φίλε Μάκη, τώρα το λες ξεκάθαρα, τους το πουλάς αμα θες το πτυχίο.....

Ηρθε η Ωρα Μηδέν για το άσυλο

Του Ιωακειμ Γρυσπολακη - πρύτανη του Πολυτεχνείου Κρήτης

Παγκοσμίως είναι αποδεκτό, ως άγραφος νόμος, ότι το πανεπιστημιακό άσυλο αποτελεί θεσμό, ο οποίος προστατεύει τις ακαδημαϊκές ελευθερίες και συνίσταται:

α) Στο δικαίωμα των πανεπιστημιακών αρχών να διοικούν ελεύθερα και χωρίς παρεμβάσεις τα πανεπιστήμια στο πλαίσιο του Συντάγματος και της κείμενης νομοθεσίας.

β) Στο δικαίωμα των μελών του Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού να ερευνούν, να διδάσκουν και να διατυπώνουν επιστημονικές απόψεις ελεύθερα και χωρίς παρεμβάσεις.

γ) Στο δικαίωμα των φοιτητών να σπουδάζουν, να συζητούν, να αμφισβητούν και να τεκμηριώνουν τις επιστημονικές απόψεις τους ελεύθερα και χωρίς παρεμβάσεις.

δ) Στην υποχρέωση όλων των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας να διασφαλίζουν και να διαφυλάττουν ως κόριν οφθαλμού τις ακαδημαϊκές αξίες και την αδιάλειπτη λειτουργία του πανεπιστημίου και να προστατεύουν τη δημόσια περιουσία, η οποία ανήκει σε αυτό.

Εάν εξωτερικοί ή εσωτερικοί παράγοντες εμποδίζουν την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών, τότε καταπατούν κατάφωρα τις ακαδημαϊκές ελευθερίες και ακυρώνουν την έννοια του πανεπιστημίου, δεδομένου ότι η έννοια του πανεπιστημίου είναι συνυφασμένη με την ανεμπόδιστη και διαρκή ερευνητική και διδακτική διαδικασία. Τις ακαδημαϊκές ελευθερίες και το ακαδημαϊκό άσυλο καταπατούν και εκείνοι, οι οποίοι παρεμποδίζουν τους φοιτητές στην άσκηση του δικαιώματός τους να σπουδάζουν, τους καθηγητές στην άσκηση του δικαιώματός τους να διδάσκουν και να ερευνούν και τις πρυτανικές αρχές στην άσκηση του δικαιώματός τους να διοικούν τα πανεπιστήμια, βάσει των νόμων που θεσπίζει η Βουλή των Ελλήνων.

Το ακόλουθο ερώτημα ζητά επειγόντως απάντηση: Γιατί μόνον στους χώρους των πανεπιστημίων θα πρέπει διά νόμου να προστατεύεται η ελεύθερη διακίνηση ιδεών; Μήπως αυτό σημαίνει ότι στην υπόλοιπη ελληνική επικράτεια μπορεί να παρεμποδίζεται η ελεύθερη έκφραση των απόψεων, δηλαδή μπορεί να καταστρατηγείται η αρχή της Δημοκρατίας; Ερωτώ επιμόνως, αφού η πράξη αποδεικνύει ότι η παρεμπόδιση της ελεύθερης διακίνησης ιδεών κυρίως στους πανεπιστημιακούς χώρους συμβαίνει τα πολλά τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Στους πανεπιστημιακούς χώρους, όπου φιμώνεται η έκφραση της γνώμης από τους κουκουλοφόρους και τους καταληψίες που ακυρώνουν την έννοια του Πανεπιστημίου και απαγορεύουν τη διδασκαλία, την έρευνα και την ανάπτυξη. Στους πανεπιστημιακούς χώρους, όπου απαγορεύεται στις Συγκλήτους να συνεδριάζουν, όταν οι αναμενόμενες αποφάσεις είναι αντίθετες με τις απόψεις των μειοψηφιών. Στους πανεπιστημιακούς χώρους, όπου προπηλακίζονται οι διδάσκοντες, εκφοβίζονται οι καθηγητές από τα αντικοινωνικά στοιχεία και που αποτελεί «δημοκρατική κατάκτηση» η αρπαγή και καταστροφή της δημόσιας περιουσίας.

Σε αυτό το σημείο υπενθυμίζω ότι ο νόμος επιβάλλει στους εισαγγελείς να διατάσσουν αυτεπαγγέλτως την παρέμβαση της αστυνομικής δύναμης στους πανεπιστημιακούς χώρους, όταν διαπιστώνονται παραβατικές πράξεις, από τις οποίες κινδυνεύει η δημόσια περιουσία και η ανθρώπινη ζωή. Πόσο μάλλον επιβάλλει στους εισαγγελείς να διατάσσουν την παρέμβαση της δημόσιας δύναμης στους πανεπιστημιακούς χώρους, όταν οι ίδιες οι αρχές απαιτούν την παρέμβασή τους διότι επιτελούνται εγκληματικές πράξεις. Πώς θα ονομάσουμε τις πράξεις αυτών των εισαγγελέων, οι οποίοι αγνοούν τις εκκλήσεις των πανεπιστημιακών αρχών; Μήπως οι πράξεις τους αποτελούν παράβαση καθήκοντος, αφού θέτουν σε κίνδυνο με την απραξία τους τη δημόσια περιουσία και την ανθρώπινη ζωή;

Τέλος, αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο το θέμα της συνδιοίκησης των πανεπιστημίων από καθηγητές και φοιτητές, όπως αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο η δυνατότητα των φοιτητών να μην περνούν επιτυχώς τα μαθήματα, να μην παρακολουθούν τις παραδόσεις των διδασκόντων και να παραμένουν φοιτητές για όσα χρόνια θέλουν. Αφού όλα αυτά συμβαίνουν διά νόμου, γιατί να μην αποτελούν καθημερινή πρακτική οι καταλήψεις, οι καταστροφές της δημόσιας περιουσίας, ο προπηλακισμός των καθηγητών και η κατασπατάληση του δημόσιου πλούτου, που έχει ως αποτέλεσμα τη διάλυση του Ελληνικού Πανεπιστημίου και την κατώτερη του αναμενομένου απόδοσή του στην κοινωνία; Πότε θα λογοδοτήσουν αυτοί που εκμαυλίζουν τις συνειδήσεις των νέων μας, διδάσκοντάς τους ότι ο μεγαλύτερος εχθρός του πανεπιστημίου είναι οι βιομηχανίες, οι επιχειρήσεις και ο ιδιωτικός τομέας της οικονομίας και ότι ο μόνος εργοδότης των αποφοίτων θα πρέπει να είναι το Κράτος; Η ΩΡΑ ΜΗΔΕΝ έχει έλθει προ πολλού. Ας αρθούμε όλοι στο ύψος των περιστάσεων και ας υποδείξουμε τους εγκληματούντες ενάντια στη νεολαία μας.

Πολυρρήνια.... άλλη μια καλή δουλειά......

ΓΡΙΠΗ..... ΣΤΟ ΖΕΝΙΘ Η ΠΑΝΔΗΜΙΑ.....

Με όλα αυτά που λέγονται και ακούγονται για το εμβόλιο, δεν ξέρω είναι το χέρι του ...γιατρού που απωθεί αυτό του θανάτου ή του θανάτου το ...χέρι που κρύβεται πίσω από αυτό του γιατρού......



κάτω τα χέρια....!!!!!

174,45 kg

έχουν ξεσαλώσει τα ράδια, μεταλλάχθηκε ο ιός - και δεν έμεινε παχύσαρκος για παχύσαρκος, μόνο δυο τρεις υπέρβαροι... - όσο θυμάμαι πόσο βρώμικα ήταν τα κέντρα αδυνατίσματος: ....λίγο πριν την Ολυμπιάδα του 2004, ψηλά στην Πατησίων: μια καθαρίστρια γυμνή κάτω από την ρόμπα, ξένη, να σκουπίζει με ξεσκονόπανα τα κατρουλιά από το μηχάνημα με το οξυγόνο, ξέρεις αυτό που σε κλείναν μέσα και έμενε το κεφάλι απ' έξω ή τα ζουμιά και τον ιδρώτα στα όργανα των βασανιστηρίων και των ηλεκτροσόκ..... αχ ωραία που τα λέγατε κυρία Ο... ...δεν θα αφήσετε παχύσαρκο για παχύσαρκο, δεν ξέρω αν είναι ακόμα μόδα αλλά μάλλον πρέπει να σκεφτεί κανείς σοβαρά την πιθανότητα νόσου μεταδοτικής από ...δίαιτα, δεν είναι καλύτερα να πάει από .. ζαχαρώδη διαβήτη - μαυρισμένος - στον ύπνο του... μετά από μια δυο τούρτες... ...όνειρα γλυκά... γλυκός θάνατος....

χάλια και η οικονομία - βέβαια μετά τα εκατομμύρια που έπρεπε σαν παχύσαρκοι να προεξοφλίσουμε - από τα δάνεια και από χρήματα που δεν εκταμιεύονται ...ειδικά για να στηθεί μια τέτοιας κλίμακας απάτη - όπως τα κέντρα αδυνατίσματος....

οι Αμερικάνοι παχύσαρκοι....;;;; το σκέφτονται; την ατομική βόμβα σε μία από τις δύο πρεμιέρες της στην Απω Ανατολή την έλεγαν fat boy......

ξέρεις που το 'χουν γραμμένο οι χοντροί με γρίπη το ποσοστό των αντρών νέας ηλικίας που πάσχουν από AIDS; (83,3% των ασθενών με σύνδρομο ανοσιοποιητικής ανεπάρκειας είναι νέοι άντρες, πιστεύω πως στο σύνολο τους είναι λιποβαρείς...!!!)
η εκδίκηση των περιττών κιλών....

....Γράφει ο Ειδικός Συνεργάτης ....ΣΤΗΝ ΠΥΞΙΔΑ ΟΚΤΩΜΒΡΙΟΥ!!!

Το τελευταίο διάστημα συζητείται έντονα από συναρμόδιους τοπικούς φορείς το ενδεχόμενο υποβολής υποψηφιότητας της Παλαιάς Πόλης των Χανίων ως μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Αναμφισβήτητα η Παλαιά Πόλη διαθέτει την ιστορική φυσιογνωμία και τη γραφικότητα μιας ιδιαίτερης πόλης, ελκυστικής όχι μόνο για τους επισκέπτες, αλλά και τους ίδιους τους κατοίκους της.
Ωστόσο, πέρα από το γενικότερο ενθουσιασμό, θα πρέπει να κατανοήσουμε τι σημαίνει, καταρχήν, υποψηφιότητα και στη συνέχεια, εάν μπορούμε ως κράτος και πολίτες μιας προστατευόμενης περιοχής να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις και τις προδιαγραφές που θέτει η UNESCO, προκειμένου να παραμείνει το «εγγεγραμμένο μνημείο» στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Σύμφωνα με τις οδηγίες της UNESCO, όπως αναρτώνται στο σχετικό site του Οργανισμού, ένα μνημείο για να είναι υποψήφιο, καταρχήν, πρέπει να περιλαμβάνεται στον Ενδεικτικό Κατάλογο (Tentative List) του κράτους. Απ’ όσο γνωρίζουμε τα Χανιά δεν περιλαμβάνονται στον υπάρχοντα Ελληνικό Ενδεικτικό Κατάλογο.

Ο φάκελος υποψηφιότητας πρέπει να τεκμηριώνει ότι το προς εγγραφή αγαθό/ μνημείο πληροί τα αναγκαία πολιτιστικά και / ή φυσικά κριτήρια που θέτει η UNESCO, καθώς και μια δήλωση αυθεντικότητα και ακεραιότητας του μνημείου, η οποία θα αιτιολογεί γιατί το συγκεκριμένο μνημείο έχει εξέχουσα οικουμενική σημασία. Επιπλέον, πρέπει να περιλαμβάνει μία συγκριτική ανάλυση του μνημείου σε σχέση με παρόμοια μνημεία, κυρίως σε διεθνές επίπεδο, είτε αυτά είναι εγγεγραμμένα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς είτε όχι, και να δικαιολογεί τη μοναδικότητα και την ιδιαιτερότητά του. Τέλος, ο φάκελος υποψηφιότητας πρέπει να συνοδεύεται από Σχέδιο Διαχείρισης, στο οποίο θα προβλέπονται οι δράσεις που απαιτούνται για την προστασία και ανάδειξή του μνημείου μετά την εγγραφή του στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

Όπως γίνεται αντιληπτό από τα παραπάνω, τίθενται δύο σημαντικά θέματα:

Α) Το πρώτο, η τεκμηρίωση του φακέλου υποψηφιότητας, όπου θα πρέπει να πείσουμε τους εμπειρογνώμονες ότι τα Χανιά διαθέτουν την Αυθεντικότητα και την Ακεραιότητα μιας ιστορικής πόλης.

Β) Το δεύτερο, εάν είμαστε έτοιμοι ως συναρμόδιοι και συνυπεύθυνοι φορείς και ως απλοί πολίτες να συμμορφωθούμε με τις υποδείξεις του Διεθνούς Οργανισμού και να υλοποιήσουμε το Σχέδιο Διαχείρισης, μετά την ένταξη στον Κατάλογο.

