Το “Μεγάλο Σινικό Τείχος” και το τείχος του Βερολίνου είναι και τα δυο παρελθόν(;)

Το “Μεγάλο Σινικό Τείχος” και το τείχος του Βερολίνου είναι και τα δυο παρελθόν(;). Το πρώτο γιατί έγινε η αιτία να πληγωθεί η εθνική υπερηφάνεια της Κίνας μια που δεν είναι ορατό από το διάστημα (με γυμνό μάτι) την στιγμή που η ίδια χώρα βρίσκεται στην διαστημική εποχή κάνοντας εκτός από οικονομικά και τεχνολογικά άλματα.(Το ίδιο ισχύει και για ένα μεγάλο ταφικό μνημείο, την μεγάλη πυραμίδα.)
Το δεύτερο (το τείχος του Βερολίνου) “μετατέθηκε” τελικά, μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα Νότια σε άλλη ήπειρο και αποκλείει πληθυσμούς που μισούνται, (και οι λόγοι είναι οι ίδιοι, εκτός από την ήττα των δικτατοριών και την κυριότητα της γης, ο ρατσισμός, ο αντισημιτισμός, λόγοι πολιτικοί και θρησκευτικοί και βέβαια οι κατασκευασμένες εδώ και χιλιετίες διαφορές ...των φυλών του Ισραήλ που είναι αμφίβολο αν μπορούν να γίνουν αντικείμενο περαιτέρω χιουμοριστικών σεναρίων).
Γράφω μετατέθηκε γιατί πάνω που αρχίσαμε να ξεχνάμε την εποχή του ψυχρού πολέμου - περάσαμε σε αυτήν του πολέμου ενάντια στην τρομοκρατία και στην αντιμετώπιση της “ασύμμετρης” απειλής - μια εποχή με υπερμοντέρνες φυλακές σε εξωτικά μέρη: Γκουαντάναμο και Σούδα; (και όχι Φιρκάς και φρούριο Ιτζεδίν, γνωστό στους ντόπιους και σαν “Καλάμι”) για όσους έχουν το θράσος και ζητούν μεγαλύτερη ή πιο χειροπιαστή αποζημίωση από τα συναισθήματα και την “νοσηλεία” που προκαλούν τα νέα ήθη και η θεατρική σκηνοθεσία της πραγματικότητας - η επικαιρότητα επιφύλασσε νέες εκπλήξεις ...ο "νεοεκλεγείς" Δημοκρατικός υποψήφιος Ομπάμα δήλωσε και αυτός με την σειρά του Βερολινέζος - μόνο που η Γερμανία είναι ενιαία, η αντιπυραυλική ασπίδα του ΝΑΤΟ ξανά πραγματικότητα και οι ...πύραυλοι σε λίγο θα 'ναι στην Πολωνία και στην ...Γεωργία....
Από την άλλη, παρ’ όλες τις ελλείψεις σε πολιτική και ανθρώπινη ευαισθησία - βλ. παραβιάσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων και συλλήψεις αντικαθεστωτικών και πολιτών - η Κίνα μοιάζει πανέτοιμη για την Ολυμπιάδα της 8ης Αυγούστου 2008. Σε μία εβδομάδα περίπου θα ξέρουμε...
Λέτε στην τελετή έναρξής της να μας περιμένουν και άλλες εκπλήξεις; κάτι το ίδιο εντυπωσιακό με τα μεγέθη αυτής της χώρας - κάτι πολύ πιο δυνατό από αυτό που είχαμε συνηθίσει με τους ...αντιπερισπασμούς του 2004 που Ολλανδοί και Κινέζοι διαφήμιζαν το ήδη έτοιμο ...Ολυμπιακό προϊόν τους στολισμένο με χιλιάδες λουλουδάκια και πολύχρωμα φυτά - πράσινο και άνθη σε ποικιλία, σε γεωμετρικές συνθέσεις, σε παράθεση, τοποθετημένα με συμμετρία στις ολυμπιακές εγκαταστάσεις και σε κάθε ελεύθερο χώρο και γωνία των κλειστών Ολυμπιακών πόλεων, σχηματίζοντας αστικούς κήπους και αρχιτεκτονικές εφήμερες αλλά τόσο εκθαμβωτικές που δικαιολογήθηκε απόλυτα όποιος θέλησε να τους μιμηθεί - μέχρι και σήμερα - όπως εγώ και η υπουργός εξωτερικών κ.Μπακογιάννη - τότε Δήμαρχος Αθηναίων φυσικά και ο πρώην διευθυντής πρασίνου του Δήμου Αθηναίων που γνώρισα σε ένα επιμορφωτικό σεμινάριο - απολύθηκε το 2004 γιατί τα λουλουδάκια του μπαγιάτεψαν.... κ.ο.κ.
Το να διατηρείς ένα κήπο και να φροντίζεις τα λουλούδια του είναι βαθιά θεραπευτικό, όπως, για παράδειγμα είναι επαναστατικός ο Μάης μήνας και η αναγέννηση της φύσης, αλλά η καλλιέργεια φυτών - διακοσμητικών ή μη - σε μεγάλη κλίμακα με σκοπό το εμπόριο τους, η αποθήκευση τους, η διακίνηση και η συντήρηση τους φτάνουν στα όρια της ψύχωσης όπως και κάθε βιομηχανική παραγωγή σε γραμμή... ...στην ψύχωση μπορείς να φτάσεις και με την επιμονή στην χρήση μερικών από αυτά τα ...μαγικά φυτά ή στην ανοιξιάτικη παραβατικότητα και το Μαγιάτικο παραλήρημα.
Η έναρξη των Αγώνων του Πεκίνου ίσως να είναι διαφορετική και από ότι περιμένουμε αλλά και από την τελετή των Αθηνών, ίσως να έχει σχέση με το Σινικό Τείχος – συνδεδεμένο άρρηκτα με την ιστορία και την ενοποίηση της χώρας ή με μια μεταφορά του στην σκηνή, ίσως με την σχηματική απεικόνιση του – την συμπύκνωση του σε ένα ελάχιστο χώρο ή μήκος ή με μια νέα εκδοχή της “γραφής” του ανάλογης με το “ιδεόγραμμα” που αποτελεί και την μασκότ των αγώνων. Ίσως απλά να πρόκειται για ένα μεγάλο αριθμό από απόλυτα συγχρονισμένους χορευτές και performers που υπακούοντας όλοι την ίδια φωνή – θα αποτελέσουν ένα θεϊκό ή ανθρώπινο δεν έχει σημασία, νέο και ενιαίο σώμα που θα μαγέψει τους θεατές.

Να σας θυμίσω για το Σινικό Τείχος ότι δεν φαίνεται βέβαια από το διάστημα αλλά παρόλα αυτά έχει επικρατήσει να αναφέρεται σαν το “Μεγάλο” Τείχος (στον ενικό) όντας το μεγαλύτερου μήκους τείχος μέσα σε ένα σύνολο από παρόμοια αμυντικά έργα (τείχη) στην Κίνα. Ο συνολικός αριθμός τους, για τους επίδοξους μελετητές και αρχαιολόγους, είναι (όπως και το συνολικό μήκος τους) δύσκολο να προσδιοριστεί.
Για τους κάτοικους της ιστορικής Κίνας το όνομα για το Σινικό Τείχος είναι “το τείχος των δέκα χιλιάδων λι”. Όπως και για τον Ξενοφώντα ο αριθμός “δέκα χιλιάδες” μεταφορικά σημάνει οποιαδήποτε “άπειρη” αξία, ενώ η μεταφορική αναπαράσταση της μονάδας μέτρησης λι είναι επίσης στα κινέζικα αυτή του άπειρου.

Σε κάτι που δηλώνω άγνοια (ή απώλεια μνήμης και κανόνων γραμματικής και σύνταξης) είναι ακριβώς αυτό: γιατί να επικρατεί ο όρος “τα τείχη” αντί “ο τοίχος” ή “το τείχος”, έστω απλά “το φρούριο”, “το κάστρο” ακόμα και “παλιά πόλη” ή και “οχύρωση” [“οχυρώσεις” αλλά γιατί άραγε ο πληθυντικός από την στιγμή που παρόμοια έργα μπορούν και γίνονται αντιληπτά στο σύνολο τους από την στιγμή που διακρίνεις έστω και ένα μικρό τμήμα τους.] Έχουν (τα τείχη) σαφή χωρικά χαρακτηριστικά και αυτό γίνεται εύκολα κατανοητό με την διαπίστωση ότι στα τείχη με διαστάσεις (δυο, τρεις, τέσσερεις αν προσθέσεις και τον ιστορικό χρόνο) ανήκει η ιδιότητα να ορίζουν την πόλη και το τοπίο, ακόμα και να ταυτίζονται με το τοπίο και την πόλη. Αυτό μπορεί να γίνει πιο εύκολα κατανοητό λαμβάνοντας υπ’ όψη τους περιορισμούς στην μετακίνηση και εγκατάσταση των πληθυσμών που είχαν σαν μηχανισμό τα αμυντικά αυτά έργα. Τα τείχη σαν χωρικό όριο και τα τείχη σαν μηχανισμός.
Η αλήθεια όμως δεν πρέπει να βρίσκεται μόνο εδώ. Ο πληθυντικός “τα τείχη” μπορεί να οφείλεται ακόμα και στον αμφίσημο χαρακτήρα αυτών των μνημείων, ακόμα και στο γεγονός ότι σαν κατασκευή και σαν γεωμετρία μπορεί και περιέχουν μια σημαντική έκταση στο εσωτερικό της περιμέτρου τους αλλά και να ανήκουν ταυτόχρονα σε ένα πιο διευρυμένο (γεωγραφικό) πλαίσιο. Η δυνατότητα των τομών που επιτυγχάνονται, με τα τείχη να διακόπτουν την ροή στον χώρο είναι και ο κυριότερος λόγος για τον οποίο αντιβαίνουν την αρχή που θέλει τον χώρο συνεχή.
Έτσι όμως (με τα τείχη σαν εργαλείο και σαν μέθοδο) μπορούμε να φτάσουμε σε ένα διαφορετικό αξίωμα για τον χώρο που τον θέλει να εξαρτάται από την πυκνότητα των εσωτερικών του “ορίων”.
Απομόνωση και παρατήρηση και παρακολούθηση, έλεγχος και περιορισμός, (τα τείχη έχουν όλες αυτές τις ιδιότητες) και τελικά “διατήρηση” μόνο για τις ανάγκες αυτής της “παράπλευρης” σκηνοθεσίας μάλλον είναι υποτίμηση και ευτελισμός.
Ευτυχώς δεν μπορώ να τα ισχυριστώ όλα αυτά, τουλάχιστον όχι ακόμα φαίνεται όμως ότι υπάρχουν οι συγκυρίες και αυτό το καταλαβαίνει κανείς από το πλήθος των δημοσιεύσεων σε χώρους όπως (χαρακτηριστικά) ο ιστοτόπος in.gr που πρόσφατα έκανε αναφορές σε όλα τα είδη των τειχών που ξαναανακαλύπτονται. Από την μακρινή αρχαιότητα, στον Ελληνικό χώρο, μέχρι σήμερα στην Μέση Ανατολή με τον αποκλεισμό με παρόμοιο τρόπο (Οχυρωματικό Τείχος) των περιοχών των Παλαιστινίων. Όπου συγκυρίες βλέπε και μέτρα κατά της μετανάστευσης πληθυσμών και της ελεύθερης εγκατάστασης τους στους τόπους διαμονής τους, ενώ με τα νέα δόγματα ασφάλειας σαν αντίπαλος στις συγκρούσεις χαρακτηρίζεται ο άμαχος πληθυσμός, οι διαδηλωτές, τα μεμονωμένα άτομα ή μικρές ομάδες ακόμα και άοπλων παιδιών ή εφήβων που βρίσκονται αποκλεισμένοι σε κάποια από τις πλευρές αυτών των τειχών (συνήθως την απομονωμένη).
Επομένως το θέμα των Οχυρώσεων θα παραμείνει επίκαιρο δεν ξέρω όμως αν είναι και πρωτότυπο αφού ήδη εδώ και χρόνια οι “κλειστές” νέες πόλεις και οι ιδιωτικοί οικισμοί, ακόμα και κάποιες συνοικίες, αργόσχολων Ευρωπαίων και Αμερικάνων, περιχαρακώνονται με “ζώνες πράσινου” και φράχτες με προδιαγραφές υψηλής ασφάλειας. Αναρωτιέμαι αν τα νέα τείχη θα γίνουν κάποια στιγμή το άλλοθι των πραγματικών ηττημένων και από τις δυο πλευρές. Αναρωτιέμαι ακόμα αν όλα αυτά έγιναν πραγματικότητα όταν όλες οι υποτιθέμενες φοβίες και κίνδυνοι επαληθεύτηκαν ή αν βρισκόμαστε στην αναμονή πραγματικών αλλαγών στην ιστορία.
Όλα τα παραπάνω με τον ένα ή με τον άλλον τρόπο αποτελούν απαραίτητο σκηνικό για την σημερινή παρουσία των τειχών. Ίσως στο μέλλον, κάποια στιγμή όχι μόνο θα βεβαιωθούμε ότι το Σινικό Τείχος είναι διακριτό από μακρύτερα, την Σελήνη για παράδειγμα, αλλά ίσως και σε κάποια επέτειο της πτώσης του να “αθωωθεί” και το τείχος του Βερολίνου, οι κατασκευαστές του, η “ιδεολογική” του υπόσταση και η εποχή του (ίσως αυτό να έχει ήδη συμβεί). Τους γερόλυκους του Rock που το “κατεδάφισαν” δυο ή τρεις φορές σε συναυλίες (δεν θυμάμαι…ήταν οι Pink Floyd ή οι Rolling Stones;) δεν ξέρω αν θα μπορέσουμε να ξανααπολαύσουμε.

Η Δημοτική Αγορά και πως μπορείς να προσανατολιστείς κινούμενος στα Χανιά....

πως βάζεις μια γιγάντια πυξίδα... ....ή διαφορετικά ένα μνημειακό κουτί της Πανδώρας στο κέντρο μιας πόλης.... η εύκολη απάντηση είναι πως σαν άλλος Προμηθέας βάζεις πρώτα.... ....φωτιά στην πόλη...
...και μετά πας στον γιατρό και σου τρώει το συκώτι ....κάτι σαν τον Χριστόδουλο που του ....έφαγε το συκώτι αυτός ο ευτραφής τραγουδιστής από την Θεσσαλονίκη..... (αυτός ο πλούσιος μαύρος ή Εβραίος, κάτι μεταξύ Ομπάμα - Σαρκοζί)
- χιούμορ.... μετά τον Μπουμ (George Bush) ο Μπαμ..... εεέ; ή ο Μπάμιας ....ξέρετε τι εννοώ.... ...αν έχει μικρό.... ...ξέρετε τι...
- ή γίνεσαι αλκοολικός και πάς όχι από τα κοράκια δεμένος στο Καύκασο όπως ο αγαπημένος γιος(;) του Δία αλλά από αναρρόφηση ξαπλωμένος ανάσκελα σε κάποιο παγκάκι ή στα σκαλάκια της Δημοτικής Αγοράς... το θέμα ήταν ανέκαθεν πολιτικό.... ...και γεωγραφικό..... τα παγκάκια και η Πλατεία της Αγοράς Νότια, τα σκαλάκια Βόρεια....
...αλήθεια σου θυμίζει ο Κλίντον πρώην Μέγα Μάγιστρο της ΚΚΚ; τι να κάνει και αυτή η Οργάνωση τώρα πιά....... ...πως να τα βάλει με τους νεκρούς....Κέννεντι.
πάνω που λέγαμε να πάρει το χρίσμα η Χίλαρι ....όχι για τίποτα άλλο αλλά για να εκλεγεί με την αξία της για να κάνει ένα γαλλικό φιλί - έστω ένα μικρό σεξουαλικό θέλημα σε κάποιον διοικητικό υπάλληλο του Λευκού Οίκου.... ...πουριτανοί που είναι αυτοί οι Αμερικανοί...

πάντως - όπως μου λέει και το ράδιο - αν και ο προσανατολισμός - όπως και η ισορροπία - εξαρτούνται από τα ώτα... τα αυτιά δηλαδή αυτοί οι δύο Πρόεδροι - ο απερχόμενος και ο ....επόμενος - κάνουν απελπιστικά πολύ θόρυβο.... ο Μπουμ και ο Μπαμ....

η συνέχεια αύριο....

Συνεχίζοντας την αναζήτηση....

...ή αν θέλετε αυτήν την μέσω της "αφής" ...ανακάλυψη των ιστορικών κτηρίων - μνημείων, με την έννοια των αξιόλογων - διατηρητέων ή μη κατασκευών - των δύο τελευταίων αιώνων, στα Χανιά, μπορούμε να προσθέσουμε ή καλύτερα να επεξηγήσουμε κάποιες από τις αναφορές στο προηγούμενο κείμενο - όπως αυτό δημοσιεύτηκε στο φύλο 69 της Πυξίδας της πόλης....

