρόπο που επηρεάζουν οι ανθρώπινες πράξεις, η επέμβαση του ανθρώπου, το φυσικό περιβάλλον.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΠΑ ΙΩΑΝΝΗ ΠΑΥΛΟΥ B´ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ (Ρώμη - Βενετία, 10 Ιουνίου 2002).
http://www.ec-patr.org/docdisplay.php?lang=gr&cat=10
Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ.
.......Θυμάμαι όμως πριν μια περίπου πενταετία ανάλογες ανακοινώσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου που ξεκινούσαν με την απορία του γιατί έχουν αποκτήσει τα διάφορα φυσικά φαινόμενα, βροχές - τυφώνες - σεισμοί κ.λπ. τέτοια χαρακτηριστικά - τέτοιο μέγεθος και τέτοια κλίμακα, έξω από τα ανθρώπινα μέτρα - γιατί επαναλαμβάνονται με τέτοια συχνότητα, η αλλαγή των εποχών κ.λπ. - κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τον τρόπο που επηρεάζουν οι ανθρώπινες πράξεις, η επέμβαση του ανθρώπου, το φυσικό περιβάλλον.
Κυριακή 2 Σεπτεμβρίου 2007
Περιβαλλοντική συνείδηση και ηθική....προτελευταίο μέρος....
τι είναι περιβάλλον; τι είναι το φυσικό περιβάλλον - πως ορίζονται τα οικοσυστήματα που το αποτελούν; ο ορισμός για το Δάσος στο υπό αναθεώρηση Σύνταγμα περιλαμβάνει και τον όρο... "δάσος" και αυτόν τον όρο των υπόλοιπων.... "δασικών εκτάσεων" και το ξεκαθάρισμα μεταξύ τους αποτελεί υποχρέωση του κράτους, με κυριότερο εργαλείο τον καθορισμό του Δασολογίου. Δεν υπάρχει έτσι ισχυρός ορισμός για το δασικό οικοσύστημα [παρατίθεται ερμηνευτική δήλωση στο τέλος του άρθρου 24 που αναφέρει το δάσος σαν το οργανικό σύνολο άγριων φυτών με ξυλώδη κορμό πάνω στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους, υψηλό ή θαμνώδες - άσχετα από το αν είναι πυκνή ή αραιά] και φυσικά με την παράγραφο που ακολουθεί τα ισχύοντα γίνονται ακόμα πιο περίπλοκα.... ...."απαγορεύεται η μεταβολή του προορισμού του παραπάνω οικοσυστήματος" ...εκτός αν προέχουν εθνικοί λόγοι - αναφέρεται ρητά η αγροτική εκμετάλλευση και όλα όσα καλύπτονται από τον ....εξίσου πολύπλοκο ορισμό του δημόσιου συμφέροντος....τι συμβαίνει τώρα, ή τουλάχιστον τι πιστεύω πως συμβαίνει, οι τεράστιες δασικές περιουσίες όπως διαμορφώθηκαν πριν από εκατό+ χρόνια συρρικνώνονται ή μεταβάλλονται από τις κλιματολογικές και εδαφολογικές αλλαγές, από τις υπόλοιπες φυσικές διεργασίες και φυσικά την ανθρωπογενή ανάπτυξη και έτσι οι καταπατητές και πάσης φύσης οικοπεδοφάγοι με την συνεργασία και την ανοχή της εκκλησίας - μεγάλος καταπατητής και η ίδια - των μοναστηριών και φυσικά των διάφορων οργανισμών του κράτους διεκδικούν τα "επιπλέον" κομμάτια, αυτά όπου η "κοινή αντίληψη", η εικόνα τους - βλέπε αραιά ή θαμνώδη βλάστηση - και φυσικά η τοποθεσία το επιτρέπουν! όπου εικόνα και "κοινή αντίληψη" δες: όρια στην ανάπτυξη των οικισμών και των πόλεων δεν υπάρχουν ή δεν τίθενται, με τον