Όλα αυτά προϋποθέτουν την εκ των προτέρων κατανόηση και καταγραφή των προβλημάτων της Παλαιάς Πόλης, τα οποία ούτε λίγα είναι, ούτε μικρά: ερειπωμένα κτίσματα, νεότερες προσθήκες σε διατηρητέα κτήρια, αλόγιστη χρήση τσιμέντου και αλουμινίου στις προσόψεις και τα ανοίγματα, πινακίδες «ΝΕΟΝ», ζητήματα κυκλοφοριακών ρυθμίσεων και στάθμευσης, οικιστικοί και αναπτυξιακοί παράγοντες πίεσης κ.λ.π.). Είμαστε έτοιμοι, ο καθένας σύμφωνα με τη θέση που κατέχει στην κοινωνία των Χανίων και τις ευθύνες που του αναλογούν, να θέσουμε στην άκρη την εγωιστική αντίληψη του άμεσου, προσωπικού συμφέροντος και να συνεργαστούμε Δήμος, Πολεοδομία, ΤΕΕ, Υπουργεία, επαγγελματίες και πολίτες για τα αυτονόητα; Δηλαδή την προστασία και ανάδειξη της Παλαιάς Πόλης; Το κυριότερο, είμαστε έτοιμοι, ως τοπική κοινωνία και ως κράτος, να συμμορφωθούμε στις όποιες υποδείξεις της UNESCO και να στηρίξουμε οικονομικά τις δράσεις που θα περιλαμβάνει το Σχέδιο Διαχείρισης για την προστασία και ανάδειξη της Παλιάς Πόλης; Εάν όχι, θα πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά και ρεαλιστικά το ενδεχόμενο εγγραφής της πόλης και τις συνακόλουθες υποχρεώσεις.


http://pyxida.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=3022

....αυτό δεν είναι απλό κείμενο.... ....είναι μουσική Ελληνα και Κρητικού Πάνα πραγματικού που συνεπαίρνει ...τα μυαλά.....

Η Σύριγγα του Πάνα / φύλλο 82 - Σεπτέμβριος 2009

Η Σύριγγα του Πάνα
Είναι η Κρήτη νησί;

Βουνά είναι που τυχαίνει να βρέχονται γύρω γύρω από θάλασσα. Το ότι δεν είναι νησί φαίνεται καθαρά στις παραδόσεις του τόπου που καμία δεν έχει να κάνει με θάλασσα. Παρά τις νησιώτικες βράκες, μέχρι πριν λίγα χρόνια που γίναμε νεόπλουτοι, τη θάλασσα τη βλέπαμε με φόβο.
Μα πως έγινε αυτό; Εμείς, απόγονοι των θαλασσοπόρων Μινωϊτών, πολίτες θαλασσινής χώρας με παράδοση στη ναυτιλία και άλλα τέτοια αφηγήματα του συλλογικού μας φαντασιακού, πως και δεν έχουμε σχέση με τη θάλασσα;

Οι πρώτοι προπαππούδες μας που πάτησαν το νησί (μάλλον από τη μέση ανατολή, άγνωστο αν από πίεση αναζήτησης φαγητού ή τυχαία) πιθανώς βρήκαν την εξής κατάσταση: Άφθονα ήμερα ζώα για κυνήγι και περιορισμένη βλάστηση από τα τόσα φυτοφάγα που κυριαρχούσαν στο νησί χωρίς φυσικούς θηρευτές.

Σίγουρα για πολλά χρόνια δεν είχαν την ανάγκη να εκμεταλλευτούν τη θάλασσα είτε ως πόρο είτε για συγκοινωνία. Η κατάσταση θα έμοιαζε παραδεισένια: άφθονη τροφή, ήπιο κλίμα, εκατοντάδες φυσικά καταφύγια, και κανείς να τους ανταγωνιστεί για αυτά. Ήταν αυτοί οι πρόγονοι των Μινωϊτών ή υπήρξε δεύτερο κύμα εποίκησης από αυτόν τον γνήσια θαλασσινό λαό; Οι ενδείξεις υποστηρίζουν τη δεύτερη υπόθεση αλλά δεν είναι ακόμη βέβαιο. Η τροφή μπορεί να είχε λιγοστέψει από το εντατικό κυνήγι προκαλώντας την αύξηση της βλάστησης. Οι Μινωίτες εκμεταλλεύτηκαν αυτόν τον πόρο για να μπορούν να αναπτύξουν την κυριαρχία τους στη θάλασσα. Κοινό χαρακτηριστικό των δύο εκτός από το κλίμα ήταν η σε μεγάλο βαθμό έλλειψη ανταγωνισμού.

Όπως συμβαίνει και στη φύση όταν για οποιοδήποτε λόγο έρθει ένα είδος με ακονισμένη την ικανότητα ανταγωνισμού αυτό γίνεται κυρίαρχο. Για παράδειγμα τα είδη που έρχονται από την ερυθρά θάλασσα (μέσω του Σουεζ), μια περιοχή έντονου ανταγωνισμού, κυριαρχούν στα λιγότερο μαθημένα μεσογειακά.

Οι από την Ελλάδα ορμώμενοι κατακτητές ψημένοι στις μάχες σάρωσαν ότι είχε απομείνει από τους Μινωίτες. Από τότε και μετά ή θάλασσα άλλαξε ρόλο για το νησί και από ασφαλής μόνωση έγινε ο δρόμος από τον οποίο ερχόταν ο επόμενος κατακτητής. Και αυτοί ήταν ουκ ολίγοι.

Στα υπόλοιπα νησιά η ναυτοσύνη διατηρήθηκε θέλοντας και μη. Δεν υπήρχε άλλος πόρος προς εκμετάλλευση. Πλήρωσαν όμως και το σχετικό τίμημα: Μόνο από την άλωση της Πόλης και μετά, η Σαντορίνη π.χ. άδειασε από ανθρώπους τρεις φορές εξ αιτίας των πειρατών. Οι τελευταίοι εξάλλου ήταν πολύ συχνά νησιώτες όπως οι διαβόητοι αδελφοί Μπαρμπαρόσα από τη Λέσβο.

Στην Κρήτη όμως υπήρχε και άλλη διέξοδος: τα βουνά. Μέρος του τοπικού πληθυσμού απέφευγε τον κάθε φορά κατακτητή βγάζοντας με χίλια ζόρια το ψωμί του από τα, οικονομικώς ασύμφορα για τους κατακτητές, βουνά. Έμεινε λοιπόν το Μινωικό δαιμόνιο (γονίδιο θα το λέγαμε σήμερα) του θαλασσοπόρου βαθιά θαμμένο κάτω από στρώσεις «βουνού» και των άλλων λαών που διαφέντεψαν. Σπανίως ξετρύπωνε παρασέρνοντας άγνωστο πόσους ανώνυμους στην πειρατεία και σε άλλους δρόμους της θάλασσας. Στη μουσική παράδοση έχουν μείνει λίγα δείγματα: από τα πιο γνωστά ο Τζέγκας με το αρμενάκι του. Δεν χάθηκε όμως, όπως τίποτα δεν χάνεται οριστικά παρά αφήνει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τα σημάδια του. Στο μοναδικό μπαξέ που συμπήχθηκε στους Κρητικούς του σήμερα έχει απ’ όλα.

Αυτό που είναι όμως εντυπωσιακό είναι ότι αυτό που διατηρήθηκε και διατηρείται ζωντανό και παλλόμενο είναι η αγάπη που εμπνέει αυτός ο τόπος. Μέσα στο βούρκο της γλυκερής ζωής του νεόπλουτου υπάρχει ένα κλωστιδάκι γάργαρο νερό πολιτισμού που κρατά αντισκάρι. Είναι το βουνό που δύσκολα σκαρφαλώνει ο πολιτιστικός οδοστρωτήρας της Δύσης και οι ντόπιοι ρουφιάνοι του που μιλάνε για «ανάπτυξη» και φυλετικές καθαρότητες. Φαίνεται εξάλλου και στη χωροταξία της ανάπτυξης: Τα παράλια αλώθηκαν εύκολα και γρήγορα. Ή ανάποδα: οι επισκέπτες που δεν έρχονται για να καταναλώσουν το πρότυπο «ήλιος, θάλασσα, σεξ, αλκοόλ και ξενυχτάδικα» αναζητούν την Κρήτη στα βουνά.

Είναι ο πολιτισμός που αγαπά τη ζωή, που καλοδέχεται τον ξένο, που αγαπά τη θάλασσα για το καινούργιο που θα φέρει, αυτός που λέει ότι έχω ταυτότητα όσο υπάρχουν οι άλλοι και όχι να εξαφανιστούν οι άλλοι για να σώσω την ταυτότητά μου, πολιτισμός χωρίς φόβο. Το τελευταίο, όμως ήταν το ουσιαστικότερο χαρακτηριστικό των νησιωτικών πολιτισμών (ιδέα που άκουσα και υιοθετώ από τον Μ Μυλωνά). Πιθανότατα λοιπόν ο σημερινός πολιτισμός, παρόλο που φαίνεται βουνίσιος να είναι όντως στην καρδιά νησιώτης που έχει μάθει στα δύσκολα να καταφεύγει στα βουνά. Χαινεύει τώρα εκεί πάνω μέχρι να έρθουν καλύτερες μέρες...

Υ.Γ. 1. Σκεφτόμουν να γράψω ένα κείμενο με αφορμή τις επί του πιεστηρίου ανακοινωθείσες εκλογές. Νομίζω ότι μια χαρά μου κάνει αυτό.

Υ.Γ. 2. Είμαι αισιόδοξος. Παρά τα κρωξίματα των Μέσων Μαζικής Εξημέρωσης, παρά την αφρίζουσα λύσσα «ελληνοχριστιανών» και «αναπτυξιολάγνων», παρά τα άγρια σκαμπανεβάσματα που προκαλεί ένα δύσκολο πείραμα με βασικό στόχο την ποικιλότητα (με πολιτικούς όρους «ενότητα της Αριστεράς») είμαι αισιόδοξος. Γιατί παρά τα φαινόμενα, κοινωνοί του πολιτισμού που περιγράφω είναι πολλοί. Με τα δικά μου μαθηματικά μάλιστα τους βγάζω ότι πλησιαίνουν.

για την παλιά πόλη... το τρίτο κομμάτι....

Πυξίδα της πόλης Φύλλο 82 Σεπτέμβριος 2009
…για την παλιά πόλη (3)
20-09-2009



Η ανάπλαση των ιστορικών περιοχών, σε σχέση με τον σύγχρονο πολεοδομικό ιστό των πόλεων, δεν είναι προϋπόθεση μόνο για την τουριστική ανάπτυξη. Είναι μία πρόκληση απέναντι στην παγκόσμια κοινότητα αλλά και διαμορφώνει την κοινωνική και οικονομική ζωή των κατοίκων της πόλης.


Έχει ενδιαφέρον να δούμε και μια σειρά από άλλα χαρακτηριστικά που ελέγχονται από το νομοθετικό πλαίσιο για την δόμηση και απλά “περιορίζονται” από τις διατάξεις για την προστασία και διατήρηση πόλεων και οικισμών στον ελληνικό χώρο. Τέτοια είναι οι προσθήκες και οι “τεχνικές” εγκαταστάσεις (π.χ. κλιματιστικά – πέργκολες και τέντες) όπως τα συναντάμε στις πόλεις, σε χώρους που παρουσιάζουν έντονη κινητικότητα και είναι ανοιχτοί για τους επισκέπτες. Τα εμπορικά καταστήματα και τα εστιατόρια διεισδύουν στις περιοχές κατοικίας. Χώροι αναψυχής κάθε μορφής γεννιούνται καθημερινά. Σε μερικές περιπτώσεις χρησιμοποιούν ελκυστικά κελύφη.

Η προσπάθεια οριοθέτησης των κοινόχρηστων χώρων από τον εξοπλισμό αναψυχής ή για παράδειγμα ελέγχου του τρόπου έκθεσης των εμπορευμάτων στις αγορές, δεν αντιμετωπίζεται μόνο λόγο της μειωμένης πολιτικής βούλησης, αλλά και όταν ακόμη αυτή ήταν ισχυρή, λόγο της ανεπάρκειας του νομικού πλαισίου που καθορίζει τα περί κοινόχρηστων χώρων.



Ένας άλλος ανασταλτικός παράγοντας είναι το κόστος που απαιτεί η διατήρηση συνεργείων απομάκρυνσης αντικειμένων – η αφαίρεση τους και η επαναφορά στην προηγούμενη κατάσταση.

Τα αποτελέσματα στα πλαίσια αναπλάσεων είναι προσωρινά αν και κρίνονται συχνά πετυχημένα από τους άμεσα ενδιαφερόμενους και το αγοραστικό κοινό, που βλέπουν με ευχαρίστηση τις αλλαγές.

Άλλα παραδείγματα για τα οποία ισχύει το ίδιο είναι η αλλοίωση του χαρακτήρα των κέντρων από τις διαφημιστικές επιγραφές, τις προσκλήσεις και τις αφίσες ακόμα και από τον εξοπλισμό των κοινόχρηστων χώρων, ειδικά όταν αντιμετωπίζονται προβλήματα στην εγκατάσταση του και την λειτουργία του. Η εικόνα αυτή μεταφέρεται με τις διαδικασίες επέκτασης των χρήσεων και στις αποκλειστικά περιοχές κατοικίας. Κανείς όμως από εμάς δεν θα θέλει χώρους που εξευγενίζονται και διατηρούνται αλλά παράλληλα “αποστειρώνονται” αισθητικά(;) ή χάνουν τις απλές καθημερινές ποιότητες που καθορίζουν την φυσιογνωμία τους.