Τα Χανιά αναπτύσσονταν έξω από τα κάθε φορά τείχη τους πάρα πολύ γρήγορα... ...αλλά ειδικά όσο αφορά τις συνθήκες με τις οποίες πραγματοποιήθηκε η ανάπτυξη της πόλης από τα μέσα του 19ου αιώνα έως και την ....υποτιθέμενη "κατεδάφιση" των τειχών στις αρχές του 20ου αιώνα και την μετάλλαξη του ιστορικού πυρήνα από τις καταστροφές του πολέμου και τα έργα ανοικοδόμησης/ανασυγκρότησης... κυρίαρχο ρόλο έπαιξαν οι ήδη διαμορφωμένες διαδρομές προς την ενδοχώρα και τα κοντινότερα προάστια που με την σειρά τους άρχισαν να σχηματοποιούνται μέσα από την κατάτμηση των μεγάλων περιουσιών - βλέπε Τούρκικα μετόχια - και τις αλλαγές στο ιδιοκτησιακό τους καθεστώς.... χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι προϋπάρχοντες περιαστικοί οικιστικοί πυρήνες - τα κέντρα - οι μικροί οικισμοί, οι σημερινές γειτονιές όπως το Μεϊντάνι της Χαλέπας, δεν αντιμετώπισαν όλα αυτά τα χρόνια, προβλήματα πολεοδόμησης, προσβασιμότητας και διάνοιξης δρόμων, αρτιότητας ή καλύτερα του μέσου συνήθους μεγέθους των οικοπέδων ή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος κ.ο.κ.

Τα Χανιά κηπούπολη; Αυτό θα μπορούσε να ήταν αλήθεια για μια εποχή... ....ευτυχώς χωρίς μεγάλη διάρκεια... ...αλλά θα προϋπόθετε μια τακτοποίηση του ιστού (αλλιώς πολεοδόμηση) σε ίσες "μερίδες" - έστω... περίπου ίσες- ...με δρόμους παράλληλους ή/και κάθετα τεμνόμενους μεταξύ τους - μια πόλη με κύριο χαρακτηριστικό της την αραιη δόμηση που θα προσομοιάζει σήμερα με τα ευρύματα ενός άστεως ...που ακολουθεί το Ιπποδάμειο σύστημα της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας. Ισως η αναφορά εδώ να είναι άτοπη αλλά όλα και όλα κάτι τέτοιο πρέπει να σημαίνει για κάποιους και ισχυρή κοινότητα και μαθήματα καλής διακυβέρνησης.

Βέβαια κηπούπολη και "μπακλαβαδωτό" δεν είναι πάντα ότι πιο ιδανικό... ...ενώ δεν σημαίνει ότι μια τέτοια πόλη αποφεύγει τις καμπύλες γραμμές ή τις ισχυρές διαγωνίους, ακόμα και κάποιες ισχυρές αναλογίες στην κάτοψη αλλά με το να ταυτίζεται συνήθως με την χρήση της κατοικίας - κηπούπολη = αμιγής κατοικία - δεν δίνει διεξόδους σε πολλά από τα προβλήματα της σύγχρονης καθημερινότητας.... ...εργασία, παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών και κυρίως αναψυχή και μετακινήσεις... για να το καταλάβετε καλύτερα θα 'πρεπε να ζήσετε σε ένα από τα Αθηναϊκά προάστια της δεκαετίας του '60 ή μέχρι σήμερα στην Φιλοθέη και το Ψυχικό....

Σήμερα στα Χανιά όταν ακούμε για τον δρόμο του περιπάτου - την σημερινή οδό Τζανακάκη και την προέκταση της Νεάρχου - ή την Ελ. Βενιζέλου μέχρι την Χαλέπα πρέπει να έρχεται στο μυαλό μας μια δόμηση παρόδια - στις δύο πλευρές του δρόμου δηλαδή - Νεοκλασικά κτήρια κυρίως αλλά και με επιρροές από κάθε λογής Αρχιτεκτονικό στύλ των αρχών του 20ου αιώνα- και μετέπειτα με επιρροές από μια νεωτερική Αρχιτεκτονική που στην Αθήνα γνώριζε ήδη άνθιση.
Ούτως η άλλως η πόλη των Χανίων αναπτύσσεται κεντρικά γύρω από τους άξονες που σήμερα συγκλίνουν στην πλατεία της Δημοτικής Αγοράς. Ιχνη παλιότερων διαδρομών που εξυπηρετούσαν την πόλη και την συνέδεαν με τα περίχωρα ή νεώτερες διανοίξεις, είναι σχετικά ευθύγραμμοι και με σχετικά σταθερή κλίση και έχουν τόσο μεγάλο μήκος που μεταξύ άλλων μας επιτρέπουν να αναγνωρίζουμε, τουλάχιστον οπτικά τμήματα του κέντρου που απέχουν σημαντικά... ή δεν είναι αλήθεια; μπορείς να αναγνωρίσεις το κτήριο της Δημοτικής Αγοράς, Νεώτερο Μνημείο σήμερα, από το ύψος του επίσης δημοτικού, Σταδίου; ή από εκεί να μετατεθείς - με μια ματιά - στην Πλατεία Δικαστηρίων; αμφίβολο αλλά μήπως αυτή η προοπτική των δύο πλευρών του δρόμου με όλα αυτά τα "σημαντικά" για την Αρχιτεκτονική και Πολιτιστική κληρονομιά κτήρια, ακόμα και στην Χατζημιχάλη Γιάνναρη μέχρι και την Κισσάμου, την Αποκορώνου ή σε κάποιο τμήμα της Οδού Δημοκρατίας - σήμερα οδός Α.Παπανδρέου - προδιαθέτει για μια πρόταση, για παράδειγμα μιας περαιτέρω δεντροφύτευσης αυτών των δρόμων - έστω με κάποιο αειθαλές - σίγουρα όχι με τους συνήθεις φοίνικες - να μην γίνουμε και Beverly Hills ή Συγγρού επί το ελληνικότερον....

Την απάντηση στην παραπάνω αναζήτηση μου την έδωσε ένα παλιότερο φύλο της ίδιας εφημερίδας - σε μια παλιά Πυξίδα λοιπόν - πυξίδα δεν σημαίνει και κουτί...; - ο φίλος Α.Στέγος γράφει ότι η διαδρομή είναι το κυριότερο συνθετικό μέρος χαρακτηριστικό ενός κήπου....
Είναι σωστό όπως είναι και γνωστό το ότι κάθε διαδρομή χρειάζεται μια αρχή και ένα τέλος, όπως ακριβώς μια πορεία απαιτεί σκοπό. Λοιπόν, κήπος - κηπούπολη ή διαδρομή το ίδιο και το αυτό;
Ισως αυτό να μου επιτρέπει ακόμα την παρομοίωση της πόλης με ένα κήπο - και για κτήρια που βλασταίνουν, ανθίζουν, κλαδεύονται ποτίζονται και ξεραίνονται, ξεριζώνονται.....

και μια διευκρίνηση....

μια κηπούπολη μπορεί να μοιάζει με το Ιπποδάμειο σύστημα πολεοδομικής οργάνωσης των αρχαίων πόλεων ή καλύτερα να μοιάζει - όπως αναφέρεται στην χθεσινή δημοσίευση - στα ευρήματα ενός τέτοιου αρχαίου πολεοδομικού ιστού ...σε μια μεγάλης σχετικά έκτασης ανασκαφή μιας πόλης.... ...με διακριτά τα ίχνη του παλιού ιστού - των δρόμων δηλαδή και αραιά ερείπια κατοικιών .....μπορεί και να διαφέρει όμως από την πραγματική εικόνα του έργου που πήρε το όνομα του Ιππόδαμου για τον απλούστατο λόγο ότι το σύστημα δόμησης στις πιο πολλές από αυτές τις περιπτώσεις - όχι όλες - ήταν μάλλον το συνεχές.... δηλαδή μεσοτοιχίες και σπίτια με εσωτερικές αυλές κτισμένα το ένα σε επαφή με το άλλο....

...η σύγκριση μάλλον είναι άδικη... αλλά πιστεύω ότι η πολεοδομία - φυσικά και η αρχιτεκτονική - έχει να επιδείξει λίγες μόνο περιπτώσεις που το σύστημα διακυβέρνησης του δήμου...της πόλης ή του κράτους.... εφαρμόστηκε και αναπαραστήθηκε με τόση ακρίβεια..... ...στον χώρο....

και αυτές είναι η αναγεννησιακή πόλη - η κηπούπολη - το αρχαίο Ιπποδάμειο.....

and the winner is.....

Πυξίδα - Μηνιαία Εφημερίδα για την Πόλη, τους Πολίτες, τον Πολιτισμό!

Ψηλαφώντας τα ιστορικά κτήρια στα Χανιά 24-06-2008 ...μέσα από μια εμπειρία καταγραφής αξιόλογων κτηρίων και στοιχείων αρχιτεκτονικής από ομάδα εργασίας του Τ.Ε.Ε. Τμ. Δυτικής Κρήτης. Μιλάμε σήμερα για τις ιστορικές γειτονιές των Χανίων, όπως για παράδειγμα η Χαλέπα ή άλλες περιοχές της πόλης, μόνο όταν ανακαλύπτουμε παλιότερα ίχνη ή αντίθετα από τον προορισμό τους σαν τωρινή, δική μας, αλλά και μελλοντική κληρονομιά; Μάλλον όχι· αλλά ένα ερώτημα είναι αν μπορούμε σήμερα, οπουδήποτε εκτός των ενετικών τειχών, να αναγνωρίσουμε ξανά τα κτήρια αλλά και σύνολα κτηρίων, με ιδιαίτερη σημασία για την αρχιτεκτονική, αποδίδοντας τους πρωτότυπα και ποιοτικά χαρακτηριστικά – εκτός από την ιστορικότητα και γνησιότητα και τοπικότητα και ιδιαίτερους συμβολισμούς σε ότι αφορά στην τοποθεσία, την παρουσία τους στην λογοτεχνία και την τέχνη, τις κοινωνικές συνθήκες και τα πρότυπα για αυτά τα κτήρια, διατηρητέα και μη, στις χρήσεις τους τις τελευταίες δεκαετίες και στις οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες συνυπάρχουν με την αρχιτεκτονική, τις λατρείες - την αρχιτεκτονική των εκκλησιών, σημαντικά πρόσωπα και ημερομηνίες για την πόλη, την ολοκλήρωση δηλαδή της σήμανσης στον τόπο και τον χρόνο! Ένα παράδειγμα θα ήταν το τοπίο και τελικά όπως ελπίζω να είναι δυνατόν και από τις μέχρι τώρα προσπάθειες καταγραφής όλων όσων αναφέρονται παραπάνω και ιδιαίτερα της αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου και της νεώτερης ελληνικής αρχιτεκτονικής αλλά και των τεχνικών και των υπόλοιπων μέσων που χρησιμοποιεί – των δανεισμένων από τις τέχνες – και των αποτελεσμάτων τους. Με αυτήν την προσπάθεια για την ένταξη αρχιτεκτονικών έργων σε ένα αρχικά τοπικό, δίκτυο ανάδειξης, αξιοποίησης και διατήρησης τους, τα κριτήρια μας πολλαπλασιάζονται και προστίθενται και άλλα εκτός από όλα όσα αναφέρουμε παραπάνω, ακόμα και για τα μεμονωμένα έργα και κατασκευές, λόγω του πλήθους τους, της ομαδοποίησης και της εσωτερικής [μορφολογικής, συνθετικής] ομοιότητας τους που επηρεάζει όχι μόνο τα αρχιτεκτονικά σύνολα αλλά και την πόλη στο σύνολο της. Αναρωτιόμαστε ακόμα αν η νέα γενιά Αρχιτεκτόνων και οι μεθοδολογίες που ακολουθεί, οι δυνατότητες που δίνει ένα ανοιχτό επάγγελμα αλλά ακόμα και αν η ίδια η πειθαρχία του μηχανικού πλαισιώνει την πόλη προς όφελος μιας διαφορετικής, μιας νέας προοπτικής, αν επιβεβαιώνεται η αλληλεξάρτηση των παραπάνω και αν αυτό γίνεται ορατό στην κατασκευή ή στον δημόσιο χώρο αλλά και σε μια χωρίς διακρίσεις επιβεβαίωση και επιβίωση των διαφορετικών συνθετικών μερών στο αρχιτεκτονικό έργο και στη πόλη. Μια εικόνα για το πώς εξελίχθηκε η ιστορική πόλη των Χανίων – έξω από τα τείχη, μας την δίνει η κάθε φορά απόσταση με την οποία είναι κτισμένες οι διατηρητέες σήμερα νεοκλασικές κατοικίες, έτσι που δίνουν την εντύπωση πως είχε γίνει κάποια πρόβλεψη για να κτιστούν πολύ περισσότερες, σαν να ήταν η περιοχή κήπος που κάποια από τα φυτά του είτε ξεριζώθηκαν είτε δεν φυτεύτηκαν ακόμη. Δημιουργείται η εντύπωση στον επισκέπτη, σε αυτόν που παρατηρεί, πως αυτές οι νέες και υποθετικά μόνο απούσες κατασκευές μπορεί κάποια στιγμή να ανταλλάξουν θέσεις με τις ορατές, δίνοντας στα ορατά, στα απτά σπίτια την ευκαιρία για μια ανάπαυλα “ανυπαρξίας”. [δανεισμένο από κάποιο από τα διηγήματα του Thomas Ligotti στην συλλογή Εργοστάσιο Εφιαλτών των εκδόσεων οξ υ 1999]. Μένουν να απαντηθούν μια σειρά από ερωτήματα όπως για παράδειγμα για το αν είναι η Αρχιτεκτονική - σαν σχεδιασμός αλλά και σαν κατασκευή όπως συχνά επαναλαμβάνεται, συλλογική και αντικειμενική ή αν λογίζεται διαφορετικά σαν μια υποκειμενική – ατομική πράξη, στον βαθμό που σε κάθε μία από τις παραπάνω περιπτώσεις εξαρτάται από την τέχνη, ενώ δεν πρέπει να λείπουν οι αναφορές στην οικοδομική με την έννοια των παραδοσιακών, τοπικών σε μεγάλο βαθμό παλιότερα, κατασκευαστικών τεχνικών και της αντίστοιχης τεχνολογίας που αναπτύχθηκε με τον καιρό, σαν έκφραση της πολιτιστικής παραγωγής. Χανιά 21/05/08 http://kakatsak.blogspot.com/ Νι. Κα. Αρχιτέκτονας – Μηχανικός kakatsak@gmail.com

http://pyxida.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=2509

Ασπρο - Μαυρο

Όλα σου τα λάθη τα ‘καψε η φωτιά

τα ‘διωξε ο αγέρας μακριά

ευτυχώς που είχα σίδερο καρδιά

και δεν σε θυμάμαι άλλο πια

άσπρα – μαύρα σκαλοπάτια

της καρδιάς μου τα αισθήματα

άσπρα – μαύρα σκαλοπάτια

καρβουνάκια στην φωτιά

άσπρα – μαύρα σκαλοπάτια

της καρδιάς μου τα ραγίσματα

άσπρα – μαύρα σκαλοπάτια

δεν με βγάζουν πουθενά

κάθε σου κουβέντα πόνος και καρφί

έγινε η αγάπη εφιαλτική

ευτυχώς που είχα σίδερο καρδιά

βρήκα το κουράγιο κι έφυγα κρυφά

...οι στίχοι από το τραγούδι της Σωτηρίας Λεονάρδου "άσπρα - μαύρα σκαλοπάτια", από το άλμπουμ “Δεν Έχω Χρόνο Μάτια Μου.” 1995 Minos – EMI S.A.

Άνοιξη.....

κάθε φορά τέτοια εποχή... νιώθεις ακόμα την άνοιξη...ευτυχώς, μετά τις εκπλήξεις στην κλίμακα Ρίχτερ που μας επιφύλασσε η φετινή παρατεταμένη Αλκυονίδα ..αλλά η πόλη δεν ανθίζει πια - περιμένει.... επισκέπτες, τουρίστες, ο πληθυσμός της διπλασιάζεται και τριπλασιάζεται... ήμασταν ανέκαθεν φιλόξενοι εμείς οι κρητικοί.... ...αλλά για να καταλάβεις με μια βόλτα το βράδυ στο ενετικό λιμάνι.... ....δεν φτάνει βέβαια.... έχουμε αποξενωθεί... όλα υπερβολικά τουριστικά.... ....το βράδυ οι κόρες των ματιών πονάνε και διαστέλλονται από το φωτισμό, το κεφάλι βουίζει από τον θόρυβο - όλη την ημέρα - η κυκλοφορία είναι απελπισία - κάποιοι δίνουν τεράστια σημασία στην "εικόνα" που δίνουν οι δρόμοι και οι κάτοικοι - δεν είναι καθαρά βέβαια.... αλλού 200 - 300 μέτρα πιο πέρα "κυβερνούν" συντεχνίες απατεώνων - σκοτάδι, έργα στα πεζοδρόμια, σημειακές αποκαταστάσεις μνημείων.... δεν είναι όλα ήπια... άλλαξε και η σύνθεση του πληθυσμού της παλ.πόλης και του κέντρου από την μετανάστευση, τους φοιτητές του Πολυτεχνείου και τους μετοίκους κάθε είδους - άσε που εδώ και λίγα χρόνια έχουμε γίνει η 53η ή 54η Πολιτεία των Η.Π.Α. ελεώ ΝΑΤΟΪΚΩΝ ΒΑΣΕΩΝ..... και πάνω που περιμένεις την πόλη πιο όμορφη και πιο ....χρωματιστή από τους ανθρώπους - και όλες τις χάρες και τις ευχές που έφεραν - χρειάζεσαι μια μεταβατική χώρο-χρονική διάσταση, πεντακοσίων μέτρων ή δέκα λεπτών για να το συνηθίσεις και να το δεχτείς.... κάτι που είναι σημαντική αλλαγή.... - το μυστικό είναι στο δρόμο.... στον χρόνο ή την απόσταση που θα διανύσεις μέχρι να επανενταχθείς....... βέβαια όλα αυτά μόνο βγαίνοντας από τις άλλοτε ανοιχτές πόρτες..... ....μετά είναι και τα έργα του ....παγκοσμιοποιημένου μας Πολυτεχνείου .....έχουμε Χ.Υ.Τ.Α. και βιολογικό αλλά δεν φτάνουν ...τα Χανιά λεηλατούνται ... δεύτερη πόλη του νησιού ....φεύγει το Εφετείο με μια νέα μεταβατική έδρα στο Ηράκλειο, ψάχνουν χώρους στην περιφέρεια της πόλης για να μετ' εγκατασταθούν Μουσεία και Αρχεία και Υπηρεσίες - περιμέναμε ποδηλατόδρομους, έγιναν Πάρκινγκ - περιμέναμε Πάρκα και πράσινο, γίνονται πολυκατοικίες.... .ή ....δεν γίνεται τίποτα.... ...δεν με πειράζει αυτό, πετάμε περισσότερα σκουπίδια, η πόλη μυρίζει όταν φυσάει η αύρα από την θάλασσα.... ....τα ιδιωτικά - τα μικρά και τα "δικά" μας έργα... έχουν το ψωμί...
τα Χανιά αποχρωματίζονται από την ένταση ενός πολύ δυνατού φωτισμού....(όπως αυτού από τους προβολείς που τονίζουν το περίγραμμα του πανελλήνια διάσημου Φάρου τους...) τα περιμένεις ...μαύρα(;)...... ....και τελικά είναι άσπρη πέτρα ξέξασπρη.....