τρόπο που διαμορφώνονται τα σημερινά δίκτυα υποδομών και διοίκησης όπως και οι ενδοκοινοτικοί δρόμοι - η μορφή των Καποδιστριακών δήμων για παράδειγμα - μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως όπως τα ενδιαιτήματα των ζώων και τις ζώνες που "βλασταίνουν" τα φυτά έτσι και οι διάφορες και διαφορετικές ανθρωπογενείς χρήσεις - όπως και διάφοροι και διαφορετικοί άνθρωποι και ομάδες με κοινά συμφέροντα και παρόμοια χαρακτηριστικά - όσο αφορά την κατοίκιση του τόπου και την οικονομία της αλλά και την κοινωνική της χροιά - δηλαδή για λόγους πολιτικής, κοινωνικής και κυρίως οικονομικής επιβίωσης - αναμειγνύονται - άρα και οι ίδιοι αποτελούν μέρος του δάσους - με και μέσα στο φυσικό περιβάλλον - εννίοτε μέσα και με το ...δάσος. Είναι αυτό το εκρηκτικό μίγμα που λέγαμε....αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε - όσο δύσκολο και να γίνεται - είναι το θεμιτό του όλου πράγματος - ένας αυστηρός προστατευτικός αλλά ταυτόχρονα ...κλειστός, απομονωτικός ορισμός και μια αντίστοιχη αντιμετώπιση του δάσους - μια νομοτέλεια που θα απαγόρευε την οποιανδήποτε εκμετάλλευση των φυσικών οικοσυστημάτων, την αξιοποίηση του, την χρήση και τις λειτουργίες που βρίσκονται σε άμεση ή έμμεση σχέση με αυτό - θα ήταν καταστροφικός - ούτως η άλλως το δάσος πάντα έδινε τροφή και πρώτες ύλες στις πρωτόγονες κοινωνίες, είχε σημαντικό ρόλο ακόμα και στην αγροτική οικονομία, ήταν - και είναι - μέρος της πρωτογενούς παραγωγής, έδινε την ψυχή του για κάποιους ανθρώπους και τους φιλοξενούσε - αποτελούσε καταφύγιο για ορισμένες από τις δραστηριότητες τους. πως φτάσαμε στο να αποξενωθούμε τόσο από το δάσος και από τα φυσικά οικοσυστήματα;γιατί το καίμε - γιατί μολύνουμε την φύση; ακόμα και στον μικρότερο δυνατό βαθμό, δεν μιλάμε για ελεγχόμενη υλοτομία ή για το κυνήγι - νομίζω πως κατοικώντας απλά στις παρυφές ενός δασικού οικοσυστήματος προκαλούμε μεγάλα προβλήματα στην διαδικασία εξέλιξης του αλλά και στην επιβίωση του.Αξιοποιούμε τους πόρους που μας παρέχει; έως ένα βαθμό ναι αλλά σίγουρα οι πόροι αυτοί αξιοποιούνται επιλεκτικά και μάλλον εντατικά, για παράδειγμα το νερό ή το ξύλο - ένας μεγάλος αριθμός από ευκαιρίες που μας δίνονται πάνε χαμένες.....και πια είναι η εικόνα, αυτή η ίδια η μορφή της αγροτική κατοικίας - σε πιο βαθμό διατηρεί ή επανακατακτά κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά καθαρά αστικά;είναι καθαρή; ή είναι γεμάτη παλιοσιδερικά και οχήματα, τρακτέρ και ημιφορτηγά; βαρέλια με πετρέλαιο ή έστω ....σκατόζουμο για λίπασμα; αποθήκες χτισμένες με τσιμεντόλιθους και με λαμαρίνες ή ελενίτ, γεμάτες με τα υπόλοιπα βαρέλια και τα σακιά με τις βιομηχανικές ζωοτροφές και τα χημικά λιπάσματα; τα σκουπίδια από εκεί τι να απογίνονται άραγε;
......συνεχίζεται.....
......συνεχίζεται.....