Ειδικότερα για τον αστικό χώρο, και τον χώρο κατοικίας, οι οπτικές και οι ακουστικές ποιότητες, ακόμα και η οσμή του χώρου, όπως αντιστοιχούν στην ικανοποίηση των αισθήσεων, διαμορφώνουν την φυσιογνωμία του και την αισθητική του. Μέσα από αυτές τις αισθητηριακές αντιλήψεις ο χώρος συγκεκριμενοποιείται και βιώνεται, γίνεται “τόπος” ή γίνεται “κατοικία” με ταυτότητα, και μνήμη. Σήμερα πρέπει πια να θεωρούμε σαν πολιτιστική κληρονομιά το σύνολο του δομημένου χώρου, όχι μόνο κάποια κτήρια αλλά όλες τις αστικές δομές που μεταφέρουν και υποδηλώνουν τον ειδικό και μοναδικό χαρακτήρα του στο παράδειγμα κάθε πόλης.

Η διερεύνηση της σχέσης που έχουν τα χαρακτηριστικά αυτά με τα οικονομικά – κοινωνικά δεδομένα στην πόλη είναι ένας τρόπος για να οριστούν οι ανάγκες για πολεοδομικά έργα και να εφαρμοστούν μέτρα για την προστασία της μοναδικής ταυτότητας των πόλεων αλλά και των κατοίκων τους.

Το να ακολουθήσεις μια διαδρομή μέσα στον “μύθο” της πόλης, έχει μια βέβαια μια διάρκεια αλλά αυτό που σε ολοκληρώνει δεν είναι μόνο η οπτική ή η ακουστική απόλαυση[1]. Είναι μια μικρή ή μεγάλη αποκάλυψη και εξαρτάται από τον περιπατητή(;), τον μελετητή ή από αυτόν που τελικά “διηγείται” την διαδρομή αν αυτή η διάρκειά προεκτείνεται στην αναγνώριση οικείων χώρων ή την πρόκληση οικείων συναισθημάτων. Εικόνες από το παρελθόν και χαρακτηριστικά της μορφής, ακόμη και ιδιαιτερότητες στην κατασκευή αναγνωρίζονται από τους επισκέπτες κάθε στιγμή, σε ολόκληρη την πόλη.

Η προσπάθεια για την διερεύνηση της σχέσης και ενδεχόμενα την ταύτιση μεταξύ των διαφορετικών (λέξεων ή εννοιών): “πόλη” και “κατοικία” και “κοινωνικές συνθήκες” επιτρέπεται από την μέχρι τώρα εμπειρία και για την περίπτωση στο ιστορικό κέντρο των Χανίων με την εξέλιξη των αρχικών γειτονιών κατοικίας και τον μετέπειτα σχηματισμό θυλάκων με την ίδια χρήση.

Η διερεύνηση, στην περίπτωση των συνθηκών κατοικίας γίνεται με την εξέταση σε μια διαδοχική σειρά εννοιών όπως (πρώτον) την δυνατότητα έκφρασης της ατομικής συνείδησης του κατοίκου της και (δεύτερον) τα εξειδικευμένα χαρακτηριστικά και τις διαδοχικές μεταξύ τους ποιότητες του ιστού, δηλαδή του οργανωμένου-δομημένου χώρου της πόλης. Πολίτης (άτομο ή σύνολο), Πόλη (χώρος και φυσιογνωμία), είναι ο συνδυασμός που δίνει σαν αποτέλεσμα τον πολιτισμό της καθημερινής ζωής.

Γίνεται χρήση του ονόματος “δημιουργία” και αναφέρεται στην πόλη σήμερα και όχι απλά στο γεγονός της “γέννησης” της, γιατί από τα σημάδια και τα ίχνη στην εξέλιξη της ικανοποιείται η ανάγκη αντιπαράθεσης αλλά και συνέχειας με το παρελθόν. Το γεγονός είναι ότι η ιστορία των Χανίων, της παλιάς πόλης και των πρώτων της επεκτάσεων, έχει μάλλον την ιδιότητα να εξαγνίζεται, όσο περνάει ο χρόνος, όπως ακριβώς αλλάζει και το τοπίο αν το παρατηρούμε από απόσταση. Η δυνατότητα συμμετοχής σε αυτή την διαδικασία κάθαρσης, όλων των επικαλυπτόμενων χαρακτηριστικών της, είναι σημαντική. Το χρονογράφημα του ιστορικού κέντρου είναι αποκαλυπτικό και για την εικόνα του σήμερα και για την μορφή των οργανωμένων-δομημένων χώρων σε αυτό και τελικά για την σημερινή πόλη σαν πολιτισμική έκφραση.

Στην ανάγνωση της πόλης σημασία έχει και ο χρόνος όπως επίσης και στις αισθητικές και αρχιτεκτονικές αναζητήσεις μας, πρέπει να υπολογίζουμε τον ιστορικό χρόνο, το παρόν και το παρελθόν. Όπως πρέπει να έχουν συμμετοχή όλες οι “επικαλυπτόμενες πόλεις”, με διαφορετικές “ποιότητες” που επιμένουν να υπάρχουν σαν άδεια ή ερειπωμένα κελύφη ή σαν σημαντικά μνημεία, σαν άγνωστα μνημεία ή ακόμα και σαν “προβλήματα” ή αντιθέσεις στην όποια “κανονικότητα” του ιστού.

Το ιστορικό κέντρο στα Χανιά μπορεί να έχει αλλάξει, αν θέλουμε μπορούμε να πούμε ότι έχει αλλοιωθεί, σε σχέση με την εικόνα που είχε στην μνήμη και κάλυπτε τις συναισθηματικές ανάγκες κυρίως, ίσως και τις αισθητικές, κάποιων παλιότερων γενιών που το αναγνωρίζουν από τα σημάδια του χρόνου και την αφήγηση του.

Που είναι τα σημάδια αυτά;
Είναι εκεί που δημιουργείται η ατομική συνείδηση, από αυτή εξελίσσεται η συλλογική συνείδηση, που εκφράζεται σαν αυτό που εννοούμε με τον προηγούμενο όρο “δημιουργία”.

Αυτός ο χώρος που αναζητούμε βρίσκεται σίγουρα σε επαφή, όσο αφορά τις ιστορικές πόλεις, με τους χώρους κατοικίας. Ο όρος με τον οποίο μπορούμε να αναφερθούμε στην διατήρηση αλλά και στην ανάπλαση του ιστορικού κέντρου, είναι επίσης η αναγνώριση της μνήμης όλων, ανεξάρτητα από την ένταση τους, των στιγμών της ιστορίας του. Σημασία έχει και ο ρόλος της διαδοχής στην κυριαρχία του τόπου και των επιπτώσεων τους στην μορφή του χώρου, στο πώς αυτά τα όρια διαμορφώνονται κάθε φορά. Και δεν πρέπει να υπολογίζουμε μόνο στις επεκτάσεις του ιστού και στις νέες(;) κάθε φορά διαφορές στην περίμετρο των τειχών, αλλά και στα “εσωτερικά” όρια και τις συνθήκες που διαμορφώνονται στις περιοχές κατοικίας, στα διοικητικά κέντρα και στις υπηρεσίες και τις υποδομές κάθε εποχής.



Η ιδιότητα του “αστικού” που δεν την συναντάμε σε όλα τα οικιστικά συγκροτήματα, τουλάχιστον όχι στον ίδιο βαθμό, μπορεί να αλλάζει, συχνά “αυξητικά”, τις ποιότητες και να μεγεθύνει τα χαρακτηριστικά του τόπου, ακόμα και τα περιγράμματα των κτηρίων, τους δρόμους και την κίνηση.

Απαραίτητες προϋποθέσεις είναι η κλίμακα και η ποιότητα που έχουν οι λειτουργίες στον χώρο της πόλης, να προκαλούν μια ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στην μορφή(;) της και τον κάτοικο. Έτσι εκτός από τον τρόπο που αυτός ο χώρος (η κατοικία) γίνεται αντιληπτός, αναρωτιόμαστε και για το πώς διαμορφώνεται και χρησιμοποιείται από τις διαφορετικές κοινωνικές ομάδες ή για παράδειγμα τους μετανάστες στον ιδιαίτερο “τόπο” των γειτονιών στην ιστορική πόλη των Χανίων.


1. Ι.Στεφάνου “Η φυσιογνωμία της Ελληνικής πόλης” Ε.Μ.Π. / ΥΠΕΧΩΔΕ Αθήνα 2000






[1] Πολλοί διαδικτυακοί οργανισμοί με επικεφαλής την Google ενδιαφέρθηκαν για την αναμετάδοση αντίστοιχων εικόνων, ανάλογης με αυτήν της χαρτογράφησης και φωτογράφησης της γης από δορυφόρο. Η κυριότερη διαφορά βρίσκεται στο γεγονός ότι από το επίπεδο του δρόμου δίνεται η δυνατότητα παρακολούθησης τόσο της κίνησης όσο και των σταθερών οπτικών φυγών και της προοπτικής. Σε µερικές πόλεις το φαινόµενο πήρε µεγάλες διαστάσεις. Οι κάμερες, κάθε μεγέθους και κάθε είδους συρρικνώνουν στην πραγµατικότητα ακόµη περισσότερο το δηµόσιο χώρο αφού χρησιμοποιούνται για την άσκηση ελέγχου ή και δίωξης σε βάρος μεμονωμένων ατόμων. Mε έκπληξη διαπιστώνεται ότι και για τα γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών (G.I.S.) μια εξέλιξη τους αναφέρεται σε “neibourhood (γειτονιά) information systems” δηλαδή συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών για ένα επίπεδο που είναι προσβάσιμο και “ορατό” και από μεμονωμένους ερευνητές ή και καθημερινούς ανθρώπους, κατοίκους και επισκέπτες.

Αρχαία Πολυρρήνια......