Νι.Κα.

Η μη αναμενόμενη... ...συνέχεια..... για τους προβολείς του Φάρου – δεν ξέρω τελικά τι απόγινε… βρέθηκαν; αφού από όσο γνωρίζω είχαν κλαπεί ή καταστραφεί περισσότερες από μια φορές…. …λάμπει το μνημείο όπως λίγους μήνες πριν; - όπως πριν τις δημοτικές εκλογές;
Η Δευτέρα, 19 Μαΐου επιφύλασσε τις καλύτερες βραδινές τηλεοπτικές εκπλήξεις… την συνέντευξη του κ. Σιν Τον – από τους οργανωτές της έκθεσης "360° Πεκίνο - Αθήνα" και αμέσως μετά συνέντευξη της επικεφαλής της χορευτικής ομάδας ‘’Σινεκβανον‘’ και οι δύο στην ΕΤ1, ενώ ενδιαφέρον είχε και αυτή του κ.Σουφλιά στον κ.Πρετεντέρη…. στο MEGA
Αν σε αυτά προσθέσεις ότι ανακάλυψα ξεφυλλίζοντας τις κυριακάτικες εφημερίδες ένα καταπληκτικό άρθρο με τίτλο “είμαστε αρχιτεκτονικά ανεύθυνοι” για την εκδήλωση – παρουσίαση στο Μέγαρο του κριτικού αρχιτεκτονικής Κένεθ Φράμπτον (Το Βήμα 18/05 σελ.44 του Α.Γιακουμακάτου καθ. Α.Π.Θ.) καταλαβαίνεις γιατί ήθελα τόσο πολύ να προσθέσω λίγες ακόμα γραμμές και σε αυτό το κείμενο… ….
…λίγη σχέση έχουν οι παραπάνω εκπομπές και το άρθρο από την εφημερίδα με ότι προηγείται, ακόμη και με ότι ακολουθεί – δεν πλαισιώνουν το κείμενο αλλά το ίδιο το θεωρώ σημαντικό γιατί πρωτογράφτηκε σαν μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σε ένα αξιαγάπητο πρόσωπο….
Το κείμενο μου πάντως είναι γεμάτο διλήμματα… προσωπικά ή όχι δεν έχει σημασία…. Τι θα επιλέγατε – αν βέβαια ήταν στο χέρι σας – μια πολύχρωμη και συνάμα υποθετική εικόνα που οι διαφορετικοί πληθυσμοί, οι οικονομικοί μετανάστες και οι πολιτικοί πρόσφυγες ακόμα και οι επισκέπτες θα διατηρούσαν τα πρότυπα χαρακτηριστικά στην διαβίωση τους, την κουλτούρα τους – π.χ. την ενδυμασία ή τα διατροφικά τους ήθη ή την πλήρη ένταξη σε αυτό που θεωρούμε όλοι πολιτιστικό και κοινωνικοοικονομικό κεκτημένο;
Για τα σημερινά ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα τι να πω; έχουν σε μεγάλο βαθμό ένα χαρακτήρα παγκόσμιο, η γνώση δεν έχει σύνορα αλλά και το ίδιο το έργο – μελέτες κ.λπ. που εκτελούν – πέρα από τα στενά εκπαιδευτικά τους καθήκοντα ή τα επιμορφωτικά, μπορεί να βρίσκει εφαρμογή σε όλο τον πλανήτη… αυτό δεν αποτελεί έκπληξη αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στα κυριότερα σημεία των ιδρυτικών τους διακηρύξεων συνδέονται άρρηκτα και με τους Νομούς και τις Περιφέρειες που τα φιλοξενούν πρεσβεύοντας την από δεκαετίες ζητούμενη αποκέντρωση - βλ. Ελλάδα - της ανώτατης και ανώτερης παιδείας. – τα δε έργα, όσο αφορά το νησί της Κρήτης – βιολογικοί καθαρισμοί – χώροι ταφής απορριμμάτων – παραγωγή ενέργειας κ.α. εδώ και καιρό βέβαια επιβάλλονται σαν προτεραιότητα από τις ευρωπαϊκές οδηγίες και την κεντρική εξουσία αλλά μένει να αποκτήσουν ….και αυτό είναι το επίκαιρο… ένα χρονικό βάθος μερικών παραπάνω δεκαετιών χρήσης για να ξανά - κριθούν και πιθανότατα να ξανά - δικαιωθούν….
Η τακτική ή καλύτερα η πολιτική της μη παρέμβασης φαίνεται ότι βολεύει άπαντες σε θέματα της τοπικής επικαιρότητας: Μαρκοπούλου – Ποδηλατόδρομοι – ακόμα και Άγιοι Απόστολοι – θέματα κυριότητας ή χρήσης των χώρων από την μια πλευρά – η λογική του όλα και τώρα όπως επίσης και αυτή της αλάνας (ακόμα και σαν πράξη αυτοδικίας) και οι μη σχεδιασμένοι ελεύθεροι χώροι από την άλλη… ο θεράπων χρόνος όλο και κάποια εξέλιξη θα επιφυλάσσει…
Τέλος τα έργα τα οποία αναφέρω είναι ”έργα” εντός εισαγωγικών… …εννοώ απλά ότι μπορούν και γίνονται μέσα στα περιορισμένα πλαίσια του χώρου της κατοικίας ή του κήπου - φτάνουν και για να καλύψεις ανάγκες στέγης και διατροφής – οικονομικής και κοινωνικής αυτοδιάθεσης;
Νι.Κα.
Αρχιτέκτονας - Μηχανικός
kakatsak@gmail.com

“Άσπρα – Μαύρα Σκαλοπάτια….” από το τραγούδι της Σωτηρίας Λεονάρδου

Χανιά, Σάββατο 19/04/2008

“Άσπρα – Μαύρα Σκαλοπάτια….” (ο τίτλος από το τραγούδι της Σωτηρίας Λεονάρδου, από το άλμπουμ “Δεν Έχω Χρόνο Μάτια Μου.” 1995 Minos – EMI S.A.)

Στην ζωή πιστεύω, δεν υπάρχει άσπρο – μαύρο, στα πεζοδρόμια της πόλης των Χανίων όμως;

Πλάτωνος και Κ.Μητσοτάκη και αλλού στο πάνω Κουμ – Καπί έγιναν “αλλαγές” ….άντε θα έχω και εγώ να θυμάμαι πόσα χρόνια τώρα γίνονται ανακοινώσεις για το πρόγραμμα “Θησέας” και υπόσχονται έργα οι “εκάστοτε κυβερνώντες”.

Λίγα στενά πιο κάτω – εκεί που οι δρόμοι γίνονται πιο σκοτεινοί – εκεί που έχουν μείνει μόνο ίχνη μιας άλλης εποχής – κτήρια του 19^ου και του 20^ου αιώνα – πιο μακριά από την οδό Δημοκρατίας – το όνομα αυτό του πιο κεντρικού άξονα της πόλης θα το θυμάμαι καλά (σήμερα οδός Α. Παπανδρέου) – απλά δεν υπήρχαν και σε πολλά σημεία εξακολουθούν να μην υπάρχουν πεζοδρόμια….

Παρασκευή βράδυ… αυτός που ανοίγει το θέμα είναι ο οδηγός του ταξί… ανεβαίνοντας την Καλιτσουνάκη κόβει ταχύτητα για να μην “βρουν” οι καθρέφτες με τα παρκαρισμένα Ι.Χ. “…και να σκεφτείς ότι τα ‘χουν αφήσει και πάνω στο πεζοδρόμιο”.

Ο δρόμος είναι ανηφορικός για ποδήλατο, αλλά χώρος για τους πεζούς; για τους κατοίκους; μετράω με το μυαλό! πενήντα – εξήντα εκατοστά…. μου απαντά: “πάλι καλά.”!

Σκέφτομαι πάλι, “πόσο τυχερός είσαι!”.

Κατοικώ στην Αντωνίου Γιάνναρη! ευνοημένος δρόμος…καταστήματα…το πνευματικό κέντρο, το Δεσποτικό! φάνηκε ήδη το περίπτερο απέναντι από τα Ολύμπια! Λες να μην γίνει “ανάπλαση” εδώ; Χρόνια τώρα -25- οι ίδιες σπασμένες τσιμεντόπλακες – το ίδιο parking – πάνω στο πεζοδρόμιο – οι πορτοκαλί κάδοι των απορριμμάτων…οι μυρωδιές από τα λουλούδια στις ζαρτινιέρες…τα συνθήματα στους τοίχους…..

Θα γίνει και η Αντ. Γιάνναρη άσπρη – μαύρη; ανησυχώ; εγώ; Γιατί τα γράφω όλα αυτά – αμφιβάλω κάπου; Θυμάμαι πως αυτοί οι “έγχρωμοι” κύβοι στα έργα του 2004 προοριζόταν απλά σαν γέμισμα των κενών – του περιθωρίου – μεταξύ της οικοδομικής γραμμής και της παράλληλης με το κράσπεδο πλακόστρωσης… εδώ αντίθετα από αυτή την “ακριβή” λογική, στην ίδια θέση υπάρχει μια αντιαισθητική λωρίδα 5 – 10 εκατοστών τσιμέντου που όταν στεγνώσει θα αποκτήσει ένα ανοιχτό γκρι χρώμα – ευτυχώς… φαντάζεστε όμως να ξεβάψουν και οι μαύροι τσιμεντόκυβοι; ή να λερωθούν; αντέχουν άραγε; μόνο ο χρόνος θα το δείξει….

Υ.Γ. Άλλοι λένε ότι στην ζωή σου, όλες οι ευχές πραγματοποιούνται!

Οι δρόμοι του Quartier (εντάξει - εντάξει και όχι Cartier - μόνος μου τον είδα τον Διάολο - αλλά τι να κάνω.... τώρα δημοσιεύτηκε) Latin στο Παρίσι ένα Μάη πολλές δεκαετίες πριν, είχαν σκαφτεί κυριολεκτικά και τα pavé (πέτρες - χεχεχεχε - που ζυγίζουν κοντά στο κιλό – όχι αστεία) είχαν χρησιμοποιηθεί από τους επαναστατημένους φοιτητές… Αν επαναληφθούν επεισόδια στην πλατεία Δικαστηρίων καμία από τις δύο πλευρές δεν θα είναι πραγματικά άοπλη γιατί είναι πολύ πιο εύκολο και αυτά τα πεζοδρόμια να ξηλωθούν…

Φαίνεται όμως πως η λίγη παραπάνω τέχνη που χρειάζεται για να αποκτήσουν οι δρόμοι “συνείδηση” δεν προσφέρεται αφιλοκερδώς από κανέναν…

Ούτε από τους άρχοντες της πόλης – ούτε από τους σχεδιαστές της – από αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις, ούτε από τον ξένο εργάτη που κόπιασε για αυτό το έργο, ίσως ακόμα και ούτε από όσους διαφωνούν…

...από την σκέψη του Νι.Κα.

Πως είναι δυνατόν ένας αληθινός άνθρωπος να μην ζει και να μην διατυπώνει την εποχή του; πως είναι δυνατόν όλες οι ανάγκες και τα προαισθήματα μιας εποχής να μην συγκλίνουν και να μην συγκεντρώνονται συνειδητά ή ασυνείδητα μέσα στην καρδιά και στο νου ενός ζωντανού ανθρώπου; Ο αληθινός άνθρωπος είναι πάντα ο πιο ευαίσθητος σεισμογράφος του καιρού του....

Μετέωρα....

....φαντάζεστε τους γνωστούς βράχους στα Μετέωρα... ...χωρίς τα μοναστήρια και τις εκκλησίες να δεσπόζουν στην κορυφή τους;
...αν ναι πρέπει να ξανασυνειδητοποιήσουμε μαζί - παρέα, την δυσκολία και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκαν αυτά τα έργα.... ....η ολοκλήρωση μιας παρόμοιας κατασκευής - όχι μόνο για την μεταφορά ....και την ανύψωση των υλικών αλλά και για τον ιστορικό χρόνο που έγινε όλη η προσπάθεια αυτή... ...είναι ένα πάζλ δύσκολο να λυθεί - δεν υπακούει απόλυτα σε μαθηματικούς κανόνες (το πάζλ;) - δεν ξέρω ακόμα αν υπακούει απόλυτα σε σχεδιαστικούς κανόνες (για την προκείμενη κατασκευή;) - μια αρχιτεκτονική στην οποία εντάσσονται απόλυτα στατικές και δομικές ιδιαιτερότητες μιας άλλης εποχής που από τότε έχουν παραποιηθεί και αλλάξει από τον χρόνο - τις επισκευές και τις επεκτάσεις. Μια αρχιτεκτονική δόκιμη... ή "λόγια" (;) ....ίσως δεν έχει σημασία... ...αλλά σε συσχετισμό και αρμονία με την λαϊκή αρχιτεκτονική - την αρχιτεκτονική του μεσαίωνα ή καλύτερα με την αρχιτεκτονική αυτή που για εμάς είναι η παράδοση και η ιστορία....

θα είχαν ποτέ τόση σημασία - περισσότερη από ένα ...γραφικό(;) ή ένα ...έστω θρησκευτικό(;)... ...τοπίο;

...και όμως - παρόλο που σε καμία περίπτωση δεν είναι μοναδικά - υπάρχουν πραγματικά πολλά παραδείγματα παρόμοιων(;) κατασκευών στην κορυφή υψωμάτων και συχνά σε πολύ μεγαλύτερο υψόμετρο.... ....δεν αντιγράφονται... ....είναι μάλλον αδύνατον - έτσι τουλάχιστον υποθέτω εγώ - ο τρόπος κατασκευής τέτοιων έργων και η χρονική διάρκεια της κατασκευής αυτής.... ...των εργασιών δηλαδή... ...διαχρονική αρχιτεκτονική; - μπορεί και όχι - βέβαια όχι - - αλλά και σε συνεχή εξέλιξη μέσα στον χρόνο... - αν ήταν έτσι, για κάποιο σημαντικό χρονικό διάστημα....

Ο Δρόμος..... τα σταυροδρόμια.... ή πορεία χωρίς πυξίδα

Σε ποιόν ανήκει ο δρόμος;...

Οι τόποι εργασίας και οι τόποι διαμονής καλύπτουν σχεδόν τον χρόνο μας.
Πως θα μπορούσαν να είναι, ώστε ο άνθρωπος να μην γίνεται μόνο μονάδα παραγωγής αλλά και πρόσωπο απολαβής...

(Αλήθεια πως θα μπορούσαν να είναι οι δρόμοι και η κυκλοφορία;)

"Ζούμε την εποχή των μεγάλων πόλεων - ο κόσμος αποκόπηκε θεληματικά απ' αυτό που κάνει την διάρκεια του: την φύση, την θάλασσα, τον λόφο, τον βραδυνό στοχασμό - Δεν υπάρχει συνείδηση, παρά μονάχα μεσα στους δρόμους γιατί μονάχα μέσα στους δρόμους υπάρχει ιστορία, έτσι το θέλησαν... " από γραπτό του Αλμπέρ Καμύ

θέμα έκθεσης ιδεών για τις εξετάσεις - γραμμένο σε ένα κιτρινισμένο χαρτάκι - στον ...δρόμο για την ανακύκλωση - πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες

....τα σταυροδρόμια των λαών είναι τόπος συναντήσεων ιδεών και πεδίο τριβής, διαφορετικών συνηθειών και πεποιθήσεων. Οι διαφορές γεννούν σύγκρουση - σύγκριση και σκέψη ...όταν οι προλήψεις αλληλοεξουδετερώνονται αρχίζει να λειτουργεί η λογική...

