Πέμπτη 2 Αυγούστου 2007
Δασική Ατλαντίδα;

Παρακολουθώντας εδώ και λίγους μήνες τον Αθηναϊκό και τον τοπικό τύπο, εκτός από τις πυρκαγιές στα δάση, την αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος και το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο, θέματα άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, ανακαλύπτουμε και τις πρωτοφανείς σε μέγεθος και δυναμικότητα κοινωνικές κινητοποιήσεις για την προστασία, την σωτηρία ουσιαστικά των δασών και του περιβάλλοντος που ούτως ή άλλως μονοπωλούσε ολόκληρο τον χειμώνα του 2007 την επικαιρότητα.
Οι συλλογικές και πολιτικές διαμαρτυρίες που αυτήν την φορά τοποθετούν το δάσος στο κέντρο των δραστηριοτήτων τους και μας καλούν να υιοθετήσουμε δέντρα σε μια αντιστοιχία ένα δέντρο προς έναν συνειδητοποιημένο πολίτη, ζητούν την πλήρη ενσωμάτωση της προστασίας των δασών, άμεσα, στα αναπτυξιακά προγράμματα, τον στρατηγικό σχεδιασμό και στον καθορισμό των χρήσεων γης, για την ώρα όμως και όσο αφορά τις περιπτώσεις των καμένων περιοχών οι προστατευμένες εκτάσεις απλά ταυτίζονται με τις εκτάσεις των καταστροφών. Η προστασία σε αυτές τις περιπτώσεις επιτυγχάνεται με θεσμούς που ποικίλουν νομικά και έχουν την περιορισμένη “εμβέλεια” της πλήρους απαγόρευσης αλλαγών, ακόμα και της πρόσβασης, στην προστατευμένη περιοχή έως αυτή των απλών ρυθμίσεων ελέγχου και παρακολούθησης (monitoring). Έτσι μια καταστροφή όπως η φωτιά, με αίτια σε πολλές περιπτώσεις καθαρά φυσικά, θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη για την κινητοποίηση του κράτους και δεν θα φταίει γι’ αυτό μόνο η σε αντικατάσταση του Δασολογίου, απλή οριοθέτηση των δασών αλλά και αυτή η εμμονή στα ελλιπή μέτρα και νοοτροπίες του παρελθόντος. Όταν αναφερόμαστε στο παρελθόν δεν εννοούμε την τηλεοπτική και συνάμα γραφική εικόνα των υλοτόμων στα αντιπλημμυρικά έργα της Πάρνηθας όπου χρησιμοποιούν άλογα(!) για την μεταφορά και την τοποθέτηση των κορμών αλλά τον οργανωμένο αποχαρακτηρισμό δασικής γης και την “σκληρή” πολεοδόμηση ή τον αντίστοιχο διαχωρισμό σε ζώνες προστασίας ή αντίθετα οικιστικής ή άλλης ανάπτυξης.
Αλλού πάλι το ευάλωτο έως ανύπαρκτο περιαστικό δάσος θα αντικαθίσταται, αντιστρεφόμενο με μια κίνηση από μέσα προς τα έξω, από το ουτοπικό “περιδασικό άστυ” με ρυμοτομημένους και οριοθετημένους δακτυλίους, αποτέλεσμα απαλλοτριώσεων και αναδασμού γης, οι οποίοι κατατέμνονται σε οικοδομήσιμα οικόπεδα που δημοπρατούνται με σημαντικό οικονομικό όφελος που καλύπτει τα έξοδα του εγχειρήματος και αυτά των υποδομών. Έτσι τα πολύτιμα αύριο υπολείμματα του περιβάλλοντος και του δάσους προστατεύονται στο κέντρο κατοικημένων περιοχών.
Αναρωτιέμαι αν φτάνοντας σε αυτήν την δασική Ατλαντίδα θα λησμονήσουμε ότι ο υπόλοιπος κόσμος εξακολουθεί να βρίσκεται στην εποχή του εμπρησμού και της καταπάτησης;
Με ενσωματωμένους παρόμοιους μηχανισμούς στις δομές του, δεν αναρωτιέμαι καν για το σημερινό κράτος, ότι και θα συγκινηθεί και τελικά θα ενδώσει στις κραυγές πόνου και αγανάκτησης για την καταστροφή ή ακόμα περισσότερο στην πιθανότητα επανάληψης τέτοιων εικόνων αύριο, σε λίγους μήνες, του χρόνου….
Θα είναι μόνο τα κομμένα ή καμένα δέντρα και τα κουφάρια των κόκκινων ελαφιών ή κάτι περισσότερο και δυνατότερο – συγκλονιστικότερο – για να καταφύγουμε σε μια τέτοια ουτοπία; Χρησιμοποιώ το πρώτο πρόσωπο του πληθυντικού γιατί μοιράζομαι τις ίδιες ανησυχίες αλλά και περίσσια αμφιβολία για τις αιτίες αυτού που μέλει γενέσθαι.
Μια πολυσύχναστη γη ή ένα απαραίτητο αλλά όχι δεσμευτικό πάρκο και ακόμα χειρότερα το οίκο-σύστημα αποκλεισμένο από αστικά τείχη, διαχειριζόμενο με την χρήση της τεχνολογίας. Είναι αυτό ένα δάσος; Και μάλιστα φυλαγμένο σαν κόρη οφθαλμού; Είναι καταφύγιο ζωής και προκαλεί την φαντασία, το ονειρεύεσθαι; Είναι τουλάχιστον επικίνδυνο; Θα αναπτύσσεται για πάντα; Θα καίγεται και θα αναγεννιέται; Αγγίζει την συλλογική, την εν υπνώσει μνήμη, το μυστήριο και το μεταφυσικό;
Δεν συμβαίνει λίγο ή πολύ αυτό σήμερα; όπου οι δασικές εκτάσεις γίνονται στόχος διεκδικήσεων; θα έφτανε νέες υποδομές και η αντιπυρική προστασία να γίνουν προτεραιότητα στις περιοχές που οι οικισμοί αναπτύσσονται, σε ήδη οικοπεδοποιημένες εκτάσεις, εκεί που πρώτα απ’ όλα απαιτείται η διασφάλιση της συνέχειας μεταξύ του ανθρωπογενούς και του φυσικού περιβάλλοντος; Το μεγάλο βήμα για ένα καλύτερο αύριο υποτίθεται ότι αναγγέλθηκε με την κατάργηση των παρεκκλίσεων και την πρόταση για απαγόρευση της εκτός σχεδίου δόμησης, μήπως όμως αυτό για το οποίο σήμερα “απεργαζόμαστε” όταν περατωθεί θα μοιάζει με ένα donut, το στρογγυλό γλύκισμα για τον πρωινό ή ακόμα καλύτερα τον απογευματινό μας καφέ;

(Εμπνευση από ...και απάντηση στο... άρθρο του κ. ΔΙΟΝ. ΧΟΪΔΑ "Μια ουτοπική πρόταση που μπορεί να συνεισφέρει στον προβληματισμό" ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της ΤΕΤΑΡΤΗΣ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007)