Τούτος ο οικισμός, νότια της Κισσάμου στην Δυτική Κρήτη, αναφέρεται από τους αρχαίους συγγραφείς, ήδη από τα Ελληνιστικά χρόνια, σαν Πολυρρηνία (Πτολεμαίος) Πολύρρηναν, Πολύρρηνον (Σουίδας), Πολυρρήνιον (Πλίνιος) και Πολύρην. Η ετυμολογία και η σημασία της σύνθετης αυτής λέξης δείχνει τον πλούτο και την απασχόληση των κατοίκων της αρχαίας πόλης με την κτηνοτροφία μια που προέρχεται από το επίρρημα πολύ και το όνομα “ρήνεα” που όπως και τα “αρς” “αρήν” “ρην” σημαίνει πρόβατο, πρόβατα, με διπλασιασμό του ρ μετά το φωνήεν του πρώτου συνθετικού. Από τον Ι. Σταματάκο μαθαίνουμε το ίδιο, πολύρρην σημαίνει πλούσιος σε αρνιά.
Παρόλα αυτά σύμβολο της πόλης, όπως αποτυπώνεται στην πίσω όψη νομισμάτων ήδη από τον 4ο π.Χ. αιώνα ήταν το Βουκράνιο – το κεφάλι του Ταύρου.
Η θέση του σημερινού οικισμού σε υψόμετρο 300 - 350 μέτρων με μεσημβρινό δηλαδή νοτιοδυτικό προσανατολισμό βρίσκεται 6,50 χιλιόμετρα ή μία και μισή ώρα – κατά τον αρχαιολόγο Β. Θεοφανείδη που πραγματοποίησε ανασκαφές (Οκτώβριος 1938) στο πλάτωμα των 99 Πατέρων (η εκκλησία κατασκευάστηκε το 1894 με οικοδομικό υλικό που αποτελείται κυρίως από σπόλια) – από το αρχαίο επίνειο του, το σημερινό Καστέλι. Σαν επίνειο αναφέρεται και ο οικισμός στα Φαλάσαρνα. Παλιότερα είχε και την ονομασία Πάνω Παλαιόκαστρο – με αρκετά περισσότερους από τους 100 καταγεγραμμένους σήμερα κατοίκους – σχεδόν όλοι ζουν πια στην έδρα του δήμου Κισσάμου.
Η φυσική ακρόπολη της Πολυρρήνιας βρίσκεται ακόμα πιο ψηλά – στα 418 μέτρα – και παρέμεινε οχυρωμένη μέχρι τα βυζαντινά χρόνια. Από αυτό το υψόμετρο είναι ορατά τόσο το Κρητικό όσο και το Λιβυκό πέλαγος. Η κυριαρχία της πόλης κατά την ρωμαϊκή περίοδο έφθανε μέχρι το Ακρωτήριο που σήμερα ονομάζεται “Σπάθα” (Τίτυρον) όπου έλεγχε το Δικτύνναιο ιερό. Ο λόγος: εχθρός από τα κλασσικά χρόνια των πόλεων στα Ανατολικά δεν έλαβε μέρος στον αγώνα των Κρητών κατά των Ρωμαίων, με αποτέλεσμα να διαφύγει τη λεηλασία και να γνωρίσει όπως και ολόκληρη η περιοχή μεγάλη ακμή.
Η πόλη ιδρύθηκε και κατοικήθηκε από Αχαιούς και Λάκωνες αποίκους γύρω στο 1100 – 1000 π.Χ. αλλά είχε και γηγενή πληθυσμό από παλιότερους ορεινούς οικισμούς στην περιοχή που κατέφυγε εκεί μετά τον περιτειχισμό και την ανάπτυξη της. Το πολιτικό σύστημα ήταν αριστοκρατικό με κοινά στοιχεία οργάνωσης και διοίκησης με αυτά της συμμάχου και μητρόπολης Σπάρτης. Ο ντόπιος πληθυσμός απασχολούνταν σε κατώτερες και βοηθητικές εργασίες. Η Πολυρρήνια αναφέρεται και σε κάποιο από τα επεισόδια των Ομηρικών Επών: Επιστρέφοντας από την Τροία ο Αχαιός Αγαμέμνων πέρασε από εκεί για να προσφέρει θυσία, αλλά η τελετή ματαιώθηκε από κάποια εξέγερση των πληρωμάτων ή των αιχμαλώτων που έκαψαν τα πλοία για να αποικίσουν την περιοχή. Από τότε οι προσφορές και οι σπονδές αίματος που μένουν ανολοκλήρωτες ονομάζονται Κρητικές Θυσίες. Για κάτι παρόμοιο υποθέτει και ο αρχαιολόγος Β. Θεοφανείδης. Η ανασκαφή που ξεκίνησε έφερε στο φώς τους δόμους των βάσεων δύο παράλληλων τοίχων της Ελληνιστικής περιόδου που πιθανολογείται ότι σχηματίζουν την βάση ενός υπερμεγέθους (60 μ. επί 7 μ.) βωμού παρόμοιου με αυτόν των Συρακουσών που άκμαζαν την ίδια εποχή. Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε το είδος των θυσιών που ήταν αιματηρές, το μέγεθος και τα είδη της πρωτογενούς κτηνοτροφικής παραγωγής και τελικά το πλήθος των αμνοεριφίων στην περιοχή εκείνη την εποχή.
Από τις σπουδαιότερες ανακαλύψεις στην Πολυρρήνια, είναι οι θάλαμοι – υπόσκαφες στον βράχο κατοικίες, τα επιβλητικά Τείχη της Ελληνιστικής – Ρωμαϊκής εποχής και τελικά το π(λήθος και η πολυπλοκότητα του δικτύου των δεξαμενών και των υδραγωγείων. Η αλληλεξάρτηση και η στενή σχέση μεταξύ τους αποδεικνύεται ερευνητικά από μια σειρά άλλων μεγάλης σημασίας ευρημάτων. Τέτοια είναι οι λαξευτές υπόγειες δεξαμενές που συνόδευαν και εξυπηρετούσαν τις κατοικίες, το γεγονός ότι το μεγαλύτερο σωζόμενο μέρος των οχυρώσεων έχει κατασκευαστεί σαν αναλυματικοί τοίχοι στις παριές του φυσικού βράχου και τα Ρωμαϊκά Υδραγωγεία με δεξαμενές υπερχείλισης, αγωγούς νερού σκαμμένους στον βράχο και κρήνες ιερών και άλλων λατρευτικών χώρων. Οι αγωγοί περνούν κάτω από το ύψωμα ενώ συνδυάζονται με υπόγειες διεξόδους και σκάλες που πιθανόν να χρησιμοποιήθηκαν για την άμυνα σε πολιορκίες.
Ένα τέτοιο σύμπλεγμα υδραυλικού και οχυρωματικού έργου είναι ο ημικυκλικός πύργος των τειχών που σώζεται στην διαπλάτυνση του δρόμου στην είσοδο του οικισμού. Πρόκειται για μέρος των Ελληνιστικών Τειχών της Πολυρρήνιας. Στο ίδιο σημείο τοποθετείται πύλη των οχυρώσεων – είσοδος στον περιτειχισμένο οικισμό που επισκευάστηκε ή άλλαξε χρήση κατά τα χρόνια της Ρωμαϊκής κυριαρχίας.
Πρόκειται για τον πύργο που αποτυπώνεται σε φωτογραφία στο έργο του L. Savignoni: Espiorazione Archeologica delle provincie occidentali di Creta (1901) με την αναφορά στην λεζάντα ότι πρόκειται για κυκλική κατασκευή. (σελ. 52 – Fig. 21). Ο πύργος υπέστη μεγάλες καταστροφές κατά τις πρώτες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα όταν οι λαξευμένοι λίθοι της όψης χρησιμοποιήθηκαν σαν οικοδομικό υλικό για την κατασκευή του δημοτικού σχολείου της Πολυρρήνιας. Άλλες πιθανές αιτίες που συνηγορούν για την σημερινή εικόνα του χώρου είναι η διαμόρφωση του δρόμου στην είσοδο του οικισμού όπου ο παλιός ασφαλτοτάπητας δίνει την θέση του σε βοτσαλωτό πλακόστρωτο που έχει κατασκευαστεί σε επίχωση στην κλίση της πλαγιάς καλύπτοντας όπως αποδεικνύει η αρχαιολογική τομή την βάση του πύργου σε σημαντικό ύψος. Τέλος πρέπει να αναφερθούν οι σχετικά πρόσφατες κατασκευές εκατέρωθεν της μικρής πλατείας που βρίσκεται στην θέση του υδραγωγείου και του πύργου – παρόλο που δεν βρίσκονται σε άμεση επαφή με την κάθετη παριά του υψώματος και των τειχών – και που τοποθετούνται επίσης πάνω σε επιχώσεις.
Εκεί καταλήγει και ένα σκέλος του λαξευτού υδραγωγείου που τροφοδοτούσε την πόλη στην κεντρική της είσοδο, αποτελούμενο από δύο αγωγούς, πλάτους 1.35, και ύψους 2.3 μ., που σήμερα καταλήγουν σε δύο πέτρινες γούρνες ενώ σε ιστορικό χάρτη της περιοχής αποτυπώνεται σε μικρή απόσταση η θέση μιας δεξαμενής.

Μετά τις πρώτες επισκέψεις μας και την απόκτηση μιας συνολικής εικόνας – ακόμα και μετά την συλλογή μαρτυριών που προδίδουν τις μεταλλαγές στην κατάσταση των αρχαίων μνημείων της Πολυρρήνιας μέσα στον χρόνο, τουλάχιστον για τις τελευταίες δεκαετίες, έγινε δυνατή η αναγνώριση ορισμένων από τα πρωτογενή τους χαρακτηριστικά αλλά και πολλών από τα επικαλυπτόμενα στάδια τους που τελικά προβλέπουν και την εξέλιξη τους στο μέλλον.
H αναγνώρισή όμως των υπόλοιπων χαρακτηριστικών του τόπου και του οικισμού εξαρτάται από όλη την φυσική, πολιτική και πολιτιστική εξέλιξη του.
Σήμερα η ροή των επισκεπτών, των κατοίκων ή των τουριστών οδηγείται μέσα σε προκαθορισμένες επιλογές. Και αυτός ο ιδιαίτερος τόπος με τον συγκεκριμένο χαρακτήρα, όπου μπορούμε ή μας επιτρέπεται να τον παρατηρήσουμε, δυστυχώς παρουσιάζει αυτές τις συγκεκριμένες συνθήκες, μόνο επειδή εμείς είμαστε με κάποιο τρόπο παρόντες.
Αυτό που μας ενδιαφέρει στις επεμβάσεις που θα προταθούν είναι η δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν όχι μόνο την αύξηση και την βελτίωση της επισκεψιμότητας αλλά και ο προκαθορισμός των όρων αποκατάστασης και αξιοποίησης της αρχαιολογικής, της πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς του οικισμού και της περιοχής.
Σημασία έχει να καταλάβουμε πως αυτό που είναι κάθε φορά απαραίτητο βρίσκεται στην γνώση, την παρακολούθηση και την καταγραφή της κάθε διαφορετικής “ποιότητας” και των μεταβολών τους, πέρα από τα μνημεία και την αρχιτεκτονική κληρονομιά, στα δημογραφικά χαρακτηριστικά, στην οικονομία, στην παραγωγή, στον πολιτισμό αλλά και στο ανάγλυφο και την μορφολογία του εδάφους. Στα γεωλογικά χαρακτηριστικά, τις γεωλογικές ζώνες, την γεωμορφολογία, λιθολογία, υψομετρία, σεισμική και ηφαιστειακή επικινδυνότητα όπως ακόμα και στις κλίσεις του εδάφους αλλά ακόμα και στις θέες – τα σημεία από όπου έχουμε την δυνατότητα μακρινής ή ενδιαφέρουσας θέας - (Belvedere – Ωραία Θέα) - Ακόμα και στην ποικιλία της βλάστησης, την πανίδα, τα είδη της βιοποικιλότητας και φυσικά για μια περιοχή που ιστορικά η διαχείριση των υδάτων είναι φανερή, τα υδρολογικά χαρακτηριστικά αλλά και οι διαφοροποιήσεις και η συστηματοποίηση των καλλιεργειών (ταράτσες – αναχώματα – ξερολιθιές – πεζούλες – αναβαθμίδες – μονοκαλλιέργειες ή σύνθετες πολυκαλλιέργειες ή καλλιέργειες βιολογικές). Η σημερινή εικόνα με την κυριαρχία της καλλιέργειας του ελαιόδεντρου, με ομοιόμορφα κατανεμημένα τα δέντρα κάτω από το φως του μεσημβρινού ήλιου, στους ελικοειδής χωμάτινους σχηματισμούς, σε επιχώσεις και αναχώματα προκαλεί την λύπη και αποδεικνύει το βαθμό εκμετάλλευσης της γης και εντατικοποίησης της γεωργίας αλλά και υποβάθμισης – εξαφάνισης άλλων καλλιεργιών και ενασχολήσεων, σημαντικών στην καθημερινή ζωή.
Τα φυσικά στοιχεία, τα φυσικά – οικολογικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά στο σύνολο των περιπτώσεων παρουσιάζουν μια σταθερότητα ή μεταβάλλονται πιο αργά με ρυθμούς και ταχύτητες προβλέψιμες.
Αντίθετα οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων κινούνται ταχύτατα και υπακούουν σε σενάρια οικονομικά και πολιτικά κάτι που σημαίνει ότι ενώ μπορούν να προβλεφτούν είναι δυνατόν με τον ίδιο τρόπο και να ανατραπούν.
Ο διαχωρισμός, η ιεράρχηση και η ταξινόμηση με αυστηρότητα των φυσικών, ιστορικών και οικονομικών - ανθρωπογενών συστατικών του τοπίου με στόχο την ολοκληρωμένη ένταξη του σχεδιασμού μέσα στο φυσικό του πλαίσιο έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα και άμεσα οφέλη. Αυτό που προκύπτει από αυτήν την “ορθολογική” κατά τα άλλα διαχείριση του συνόλου των χαρακτηριστικών του χώρου είναι – με δεδομένη την ανάμιξη των χρήσεων – ένα πολύπλοκο/πολύχρωμο μωσαϊκό χρήσεων, χαράξεων και διαδρομών. Το κατά πόσο επιτυγχάνεται η ζητούμενη συνοχή μεταξύ αυτών των χαρακτηριστικών και η ενίσχυση της οικονομικής και πολιτιστικής ταυτότητας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την συνέργεια μεταξύ σχεδιασμού και των μακροπολιτικών ακόμα και τον προγραμματισμό σε παρεμφερείς τομείς.
Αξίζει να βρεθεί μια τομή, σημεία επαφής μεταξύ, της πολιτικής βούλησης, των στρατηγικών σε περιφερειακή κλίμακα και προσέγγισης των μικρότοπων – όπως τα στενά όρια του οικισμού της Πολυρρήνιας – που χαρακτηρίζονται από μια δική τους αρχιτεκτονική και μορφή. Δηλαδή την διαχείριση τους με την δημιουργία φορέων και με δράσεις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές. Η τοπική δυναμική σε οικονομικούς και πολιτιστικούς τομείς χωρίς άλλη ενίσχυση, αναπτύσσεται σε μικρή κλίμακα και γι’ αυτό τα αποτελέσματα είναι φτωχά και χάνονται ευκαιρίες.
Είναι απαραίτητη η μαζική συμμετοχή ή οι φορείς ανάπτυξης να είναι κεντρικοί.

Σε αυτήν την περίπτωση, στην τοπική κλίμακα, η κοινωνική συμμετοχή αποκτά νέα διάσταση, από τη στιγμή που οι ίδιοι οι πολίτες συμμετέχουν ενεργά στην διαδικασία σχεδιασμού υπερασπίζοντας τα άμεσα συμφέροντά τους και προσπαθώντας να απομονώσουν τα δομικά στοιχεία των οικείων τους περιοχών.
Ταυτόχρονα ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει ένας μεγάλος αριθμός νέων ανθρώπων την σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να είναι ένας χρήσιμος τρόπος για την αύξηση της πληροφόρησης και συμμετοχής τους στο σχεδιασμό. Αυτό που απομένει είναι να βρεθεί ένας αντίστοιχος ρόλος για τους ειδικούς του σχεδιασμού πέρα από την εξάρτηση από τις ανάγκες και τις απόψεις …του ανθρώπου του τόπου. Ίσως η αναζήτηση νέων μεθόδων επιμόρφωσης των πληθυσμών να βασίζεται σε αυτή την αναγκαστική διεύρυνση της εκπαίδευσης πάνω στην χρήση νέων μεθόδων και τεχνολογιών.