(όπως στο προηγούμενο - θέμα έκθεσης ιδεών - εδώ παραλλαγμένο - το πρωτότυπο αναφερόταν ....στα Σταυροδρόμια του Εμπορίου.... )

...η επισήμανση και στις δύο αυτές δημοσιεύσεις της έννοιας ....του τόπου ...σε μια εποχή που - τουλάχιστον στο εμπόριο... για να αντλήσουμε επιχειρήματα από το πρωτότυπο του θέματος - αλλά και στους πληθυσμούς των πόλεων, στην παραγωγή και στην κατοίκια, στην αρχιτεκτονική και στις επικοινωνίες, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των τόπων έχουν ισοπεδωθεί - και όχι μόνο στον ανεπτυγμένο κόσμο - φαίνεται άκαιρη....

...μένει να αναρωτηθούμε αν οι δρόμοι μας και οι αναπόφευκτες συναντήσεις τους, τα προσκυνήματα μας - έχουν αρχή και τέλος - αν αποτελούν διαδρομές συγκεκριμένες, αν έχουν για παράδειγμα προορισμό (προς κάποιο σημείο του ορίζοντα) ακόμα και αν είναι υποκειμενικές πορείες καιροσκόπων και τυχοδιωκτών ή/και συλλογικές φυγές... απάντηση στις καθημερινές ανάγκες επβίωσης ή/και φυγές παρακεινούμενες από ένα συλλογικό και πανανθρώπινο ένστικτο, ή από προκαθορισμένα και προπληρωμένα εισητήρια ή/και την τουριστική προβακάτσια και την κατά τόπους και καιρούς κρατική ή θρησκευτική εξουσία....
....ή αν είναι απλά το μέσο να αναγνωρίσουμε - να ψηλαφίσουμε και να αναγνώσουμε τον μικρό τελικά πλανήτη που ζούμε....

...είναι πάντως αναμφισβήτητο γεγονός πως τα σταυροδρόμια - για να μην αναφέρουμε τις συναντήσεις - για πολλούς λαούς - σε πολλές παραδόσεις - έχουν μεγάλη σημασία, λατρευτικό και θρησκευτικό χαρακτήρα, αποτελούν ακόμα και σημεία μαγικά - τόπους ταφής - αναμφισβήτητα τόπους στάσης.....

μονόστηλο με τίτλο "Σκιάδια και παλιό λιμάνι"

Κύριε Διευθυντά,

Αναφέρομαι στο άρθρο του κ.Ανδριάνη για τις …χρονίζουσες μελέτες των σκιαδιών και τις τέντες ….υποκατάστατα στο Σιντριβάνι αφού έχω και εγώ διαπιστώσει την παράθεση των εποχών του χρόνου, του τουριστικού και κοσμοπολίτικου καλοκαιριού και του αμιγώς(;) χανιώτικου χειμώνα.
Θυμάμαι πριν λίγα χρόνια, μια συνάδελφος μηχανικός, από το προσωπικό του Υπουργείου ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. μάλιστα, χαρακτήρισε τις υπαίθριες σταθερές κατασκευές που εξυπηρετούν τα καταστήματα αναψυχής, χειμώνα – καλοκαίρι, σαν Εντατικές Κλινικές Νοσοκομείου και επαναλαμβάνω εδώ τον χαρακτηρισμό, θέλοντας να τονίσω ότι, όσο αφορά στο θέμα, το Ενετικό Λιμάνι, το Κουμ Καπί και κάθε τουριστική περιοχή ή πλατεία της πόλης, αποδεδειγμένα νοσεί……
Η εικόνα έρχεται από τα δημοφιλή τηλεοπτικά σήριαλ από τις φίλες Ηνωμένες Πολιτείες – νοσοκομεία μητροπόλεων πλήρως εξοπλισμένα με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας απομονώνουν κάθε ασθενή στα επείγοντα με ειδικές πλαστικές κουρτίνες, αεροκουρτίνες και δωμάτια υποπίεσης……
Οι ανθρώπινες συναθροίσεις – σε τουριστικές περιοχές στο εξωτερικό – για τους ίδιους λόγους: καφέ, ποτό ή φαγητό συνοδεύονται από πράσινο (πάλι αυτές οι αναπόφευκτες ζαρντινιέρες) και αρχιτεκτονικά στοιχεία σε σαφώς πιο διακριτικούς, πιο μαζεμένους σε έκταση, χώρους λίγων τετραγωνικών που δημιουργούν μια αίσθηση οικειότητας και ηρεμίας…εκεί απαγορεύεται και το κάπνισμα. …και πάλι, όσο αφορά το θέμα των τραπεζοκαθισμάτων, οι δήμοι σε κάθε χώρα και κάθε περιφέρεια αντιμετωπίζουν προβλήματα: καθαριότητας, διευθέτησης και οριοθέτησης των χώρων και φυσικά επιβολής προστίμων – της είσπραξης των δημοτικών φόρων, προβλήματα κατάληψης των δημόσιων χώρων.
Δυστυχώς δεν είναι δυνατόν να εξεταστεί εδώ μια διαφορετική πτυχή, αυτή της δημόσιας ιδιοκτησίας και φυσικά η κοινή προοπτική πόλης και αρχιτεκτονικής στον υπαίθριο δημόσιο χώρο!
Τα πράγματα εδώ φαίνονται απλά: τα κακόγουστα, τις περισσότερες φορές, σύνολα από ομπρέλες, πανιά – σίδερα – πλαστικά – τζάμια – θερμάστρες – ανεμιστήρες – τεχνητές βροχές, air condition – κλιματισμούς και πάσης φύσεως δροσιστικά ή θερμαντικά συστήματα – είναι δυστυχώς ότι πιο ακριβό έχουν να επιδείξουν τα περισσότερα καφέ, τα εστιατόρια και τα μπαρ στα Χανιά, τουλάχιστον μετά τις επίπεδες τηλεοράσεις, έτοιμες… ή πλήρους ανάλυσης…
Αρκεί καλό γούστο και σεβασμός στους πολίτες, όχι μόνο στους πελάτες, στα μνημεία – όταν μιλάμε για το Λιμάνι και την παλιά πόλη και φυσικά περισσότερο χρήμα κατά προτίμηση ιδιωτικό, για την αναπαλαίωση και την ανακατασκευή των κτηρίων που φιλοξενούν τέτοιες χρήσεις.
Αναμφισβήτητα ο ρόλος αυτών των υπαίθριων κατασκευών είναι θεραπευτικός… απέναντι στην ζέστη, τον ήλιο ή στο κρύο, την βροχή…. όπως όμως θεραπευτικό είναι να πίνεις τον καφέ σου στην παραλία του Λιμανιού – χειμώνα – καλοκαίρι, να βγαίνεις να διασκεδάζεις το βράδυ, δεν ξέρω μόνο για την οπτική που προσφέρουν αν είναι εξίσου θεραπευτική – ή μήπως λίγο θολή; όπως και για το εάν αποτελούν αποδεικτικό στοιχείο κυριότητας του χώρου και μονιμότητας αφού τα ίδια είναι πια αναπόσπαστα – μόνιμα – οικεία στοιχεία, πολλές φορές μάλιστα είναι ιδιαίτερα φιλικά, καλά βαλμένα στην καθημερινότητα μας…
Μπορεί να υποθέσει κανείς ότι μελέτες σαν αυτή για τα σκιάδια γίνονται από φόβο για την μετατροπή αυτών των απλοϊκών(;) κατασκευών σε ελεγχόμενα υπερμεγέθη ικριώματα με τεχνητά επίπεδα – ημιυπαίθριους χώρους και πατώματα (;) όπως αποδεικνύουν κάποιες άλλες προτάσεις σε γνωστά μέρη της χώρας…σαν μια καλή εφαρμογή νέων υλικών και μηχανισμών κλιματικής άνεσης(;)
Αφού μέχρι εδώ όλα είναι γνωστά, μια πρόταση: αντί το κόστος κατασκευής των σκιαδιών να επιβαρύνει τους καταστηματάρχες, να πεισθούν στο τέλος ή …πριν την αρχή της καλοκαιρινής σεζόν να μειώνουν σταδιακά τον αριθμό των κατά τα άλλα ομοιόμορφων και κοινότυπων σε ολόκληρο το λιμάνι τραπεζοκαθισμάτων, και σαν συνέχεια αυτού του μέτρου να τα αποθηκεύουν σε κάποιο εσωτερικό χώρο ή ακόμα πιο αποτελεσματικά σε κάποιο χώρο εκτός Τειχών – και μάλιστα με την απαραίτητη μεταξύ τους συνεργασία μπορεί κάτι τέτοιο να γίνεται καθημερινά από την πρωινή ή την μεσημεριανή και την μεταμεσονύχτια βάρδια του προσωπικού, χέρια μπορεί να βρεθούν – αν υπάρχει θέληση θα απολαμβάνουμε ….χωρίς φόβο ενδονοσοκομειακής λοίμωξης…..ατελείωτες βόλτες στην παραλία και τους δρόμους της παλιάς πόλης ολόκληρο τον υπόλοιπο χειμώνα….

Με τιμή
NI.KA.

...τι απαιτείται για την αποκατάσταση ενός χώρου πρώην Λατομείου;

Η ανάγκη να γίνονται τομές και άλματα από το Παρελθόν οδηγεί στην διερεύνηση, ανάμεσα στα επιμέρους συνθετικά χαρακτηριστικά των ιστορικών τόπων και της μνήμης και στην δημιουργία εργαλείων για την μεταβολή από μια συνήθως αποσπασματική εικόνα – του σήμερα – σε ένα πιο ολοκληρωμένου χαρακτήρα, Αύριο…. επίσης η χαρακτηριστική προσέγγιση του χθες μέσα από την παρατήρηση του σήμερα είναι μέρος της αναζήτησης μιας πραγματικότητας που προηγείται της απλής οπτικής αντίληψης αλλά και της στυλιζαρισμένης εικόνας που είναι εργαλείο πιο τηλεοπτικό, τρόπος εμπορικής επιχειρηματικότητας και πολιτικών συναλλαγών.

Από Λατομεία δηλαδή, τι γνωρίζετε; Είχε κάνει κανείς σας κάποια προσπάθεια να καταλάβει τι απαιτείται για την αποκατάσταση ενός χώρου πρώην Λατομείου;

Τα φυσικά στοιχεία, τα φυσικά – οικολογικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά στο σύνολο των περιπτώσεων (ακόμα και σε φυσικές καταστροφές) παρουσιάζουν μια σταθερότητα ή μεταβάλλονται πιο αργά με ρυθμούς και ταχύτητες προβλέψιμες.
Αντίθετα οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων κινούνται ταχύτατα και υπακούουν σε σενάρια οικονομικά και πολιτικά κάτι που σημαίνει ότι ενώ μπορούν να προβλεφτούν είναι δυνατόν με τον ίδιο τρόπο και να ανατραπούν.

Εδώ είναι δυνατόν να ανοίξουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα παρένθεση: όταν εστιάσουμε στις καταστροφές και στις υπόλοιπες ανθρωπογενείς μεταβολές στο φυσικό περιβάλλον αλλά και στο τοπίο διακρίνουμε την σχηματοποίηση τους στον χώρο, στο συγκεκριμένο παράδειγμα των λατομείων είναι δυνατόν να γίνουν διακριτά ακόμα και διαφορετικά γεωλογικά στρώματα. Με ότι γίνεται αντιληπτό μέσα από τέτοιες προφανείς επεμβάσεις, αιτιολογείται η αναφορά στην διπλή αντίφαση που έχει η σχέση, των προκαλούμενων από τους ανθρώπους, καταστροφών με την στασιμότητα, το πάγωμα των (φυσικών) ροών και φαινομένων και των βίαιων εκδηλώσεων τους.

λειτουργούν σε ολόκληρη την Κρήτη λατομεία που κατηγορούνται ότι με τις συνεχείς επεκτάσεις τους καταστρέφουν το φυσικό περιβάλλον, στην περίπτωση της Καντάνου τον δρόμο προς το χωριό… και φυσικά το δάσος και ένα πανέμορφο φαράγγι… …λέγεται πως είχε ρόλο και ο Ζαχόπουλος στο να καθυστερήσει η κήρυξη του χώρου – του δρόμου μάλλον – ως Νεωτέρου Μνημείου…
...δρόμος πάνω σε τοίχο αντιστήριξης από ξερολιθιά! δρόμος σε επίχωση….. …προχθές σε ένα ντοκιμαντέρ αναφέρθηκε μια παρόμοια περίπτωση ενός δρόμου σε ένα γραφικό σημείο του νησιού της Χίου… είναι κτισμένος περίπου με τον ίδιο τρόπο που μοιάζει με υπερμεγέθη ξερολιθιά, αν δεν κάνω λάθος έχουν γίνει κάποιες κινήσεις για την προστασία του εκεί τοπίου… …ίσως μάλιστα να έχει κατασκευαστεί από τους ίδιους μαστόρους που συχνά ταξίδευαν σε όλη την χώρα, ίσως – ίσως τα παραδείγματα αυτού του τρόπου κατασκευής να είναι περισσότερα από ένα… ίσως απλά να μπορούσαν να αναφερθούν σαν …same landscapes.
Πριν τα Χριστούγεννα μου έστειλαν μια πρόσκληση για πεζοπορία στο Φαράγγι στην περιοχή…. Δυστυχώς ήταν Σάββατο και δεν είχα ανοίξει το mail box…. Έτσι – και δεν είχα καν κοιτάξει την εφημερίδα – που ήταν και ο καιρός καλός την επόμενη μέρα, Κυριακή…. Θα ήταν υπέροχα…. μια τέτοια εκδρομή - η πεζοπορική… εμπειρία δηλαδή…
Ξέρετε πόσο έχει πέσει η τιμή του οπλισμένου σκυροδέματος στον Νομό Χανίων τον τελευταίο καιρό; Είστε σίγουροι ότι τα αδρανή που παραδίδουν τα λατομεία αυτά δεν έχει κάποια σχέση;

Architecture of the twenty-first centuri!

...οφείλω μια ακόμα “απάντηση” – ή μου την "οφείλουν"; - ανακαλύπτω συνέχεια ότι αν κινηθούμε από τα Ανατολικά προς τα Δυτικά αγνοώντας αρκετές κατασκευές με μεγάλο ύψος και πάντα πριν την 11η Σεπτεμβρίου και τα σημερινά σχέδια των Νεοϋρκέζων για τον “Πύργο της Ελευθερίας” των χιλίων μέτρων αντικείμενα και κατασκευές που στην Ανατολή είναι μοναδικές στην Δύση διπλασιάζονταν ή πολλαπλασιάζονταν. Πριν την 11η Σεπτεμβρίου κτήρια – σύμβολα της Νέας Υόρκης ήταν οι δίδυμοι πύργοι. Στην Kuala – Lumpur (Μαλαισία) βρισκόταν το ψηλότερο συγκρότημα δίδυμων πύργων (οι Twin Towers της Petronas) με την χαρακτηριστική διαφορά ότι μια κατασκευή γεφυρώνει την απόσταση μεταξύ τους. Στην Ταιβάν σήμερα ολοκληρώνεται το ψηλότερο κτήριο του κόσμου, ένας μοναδικός γιγάντιος πύργος. Αυτός ήταν μόνο για την αρχή...
Τα περισσότερα επώνυμα έργα τέτοιου μεγέθους και ειδικότερα τέτοιου ...ύψους, σήμερα, σχεδιάζονται και πραγματοποιούνται στην Μέση και την Απω Ανατολή.... Οι Παγκόσμιες πόλεις - οι γιγάντιες Μητροπόλεις της Δύσης δεν είναι τίποτα μπροστά στις Γίγα-πόλεις της Ανατολής: Κάϊρο, Ντουμπάι, Δελχί, Βομβάη, Καράτσι, Τεχεράνη, Σιγκαπούρη, Χόγκ Κόγκ, Σανγκάη καί άλλες - Πεκίνο και πόλεις τις Ιαπωνίας.... ....Γέφυρες και Πύργοι, γιγάντια αεροδρόμια και λιμάνια αποτελέσματα της αλματώδους οικονομικής ανάπτυξης και ίσως των πληθυσμιακών μεγεθών; ή των κοινωνικών συνθηκών; εκεί που μιλάγαμε για τις παραγκουπόλεις και τις ...άθλιες συνθήκες διαβίωσης.....
τώρα μερικοί από μας θα είμαστε ανάμεσα στους μαγεμένους επισκέπτες ενός κόσμου του μέλλοντος.....

εδώ τι γίνεται; ο οικοδομικός οργασμός και τα μεγάλα έργα; σίγουρα αρκετές νέες περιοχές αναπτύσσονται αλλά αυτό που συνέβαινε πριν μια πενταετία συνεχίζεται;

Self Punishment (third and last part)

Πρέπει να παρατηρήσουμε άλλη μια διαφοροποίηση μεταξύ των κυρίαρχων αντιλήψεων του Δυτικού Πολιτισμού και της ανατολίτικης φιλοσοφίας:
...η φιλοσοφία και οι ανατολίτικες θρησκείες έχουν έναν ιδιαίτερο τρόπο αντιμετώπισης της ύπαρξης , τελείως διαφορετικό από το γνωστό και ασφαλές ...σκέφτομαι άρα υπάρχω - "Cogito Ergo Sum" - του R. Descartes. Στην Δυτική φιλοσοφία η ανθρώπινη ολοκλήρωση εξαρτάται και από την εξωτερίκευση στο περιβάλλον και ακόμα από την οικειοποίηση των αισθητηριακών αντιλήψεων. Η αντίληψη στην ανατολίτικη φιλοσοφία, σε αυτές τις περιπτώσεις, διαμορφώνεται με κριτήρια κυρίως πνευματικά, ίσως αποτελέσματα ενός βαθύτερου στοχασμού και διακρίνεται από την πεποίθηση ότι ο κόσμος εμπεριέχεται ή ότι διακρίνεται μέσα στην ανθρώπινη ή στην(;) θεϊκή κατάσταση. Μια από τις δυναμικές καταστάσεις για την ύπαρξη μπορεί να θεωρηθεί …η θεϊκή.