Δημοτικός Κινηματογράφος vs Δημοτικό Στάδιο....

Χανιά 13/06/2010

(κ.Διευθυντά) ή (Θερινό σινεμά "ο Κήπος")

(Πρόκειται για το θερινό σινεμά "ο Κήπος") όπου φαντάζομαι έχετε περάσει κάποια βραδιά μπροστά στην μεγάλη για τα multiplex δεδομένα οθόνη του, όλοι έχετε παρατηρήσει τους δείκτες του ρολογιού και κάποια στιγμή θα έχετε αναρωτηθεί: πόσο διαρκεί η προβολή; πόση ώρα κάνει διάλειμμα; πάει καλά;... το σύνηθες πρόβλημα στα θερινά είναι η ώρα έναρξης της απογευματινής παράστασης.... 20 και 45' ....το φώς είναι συχνά έντονο και αυτός είναι ο κυριότερος λόγος για να προτιμίσεις  την νυχτερινή προβολή… ….τέτοια ψυχαγωγία είναι πολύ ακριβή αλλά σπάνια κατά το τέλος του χειμώνα ή την ανοιξη, παρά τις - "λευκές" - φωτεινές - δηλαδή - νύχτες των πόλεων βόρεια , είναι δυνατή λόγω των μικρών διακυμάνσεων της θερμοκρασίας και τις λιγοστες μόνο στάλες της βροχής…  ….εδώ φιλοξενεί και μεταμεσονύχτιες προβολές και κινηματογραφικές ομάδες.... ….φιλοξενούσε δηλαδή γιατί σήμερα οι αντίπαλοι του έχουν αναβαθμιστεί και δεν είναι μόνο το video, DVD, Blue Ray, ή το home theatre… ...όπως, με όρους της αγοράς ηλεκτρικών συσκευών, μεταφράστηκε - συνηθίζεται σε αυτές τις περιπτώσεις - το συχνά υπαίθριο, θέατρο που έστηναν, από την Αναγέννηση και μετά, δαιμόνιοι ηθοποιοί ή παραγωγοί στις επαύλεις, οικονομικών παραγόντων, μεγαλεμπόρων, αρχόντων, τιτλούχων και κυβερνητών.....

Αυτά τα προβλήματα δημιουργεί  η υποτιθέμενη … …διαδοση των τεχνών, αναρρωτιέμαι και για την απόστασιοποίηση του κοινού  από το ας πούμε "παραδοσιακό" θεατρικό σανίδι μέχρι/και τον συνοικιακό κινηματογράφο.

Πρόκειται ακόμα για αυτούς τους ....αντιπάλους του: το facebook, το γρήγορο διαδίκτυο που έφερε την ...αργή διαδικτυακή τηλεόραση και τελικά και τους αποφασίζοντες σε αυτήν την πόλη που όλο το καλοκαίρι του 2009 στοιχηματίζαν στον αγώνα ...του μικρού κοινού του κινηματογράφου με τους προβολείς του ομίλου αντισφαίρισης, και με τις εκδηλώσεις στο Πάρκο και τις συναυλίες στο Στάδιο.... ….  

…..όμως από το 1980 και μετά συνηθίσαμε την αφίσα με τις ταινίες της σεζόν στην πόρτα της κουζίνας, στο σπίτι λίγα τετράγωνα πιο κάτω.... η φετινή εκδοχή της μάλλον θα είναι συλλεκτική αφού – λόγω καιρού και των εκδηλώσεων της ημέρας του Περιβάλλοντος το πρόγραμμα έχει πάει πίσω τουλάχιστον μια εβδομάδα!

Προκειμένου να είναι μισός κινηματογράφος επανιδρύστέ τον κάπου αλλού ή αποκεντρώστε το στάδιο - ίσως να δώσει κάτι τέτοιο την ευκαιρία να ανθίσει το ποδόσφαιρο για τα Χανιά - επείγει και το θέμα της υπογειοποίησης των χώρων στάθμευσης στο κέντρο... θα λειτουργούν οι αθλητικές εγκαταστάσεις; θα υπάρξει όχληση για τους περίοικους; αν μη τι άλλο οι δρόμοι είναι κεντρικοί και στο μήκος των τοίχων τόσο του κήπου όσο και του σταδίου πρέπει να υπάρχει σίγουρα μόνιμος φωτισμός χειμώνα - καλοκαίρι....

                                                                                                                                Νι. Κα.

                                                                                                                               

Αγαπητέ Τοτόρη.....

(σαν …Πρόλογος)
Η εργασία έγινε δυνατή λόγω της βοήθειας που είχα από επιστήμονες και φορείς υπηρεσιών της πόλης, που δέχτηκαν να συναντηθούν μαζί μου και απάντησαν στις ερωτήσεις μου σχετικά με την ιστορική πόλη των Χανίων και την εξέλιξη της μέχρι σήμερα.
Πολύτιμη ήταν η βοήθεια από την καθηγήτρια μου κ. Τσουκάτου, κυρίως για τις συμβουλές της και την προτροπή της να πραγματοποιήσω αυτές τις επισκέψεις:
Πρώτα στην Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Χανίων και στην συνέχεια στο Γραφείο Παλιάς πόλης Χανίων όπου ενημερώθηκα για την κατάσταση και τις προοπτικές της παλιάς πόλης και την θέση, τα έργα και τις ενέργειες του γραφείου και του Δήμου.
Μερικές από τις επόμενες συναντήσεις μου έγιναν με ανθρώπους, επιστήμονες που εργάζονται στην πόλη των Χανίων σε διάφορους φορείς και σαν ελεύθεροι επαγγελματίες, όπως την κ. Στ. Μαρκουλάκη από την ΚΕ΄ Εφορία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων και τον κ. Νι.Κα. Αρχιτέκτονα Μηχανικό Ε.Μ.Π. που μου παρείχαν υλικό (μελέτες, φωτογραφίες και χάρτες).
Τα σημαντικότερα σημεία της φιλικής μας συνάντησης σχετικά με έργα σήμερα στην παλιά πόλη αλλά και για την κατάσταση στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα και την εξέλιξη του, ήταν όσο αφορά την παλιά πόλη η συνειδητοποίηση της ανάγκης να αποδοθεί το σύνολο στους πραγματικούς του χρήστες, στους κατοίκους και τους επισκέπτες του και να μην αντιμετωπίζεται σαν ένα νεκρό μνημείο ….με έντονη την επεμβατική νοοτροπία φορέων….
….. χωρίς όμως αυτό να γίνεται σε βάρος των αρχών και του νομοθετικού πλαισίου προστασίας των μνημείων αλλά να επιτυγχάνεται με την προσεκτική μελέτη και ένταξη των νέων έργων, ρυθμίσεων και αναπλάσεων που θα πρέπει να έχουν ευελιξία και καινοτόμα χαρακτηριστικά ακόμα και αν έρχονται σε αντίθεση με τις έντονες τουριστικές χρήσεις και το συμφέρον των επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται εκεί.

Η πιο πρόσφατη επίσκεψη μου έγινε στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου όπου ενημερώθηκα για διάφορα θέματα που αφορούν τα ιστορικά Χανιά και το Κ.Α.Μ. την λειτουργία του και την κατασκευή του. Στόχος του κέντρου από την διατύπωση κιόλας του προγράμματός του ήταν η ανάληψη διαφόρων δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων, που εστιάζουν στα προβλήματα της Αρχιτεκτονικής και προβάλλουν τα χαρακτηριστικά της που αντιπροσωπεύουν μια "Μεσογειακή" ταυτότητα.
Για το χώρο που φιλοξενεί το κέντρο, το “μεγάλο Αρσενάλι” που χρονολογείται από τα Ενετικά χρόνια χωρίς να είμαστε βέβαιοι για την τότε χρήση του, γνωρίζουμε ότι επί Τουρκοκρατίας απέκτησε ένα ακόμη όροφο και χρησιμοποιήθηκε μεταξύ άλλων σαν φυλακή αλλά και σαν σχολείο. Το σημερινό κτήριο είναι αποτέλεσμα όλων αυτών των προσθηκών και μεταβολών στις χρήσεις του και είναι κυρίως η θέση του στην “μέση” του εσωτερικού λιμένα που οδήγησε στην επαναχρησιμοποίηση του.
Η αναστήλωση οδηγείται από την αρχική μορφή και όλες τις σημαντικές μεταβολές της στην εξέλιξη του κτηρίου και εφαρμόζει νέα διακριτά τεχνολογικά στοιχεία. Η εμφανής ξύλινη κατασκευή στο εσωτερικό “αναφέρεται” σε ανάλογες περιπτώσεις χρηστικών και χειρονακτικών επεμβάσεων στο μνημείο και στην πόλη. (αγαπητέ Τοτόρη αυτήν την απάντηση περιμένουμε από εσένα, μας δουλεύουν; είναι μια εφαρμογή τεχνολογικής και τεχνικής καινοτομίας μεγάλης κλίμακας; τα δοκάρια εκτός από γιγάντια - δεν είναι σίγουρα ¨χειροποίητα¨ - τα έχουν φέρει και από την Ιταλία! ενώ π.χ. η μεταλλική πόρτα στον χώρο του μπαρ είναι περασμένη με τον τροχό και είχε αποκτήσει από νωρίς μια γλυκειά σκουριά... οι δε όψεις είναι μάλλον αντιπροσωπευτικές του τι σημαίνει αντιστρεψιμότητα της επέμβασης στο μνημείο - άσε που για κάποιους λόγους που οι πολλοί υποπτευόμαστε ...μπορεί μια μέρα να βαφτούν με κάποιο βερνίκι ή χημικό ή αυτό το λάδι αδιαβροχοποίησης της πέτρας... κατα τα άλλα είναι ενεργοβόρο σαν διάολος - για το ΚΑΜ μιλάμε - αλλά με χρηστικότητα αναλογη βιομηχανικής αρχιτεκτονικής... ; )

Το ερώτημα είναι το κατά πόσο ανάλογα έργα αναστηλώσεων στην παλιά πόλη γίνονται με βάση ουσιαστικό προγραμματισμό και ποιά είναι τα θετικά σημεία του. Η ουσιαστική αρχή ενεργειών που αφορούσαν την κατάσταση του ενετικού λιμένα και της παλιάς πόλης έγινε πριν από 40 περίπου χρόνια και αρχικά η ”έλλειψη” αυστηρού προγραμματισμού δεν είχε μεγάλες συνέπειες. Σήμερα είναι όμως απαραίτητο να υπάρχει μια ουσιαστική παρακολούθηση της πορείας όλων των ενεργειών.

Η συζήτηση μετατοπίστηκε και σε κάποια ειδικά μορφολογικά χαρακτηριστικά κτηρίων στο ιστορικό κέντρο και τους τρόπους με τους οποίους διατηρούνται με το πέρασμα του χρόνου.
Μέχρι πριν μία τουλάχιστον δεκαετία η εικόνα που επικρατούσε στις προτάσεις για την πολεοδομική οργάνωση των πόλεων ήταν αυτή της έντονης προαστιοποίησης των ευρύτερων περιοχών γύρω τους.
Η προσπάθειες για την εδραίωση νέων και ενιαίων πολιτικών και οι νέες ανατροπές των αριθμητικών δεδομένων οδήγησε στην διαφοροποίηση από παλιότερους τρόπους ανάπτυξης που πιστεύω ότι θα αλλάξει και την εικόνα των επεκτάσεων των πόλεων.
Εδώ έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της χωροθέτησης, των υπηρεσιών και των σχολών του Πολυτεχνείου Κρήτης μέσα και γύρω από την πόλη, σε κτήρια που παραχωρήθηκαν για τους σκοπούς αυτούς ή αποτέλεσαν δωρεές ιδιωτών, με αποτέλεσμα σήμερα να του ανήκει μια μεγάλη περιουσία.
Στα Xανιά η πρώτη κατοικία, έδρα, του Πολυτεχνείου ήταν σε κτήριο στην παλιά πόλη που δεσπόζει του ενετικού λιμανιού (στο Καστέλι), αργότερα επεκτάθηκε στην παλιά Γαλλική σχολή, στην συνοικία της Χαλέπας όπου στεγάζεται εδώ και μερικά χρόνια η Αρχιτεκτονική σχολή και σχεδόν ταυτόχρονα στο campus στο Aκρωτήρι.
Αυτός ο άξονας που σαν ακτίνα κύκλου ξεκινάει από το κέντρο της Μεσαιωνικής Πόλης (σαν κέντρο μπορούμε να θεωρήσουμε τόσο το λόφο του Καστελιού, όσο και το κτήριο του Κ.Α.Μ. ακόμα και το παραδοσιακό κέντρο των Χανίων στην πλατεία της Δημοτική Αγοράς) και φτάνει προς το ανατολικότερο όριο της σύγχρονης πόλης συναντά στην πορεία του σημαντικά σημεία ― τοπόσημα γειτονιών και περιοχών των Xανίων.
Το σπουδαιότερο, η κατοικία του Ελ. Βενιζέλου και στην συνέχεια ο διαμορφωμένος ταφικός χώρος που βρίσκεται στην κορυφή του λόφου του Πρ. Ηλία. Κατά την διάρκεια αυτής της υποθετικής διαδρομής συναντάμε μεγάλο αριθμό διατηρητέων κτηρίων – κυρίως στην περιοχή της Χαλέπας ξεκινώντας όμως από την βίλα Κούνδουρου – πολιτιστικό κέντρο σήμερα – στην περιοχή με το τοπωνύμιο Μπάνια. Πιο ψηλά μπορούμε να αναφέρουμε τα Ταμπακαριά, το χώρο που θα ανεγερθεί το μελλοντικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αρχιτεκτονικά σύνολα όπως η οδός Χαλέπας και η συνοικία Μεϊντάνι ακόμα και το κτήριο του Τ.Ε.Ι. δίπλα στον Ι.Ν. της Ευαγγελίστριας.
Αν συμπληρώσει κανείς την σημασία την ιστορική αλλά και την σημασία της παιδείας και της εκπαίδευσης για το νησί της Kρήτης, την πρώτη Kρητική Πολιτεία και την σημερινή κοινωνία (ήδη από τον 19ο αιώνα ένα ή περισσότερα από τα πρώτα διδασκαλεία, που ανήκε στην Εκκλησία λειτουργούσε στην περιοχή του Ακρωτηρίου) καταλαβαίνει την ανάγκη να ολοκληρωθεί ένα σενάριο συνέχειας – συνοχής και επαφής, ένας άξονας που να δια - περνά τα όρια του δομημένου περιβάλλοντος και της πόλης όπως μας παρουσιάζεται σήμερα ή διαφορετικά ένα όριο μέσα στην ίδια πόλη που αδιαφορώντας για τα διοικητικά όρια – την γειτονία σε εκείνο το σημείο των Δήμων Χανίων και Ακρωτηρίου να σηματοδοτεί αυτή την αδιαίρετη ενότητα της παιδείας και της κοινωνίας μέχρι τις σημερινές μέρες.
Στην πραγματικότητα αυτή η ακτίνα κύκλου που ουσιαστικά ακολουθεί την παραλιακή ζώνη Ανατολικά του παλιού λιμανιού των Χανίων μπορεί να αποτελείται από περισσότερες επί μέρους διαδρομές: Κ.Α.Μ. (ή Πρυτανεία) με Πύλη της Άμμου, μέσω των Νεωρίων και των ανατολικών προμαχώνων των ενετικών οχυρώσεων ή ακόμα καλύτερα Πλατεία Αγοράς με Κουμ – Καπί μέσω της οδού Νικηφόρου Φωκά, μπορεί να είναι το πρώτο τμήμα, η πρώτη υποθετική διαδρομή. Δεύτερη στην σειρά η ίδια η παραλιακή ζώνη με τις συγκεντρωμένες χρήσεις αναψυχής στο Κουμ – Καπί από την Πύλη της Άμμου μέχρι το θέατρο Βλησίδη ή έως το ύψωμα με τον σταθμό της ΔΕΥΑΧ και την βίλα Κούνδουρου. Τρίτο επί μέρους τμήμα η περιοχή Μπάνια μέχρι τα παλιά Ταμπακαριά, εκεί βρίσκεται η γνωστή Χονολουλού, καταλήγει επίσης το ρέμα του Αγ. Παντελεήμονα και τέταρτο τμήμα η παραλία ακριβώς των Ταμπακαριών με τα διατηρητέα κτήρια στην οδό Βιβιλάκη. Δύο είναι οι σημειώσεις που έχουμε να κάνουμε για αυτές τις περιοχές και κτήρια όπως περιγράφονται και ξεδιπλώνονται κατά μήκος της ανατολικής επέκτασης των ιστορικών Χανίων. Η ίδια η πύλη Sabbionara (παραλιακή πύλη) οφείλει το όνομα της όσο και την ύπαρξη της στην επικείμενη παραλία.
Το μήκος από τις οχυρώσεις έως το απέναντι όριο της παραλίας πρέπει να είχε χρηστική σημασία, έστω σαν χώρος αναμονής ή διανυκτέρευσης πριν την είσοδο στην ελεγχόμενη από τα τείχη πόλη. Αυτός είναι ο λόγος που η ίδια ονομασία επαναλαμβάνεται σε κάθε παρόμοια τοπολογία ακόμα και στο Μεσαιωνικό Ρέθυμνο, το Ηράκλειο και αλλού την ίδια εποχή. Σε πολλές παρόμοιες περιπτώσεις η άμυνα του κεντρικού φρουρίου εξασφαλιζόταν με ένα επιπλέον οχυρό στην απέναντι άκρη της παραλίας. Στην περίπτωση των Χανίων όμως είναι το ανάγλυφο, κυρίως το υψόμετρο ανατολικά που αποκαλύπτει την πόλη και την εκθέτει σε κάθε αδιάκριτη ματιά. Όσο αφορά την περιοχή Μπάνια σε πρόσφατες αναπλάσεις έχουν διαμορφωθεί υπαίθρια καθιστικά και έχουν βελτιωθεί τα πεζοδρόμια με αντικατάσταση της πλακόστρωσης. Για την περιοχή των παλιών Ταμπακαριών προέχει η επανακήρυξη τους σαν διατηρητέα βιομηχανικά μνημεία καθώς και οι εργασίες επισκευής και επανάχρησης τους. Λίγο πιο ψηλά από το κτήριο της σχολής Αρχιτεκτονικής έχει χωροθετηθεί το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο. Έχει μεγάλη σημασία να καταλάβουμε την περιοχή εκείνη της πόλης μεταξύ Χανίων και Χαλέπας. Το Τουρκικό αρχικά προάστιο της Χαλέπας διαμορφώθηκε γύρω από οικιστικούς πυρήνες – χωριά – που προϋπήρχαν στην περιοχή – Μεϊντάνι, Φακωθιανά ήταν μερικά από αυτά. Στην περιοχή, έξω από τα όρια αυτών των οικισμών υπήρχαν μετόχια και μόνο αργότερα με την ανάπτυξη της πόλης έξω από τα τείχη άρχισαν να κτίζονται οι ιδιωτικές βίλες και τα θαυμαστά νεοκλασικά. Έτσι με την αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας έπαψαν να είναι διακριτά τα όρια μεταξύ πόλης και προαστίου. Η οικοδόμηση και η ταυτόχρονη πολεοδόμηση – έστω και μερική – της περιοχής στο άκρο του ρέματος του Αγ. Παντελεήμονα, με τους μεγάλους κήπους, τα κτήρια στους αναληματικούς τοίχους και την σχεδόν ηθελημένη αδιαφορία για την συνέχεια τον οδών δημιούργησε σήμερα ένα “τεχνητό” οικιστικό περιβάλλον. Η εγκατάλειψη πολλών από τα κηρυγμένα κτήρια στην περιοχή και οι ανάγκες διατήρησης τους μας οδηγεί στην πρόταση να διασπαρθούν οι λειτουργίες του νέου μουσείου και μέρος τον μόνιμων εκθέσεων του σε κτήρια της περιοχής που βρίσκονται σε μικρή απόσταση από αυτό και στα άκρα ακτινών που σχηματίζουν μια βεντάλια Βόρεια και Βορειοανατολικά από αυτό, γύρω από το ίδρυμα Ελ. Βενιζέλου, στο Μουσείο και στην οικία Βενιζέλου, στην οικία Μπλούμ, στο Παλατάκι, στο Προξενείο και αλλού….
Το τμήμα Δυτικής Κρήτης του Τ.Ε.Ε. έχει αναφερθεί επανειλημμένα στην περιοχή και την ανάγκη προστασίας της Χαλέπας και των κηρυγμένων κτηρίων από την υπερβολική οικοδόμηση και τα μεγάλα ύψη των σημερινών πολυκατοικιών. Οι προτάσεις του μέσα από την εργασία ομάδων αρχιτεκτόνων και μηχανικών δεν περιορίζονται μόνο στην καταγραφή και την κατηγοριοποίηση του συνόλου των αξιόλογων κτηρίων στις εκεί γειτονιές.
Κάτω από την εποπτεία του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων έγιναν προτάσεις για την βελτίωση της επισκεψιμότητας της περιοχής και την διαμόρφωση διαδρομών μέσα στην Χαλέπα, με τρόπο που να αποκαλύπτονται, να γίνουν ορατά και με τον τρόπο να εξασφαλιστεί η διατήρηση μερικών από αυτά τα αξιόλογα σύνολα κτηρίων αλλά και οι μεμονωμένες μονάδες στην ευρύτερη περιοχή.
Για την περιοχή της Χαλέπας και τους αρχικούς οικιστικούς πυρήνες της έχουν γραφτεί πολλά και θα εξακολουθήσουν να γίνονται εργασίες και μελέτες για τον λόγο αυτόν θα προσπαθήσουμε να βρούμε ένα τρόπο να ξεφύγουμε από τα όρια της. Η μεθοδολογία που θα ακολουθηθεί βασίζεται στον ορισμό νέων σημείων, τόπων – τοπόσημων ή διαφορετικά, βημάτων ώστε να δημιουργηθεί η αναγκαία χωρική – όσο και χρονική διάρκεια μιας ή περισσοτέρων πορειών ανάμεσα τους.
Ξεκινώντας λοιπόν ξανά από την περιοχή των Ταμπακαριών, του Ιδρύματος Ελ. Βενιζέλου, της Αρχιτεκτονικής Σχολής και του Αρχαιολογικού Μουσείου θα απαριθμήσουμε τις επόμενες στάσεις των διαδρομών μας ή καλύτερα θα προσπαθήσουμε να ορίσουμε νέα διανύσματα μεταξύ τους.
Με περισσότερο ή λιγότερο ενδιαφέρον λοιπόν αναφέρουμε την πλατεία του Γηροκομείου, το ΤΕΙ στην πλατεία της Ευαγγελίστριας, την οδό Χαλέπας σε όλο το μήκος της από την γέφυρα του ρέματος έως την αναφερόμενη παραπάνω πλατεία, την παραλία και το λιμανάκι της Αγ. Κυριακής με την ομώνυμη μονή και τελευταίο το συγκρότημα των νέων Ταμπακαριών στην ίδια περιοχή.
Η κλίση στην περιοχή – η ύπαρξη δηλαδή ανάγλυφου – του λόφου του Προφήτη Ηλία κάνει την συνέχεια διαφορετική. Νέες στάσεις, νέα σημεία και κυρίως νέες αρχιτεκτονικές διαμορφώσεις απαιτούνται. Συνεχίζουμε την απαρίθμηση: Χώροι πρασίνου και αδόμητες εκτάσεις στις παρυφές της πόλης – χώροι που κάποτε χρησιμοποιούνταν για εκδρομές σχολείων ή καλλιεργήσιμες εκτάσεις που σήμερα έχουν ουσιαστικά ενταχθεί στις οικοδομήσιμες περιοχές – όχι απαραίτητα στο σχέδιο, οι εργατικές κατοικίες και τα προσφυγικά στην περιοχή του πύργου της Χαλέπας και φυσικά τα ίδια τα άχτιστα ρέματα. Η Ζ.Ο.Ε. (ζώνη οικιστικού ελέγχου) από τον οικισμό του Πρ. Ηλία έως την περιοχή του Αγ. Ματθαίου και φυσικά οι Τάφοι των Βενιζέλων, το belvedere – την διαχρονική θέα της πόλης – η θέση και η πρόταση για αναστήλωση του Αγάλματος της Ελευθερίας με την μνήμη της εξέγερσης του 1897 και τελευταία το πάρκο Πανίδας και Χλωρίδας του Πολυτεχνείου και το ίδιο το campus του ιδρύματος όπως φυσικά και το κτήριο του παλιού Πολυκλαδικού Λυκείου.

Ο κόκκος της Άμμου….

Ο κόκκος της Άμμου…. …Χανιά 12-16/06/2009

Το διάστημα από την άνοιξη του 2008 – μέχρι τους πρώτους μήνες του 2009 αποδεικνύεται σίγουρα σαν μια χρονιά απότομης αύξησης της παγκόσμιας και τοπικής εντροπίας… ..αταξίας, αύξηση ατασθαλιών και παραβατικών συμπεριφορών ή αν θέλετε μιας συμπεριφοράς εθελοντικής συμμετοχής σε στάσεις, καταλήψεις και επεισόδια. Όμως εκτός από όλα τα παραπάνω αναφερόμενα, σημειώθηκαν στο παγκόσμιο σκηνικό, περιφερειακές συγκρούσεις, ένταση στην Άπω Ανατολή όσο αφορά τον Κορεάτικο εμφύλιο, πειρατείες στις θάλασσες, ένταση με το θέμα της πολιτικής του Ιράν και παραδοχή από την πλευρά του νεοεκλεγέντος Προέδρου των Η.Π.Α. Μπ.Ομπάμα των δυσκολιών και της αποτυχίας μέρους των επιχειρήσεων σε Ιράκ, Αφγανιστάν και Πακιστάν…. νέες και παλιές δυνάμεις διεκδικήσαν μερίδιο από ότι συμβαίνει παγκόσμια και πληρώθηκαν σε ….δημοσιότητα…

Αυτό το σκηνικό σε Μέση Ανατολή και Ασία – Κέρας της Αφρικής, τις κυριότερες χώρες προέλευσης του μεταναστευτικού ρεύματος που έχει σαν πρώτο του σταθμό την Ελλάδα, σημαίνει άραγε ότι λύση θα ήταν η συγκέντρωση των πληθυσμών ή η αρωγή, η περίθαλψη και ο επισιτισμός τους και όποια οικονομική ενίσχυση αρκούν αν γίνονται εκεί που βρίσκονται οι γενεσιουργές αιτίες του προβλήματος;

ή ότι θα ήταν καλύτερα απλά να πιστεύαμε ότι ο πόλεμος δεν ευθύνεται για τίποτα από όλα αυτά, ακόμα και αν θυμηθούμε τον αυτοπροσδιορισμό εντοπιότητας των βετεράνων των αποικιοκρατικών – ιμπεριαλιστικών πολέμων – ή καλύτερα όλων των πολέμων, ακόμα και κάποιων Νατοϊκών στρατιωτών τα καλοκαιρινά βράδια στο λιμάνι της πόλης: we are from Holland ..and Afghanistan, [….καταγόμαστε από μια πατρίδα και από μια χώρα δανεική, εκεί που αφήσαμε την αθωότητα και ίσως το αίμα μας].