Self Punishment (second part)

Στην Ινδία ή καλύτερα στις Ινδίες.... ...το κοινωνικό και οικονομικό σύστημα, εννίοτε και το πολιτικό, βασίζεται - καλύτερα να πούμε: βασίζονταν, στις κάστες..... μην γελάτε σε λίγο έτσι θα συμβαίνει σε ολόκληρο τον κόσμο... ...μια από αυτές είναι, ή ίσως ήταν, αυτή των απόκληρων, μιασμάτων, λερών, ανίερων ή απλά των αυτοτιμωρούμενων.... ...και λέω ήταν γιατί τώρα πια με τις προόδους που έχει κάνει η οικονομία ....των πτωχών, αυτοί οι ανέγγιχτοι έχουν... ...έχουν "υποβαθμιστεί" σε απλούς πολίτες...

....και γράφω υποβαθμιστεί γιατί οι Ινδικές θεότητες τους στέρησαν το δικαίωμα στην ....αυτοτιμωρία ...που για αιώνες τους προστάτευε - τους έτρεφε - όριζε την ύπαρξη τους και την σημασία της παρουσίας τους μέσα σε ένα ιδιαίτερο κοινωνικό - οικονομικό πλαίσιο....

το δώρο της αυτοτιμωρίας λοιπόν - είναι κάτι τόσο δυνατό που μπορεί, ενώ προκαλεί πόνο ...τις περισσότερες φορές... να είναι το ξέσπασμα μετά από μια αποτυχία, καταστροφή κ.ο.κ. όπως ο θρήνος ή η άρνηση φαγητού και η αποφυγή καλλωπισμού και οι υπόλοιπες υπερβολές μετά τον θάνατο αγαπημένων προσώπων.....

φαίνεται ακόμα και σαν εξαγνισμός και σαν πνευματικό καθησύχασμα....

...είναι η αυτοκτονία αυτοτιμωρία; ή έρχεται από την αντίθετη πλευρά της σημερινής παγκοσμιότητας, την δυτική; ...πιθανόν να είναι και έτσι...

Αυτό-τιμωρία

...με την ελληνική, την Κρητικιά και την πολιτική παραβατικότητα - αν επιτρέπεται η χρήση του όρου, αντί του: ποινικοποίηση της δημόσιας και της οικονομικής ζωής ένοχος μπορεί να βρίσκομαι ακόμα και εγώ... αλλά και ένοχος και κατάφωρα, κοινωνικά και οικονομικά, αδικημένος ...
...πρέπει να ομολογήσω ότι το κλίμα εκείνων των ...παλιών ημερών ήταν ...το κάτι άλλο... ωραία ...καφέδες και τηλεόραση... παρεάκι με παλιούς ...και νέους... συμμαθητές, σπουδές και ότι θες.... ...χρήμα χρειάζεται... ...και όταν δεν δουλεύεις σκληρά...
βέβαια δεν μετανιώνω πραγματικά για τίποτα - χαμένος στα χαρτιά κερδισμένος τουλάχιστον συναισθηματικά.... δηλαδή πιο πλούσιος συναισθηματικά...

...δηλαδή έτσι όπως ποινικοποιούνται μερικά επαγγέλματα όπως αυτό του έλληνα μηχανικού - αναρωτιέμαι αν κάποιοι - συχνά υπεράνω νόμου και εκτός της εμβέλειας της κριτικής από το ευρύ κοινό - θα θελήσουν να χρησιμοποιήσουν τις ....κολάσιμες πράξεις και τις άλλες πονηριές ή τα απλά πταίσματα στα οποία μπορεί να καταφύγει ή να υποπέσει κανείς, σαν μοχλό πίεσης - για μια έμπρακτη μετάνοια ή για να εξοικονομήσουν κοινωφελείς κατά τα άλλα πόρους....
....εμείς δεν είμαστε βέβαια υψηλόβαθμα στελέχη υπουργείων και οργανισμών αλλά σε κάποιες στιγμές της ιδιωτικής ζωής μας μπορεί να έχουμε απειληθεί από φανερές ή κρυφές κάμερες που θέλησαν να κλέψουν κάποια - όχι πάντα τρυφερά - στιγμιότυπα.....
...στην πραγματικότητα αυτό που πρέπει να συμβαίνει είναι το αντίθετο, αφού Γραμματείς και Φαρισαίοι είναι συνήθως υπεράνω κριτικής... ...κριτές οι ίδιοι ...αλλά πάλι θυμάστε το Παραδικαστικό;....
Ο Πρόεδρος για παράδειγμα, υπεράνω κριτικής - οι Δικαστές υπεράνω - οι Επιτροπές ...ξεκινώντας από τις πιο απλές έως αυτές της Βουλής.... ...υπεράνω... ...ειδικά αυτές που μπορούν να χαρακτηριστούν πλουραλιστικές....
ο Πρωθυπουργός; ο Πρωθυπουργός είναι στην Ινδία.... που εκτός από εξωτική κουζίνα, η Ινδία έχει πλούσια μυθολογία και παράδοση - μεταξύ άλλων και στις ερωτικές τέχνες.... το χιούμορ μου μπορεί να ακούγεται κοινότυπο αλλά αυτές οι ....τέχνες μπορεί να αποδειχθούν πολύτιμες για την αντοχή σε μια πολιτική τρικυμία ή για την εξουδετέρωση πολιτικών και κοινωνικών εχθρών, αντιπάλων, ακόμα μπορεί να εξασφαλίσουν μυστικά και να ενισχύσουν τον φυσικό λόγο του ώστε να αντέξει ακόμα και μια ...εξοντωτική ανάκριση... - αυτό για τον υπεύθυνο γραφείου τύπου του Μεγάρου Μαξίμου...
ποιά να είναι άραγε η σχέση εκπαιδευτή και ...μετ-εκπαιδευόμενου.... ποιές είναι οι ασκήσεις - ή οι πράξεις εκμάθησης αυτών των ...μάλλον πολιτικών τεχνικών αντοχής, χειρισμού του λόγου, επιβολής και υποβολής....
είναι ανάλογες με τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονται μεταξύ μιας ειδικής συμβούλου ή ιδιαιτέρας γραμματέως με ένα διευθυντή ή ένα γενικό γραμματέα υπουργείου;

Εισαγωγικό σημείωμα ...για την Αρχιτεκτονική

ήταν φθινόπωρο του 1988 ...μετά την κατά γενική ομολογία αποτυχία μου στις Πανελλήνιες (ή Πανελλαδικές καμία σημασία δεν έχει)....

Είναι, νομίζω, δύσκολο μέσα σε λίγες γραμμές να εκφράσω όλα τα όνειρα και τις προσδοκίες που έχω για την Αρχιτεκτονική σαν τέχνη και επιστήμη.
Από παιδί μου άρεσε να σχεδιάζω και να ζωγραφίζω, απεικονίζοντας τον κόσμο γύρω μου.
Με τον χρόνο (μεγαλώνοντας) μελετώντας την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας μου μα και γενικότερα της Ευρώπης (Γαλλία) κατάλαβα ότι οι σπουδές μου, σε μία Αρχιτεκτονική σχολή θα με βοηθήσουν να εκφραστώ και σαν άτομο και να βοηθήσω αυτή την πολιτιστική κληρονομιά να επιβιώσει είτε με την διατήρηση των μνημείων που υπάρχουν είτε με την δημιουργία τέτοιων κατασκευών αρμονικών με το περιβάλλον (οικολογία).
Οι σπουδές μου λοιπόν στην σχολή σας ελπίζω να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην πραγματοποίηση αυτών που ανέφερα παραπάνω.


Ευελπιστώντας
Ν.

και άλλα για το ποδήλατο - και όχι μόνο,λίγους μήνες μετά.....

Χανιά 18/11/2005 Ποδήλατο, Ποδηλατόδρομοι και Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας.

Κάτι που ξέρουμε όλοι: πρόφαση άγνοιας Νόμου απαγορεύεται, όμως υπάρχει και κάτι ακόμα που υποπτευόμαστε όλοι: το πλήθος των Νόμων είναι τεράστιο, η ελληνική Νομοθεσία απαιτεί απλούστευση, νέα κωδικοποίηση, εκσυγχρονισμό και βέβαια και κάποιες αλλαγές. Μια προσπάθεια να συγκεντρωθούν τα σημεία εκείνα του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Ν.2696/1999) που έχουν άμεση σχέση με την κυκλοφορία των ποδηλατιστών (αλλά και των ατόμων με ειδικές ανάγκες που δικαιούνται ίση μεταχείριση και την δυνατότητα των επιλογών που κάνουμε όλοι μας στις καθημερινές τους μετακινήσεις) δεν είναι πάντα ότι πιο απλό. Έτσι και αλλιώς και τα ποδήλατα δικαιούνται μια ανάλογη της σημασίας τους αντιμετώπιση από το ισχύον νομικό πλαίσιο. Και εδώ κάτι ακόμα που πιστεύουμε όλοι: Τα ποδήλατα στον δρόμο έχουν μεγάλη σημασία. Δυστυχώς για πολλούς που έχουν υπεύθυνες θέσεις στην Τροχαία και τα εμπλεκόμενα Υπουργεία (Δημόσιας Τάξης ή Μεταφορών) το ποδήλατο αποτελεί “διφορούμενο” μέσο κυκλοφορίας ή παραμένει στο περιθώριο και τα αποτελέσματα αυτής της νοοτροπίας τα αντιμετωπίζουμε συχνά. Παραδείγματα για αυτά που αναφέρονται παραπάνω υπάρχουν πολλά, από την στάθμευση σε δύο σειρές, ειδικά σε ώρες κυκλοφοριακής αιχμής, τα ατυχήματα από το άνοιγμα της πόρτας του οδηγού σε σταθμευμένα αυτοκίνητα και τελικά το ερωτηματικό του αν επιτρέπεται να κυκλοφορείς χωρίς άδεια και δίπλωμα … …αλλά απλά με ποδήλατο. Ίσως να χρειαστεί να φτάσει κανείς μέχρι τον τρόπο που αξιολογούνται και παραδίνονται τα έργα οδοποιίας γιατί σε αρκετές περιπτώσεις γίνονται με τέτοια προχειρότητα που η κίνηση στην άκρη (δεξιά) του οδοστρώματος είναι επικίνδυνη λόγω κακοτεχνιών (σαμάρια και ανωμαλίες) στις οποίες πρέπει να προσθέσεις και τις συνηθισμένες πια λακκούβες, τις σχάρες κ.λ.π. Για το Ποδήλατο όμως και την καθημερινή του χρήση οι απαιτήσεις είναι ευτυχώς διαφορετικές και οι κινητοποιήσεις όπως και η πίεση που ασκείται σήμερα στις Δημοτικές Αρχές και σε άλλους φορείς, για έργα και αποφάσεις γρήγορα επιταχύνει τις διαδικασίες. Ίσως το νομοθετικό πλαίσιο, παρόλο που είναι αρκετά “δυσκίνητο” να ακολουθήσει. Βέβαια τα πρότυπα για την εφαρμογή των μελετών αλλά και για την διαμόρφωση της κυκλοφορίας στις ελληνικές πόλεις έρχονται από το εξωτερικό και κυρίως από τις χώρες της Ευρώπης. Το ίδιο ισχύει και για την διαμόρφωση της νομοθεσίας που αφορά την κυκλοφορία του ποδήλατου και έτσι διατάξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης πιθανόν να υπερισχύουν της “οπισθοδρομικής”(;) Ελληνικής νομοθεσίας (βλ. άδεια και δίπλωμα για την οδήγηση Ποδήλατου). Κάτι άλλο που παρουσιάζεται αρκετά συχνά είναι η άποψη πως η Ελληνική πραγματικότητα είναι διαφορετική και πως όπως και η κυκλοφορία του αυτοκινήτου έτσι και το ποδήλατο στον Ελληνικό χώρο χρειάζεται διαφορετική διαχείριση. Χρειάζεται δηλαδή διαφορετική αντιμετώπιση και αρκετά διαφορετικές υποδομές, δηλαδή ιδιαίτερη σχεδίαση και χάραξη των ποδηλατοδρόμων, των χώρων για την στάθμευση του και ίσως απλούστευση των διατάξεων που αφορούν την κυκλοφορία του. Στην περίπτωση αυτής της συζήτησης έχει σημασία να καταλάβουμε ότι όπως το πλήθος των πινακίδων σήμανσης και ο λαβύρινθος των δρόμων, των κατευθύνσεων, ακόμα και των ποδηλατοδρόμων που έρχονται να προστεθούν στις χαράξεις έτσι και οι πολλοί κανονισμοί και κανόνες κυκλοφορίας, ειδικά οι αστείες απαγορεύσεις, για παράδειγμα η απαγόρευση μεταφοράς ποδηλάτων από τα μέσα μαζικής μεταφοράς, σε πολλές περιπτώσεις κάνουν την κυκλοφορία δυσλειτουργική. Για όλους τους συνειδητοποιημένους πολίτες, οδηγούς, πεζούς αλλά και ποδηλάτες η αντιμετώπιση των κυκλοφοριακών προβλημάτων με συμπληρωματικές διατάξεις, όπως για παράδειγμα για τις θέσεις και τον έλεγχο της στάθμευσης ή η προσθήκη και άλλων χώρων στάθμευσης μέσα στην πόλη (και οι μεθοδεύσεις επέκτασης των ήδη υπαρχόντων) είναι μια ακόμα απογοήτευση. Η ένταξη του ποδήλατου σαν μέσο μετακινήσεων στην πόλη ιεραρχεί με αυστηρότητα και διαχωρίζει την κυκλοφορία. Το συγκριτικό πλεονέκτημα της ολοκληρωμένης ένταξης του στο κυκλοφοριακό σύστημα είναι ακριβώς τα άμεσα οφέλη αυτής της ορθολογικής διαχείρισης του χώρου των δρόμων και του χρόνου των μετακινήσεων. Τουλάχιστον οι μισοί ποδηλάτες, αν όχι όλοι κάποιες στιγμές, απειθαρχούν με μεγάλη ευκολία και ίσως νιώθοντας και κάποια ικανοποίηση, στις μονοδρομήσεις και στους φωτεινούς σηματοδότες. Αν και σε μερικές χώρες με σίγουρο παράδειγμα την Γερμανία, επιτρέπεται σε μονόδρομους με ειδική σήμανση, η αντίθετη κίνηση του ποδηλάτη, εδώ, στην Ελλάδα κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται αντίθετα με την λογική που την θέλει ασφαλέστερη επιλογή αφού έτσι επιτυγχάνεται οπτική επαφή αντίρροπα κινούμενων οχημάτων. Επίσης δεν φαίνεται πιθανόν να πραγματοποιηθούν χαράξεις ποδηλατοδρόμων και στις δυο πλευρές του δρόμου ή ποδηλατοδρόμοι μονής κατεύθυνσης κάτι που είναι σπατάλη πολύτιμου χώρου, αν και σε αρκετά κέντρα και κόμβους μια τέτοια λύση θα απλοποιούσε την σχεδίαση, ειδικά αν υπολογίσεις τις επιλογές που έχεις στις διασταυρώσεις. Οι διεκδικήσεις για την δημιουργία ολοκληρωμένου δικτύου ποδηλατοδρόμων στα Χανιά, τα τελευταία δύο χρόνια, μπορούν να επαναλαμβάνονται χωρίς να χάνουν την πρωτοτυπία τους και την δυναμικότητα τους. Αν αφαιρέσεις όμως από τον χαρακτήρα τους την πολιτική και κοινωνική διεκδικητική διάσταση υπόκεινται στις διατάξεις του άρθρου 40 του Κ.Ο.Κ. που απαγορεύει στους ποδηλάτες να κινούνται ανά δύο (!) ή και περισσότεροι παράλληλα στο οδόστρωμα (...ο νόμος απαγορεύει την παρακώλυση της κυκλοφορίας και σίγουρα όχι την ...συγκέντρωση και ...διαμαρτυρία.... ).

Χανιά 22/02/2006 Το αστικό πλαίσιο για το Ποδήλατο.(1ο Μέρος).