….στην δική μας χώρα, εν μέσω αποκαλύψεων και σκανδάλων, υπεράκτιων και ευρωπαϊκών εμβασμάτων όπως επίσης και συνειδητοποίησης του μεγέθους της διοικητικής αναλγησίας και της τακτικής της απραξίας, φαίνεται να δίνεται σήμερα μια μοναδική ευκαιρία: να διεκδικήσει από τους εταίρους της αναγνώριση για τον μοναδικό ρόλο του θυρωρού της ηπείρου, λόγω και των αποτελεσμάτων των πρόσφατων εκλογών ….τουλάχιστον όσο αφορά τα από ανατολής και νότο σύνορα της… και μαζί να καρπωθεί και τα όποια οικονομικά οφέλη από νέες και παλιότερες συμφωνίες….

Στο κέντρο όλων αυτών των προτάσεων και των συζητήσεων των τελευταίων ημερών είναι ακόμα και αυτή η ανθρώπινη κινητικότητα από το Νότο προς τον Βορά, από την Ανατολή προς την Δύση περνώντας την Εσωτερική Θάλασσα – την Μεσόγειο: δεν έχει να κάνει σε τίποτα με τα τείχη του Αιγαίου ή της Αδριατικής ούτε με τις διαταγές των κυβερνώντων στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο και τις δυνάμεις αστυνόμευσης, ακτοφυλακή και συνοριοφύλακες. Είναι οι ίδιες οι έννοιες της μετανάστευσης, της βιώσιμης μετακίνησης και της αναγέννησης των πληθυσμών όπως επίσης της γεωγραφίας, της χωροταξίας, της κατοίκισης του χώρου και της οικονομίας και της γεωπολιτικής στις οποίες πρωταγωνιστούν, επαναπροσδιορίζοντας τις, χιλιάδες κυρίως νέοι άνθρωποι – πρόσφυγες – αιτούντες πολιτικό άσυλο – οικονομικοί μετανάστες - με συνεχόμενα αυξανόμενο κίνδυνο της ζωής τους και της σωματικής τους ακεραιότητας….

Είναι ακόμα και η έννοια του χρόνου και η σχέση με το άτομο, μέσα στην παγκοσμιότητα, που εδώ αναπαρίσταται από μια γιγαντιαία κλεψύδρα …κάθε κόκκος της άμμου μετριέται και διαθέτει σημασία και μοναδικότητα, καθένας – κόκκος – που χάνεται μπορεί να αποβεί μοιραίος – η αιτία να αποπρογραμματιστεί, να σταματήσουν δηλαδή να γυρνούν τα γρανάζια μιας μηχανής που δεν φαίνεται πια ούτε καλολαδωμένη ούτε καλοκουρδισμένη. Δεν είναι μόνο ότι καθένας ικανός να αλλάξει την μοίρα του πρέπει να μας βρίσκει αρωγούς στην προσπάθεια του – δεν είναι μόνο ανθρωπισμός – είναι ίσως ότι τώρα φαίνεται επιτακτική η ανάγκη για την δημιουργία νέων παγκόσμιων κανόνων διακυβέρνησης. Ακόμα καλύτερα θα ‘πρεπε να θυμηθούμε τις ρήσεις του Θουκυδίδη: η θέληση είναι η δύναμη με την οποία μετριέται το πάχος και το ύψος των τειχών που προβάλουν κάθε φορά σαν εμπόδιο.

Αναρωτιέμαι αν αυτά τα νέα τείχη θα γίνουν κάποια στιγμή το άλλοθι των πραγματικών ηττημένων και από τις δυο πλευρές τους. Αναρωτιέμαι ακόμα αν έγιναν πραγματικότητα όταν όλες οι υποτιθέμενες φοβίες και κίνδυνοι επαληθεύτηκαν ή αν βρισκόμαστε στην αναμονή μεγαλύτερων παγκόσμιων αλλαγών.

Η ενίσχυση των υποδομών και η αλλαγή προς το καλύτερο των συνθηκών υποδοχής των μεταναστών μπορούν να εξασφαλίσουν την σε πρώτο στάδιο ένταξη τους αλλά η κοινωνική και οικονομική τους εξέλιξη, η ενσωμάτωση και η ενεργή συμμέτοχη τους στις οικονομικές και κοινωνικές – κοινοτικές διαδικασίες απαιτεί μια πιο προσεκτική αντιμετώπιση. Αντί για τα παραπάνω μέτρα σήμερα μιλάμε για στρατόπεδα συγκέντρωσης τους με σκοπό την επαναπροώθηση τους στις χώρες προέλευσης.

Ο χώρος στην περίμετρο του κέντρου της Αθήνας εξακολουθεί να αποτελεί τον πυρήνα οργάνωσης της ζωής των μεταναστών στην χώρα ολόκληρη. Όσες γειτονιές μεταναστών δημιουργήθηκαν την προηγούμενη δεκαετία αντιμετώπισαν χωρίς αμφιβολία πρόβλημα “νομιμοποίησης” με θετικά όμως τα σημερινά αποτελέσματα. H διαχείριση των περιοχών που συγκεντρώνουν σήμερα νέους μετανάστες πρέπει να γίνεται όχι αποκλειστικά με αστυνομικά μέτρα και απαγορεύσεις αλλά με κριτήριο την δημιουργία συνθηκών βιωσιμότητας και συνοχής. Με τις νέες πολιτικές και όσα έχουν συμβεί τους τελευταίους μήνες προσπάθειες που θα υποστήριζαν αυτό που συμβαίνει αναπόφευκτα στο κέντρο της Αθήνας, δηλαδή την ύπαρξη διαπερατών από κίνηση θυλάκων κατοικίας και διημέρευσης μεταναστών και την ταυτόχρονη ανάπτυξη χρήσεων που θα ενίσχυαν την προοπτική ενσωμάτωσης των νέων πληθυσμών καταδικάζονται αυτεπάγγελτα σε αποτυχία.

τελικά από ότι φαίνεται τα ανοίγματα ήταν εκατέρωθεν.... εμφανίστηκε ο Ερντογάν να προτείνει μια Τουρκία πιο πολυεθνική από όσο μπορεί να την φανταστεί κανείς..... πιο ανοιχτή σε κύματα μεταναστών ή ίσως και παλινοστούντων - για να αναφερθούμε στο δικό μας εθνικό ζήτημα..... - βέβαια ο σημερινός πρωθυπουργός της γείτονος κάθε άλλο παρά εθνικιστής είναι...... η οθωμανική αυτοκρατορία απλώς αναβάλλεται λόγω ....κουμπαριάς..... ...κατά τα άλλα τα βρήκε και με την Ρωσία να! ένας αγωγός! - από την μαύρη θάλασσα έως την Ανατολική Μεσόγειο.... έτσι με την ελπίδα ότι η Τουρκία θα πάψει να είναι απλώς το tranzit των μεταναστευτικών ρευμάτων μπορούμε να περιμένουμε μια πιο ευρωπϊκή εικόνα της ίδιας χώρας, πιο σύχγρονη - διαθετιμένη να αποτελέσει κάτι περισσότερο από ....προθάλαμο της Ευρώπης - να γίνει η ίδια αποδέκτης των οφελειών των φιλομεταναστευτικών πολιτικών - μην ξεχνάμε στην σύγκρουση αλλά και στα ανοίγματα της Ευρώπης με την παλαί ποτέ μεγάλη Μητέρα (Τουρκία) οφείλουμε σαν Ελληνες πολλά....

Χρονολογικός Πίνακας

1.Η ιστορία (αρχαία Κυδωνία)
προϊστορία – Νεολιθική εποχή (3000π.Χ.-1900π.Χ.)
Αυτόχθονες πληθυσμοί (;)– μετακινήσεις λαών από την Ανατολική Μεσόγειο
Πρώιμη Μινωική περίοδος (1900π.Χ.-1600π.Χ.)
Σχέσεις με πολιτισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο - Αίγυπτο
Ανακτορική περίοδος (1600π.Χ.-1380π.Χ.)
Ισχυρά κέντρα – επαύλεις και αγροικίες ισχυρών γαιοκτημόνων σε επίκαιρες θέσεις
Μυκηναϊκή Κρήτη (1380π.Χ.-1100π.Χ.)
καταστροφή των κέντρων των προγενέστερων περιόδων
Ιστορικά Χρόνια - Παρακμή.
Δωρική κατάκτηση – 8ος αιώνας π.Χ.
7ος αιώνας π.Χ.Γεωμετρική εποχή, επιρροές από ανατολή
Ενώσεις πόλεων και “Εμφύλιοι” πόλεμοι
Ελληνιστικά Χρόνια – κοινό των “Κρηταιέων” (μέσα του 3ου π.Χ. αιώνα)
Εκστρατεία Νέαρχου
Ρωμαϊκή Κρήτη (77π.Χ.-2ος αιώνας μ.Χ.) – “κοινό των Κρητών”
μεγάλη ανάπτυξη της Κυδωνίας - “Πρωτεύουσα” η πόλη της Γόρτυνας
2. Βυζαντινά χρόνια (395 – 1204 μ.Χ.)
Α.(395 – 823 μ.Χ.) η Κυδωνία υπήρξε επισκοπική έδρα
Β. (961 – 1204 μ.Χ.) επανακατάκτηση και εποικισμός με την μετακίνηση και
εγκατάσταση βυζαντινών οικογενειών το 1082.
3.Κατάκτηση από τους Άραβες (823 – 961 μ.Χ.)
Η Κυδωνία αναφέρεται με την ονομασία “Rabdh-el Djobh” που σημαίνει ‘’πόλη του τυριού’’.
4.Ενετοκρατία (1204 – 1645 μ.Χ.)
Α.(1204 – 1453) εποικισμός του "Βασίλειου της Κρήτης"
Β.(1453 – 1645) μεγάλη πολιτιστική ανάπτυξη (Κρητική Σχολή)
Ανέγερση επιβλητικών φρουρίων, οχυρωματικών και δημοσίων έργων
5.Τουρκοκρατία (1645 – 1898)
η δομή της πόλης, διαφοροποιήθηκε με βάση προγενέστερα χαρακτηριστικά, τυπικός διαχωρισμός σε μαχαλάδες και ενορίες με ονομασίες που παραμένουν και παραπέμπουν σε εκείνη την εποχή.
6.Τα Χανιά υπό Αιγυπτιακή Διοίκηση (1830 – 1841)
κοινωφελή έργα έξω από τα τείχη, αμαξωτοί οδικοί άξονες και τεχνικά έργα ανακατασκευή του καταστραμμένου Ενετικού φάρου στο λιμάνι
7.Κρητική πολιτεία (1898 – 1913)
Προβάλλει επιτακτική η ανάγκη ύπαρξης σχεδίου πόλεως το οποίο είναι τελικά έτοιμο σε κλίμακα 1:500 τον Ιανουάριο του 1901
επανάσταση του Θερίσου το 1905, ηγετική μορφή ο Ελ.Βενιζέλος
το 1911 κατασκευάζεται πάνω σε επιχώσεις των τειχών, σταυρόσχημη Δημοτική Αγορά.
Το 1913 γίνεται και τυπικά η ένωση με την Ελλάδα.
8.Σύχρονη εποχή
Το 1936 κατεδαφίζεται μερικώς ο νοτιοανατολικός προμαχώνας και επιχωματώνεται μεγάλο μέρος των οχυρώσεων.
1947 νέο ρυμοτομικό σχέδιο (Ρυμοτομικό Δοξιάδη)
H ανάπτυξη της νέας πόλης αλλάζει ρυθμούς τις αμέσως επόμενες δεκαετίες. Αρχικά η κατάσταση στην ιστορική πόλη των Χανίων επιδεινώθηκε

από την αρχαία Κυδωνία στην ...Βενετία της Ανατολής... η παλιά πόλη των Χανίων...

Αποτέλεσμα σταδιακής εξέλιξης και επεκτάσεων, η πόλη των Χανίων, ακολούθησε µια χαρακτηριστική πορεία ολοκλήρωσης, και αποτελεί µια ιδιαίτερη παράθεση στοιχείων με έντονη την ανάµιξη των λειτουργιών και των χρήσεων σε κοινωνικό και οικονοµικό επίπεδο, διατηρώντας την κεντρικότητα της µε τις ανθρώπινες διαστάσεις της και τον πολύ-λειτουργικό της χαρακτήρα. Αυτό το χαρακτηριστικό πρέπει να ληφθεί υπ’όψιν στα έργα που γίνονται σήµερα και στις πολιτικές που ακολουθούνται.
Το να παραμείνει κάποιος προσηλωμένος στο επίπεδο των πολιτιστικών παρεμβάσεων, ακόμα και εκεί που τα ιστορικά ίχνη είναι εμφανή, χωρίς να υπολογίσει την πολυπλοκότητα των οικονομικών και κοινωνικών παραμέτρων και θέτοντας σαν προτεραιότητα την ένταξη της σε καταλόγους πολιτιστικής κληρονομιάς έχει σημαντικές συνέπειες.
Μια από τις σημαντικότερες και απαραίτητες βελτιώσεις πρέπει, πιστεύω, να είναι η βιωσιμότητα και η ενίσχυση της κατοικίας με τις απαραίτητες υποδομές, την βελτίωση του κτηριακού όγκου και την παραμονή και προσέλκυση περισσότερων κατοίκων. Η ισότιμη και χωρίς αποκλεισμούς αντιμετώπιση τους με δραστικές παρεμβάσεις στην οικονομική διαχείριση και την ρύθμιση του τρόπου ζωής είναι ικανή συνθήκη για την βελτίωση της ποιότητας της ζωής στα κέντρα των ιστορικών πόλεων.
Αντιμετωπίζουμε τις πόλεις σύμφωνα με την ιστορικότητα τους και αναγνωρίζοντας την μοναδικότητα τους και είναι ανάγκη να αποδοθούν τα ιστορικά σύνολα στους πραγματικούς τους χρήστες, στους κατοίκους τους.
Μπορούμε να λογιστούμε την παλιά πόλη σαν ένα άλλοτε καθημερινό και άλλοτε “μαγικό” τοπίο που με την σειρά του είναι ένα “χρονολόγημα" που πρέπει αναγκαστικά να ξανά – γραφεί. Είναι μια συνεχής πορεία μέσα στο πλέγμα εκείνων των σημείων-τόπων της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και οι ανθρώπινες διαδικασίες που την διαμόρφωσαν. Τα Χανιά διατηρούν σε μεγάλο βαθμό όλα τα επικαλυπτόμενα στάδια της εξέλιξης τους. H αναγνώρισή της πόλης εξαρτάται από όλη την φυσική, πολιτική και πολιτιστική ιστορία της.
Για την ιστορική πόλη των Χανίων, και γενικότερα τέτοιων ιστορικών κέντρων πόλεων και ειδικά για τις υποβαθμισμένες περιοχές τους, η επιδίωξη είναι να προωθηθεί ένας καλύτερος συσχετισμός μεταξύ της ιδιωτικής και της κοινοτικής ζωής και να ενθαρρυνθούν οι κατάλληλες δραστηριότητες για την προσαρμογή στη σύγχρονη ζωή.
H ροή των επισκεπτών, των κατοίκων ή των τουριστών οδηγείται μέσα σε ένα λαβύρινθο επιλογών με την πόλη άλλοτε να χάνεται και άλλοτε να πλησιάζει. Εδώ πιστεύω ότι ο χρόνος είναι η άμυνα της πόλης για να αποφεύγει το να συμβαίνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Αυτό που μας ενδιαφέρει στις επεμβάσεις στο αστικό περιβάλλον που προκαλούν συχνά “φθορά”, είναι η δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν όχι μόνο την επιβίωση αλλά και την ένταξη των σημερινών έργων μέσα σε ένα προκαθορισμένο με ασφάλεια ίχνος, με όρους όπως η αποκατάσταση και η αξιοποίηση. Πώς οι μνήμες εκατό ή διακοσίων ή και λίγο περισσότερων χρόνων αποτυπώνονται στο χώρο ποια μορφή παίρνουν και ποια είναι η υποκειμενική πορεία του καθένα απέναντι σε ότι είχε συμβεί, πια είναι η δική μας τομή σε αυτές τις αντιθέσεις. Αυτή η εικόνα δεν αναφέρεται μόνο στις διαφορετικές ανθρώπινες δραστηριότητες στην ιστορική πόλη, όπως η κατοικία, αλλά και όλους τους τομείς και τις δράσεις της ανθρώπινης χρήσης του χώρου. H προσέγγιση της πόλης σαν αρχιτεκτονικό έργο, η ανάγνωση και αναγνώριση της μέσα από τις εμπειρίες όλων των πόλεων διαφοροποιούν αλλά και αντίθετα βοηθάνε στο να χαθεί η πόλη μέσα σ’ ένα συλλογικό παρελθόν, σε μια ομαδική μνήμη αδιαίρετου χώρου.
Μια αντίληψη για την πόλη σήμερα είναι ότι “σχηματίζεται” από διαφορετικές εικόνες, η διαδοχή των οποίων αφηγείται την ιστορία της και ταυτόχρονα ορίζει τον “χρόνο” στην πόλη. Είναι αδιάφορο το κατά πόσο η εικόνα με την συνηθισμένη προβολή των προσωπικών συνηθειών των κατοίκων στο δημόσιο χώρο, αλλάζοντας την χρήση ή την αισθητική του, αποκαλύπτεται σε αυτές τις παραπάνω σκέψεις.
Ταιριάζει στα κατοικημένα ιστορικά κέντρα, πιστεύω, να αποτελέσουν το αντικείμενο της προσπάθειας να βρεθεί η σχέση που έχει η πόλη σαν κάτι περισσότερο από ένα σύνολο κτισμένου όγκου, με τα χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές του πληθυσμού της. Μια τέτοια προσέγγιση έχει την ιδιαιτερότητα πως το υποκείμενο μεταφέρεται μέσα στα πραγματικά όρια της πόλης που αποτελεί το χώρο της μελέτης.
Ο χαρακτήρας και οι ιδιαιτερότητες των περιοχών της κατοικίας προσδιορίζεται από διαφορετικότητες και από τις ασχολίες των κατοίκων. Αυτό συμβαίνει σε χώρους της πόλης όπως οι δρόμοι και οι ακάλυπτοι, οι μεσοτοιχίες και μπροστά στα παράθυρα και τις όψεις των σπιτιών. Παρόμοια και η λειτουργία των δημόσιων χώρων προσδιορίζεται από τα χαρακτηριστικά της κοινότητας και τους τρόπους που αυτά εξωτερικεύονται ενώ ακόμα και σήμερα οι όψεις των κατοικιών στο ισόγειο (στην ιστορική πόλη) είναι “κλειστές” με χαμηλές πόρτες και τις πιο πολλές φορές ένα μόνο μικρό παράθυρο-φωταγωγό. Κανονικά παράθυρα ανοίγονται στο δεύτερο και στους πιο πάνω ορόφους και τελικά η όψη σαν επιφάνεια-όριο μεταξύ του “εσωτερικού” και του “έξω” περιβάλλεται με την σημασία του “μύθου” της πόλης που παγιδεύει κατοίκους και επισκέπτες.



Για παράδειγμα μπορεί να αναφέρουμε ότι σε μικρά κεραμικά πλακίδια της υστεροΜινωικής(;) εποχής απεικονίζονται διώροφες και τριώροφες κατοικίες που στο ισόγειο έχουν μοναδικό άνοιγμα αυτό της εισόδου. Αυτό πιστεύετε ότι συνέβαινε για λόγους προστασίας και για λόγους στατικούς. Τα συμπαγή και με μεγαλύτερο πάχος τοιχία του ισογείου προσφέρουν μεγαλύτερη σταθερότητα στην κατασκευή. Στους ορόφους παρουσιάζεται, ακόμη και σήμερα, το μοτίβο των τριών παραθύρων, τοποθετημένα σε ίσες αποστάσεις, κάτι που παραπέμπει στην “μαγική” ή συμβολική σημασία που είχε σε αρκετούς αρχαίους πολιτισμούς αυτός ο αριθμός (3).
Ανακαλύπτεται μια συνέχεια, στην μορφή, σε όψεις, σε κατοικίες, στην ιστορική πόλη των Χανίων, με αντίστοιχα αρχαιολογικά ευρήματα, που είναι απεικονίσεις αρχαίων κατοικιών.
Είναι άγνωστο αν παρουσιάζονται ανάλογα παραδείγματα, τέτοιων ομοιοτήτων, τόσο εμφανών, στην όψη των κτηρίων και με τόσο έντονη συμβολική σημασία, ακόμα και τόσο διαφορετικών από την συνηθισμένη εικόνα των κατοικιών από τον δρόμο. Τελικά οι συγκεκριμένες περιπτώσεις δεν είναι αρκετές σε αριθμό, ούτως ή άλλως η κατασκευή αλλάζει και αλλοιώνεται με το πέρασμα του χρόνου και κάποια παραδείγματα ίσως είναι αποτέλεσμα μορφολογικής απομίμησης.
Αυτές οι χαρακτηριστικές λεπτομέρειες και γενικά οι δυνατότητες που δίνουν τα “παραδοσιακά” υλικά όπως η πέτρα και το ξύλο και ο τρόπος που αυτά ολοκληρώνουν την μορφή του κτηρίου πιθανόν να επιβιώνουν και να αποτελούν την “τέχνη” της οικοδομής από παλιότερα. Τα παραδείγματα χρονολογούνται από μια εποχή που οι περισσότερες κατασκευές ήταν έργα ανώνυμης αρχιτεκτονικής και χρειάζεται να δικαιολογηθούν όσα αναφέρονται σε αυτήν την παρένθεση.
Το να ακολουθήσεις μια διαδρομή μέσα στον “μύθο” της πόλης, έχει μια βέβαια μια διάρκεια αλλά αυτό που σε ολοκληρώνει δεν είναι μόνο η οπτική ή η ακουστική απόλαυση . Είναι μια μικρή ή μεγάλη αποκάλυψη και εξαρτάται από τον περιπατητή(;), τον μελετητή ή από αυτόν που τελικά “διηγείται” την διαδρομή αν αυτή η διάρκειά προεκτείνεται στην αναγνώριση οικείων χώρων ή την πρόκληση οικείων συναισθημάτων. Εικόνες από το παρελθόν και χαρακτηριστικά της μορφής, ακόμη και ιδιαιτερότητες στην κατασκευή αναγνωρίζονται από τους επισκέπτες κάθε στιγμή, σε ολόκληρη την πόλη.
Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι σε συζητήσεις με κατοίκους, αναφέρθηκαν σκέψεις ότι στα έργα που θα γίνουν (κυρίως όσο αφορά τις ανακατασκευές κατοικιών, ακόμα και όταν πρόκειται για επισκευές σημαντικών μορφολογικά κελυφών) αυτό που επιθυμούν είναι η εφαρμογή νέων τεχνολογιών και σύγχρονων υλικών. Αυτό γίνεται καθημερινά πραγματικότητα, πολύ αποτελεσματικά, αφού αποκαθίστανται(;) κτήρια σημαντικά για την “ποσότητα” και την ποιότητα της κατοικίας.
Τα αρχιτεκτονικά έργα έχουν μια συγκεκριμένη “κοινωνική μορφή” και όσο αφορά την πόλη και την κατασκευή της, ενώ είναι στενά συνδεδεμένη με την φύση, τα αρχικά στοιχεία του σχηματισμού της με το πέρασμα του χρόνου συγκεκριμενοποιούνται και μεταβάλλονται. Όμως αποτελεί ψευδαίσθηση ότι τα πάντα είναι δυνατά με την χρήση της τεχνολογίας που οδήγησε στην αντίληψη ότι η “κατάλληλη αρχιτεκτονική” αποτελεί την επίλυση όλων των προβλημάτων των πόλεων.

υποσημείωση:
Την τελευταία δεκαετία – δεκαπενταετία παρουσιάστηκε επίσης το φαινόµενο της εγκατάστασης µηχανηµάτων βιντεοσκόπησης και παρακολούθησης σε δηµόσιους χώρους. Πολλοί δικτυακοί οργανισμοί με επικεφαλής την Google ενδιαφέρθηκαν για την αναμετάδοση αντίστοιχων εικόνων, ανάλογης με αυτήν της χαρτογράφησης και φωτογράφησης της γης από δορυφόρο. Η κυριότερη διαφορά βρίσκεται στο γεγονός ότι από το επίπεδο του δρόμου δίνεται η δυνατότητα παρακολούθησης τόσο της κίνησης όσο και των σταθερών οπτικών φυγών. Σε µερικές πόλεις το φαινόµενο πήρε µεγάλες διαστάσεις με επίσηµη δικαιολογία τον περιορισμό της εγκληµατικότητας. Οι κάμερες, κάθε μεγέθους και κάθε είδους συρρικνώνουν στην πραγµατικότητα ακόµη περισσότερο το δηµόσιο χώρο αφού χρησιμοποιούνται για την άσκηση ελέγχου ή και δίωξης σε βάρος μεμονωμένων ατόμων. Mε έκπληξη διαπιστώνεται ότι και για τα γεωγραφικά συστήματα πληροφοριών (G.I.S.) μια εξέλιξη τους αναφέρεται σε “neibourhood (γειτονιά) information systems” δηλαδή συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών για ένα επίπεδο που είναι προσβάσιμο και “ορατό” και από μεμονωμένους ερευνητές ή και καθημερινούς ανθρώπους, κατοίκους και επισκέπτες.