Μετά τα επιμορφωτικά ταξίδια των επικεφαλής του Δημοτικού Συμβουλίου σε συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό και την ένταξη της πόλης μας στο Δίκτυο ελληνικών πόλεων “για τη βιώσιμη κινητικότητα και το ποδήλατο” ανακοινώνεται και η υπογραφή της ανάθεσης συμπληρωματικής μελέτης για την κατασκευή ποδηλατοδρόμων όπως εδώ και μήνες αναμενόταν. Δεν πρόκειται όμως να αλλάξει τίποτα από τα μέχρι τώρα σχέδια της Β΄ φάσης της μελέτης κυκλοφοριακής οργάνωσης που αφορούν το ποδήλατο και ο λόγος είναι ότι ήδη αυτή έχει εγκριθεί από το αρμόδιο Υπουργείο (ΠΕΧΩΔΕ). Πρέπει βέβαια να διακρίνουμε στην επικαιρότητα ακόμα και μια δυναμική “από κάτω προς τα πάνω” που δείχνει το βαθμό ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινωνίας γιατί η προσέγγιση των προβλημάτων της κυκλοφορίας είναι καλύτερα να χαρακτηρίζεται και από πρόθεση ανατροπών όσο και από ειλικρίνεια. Έχουν γίνει πολλές προτάσεις, αρκετοί συμπολίτες μας έχουν όραμα για τα Χανιά των επόμενων χρόνων και μπορούν να έχουν σημαντικό ρόλο ίσως όμως όχι και ολόκληρη την ευθύνη της κατάθεσης προτάσεων. Η πόλη δεν χωράει πια άλλα αυτοκίνητα. Αρκετά ακόμα μπορεί να σημειώσει και κάποιος που δεν είναι ειδικός και αρκετές συνοικίες του κέντρου σύντομα θα οριοθετούνται ή θα χωρίζονται από μονό-δρόμους - όπου τα αυτοκίνητα θα μπορούν να αναπτύξουν μεγαλύτερη ταχύτητα - με ακόμα μεγαλύτερο φορτίο κίνησης και αυξημένα επίπεδα θορύβου. Αν συμπληρώσουμε στην εικόνα και τους νέους ανισόπεδους(;) κόμβους και (υποθετικά) υπέργεια πολυώροφα Parking στις εισόδους της πόλης θα πούμε ότι με τις νέες δυνατότητες θα προωθήσουμε τη "συνδυασμένη χρήση Ι.Χ. και ΜΜΜ". Θα έπρεπε να είχε ήδη αλλάξει τελείως η νοοτροπία και ο τρόπος χρήσης του Ι.Χ. αυτοκινήτου. Ακόμα και αν με τέτοια μέτρα (mini-bus) γίνεται να διαφυλαχτεί για παράδειγμα η φυσιογνωμία της παλιάς πόλης, θα χρησιμοποιείται εκεί το ποδήλατο όταν από νοοτροπία και συνήθεια όλοι πια χρησιμοποιούν αυτοκίνητο; Το πιο ενδιαφέρον που διαπιστώνει κανείς παρακολουθώντας τις διαδρομές που προτείνονται για το ποδήλατο είναι ότι καλύπτουν το σύνολο της έκτασης του κέντρου αλλά και ότι αυτοπεριορίζονται στην περιοχή της πόλης που είναι σχετικά ισόπεδη. Το αμέσως επόμενο είναι ότι διέρχονται από διακριτά όρια της παλιάς πόλης που ούτως ή άλλως απαιτεί ξεχωριστή κυκλοφοριακή μελέτη. Πρέπει να γίνει αναφορά στις αναπλάσεις στις συνοικίες της που δεν προβλέπουν χώρο για το ποδήλατο. Η λύση για μια ακόμη φορά θα είναι οι σημειακές ταπεινώσεις των κράσπεδων σε κάποια πεζοδρόμια ή διαφορετικές υφές και χρωματισμοί των υλικών οδοποιίας. Σε πολλές περιπτώσεις λειτουργούν Parking αυτοκινήτων με την συνωμοτική συμφωνία των υπευθύνων που μεταθέτουν ένα πρόβλημα που υποθετικά μόνο είναι αντιστρέψιμο. Το πλεονέκτημα είναι ότι οι χώροι δεν πρόκειται να καταληφθούν από άλλες χρήσεις, αλλά η κατάσταση έχει οριστικοποιηθεί σε αρκετά σημεία. Με ένα περίεργο τρόπο και οι υπόλοιπες χαράξεις στην σύγχρονη πόλη κινούνται περιφερειακά τριών ευδιάκριτων περιοχών της που είναι με την σειρά το Κουμ Καπί, τα Νέα Καταστήματα με το Δημαρχείο και γύρω από τον Δημοτικό Κήπο. Τα Χανιά εκτός από τον ιστορικό πυρήνα διαθέτουν ένα “ακτινωτό” δίκτυο κεντρικών αρτηριών στις οποίες το ποδήλατο δεν βρίσκει ασφαλή θέση αν δεν εφαρμοστεί η μελέτη και κατασκευαστούν μόνιμες υποδομές και ποδηλατόδρομοι. Ακόμα πιο αποτρεπτικά είναι τα προβλήματα που προκύπτουν από την έλλειψη κυκλοφοριακής αγωγής και ελέγχου της στάθμευσης και το ενδεχόμενο να γίνει δεύτερη φύση του προτεινόμενου δικτύου ποδηλατοδρόμων η συνεχής αστυνόμευση του. Το πρόβλημα υπάρχει και στην παραλία του ΚουμΚαπί που προτείνεται για την χάραξη ποδηλατοδρόμου. Οι αντιδράσεις των κατοίκων στην λειτουργία των καταστημάτων διασκέδασης είναι ο καλύτερος σύμμαχος σε μια τέτοια προσπάθεια αλλά θα είναι τελικά δυνατή η συνύπαρξη όλων αυτών στον δημόσιο χώρο; Η χρήση του ποδήλατου είναι φιλική προς τους εμπόρους και τους καταστηματάρχες μια που οι ποδηλάτες μπορούν και καταναλώνουν όπως οι πολίτες που κάνουν τα ψώνια τους πεζή, μπορούν και κάνουν συχνές μικρές στάσεις αντίθετα από τους χρήστες των αυτοκινήτων που είναι υποχρεωμένοι σε βιαστικές διελεύσεις. Όμως όσο και να φαίνεται περίεργο αυτό που λείπει στην σημερινή πρόταση είναι οι …προορισμοί. Οι διαδρομές μέσα στην πόλη καλό θα ήταν να έχουν αρχή και τέλος ή ακόμα καλύτερα να συμπεριλαμβάνουν κέντρα εξυπηρέτησης των παρακείμενων γειτονιών ή τα κυριότερα σχολικά συγκροτήματα όπως αυτά στην ΑΒΕΑ ή τον Κουμπέ. Και άλλοι προορισμοί περιμένουν ποδηλάτες όπως οι χώροι πολιτιστικών και καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, το Ωδείο, τα Νεώρια, το Κ.Α.Μ., η Πινακοθήκη, το πολιτιστικό κέντρο στο παλιό Τελωνείο, τόσοι πολλοί και τόσο συγκεντρωμένοι που φτάνουν! Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση έξω από τα στενά όρια του Δήμου είναι η σύνδεση με τους Αγ.Αποστόλους με ποδηλατικό μονοπάτι και σαν επιλογή είναι η καταλληλότερη όπως δείχνουν και παρόμοια παραδείγματα σε άλλες επαρχιακές πόλεις. Δεν είναι θέμα μόνο ηθικό, έχει μια διαφορετική διάσταση στο χώρο. Όποιος και να είναι τελικά ο τρόπος αυτό που πρέπει να κερδίσουμε είναι η μεγαλύτερη δυνατή “αποτελεσματικότητα” (…δανείζομαι την έκφραση από τα λόγια του κ.Βιρβιδάκη σε πρόσφατα εγκαίνια έκθεσης στο Κ.Α.Μ.) αυτών των παρεμβάσεων με όρους το κοινό συμφέρον και την ποιότητα της ζωής στα επόμενα χρόνια.

Χανιά 22/02/2006 Ένα αστικό και πολιτιστικό πλαίσιο για το Ποδήλατο. (2ο Μέρος).

Για το Ποδήλατο και την καθημερινή του χρήση ίσως τα πράγματα να φαινόταν πιο απλά αν από σεβασμό, θαυμασμό ή από φόβο του παραχωρούνταν πάντα η προτεραιότητα. Δεν είναι θέμα μόνο ηθικό, έχει μια διαφορετική χωρική διάσταση. Η ένταξη του ποδήλατου σαν μέσο μετακινήσεων στην πόλη μπορεί να μην επιτρέπει την “ανάμιξη” της κυκλοφορίας, μπορεί να διαχωρίζει τους δρόμους σε επιπλέον λωρίδες κυκλοφορίας και να δημιουργεί έναν λαβύρινθο σημάνσεων και χαράξεων, διαγραμμίσεων. Αλλά η ολοκληρωμένη ένταξη του στο κυκλοφοριακό σύστημα εκτός από τα άλλα άμεσα οφέλη της φαίνεται ότι προωθεί και την οικονομική και κοινωνική συνοχή και ότι ενισχύει την πολιτιστική ταυτότητα της πόλης μας. Και οι δυο αυτοί όροι έχουν πληγωθεί από τον εγωισμό των …”εκτός δρόμου” αυτοκινήτων με το μεγάλο κόστος και το ανοικονόμητο μέγεθος. Παραμένει όμως αναπάντητο το ερώτημα για το αν οι προς διαμόρφωση ποδηλατοδρόμοι θα εξυπηρετούν ένα ευρύ φάσμα μετακινήσεων ή αν θα αποτελέσουν άλλοθι για προνομιακές περιηγήσεις. Χρήση του ποδηλάτου είναι δυνατή από όλες τις κοινωνικές τάξεις και συχνά τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να το επιλέγουν οι οικονομικοί μετανάστες στις καθημερινές τους μετακινήσεις για δουλειά, θυμίζοντας άλλες εποχές που ήταν (το ποδήλατο) καθημερινό εργαλείο μικροεμπόρων, μεταφορέων και των συμπαθέστατων ταχυδρόμων. Προσωπικά, δυο δεκαετίες τουλάχιστον πίσω στον χρόνο, θυμάμαι τον ποδηλάτη που με ένα μεγάλο μεταλλικό κουτί δεμένο στην σχάρα μετέφερε αξημέρωτα την καυτή μπουγάτσα στο κατάστημα του Ιορδάνη από το “κρυφό” για τους πολλούς εργαστήριο. Για να βρεθούν ίχνη στον χρόνο είναι δυνατόν να γίνουν κάποιες μεταθέσεις με τα χαρακτηριστικά της καθημερινότητας στο παρελθόν, μόνο που αυτά δεν περιορίζονται στο χώρο. Οι συμπεριφορές που αφορούν την κυκλοφορία δεν είναι αδιάφορες των τοπικών συνθηκών. Μια παράμετρος που μεταβάλλεται και συνθέτει την εικόνα της πόλης είναι η κατάσταση στις μεταφορές και τις συγκοινωνίες με την χρήση μεταξύ άλλων (ιππήλατων κάρων κυρίως) και του ποδηλάτου. Από τον μεσοπόλεμο μέχρι και την δεκαετία του ’60 το ποδήλατο συνδέει την παραγωγική ύπαιθρο με την πόλη και το εμπορικό κέντρο και έχει ιδιαίτερο ρόλο στην οικονομία αφού αποτελεί μέσο μεταφοράς των εργαζόμενων σε εργοστάσια και βιοτεχνίες. Βλέποντας τις παλιές φωτογραφίες και τις καρτ-ποσταλ με την Δημοτική Αγορά αναγνωρίζει κανείς μια πλατεία ενιαία, χωρίς υψομετρικές διαφορές, ασφαλτοστρωμένη βέβαια όπως και η Χ.Γιάνναρη, να δίνει την εντύπωση ότι εκτείνεται σε μια μεγάλη περιοχή και να φιλοξενεί ταξί, λεωφορεία, φορτηγά και …ποδήλατα. Στον στενό δρόμο πίσω από το 1ο Γυμνάσιο, την οδό Τσουδερών, ήταν συγκεντρωμένα συνεργεία που νοίκιαζαν ποδήλατα και μαγαζιά της συντεχνίας των ποδηλατάδων. Τα ονόματα στις ταμπέλες των καταστημάτων τα θυμούνται οι μεγαλύτεροί, Αρμ.Ντινιόζος, Μιχ. Μόρτογλου, Χρ. Μόρτογλου, Χρ. Πάτερος, Κωνσταντινίδης, Σφηναρολάκης, Τσισμενάκης. Το ποδήλατο ήταν το μέσο μετακίνησης των μη προνομιούχων αλλά και ανθρώπων κάθε ηλικίας που ένιωθαν αγάπη για αυτό το δίτροχο και κέρδιζαν σε υγεία και ευεξία χρησιμοποιώντας το. Την εποχή που τα αυτοκίνητα το έδιωξαν από τον δρόμο στα μέσα της δεκαετίας του ΄70 η εικόνα του μόνο πάλιωσε, γέρασε όπως και κάποιοι από τους ποδηλάτες εκείνων των χρόνων με τα βαριά ποδήλατα-αντίκες. Με τις νέες οικονομικές συνθήκες που έκαναν το αυτοκίνητο όλο και πιο προσιτό ο ρόλος του ποδηλάτου άλλαξε και έγινε αθλητικός με πολλές ταχύτητες και νέες ηλικίες που έπαιζαν και μάθαιναν την κυκλοφορία και τους δρόμους.

Δημοσιεύτηκε στα Χ.Ν. την Παρασκευή 17/03/2006 ...με λίγες διορθώσεις και πλούσιο φωτογραφικό υλικό..... ...πόσο γρήγορα περνάνε δύο, τρία χρόνια, ε;

Υ.Γ. (σήμερα, Δευτέρα 5 Μαϊού έγιναν και άλλες μικρές διορθώσεις και προσθέσεις στο κείμενο - τις επέβαλε η κριτική που του έγινε και το γεγονός ότι όταν γραφόταν δεν είχα τον απαραίτητο χρόνο να αναπτύξω πλήρως τις διαφορετικές σκέψεις μου ...σε ολόκληρο το μήκος... και το πλάτος των παραγράφων του...)

Παλιές Δημοσιεύσεις για το Ποδήλατο.....μια που το θυμηθήκαμε...

Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο... Σεπτέμβρης 2005....
Πρώτη Απόπειρα για να γράψω σε Καθημερινή Εφημερίδα..... ....πετυχημένη;




THN ΠΕΜΠΤΗ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ

Κίνηση με ποδήλατο!

ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΑΠΑΛΛΑΓΜΕΝΗ ΑΠΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Είναι φανερό ότι τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες για
την ανάπτυξη της πόλης μας. Προσπάθειες και επιτυχίες που πιστώνονται στο
σύνολο των πολιτικών, επιστημονικών, κοινωνικών και πολιτιστικών φορέων του τόπου.

Δεν είναι μόνο η επιτυχία της ανακύκλωσης μέρους των απορριμμάτων, οι αναπλάσεις στις συνοικίες και στην περιφέρεια ή οι εργασίες ανάδειξης των ενετικών οχυρώσεων ή ακόμα και αυτή η κυκλοφοριακή μελέτη που υπόσχεται μια τελείως διαφορετική εικόνα του κέντρου με εκτεταμένες πεζοδρομήσεις.

Πολλοί από τους κατοίκους της διεκδικούν συνειδητά περισσότερα. Καλύτερες συνθήκες ζωής, λιγότερο καυσαέριο και θόρυβο, τη δυνατότητα να μετακινούνται χωρίς ταλαιπωρία και κίνδυνο, διεκδικούν μια πόλη πιο ζωντανή και πιο σύγχρονη, με περισσότερες διαστάσεις και σίγουρα λιγότερο βαρετή. Οι περισσότερες δραστηριότητες και οι εργασιακοί χώροι συγκεντρώνονται ακόμα στο κέντρο των Χανίων και στην Παλιά Πόλη και οι μετακινήσεις με αυτοκίνητο όχι μόνο προκαλούν περιβαλλοντικά προβλήματα (ακόμα και οπτική ρύπανση και οσμές) αλλά έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές προστασίας και την προβολή και ανάδειξη των μνημείων και με τα δικαιώματα των πολιτών με την κατάληψη του δημόσιου χώρου που αποτελεί σημαντικό αγαθό και μπορεί να αποφέρει έσοδα διαφορετικά από τα τέλη στάθμευσης και τη φορολογία. Οι δημόσιες συγκοινωνίες προσφέρουν μια εναλλακτική λύση, αλλά δεν είναι μοναδική.

Ένας από τους τρόπους να μετακινείσαι στην πόλη, εκτός από πεζός, είναι αυτός της κυκλοφορίας με ποδήλατο χωρίς αυτό να σημαίνει ότι διαφέρεις και χωρίς να τυχαίνεις μιας ιδιαίτερης αντιμετώπισης από τις αρχές και από τους “προπορευμέ-νους” οδηγούς. Η παρουσία, πριν λίγα χρόνια, αστυνομικών με ποδήλατα στους δρόμους του κέντρου ήταν ένα θετικό παράδειγμα που σήμερα λείπει από τη συνολική εικόνα. Ίσως αυτό να είναι μια ακόμα καλή ιδέα για την οργάνωση της Δημοτικής Αστυνομίας.

Προκειμένου να αυξηθεί η χρήση των ποδηλάτων ως καθημερινό μέσο συγκοινωνίας, είναι σημαντικό να υπάρξει ένα σύστημα κυκλικών “πορειών” με στόχο να καλύπτεται ολόκληρη η περιοχή της πόλης και όλες οι μετακινήσεις του πληθυσμού. Οι πορείες με ποδήλατο που έγιναν στα Χανιά το χειμώνα 2004 - 2005 ήταν ένας ακόμα τρόπος διεκδίκησης μιας πραγματικότητας που απαιτεί την πόλη πιο καθαρή, πιο ασφαλή και με λιγότερα αυτοκίνητα.

Τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να γίνονται αποδεκτές, να ενισχύονται και να επιβεβαιώνονται και από την παρουσία των πολιτών και από τη στάση των αρμόδιων φορέων. Χαρακτηριστικό της δημοκρατίας στη χώρα μας είναι, τουλάχιστον τις τελευταίες δεκαετίες, οι αποφάσεις να μπορούν να παίρνονται με τη συμμετοχή και την ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων, στην προσπάθεια να γίνεται όλο και πιο πλατιά, πιο συμμετοχική και πιο αποτελεσματική.

Η Δημοτική αρχή μετά από την απήχηση που είχαν οι κινητοποιήσεις από ομάδες πολιτών και με ευκαιρία την Παγκόσμια μέρα κίνησης χωρίς αυτοκίνητο αποφασίζει σωστά και υπόσχεται να οργανώσει Ποδηλατοδρομία στο κέντρο της πόλης, κλήρωση ποδηλάτων και βράβευση όσων συμμετάσχουν.

Για μια φιέστα που μπορεί να έχει επιτυχία, όλα αυτά είναι παραπάνω από αρκετά, όμως για να δείξεις ότι μια μέρα χωρίς αυτοκίνητο δεν φτάνει για να γίνει η πόλη πιο ανθρώπινη απαιτείται προγραμματισμός, αρκετή δουλειά και θέληση που πιστεύω ότι δεν λείπει από τους ανθρώπους του δήμου. Αυτό που χρειάζεται είναι χρόνος και καλύτερη οργάνωση αλλά μάλλον το 2006 που 22 του Σεπτέμβρη θα βρισκόμαστε στη μέση προεκλογικής περιόδου οι προτεραιότητες θα είναι διαφορετικές.

Δεν φτάνει η επιτυχία της οργάνωσης πριν λίγους μόνο μήνες ημερίδας για το ποδήλατο στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου.

Η διαδικασία για την ένταξη ενός διευρυμένου δικτύου Ποδηλατοδρόμων, που κατά προτίμηση προστατεύονται και φυλάσσονται, στην κυκλοφοριακή μελέτη αξίζει να ξεκινήσει άμεσα και αυτό που λείπει ακόμα σήμερα είναι οι αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου.

Η αντιπαράθεση μια μέρα που ο στόχος μπορεί να είναι κοινός για όλους, δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να λυθούν τα προβλήματα της πόλης, είναι όμως ένας τρόπος για να μείνουν οι διεκδικήσεις ζωντανές και να απαιτήσουν οι ποδηλάτες, όσοι μετακινούνται πεζή, οι μαθητές, οι ηλικιωμένοι, οι επισκέπτες και όσοι δεν έχουν αυτοκίνητο ή δεν θέλουν να έχουν αυτοκίνητο, για άλλη μια φορά, χώρο στην πόλη, ηρεμία, άνεση και ασφάλεια.

Η πορεία με ποδήλατα δεν θα αλλάξει τελικά δρομολόγιο προς κάποιο άλλο μέρος της πόλης, τους Αγ. Αποστόλους για παράδειγμα, ούτε θα είναι απλά μια εκδρομή, θα είναι μια πορεία διεκδικήσεων για μια πόλη απαλλαγμένη απο κυκλοφοριακά προβλήματα.

Είναι σχεδόν ένας χρόνος τώρα που επέστρεψα στην γενέτειρα μου πόλη, τα Χανιά έπειτα από πολλών χρόνων σπουδές που αρκετές φορές είχαν σαν αντικείμενο τους την ίδια μου την πόλη. Πάντα επέστρεφα τα καλοκαίρια και τις γιορτές αλλά αυτό είναι διαφορετικό. Τα τοπία στις πόλεις στην Ευρώπη και τον ανεπτυγμένο κόσμο αλλάζουν με κάθε ευκαιρία, όπως αλλάζουν και εκσυγχρονίζονται και οι υποδομές που προσφέρονται. Εδώ και λίγο καιρό αναρωτιέμαι για το αν τα Χανιά έχουν ήδη αλλάξει πραγματικά.

σαν να κάνεις ποδήλατο πολύ καιρό στους ίδιους δρόμους......

λοιπόν.... ... είναι σαν να κάνεις ποδήλατο πολύ καιρό στους ίδιους δρόμους….

θα μπορούσατε να φανταστείτε τον λόφο της Ακρόπολης χωρίς το παραλληλόγραμμο του ναού του Παρθενώνα στην σημερινή του θέση;

αν όχι δεν υποθέτετε για το πλήθος τον προβλημάτων αλλά και τις αντίστοιχες λύσεις τους, που αποκρούει το μνημείο εδώ και χρόνια ….έπειτα από την απελευθέρωση της Ελλάδας…
πιο πριν το μνημείο λεηλατήθηκε από εισβολείς, από τους ντόπιους και πουλήθηκε, έγινε θέατρο μαχών – κατοικήθηκε, ανατινάχθηκε και φιλοξένησε σχεδόν κάθε είδους χρήση, μεταξύ αυτών και αυτή χριστιανικού ναού…..
είναι βέβαια γνωστή η πρόταση κάποιου από τους δημιουργούς του αρχικού πολεοδομικού σχεδίου της Πρωτεύουσας (Schinkel 1834) για τοποθέτηση στον λόφο της Ακρόπολης του παλατιού του Όθωνα και τα πανέμορφα σχέδια με τους φοίνικες να περιβάλουν το μίγμα από ερείπια και νεοκλασικά κτήρια, και αγάλματα με αρχαία θεματολογία σε μια προσπάθεια – στην συγκεκριμένη περίπτωση – ενός μάλλον άκρατου μιμητισμού μιας εποχής που δεν ξέρουμε αν υπήρξε……
ακόμα και στα δύσκολα χρόνια της 7ετίας ….έτσι λένε οι φήμες ….έγιναν κάποιες σκέψεις για ένα υπερμεγέθη καθεδρικό χριστιανικό ναό στην περιοχή……….αν όχι στο χώρο που βρίσκεται σήμερα το νέο Μουσείο... σαν η ανάγκη ενός ναού - και πόσο μάλλον καθεδρικού – μικρή ίσως στις μέρες μας, να ψάχνει απάντηση σε ένα μεγάλεπήβολο έργο από το οποίο όμως λείπει η πίστη.....
οι γενικές αρχές που διέπουν τα σημερινά έργα αποκατάστασης του Παρθενώνα, είναι η αντικατάσταση των φθαρμένων τμημάτων της δομής του με νέα τμήματα, επίσης από Πεντελικό Μάρμαρο και φυσικά η απομάκρυνση όλων των μεταλλικών κυρίως συνδέσμων που είχαν τοποθετηθεί σε παλιότερες φάσεις….
οι εργασίες αυτές συχνά μοιάζουν με το να λύνεις ένα δύσκολο και τεράστιο πάζλ – ή με το παιχνίδι με τα τουβλάκια της Λέγκο που σε πρόσφατη διαφημιστική καμπάνια της είχε χρησιμοποιήσει σαν θέμα της, τι άλλο από τον Παρθενώνα….. άσε ….άπειρα τα τουβλάκια….. στον περιβάλλοντα χώρο της Ακρόπολης, στον λόφο του Φιλοπάππου και αλλού εκεί γύρω, βρίσκονται τα πλακόστρωτα, η αρχιτεκτονική, του Πικιώνη με τεράστια αισθητική και ιστορική αξία αφού αποτελούν μοναδικό παράδειγμα σε ολόκληρη την Ελλάδα και τον κόσμο.
το αρχιτεκτονικό αυτό έργο – όπως όμως και ο ίδιος ο Παρθενώνας – μπορεί να θεωρηθεί σαν αναπόσπαστο κομμάτι του τοπίου – σαν “συστατικό” του εξαιτίας της θέσης του, της αξίας του, της ιστορίας του ή της “παραμονής” του για αξιοσημείωτα μεγάλο διάστημα στην τοποθεσία ή στην “συνείδηση” της περιοχής.
επιπλέον ο όρος τοποθεσία μπορεί να καλύπτει χαρακτηριστικά τοπία όπως πλαγιές, λόφους, σημεία από όπου υπάρχει θέα αλλά είναι ακόμα αποδεκτός και για αστικές περιοχές αλλά και κτήρια που αξίζουν την προστασία λόγω της αξίας τους ή λόγω της ευνοημένης θέσης τους.
άλλωστε είναι συχνός αυτός ο χαρακτηρισμός αστικών περιοχών με τον όρο “τοποθεσίες” και είναι κοινά αποδεκτό ότι τοποθεσία και τοπίο αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο…. (ο όρος χρησιμοποιείται στην Ελβετία στον ομοσπονδιακό νόμο του 1995 και στο νόμο του καντονιού της Γενεύης της 4ης Ιουνίου του 1976 στο άρθρο 35).

δεν θέλω να γράψω σαν ειδικός, αφού δεν είμαι άλλωστε αλλά ίσως παλιότερες προτάσεις από ανθρώπους και κοινωνικούς φορείς που δραστηριοποιούνται υπέρ της ελεύθερης πρόσβασης στον εκεί χώρο, για μια πορεία διαμαρτυρίας με ποδήλατα πάνω στις χαράξεις και τα σχέδια των πλακόστρωτων, που είναι βέβαια φτιαγμένα για περιπάτους με τα πόδια, να μην ήταν οι καλύτερες. Βέβαια απλές, έστω και καθημερινές επισκέψεις ποδηλατών σε μικρούς αριθμούς μάλλον δεν πρόκειται να βλάψουν τον χώρο. αλλιώς θα πρέπει να απαγορευτούν και τα τακούνια ….οι γόβες!.
στις αντιδράσεις αυτές που προκαλούνται από γελοίες απαγορεύσεις και μάλιστα εκ μέρους ….των αρχαιοφυλάκων που είναι από ότι φαίνεται οι τελευταίοι στην ιεραρχία των συμβασιούχων του ΥΠ.ΠΟ. μπορεί να χρειάζεται προσοχή με το υπουργείο αλλά και άλλους φορείς όπως για παράδειγμα με την Ε.Α.Χ.Α.
αλλά πρέπει να γίνει συνήθεια και η απαίτηση του αυτονόητου….ειδικά όταν μερικοί – αδιευκρίνιστο ποιοι - έχουν υπερεκτιμήσει την εξουσία που έχουν, που τους δίνει το καθήκον και η επαγγελματική τους ιδιότητα.
πάντως οι προθέσεις των επίσημων φορέων δεν είναι πάντα κακές!
ούτως ή άλλως, στις περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις – σε αυτήν την διεκδικητική προσπάθεια δηλαδή, υπουργεία και οργανισμοί μπορεί να έχουν αποδειχθεί κάτι παραπάνω από χρήσιμοι σύμμαχοι….
και στην περίπτωση των μνημείων στο κέντρο της Αθήνας τα έργα που έχουν ήδη γίνει έχουν μεγάλη σημασία….
αν ήταν μια παρέμβαση που θεωρούνταν απαράδεκτη, όπως πληροφορήθηκα τουλάχιστον ένα χρόνο πριν από τις διαδικτυακές μου δραστηριότητες, ήταν η προσθήκη μιας σιδερένιας σκάλας δίπλα στα πέτρινα σκαλάκια της Πνύκας…
σαν προχειρότητα για τις ανάγκες που προέκυψαν στους Ολυμπιακούς που τελικά έμεινε για πολύ καιρό εκεί……
ειδική αναφορά πρέπει να γίνει και σε πολλές περιπτώσεις που ελεύθεροι χώροι μέσα ή γύρω από μνημειακά σύνολα λειτουργούν σαν τεράστιοι χώροι στάθμευσης αυτοκινήτων μέσα σε μια γενική συνωμοτική ανέχεια και συμφωνία…..

αρκετά όμως με την Ακρόπολη, ήταν απλά μια δικαιολογία, απλά για να τηρήσω παλιότερη υπόσχεση μου για μια ….μεταμεσονύχτια βόλτα στην γειτονιά ….ας συνεχίσουμε αλλού αυτήν την βόλτα…..
….αφού τέτοιες φάσεις τα περισσότερα ελληνικά μνημεία έχουν περάσει πολλές…. ανάλογες σε αριθμό με τις αλλαγές και τις εξελίξεις, στην θεωρία των αποκαταστάσεων και την τεχνολογία που χρησιμοποιείται στα έργα….
….σε αυτές τις φάσεις και στις ενέργειες, στις αποφάσεις που παίρνονται για την διατήρηση και την ανάπλαση των μνημείων δεν παραλείπεται η ….εμφάνιση και συνεπώς η αποτύπωση μέσα στον χρόνο και μέσα στον κατά συνέπεια κατασκευασμένο …χώρο διάφορων πολιτικών και φυσικά οικονομικών “διαστάσεων”…
με την χρήση και τα χρόνια οι χώροι και τα υλικά αποκτούν μια υπόσταση διαφορετική, τα ερείπια ταιριάζουν στην αισθητική πολλών… και ο καλύτερος τρόπος να τα σώζεις είναι με μεθόδους ίδιες με αυτές που πρώτο-φτιάχτηκαν, δεν είναι όμως τόσο απλό να γυρνάμε προς τα πίσω…
...με το κόστος τέτοιων εγχειρημάτων αποδεδειγμένα απαγορευτικό είναι προτιμότερο οι συναλλαγές που κινούνται γύρω από αυτήν την ανάγκη διατήρησης των μνημείων να προσδιορίζονται μέσω ενός πολιτικού και οικονομικού συστήματος που να ελέγχει αυτές τις κατά τα άλλα κρατικές συναλλαγές έτσι ώστε να αποτελούν ταυτόχρονα και πηγή ενίσχυσης προσωπικών επιλογών και σκοπιμοτήτων.
ακόμα χειρότερα το σύστημα αυτό θα αυτοτροφοδοτείται όχι μόνο με την επιλεκτική διαλογή των μελών του αλλά κυρίως με την προϋπόθεση της ένταξης σε αυτό και ιδιωτικών συμφερόντων και την παραχώρηση σε αυτά μέρους των έργων ή μελλοντικά της εκμετάλλευσης ακόμα και της ουσιαστικής κυριότητας των χώρων.
…..μπροστά στον τρόμο που προκαλεί η Ελλαδίτσα μέχρι πρόσφατα γεμάτη Αρχαιολογικούς χώρους και με ξεκάθαρη έως το 2004, μια προοπτική, μια προδιάθεση για ένα μέλλον με μεγάλο αριθμό από Αρχαιολογικά Πάρκα είναι δυνατόν να μην προχωρήσεις σε ένα τεράστιο αριθμό αποχαρακτηρισμών; Πως αλλιώς θα γίνουν τόσο εύκολα πραγματικότητα …οι συνθήκες που θα επιτρέπουν την διαπλοκή όπως αυτή περιγράφεται παραπάνω……και η πίτα φαγωμένη …και ο σκύλος χορτάτος… μια απροκάλυπτη πολιτική..... ....αυτή του 100% εφικτού....

ναι δεν είναι για γέλια να ανεβαίνεις στην Πνύκα…. …ειδικά όταν κρίνεσαι για τις μέχρι τώρα σκέψεις σου…. ….και μάλλον δεν δικαιολογούνται εδώ τέτοιες υποθέσεις….

τυχερός - άτυχος

.....για τον κ.Ζαχόπουλο ο χαρακτηρισμός... ...για μένα το πρόσωπο των ημερών δεν είναι άλλο από την πανέμορφη μπατσίνα με τον μπλε - γκρι μάλλινο; σκούφο που πηγαινοφέρει την κατηγορούμενη, πότε στον ανακριτή - πότε στον εισαγγελέα - πότε στον Κορυδαλό....... έχει ένα προφίλ ....αρχαιοελληνικό.... ...λίγο πρησμένη μύτη και ένα ύφος.......

Όπως “πελαγοδρομεί”[1] ο έλληνας στην Αρχιτεκτονική και στις Καλές Τέχνες δεν αναγνωρίζει την πραγματικότητα αλλά το ότι τελικά καταφέρνει και προσανατολίζεται – βγαίνει από τα διλήμματα και δημιουργεί "....το οφείλει στην Ελληνική φύση και την Ακρόπολη" …. και όχι κάποια από τις συνήθεις ερμηνείες τους….

Α, και μια και είπαμε για Ακρόπολη αναρωτιέμαι αν σε βάθος χρόνου αναμένεται να μείνει γυμνός ο βράχος – να “λυθεί” και να μεταφερθεί ο Παρθενώνας και φυσικά να ξαναδοθεί στην κυκλοφορία η Διον. Αρεοπαγίτου και βέβαια να …κατεδαφιστούν όλα τα διατηρητέα νεοκλασικά σε Αθήνα και επαρχία – να ρυμοτομηθούν και να κατατμηθούν τα οικόπεδα και να πουληθούν για να κλείσει η τρύπα του ….ενιαίου ασφαλιστικού, να επιστρέψει ο Σ.Δ. αφού μετά από τόσες βόλτες δεν έχει βρεθεί ούτε μία μη-κορεσμένη ζώνη υποδοχής κ.ο.κ. ….συγνώμη με ένα πληκτρολόγιο στις άκρες των δάχτυλων …παραφέρομαι… …συγνώμη… ….το θέμα είναι πρακτικό όχι εθνικό…

Από αύριο ..βουρ ποδαρόδρομος με την ψηφιακή μου μηχανή παρέα, ότι καιρό και να κάνει – η εμπειρία είναι αυτή που μετράει και φυσικά, είμαι σίγουρος πως έχετε όλοι απόλυτο δίκιο, από την εμπειρία στα πορίσματα - από τα πορίσματα στις δικαιολογίες από εκεί στις αποφάσεις και από εκεί στην πράξη… στην εφαρμογή, το κοινό, την παρουσίαση, την πολιτική αποδοχή – την κοινωνική αναγνώριση, την σωτηρία κάποιων κτηρίων και φυσικά σε νέες κατασκευές με την ….εμπειρία ξανά και την μνήμη ..ξανά να δοκιμάζεται από δικαιολογίες και αποφάσεις που πρέπει να παρθούν ….γρήγορα – όλο και πιο γρήγορα…. και μετά ξανά στην πράξη….λίγο πιο σιγά τώρα, πιο σταθερά…. ναι χρειάζεται διάλογος – διάλογος θεραπευτικός και με όλους και με όλα….
…θα το δω πιο πρακτικά… ούτως ή άλλως θα αποζημιωθούμε από το Επιμελητήριο για τον χρόνο μας και τα Χανιά μας σήμερα αξίζουν ότι το καλύτερο….

Ευχαριστώ ειλικρινά!

[1] Αυτό το ρήμα χρησιμοποιεί ο Λ. Καυτάντζογλου – έργο του είναι το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο - και ο ίσως φανταστικός Ιταλός καθηγητής του ….Βαρτολίνος όπως μας το μεταφέρει ο κ.Δ.Φ. στην Νεοελληνική Αρχιτεκτονική της Μέλισσας 1984

Στην πόλη των Χανίων έχουν ήδη κηρυχθεί ως διατηρητέα 147, κυρίως νεοκλασικά, κτήρια.....

Η ιστορία ξεκίνησε μετά από κινητοποίηση του τοπικού τμήματος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων για τη διάσωση και ανάδειξη της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς στην εκτός των τειχών πόλης των Χανίων αλλά και παραδοσιακών κτηρίων - συνόλων και οικισμών της ευρύτερης περιοχής του Νομού Χανίων. Το ΤΕΕ-Τμ. Δυτ. Κρήτης προχώρησε στην σύσταση επιτροπής με κατεύθυνση μεταξύ άλλων, την καταγραφή και ταξινόμηση αυτών των παραδοσιακών κτηρίων - συνόλων και οικισμών.
Στην πόλη των Χανίων έχουν ήδη κηρυχθεί ως διατηρητέα 147, κυρίως νεοκλασικά, κτήρια που βρίσκονται εκτός των ενετικών τειχών, (δείγματα της τοπικής αστικής αρχιτεκτονικής, μοναδικά στην νότια Ελλάδα) ενώ παραμένουν σε εκκρεμότητα για κήρυξη και διάσωση τους μεγάλος αριθμός επιπλέον σημαντικών κτηρίων με αρχιτεκτονικό και ιστορικό ενδιαφέρον, που έχουν απλά χαρακτηριστεί “δεσμευμένα”, χωρίς να εξασφαλίζεται έτσι η διατήρησής τους.
Παράλληλα έχει γίνει η διαπίστωση ότι υπάρχει ένας ικανός αριθμός κτηρίων ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος του μεσοπολέμου καθώς και της νεώτερης αρχιτεκτονικής ιστορίας του τόπου που έχουν μέχρι σήμερα αγνοηθεί.
Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται προσπάθεια να καταγραφούν αυτά τα νεώτερα μνημεία, η αρχιτεκτονική του μεσοπολέμου μέχρι και την δεκαετία του ’60 αλλά έρχομαι αντιμέτωπος με δύο χαρακτηριστικά αυτής της προσπάθειας που την κάνουν ιδιαίτερα επίπονη….
Πρώτον, δεν μιλάμε για την Αθήνα που η προηγούμενες γενιές των Αρχιτεκτόνων έχουν κάνει μάλλον όλη την δουλειά και φτάνει – για αρχή – μια καλή προσπέλαση της πολύ πλούσιας βιβλιογραφίας, αλλά για τα Χανιά – την γενέτειρα μου – μια ελληνική επαρχιακή πόλη όπου η νεοκλασική, πάντα, αρχιτεκτονική γνώρισε το απόγειο της – αργά σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα - κυρίως μετά την πολιτική ένωση της Κρήτης και την ακμή της πόλης τα πρώτα μόλις χρόνια του 20ου αιώνα – αυτό συνεχίστηκε για δύο το πολύ τρεις δεκαετίες μετά για να τερματιστεί με τον πόλεμο….. δείγματα αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου και της νεώτερης ελληνικής αρχιτεκτονικής; Σίγουρα υπάρχουν…. αλλά στα Χανιά όλα είναι ακόμα συνδεδεμένα με ένα νεοκλασικισμό – και φυσικά μια τοπική αρχιτεκτονική (τούρκικη κυρίως) – στον οποίο εμπεριέχονται, και αυτό είναι ξεκάθαρο, στοιχεία ξενόφερτα – κεντροευρωπαϊκά κυρίως – λόγω των προξενείων και της ευρωπαϊκής παροικίας των αρχών του 20ου αιώνα, και στην συνέχεια παρουσιάζονται μόνο μεταβατικά στοιχεία προς έναν “ατελή” – αν επιτρέπεται η έκφραση – εκμοντερνισμό και ελάχιστα “καθαρόαιμα” δείγματα ….που εμφανίζονται – αν εμφανίζονται – στην πόλη των Χανίων με καθυστέρηση ενός ή δυο δεκαετιών….
Δεύτερον: για πρώτη φορά ακούγεται η λέξη …κήρυξη …σαν διατηρητέα για κτήρια στα Χανιά που μπορεί να είναι και μεταπολεμικά! Ή τουλάχιστον μέχρι εκεί φτάνουν οι ελπίδες και η προοπτική αυτής της προσπάθειας…..

Το αντικείμενο της προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς έχει διευρυνθεί και πέραν των μνημείων και επαναπροσδιορίζεται από ιδιότητες όπως α) πρωτοτυπία ή γνησιότητα β) ιστορικότητα γ) ποιότητα και δ) συμβολισμός.
Η διεύρυνση του αντικειμένου προστασίας, επιφέρει νέα αξιολογική αντιμετώπιση για κτήρια που δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικά αλλά αντιμετωπίζονται σαν τμήμα ευρύτερων συνόλων πράγμα που επηρεάζει τα κριτήρια αξιολόγησης.
Θεωρείται ότι απαιτείται η καταγραφή τετρακοσίων περίπου (400) κτηρίων ή συνόλων στα όρια της πόλης των Χανίων.

Για το κάθε κτήριο ή σύνολο θα συντάσσεται καρτέλα στο πρότυπο παλιότερων καταγραφών ή σύμφωνα με το παράδειγμα του Αρχείου Παραδοσιακών οικισμών & Διατηρητέων κτιρίων του Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.- Δ/νση Πολεοδομικού Σχεδιασμού – Τμήμα Παραδοσιακών Οικισμών, στο δικτυακό τόπο: http://estia.minenv.gr/.
Τα προβλήματα με τις καρτέλες, τα δελτία που πρέπει να συμπληρωθούν – για κάθε κτήριο – είναι πολλά… ένα παράδειγμα: αναφέρεται η επωνυμία σε ξεχωριστή στήλη, προφανώς εννοεί το αν είναι επώνυμη ή όχι αρχιτεκτονική – η πρόκληση για κάτι που εύκολα μπορεί να γραφτεί περιγραφικά ή σαν παρατήρηση στο κείμενο που απαραίτητα συνοδεύει την φωτογραφία του κτηρίου βρίσκεται στο να συμπληρώσεις ένα κουτάκι με ένα σημάδι, τικ, χι ή με ρήματα όπως το έχει (επωνυμία) ή το είναι …(επώνυμο). Ή φυσικά με ένα όνομα, ψέματα, με ένα επώνυμο…

Το θέμα της επωνυμίας δεν είναι απλό, όχι μόνο γιατί ο ορισμός επεκτείνεται, στο εταιρικό δίκαιο για παράδειγμα…αλλά και γιατί στα Χανιά, όπως και σε κάθε άλλη πόλη, πολλά από αυτά τα διατηρητέα νεοκλασικά είναι γνωστά με το όνομα των πρώτων ιδιοκτητών τους, αυτών που έζησαν εκεί, αυτών που άνηκαν, που τα έχτισαν εν τέλει, τα διατήρησαν και τα κληροδότησαν στους απογόνους τους ή που τα πούλησαν κάποια στιγμή σαν προσωπική τους περιουσία – χωρίς να είναι οι τεχνίτες ή οι επιβλέποντες μηχανικοί ή ακόμα και οι αρχιτέκτονες αυτών των κατασκευών… Παραδείγματα υπάρχουν πολλά …οικία Καλούτση, οικία Μπλούμ, το σπίτι του Βενιζέλου, το σπίτι της Βαρόνης κ.λπ. – ακόμα υπάρχουν παραδείγματα που το κτήριο ονομάζεται από την ιστορική του χρήση σαν …Παλατάκι, Προξενείο κ.α. – και οι δύο περιπτώσεις μπορούν να θεωρηθούν επωνυμία…. …ή όχι;
Το θέμα της επωνυμίας πράγματι δεν είναι απλό, όχι μόνο γιατί ο ορισμός έχει και τις νομικές προεκτάσεις που αναφέραμε και γενικά μπορεί και στέκεται σαν μια νομική ή εμπορική έννοια αλλά και γιατί όταν μιλάμε για αρχιτεκτονική και χωρίς καν να αναφέρουμε το κοινό περιεχόμενο που έχει αυτή με την τέχνη, με τις καλές τέχνες γενικότερα…. ειδικά όταν μιλάμε για αστική αρχιτεκτονική, όχι για αρχιτεκτονική της πόλης αλλά για… μια αρχιτεκτονική στην πόλη, το έργο είναι που ανήκει στον… …πελάτη, αλλά όχι μόνο για τον ρόλο του στην χρηματοδότηση της προσπάθειας – και όχι μόνο λόγο του είναι ο τελικός αποδέκτης των ωφελειών από την χρήση του κτηρίου - και ίσως ο …αρχικός και ο …μόνος “λειτουργός” αυτού που δημιουργήθηκε μετά από μια κατά τα άλλα συλλογική προσπάθεια….
Αλλά γιατί μιλάμε για την αρχιτεκτονική της κατοικίας, φτιάχνοντας την κατοικία σου δεν θα μπορούσες να απομακρυνθείς από την πραγματικότητα της και την εξέλιξη της αφού εσύ είσαι ο ίδιος, γεννήθηκε από εσένα, είναι η δική σου αρχιτεκτονική, άλλο αν απευθύνεται και σε όλους τους υπόλοιπους. (από άρθρο σε γνωστή αθηναϊκή εφημερίδα)
"μετά το ...έχειν το είναι ...μετά το φαίνεσθαι"
Ή θεωρείται επώνυμη ή αλλιώς επίσημη αρχιτεκτονική μια πρωτότυπη και ουσιαστικά μοναδική(;) αρχιτεκτονική της οποίας η συνήθως ….σωζόμενη(;) από τις επισκευές και τις συνεχείς αναπλάσεις μορφή, συνηγορεί και αποδεικνύει μια συνειδητή όσο και συλλογική πάντα, εργασία επαγγελματιών μηχανικών; Των οποίων το ...επώνυμο ή η εταιρική επωνυμία – ακόμα και οι αρχιτεκτονικές τους τάσεις, μένει γνωστό στην μνήμη και στην κοινωνική συνείδηση – σαν να είναι ακριβώς το αποτέλεσμα της επιτυχίας αυτή η υστεροφημία…. ...ή ακόμα είναι γνωστό από πριν ….ή στην αντίθετη περίπτωση καταστρέφεται από την κριτική ή τον …χρόνο σαν να μην ακολουθήθηκαν οι σωστές επιλογές σαν να μην ήταν καν δόκιμη αρχιτεκτονική φυσικά ούτε και ακαδημαϊκή.
Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι ισχύει το αντίθετο και τα επώνυμα αυτά δεν περιλαμβάνονται στις προαναφερθείσες ιστορικές πηγές και στα ίχνη στον χρόνο ή ακόμα και στο σήμερα – το παρόν, όταν αναφερόμαστε σε μια αρχιτεκτονική που πληρεί μια σειρά από παρόμοιες με τις παραπάνω προϋποθέσεις μιλάμε για επώνυμη αρχιτεκτονική;

Είναι βέβαια επώνυμη αρχιτεκτονική η ριζοσπαστική αρχιτεκτονική πρωτοπορία αλλά και το λαμπερό κατεστημένο των αρχιτεκτόνων του σύγχρονου δυτικού κόσμου που τώρα πια έχει ανανεωθεί ακόμα και με αρχιτέκτονες που υπογράφουν βιοκλιματικά έργα απαραίτητα και αυτά για να γνωρίσουν οι μητροπόλεις ένα ακόμα θρίαμβο….

Θεωρείται δηλαδή επώνυμη η αρχιτεκτονική αυτή για την οποία τα πάντα (τα χαρακτηριστικά και τα μορφολογικά στοιχεία ή ακόμα και τα λειτουργικά στοιχεία) συνηγορούν και δείχνουν την συμμετοχή στην κατασκευή Αρχιτεκτόνων ή Μηχανικών; …γνωστών κατά την εποχή τους ή γνωστών μέχρι και σήμερα, ακόμα και αν υποθέσουμε ότι ισχύει το αντίθετο και τα ονόματα αυτά δεν περιλαμβάνονται σε προαναφερθείσες πηγές και και φυσικά στην ιστορία της αρχιτεκτονικής και της τέχνης;

Το σίγουρο είναι ότι στην περίπτωση της πόλης των Χανίων και συγκεκριμένα της γειτονιάς της Χαλέπας τα πιο πολλά από τα παραδείγματα που ήδη συγκεντρώσαμε και φωτογραφίσαμε σαν ομάδα εργασίας, είναι δείγματα ανώνυμης - λαϊκής αρχιτεκτονικής - "μιας αρχιτεκτονικής" - που όπως είναι χιλιοειπωμένο - είναι αρχιτεκτονική χωρίς αρχιτέκτονες - η παραδοσιακή αρχιτεκτονική είναι μια αρχιτεκτονική χωρίς αρχιτέκτονες! ή κάνω ακόμα ένα τραγικό λάθος;

Τέλος, μιλάμε για μια τέτοια ιστορική γειτονιά, όπως η Χαλέπα ή για άλλες περιοχές της πόλης των Χανίων μόνο όταν ανακαλύπτουμε παλιότερα ίχνη ή αντίθετα από τον προορισμό τους σαν τωρινή, δική μας, αλλά και μελλοντική κληρονομιά; Μάλλον όχι αλλά ένα ερώτημα είναι αν μπορούμε σήμερα, οπουδήποτε εκτός των ενετικών τειχών των Χανίων, να αναγνωρίσουμε ξανά τα κτήρια αλλά και σύνολα κτηρίων, με ιδιαίτερη σημασία για την αρχιτεκτονική, αποδίδοντας τους πρωτότυπα και ποιοτικά χαρακτηριστικά – εκτός από την ιστορικότητα και γνησιότητα και τοπικότητα και ιδιαίτερους συμβολισμούς σε ότι αφορά την τοποθεσία, την παρουσία τους στην λογοτεχνία και την τέχνη, τις κοινωνικές συνθήκες και τα πρότυπα για αυτά τα κτήρια, διατηρητέα και μη, την χρήση τους τις τελευταίες δεκαετίες, τις οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες συνυπάρχουν με την αρχιτεκτονική, τις λατρείες - την αρχιτεκτονική των εκκλησιών, σημαντικά πρόσωπα και ημερομηνίες για την πόλη, την ολοκλήρωση της σήμανσης στον τόπο και τον χρόνο – ένα παράδειγμα θα ήταν το τοπίο και τελικά όπως ελπίζω να είναι δυνατόν και από τις μέχρι τώρα προσπάθειες καταγραφής όλων όσων αναφέρονται παραπάνω και ιδιαίτερα της αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου και της νεώτερης ελληνικής αρχιτεκτονικής αλλά και των τεχνικών και των υπόλοιπων μέσων που χρησιμοποιεί.
Με αυτήν την προσπάθεια για την ένταξη αρχιτεκτονικών έργων σε ένα τοπικό δίκτυο ανάδειξης, αξιοποίησης και διατήρησης τους, τα κριτήρια μας πολλαπλασιάζονται και προστίθενται και άλλα εκτός από όλα όσα αναφέρουμε παραπάνω, ακόμα και για τα μεμονωμένα έργα και κατασκευές, λόγω του πλήθους τους, της ομαδοποίησης και της εσωτερικής ομοιότητας τους που επηρεάζει όχι μόνο τα αρχιτεκτονικά σύνολα αλλά και την πόλη στο σύνολο της.
Αναρωτιέμαι ακόμα αν η νέα γενιά Αρχιτεκτόνων και οι μεθοδολογίες που ακολουθεί ακόμα και αν η νέα-επαγγελματική πειθαρχία του μηχανικού πλαισιώνει την πόλη και την αρχιτεκτονική προς όφελος μιας κοινής προοπτικής – αν επιβεβαιώνεται η αλληλεξάρτηση τους και αν αυτό γίνεται ορατό στον δημόσιο χώρο σήμερα.