πιο αισιόδοξα από 'δω και πέρα.... ...δεν θέλω το κακό για κανένα....
δεν μπορεί ρε παιδιά να γίνονται τέτοιες ζημιές στις υποδομές με κάθε σκαμπανέβασμα του καιρού - άσε που μετράμε πια τους τελευταίους μας χειμώνες, παγκόσμια, εδώ: Χανιά, Κρήτης έχει τέτοια ηλιοφάνεια, θα επανέλθουν όσοι πριν μερικές δεκαετίες δικαιολογόντουσαν ότι η Ελλάδα σαν ....θερινός κινηματογράφος που ήταν, δεν έχει θέρμανση.... ούτε ανάγκη για θέρμανση....
εγώ παρόλα αυτά... ένα μικρό ενδιασμό τον έχω... ...εσωτερικό κρύο; λίγο που είναι και η επιδημία σε ύφεση ...αμάν πια.... μπρρρ....!!!!!
άλλο αυτό...
...ψάξτε στα αρχεία της διαλυμένης πια Ε.Σ.Υ.Ε. ....
....εικόνα ταχέως ανεπτυσσόμενου "....ιμπεριαλισμού..." δείχνουν οι γεννήσεις παιδιών μεταναστών ...η δεύτερη ή τρίτη γενιά εσαεί παρούσα... ..δεν έχει σημασία....
ενώ εμείς....;;;; πότε πάλι τσακώθηκα με τον πατέρα μου που μου αδειάζει κρυφά το καλαθάκι των σκουπιδιών.... τι κάνω ακόμα ....υπό την οικογενειακή σκεπή;;;
Τετάρτη 30 Δεκεμβρίου 2009
Τρίτη 22 Δεκεμβρίου 2009
η χώρα είναι κομμένη στα δύο, έχει κρυφτεί στην Β.Ελλάδα ο Καραμανλής και ο λεπτός και ψηλός Πρωθυπουργός μας αποδίνει ιθαγένεια και το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στους νόμιμους μετανάστες.... ή διαφορετικά η Ευρώπη μέσω της απελευθέρωσης της αγοράς των επαγγελμάτων γίνεται μια μεγάλη πατρίδα, για Αλβανούς, Μακεδόνες, Βούλγαρους και όλους τους από βορρά και ανατολή γείτονες μας, άρα όπου να' ναι - με τις επόμενες υποχωρήσεις μας - θα λυθεί και το Κυπριακό - υπέρ μας(;)- το τέλος των εθνικών κρατών, οι μετανάστες και οι ....διαφορετικοι στην εξουσία...... ...βγαίνει και η θλιμμένη τηλεπαρουσιάστρια των ειδήσεων στις εννιά και μας κάνει μια μικρή ανακεφαλαίωση της δεκαετίας.... ....πότε υποψήφιε Μεσσία θα πάρει τέρμα και αυτή η εποχή της Pax Americana.....
Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου 2009
....υπηρετώντας τη Δημοκρατία, την αλήθεια και την πρόοδο
Ο Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη με άφατη θλίψη ανακοινώνει τον θάνατο του Χρήστου Λαμπράκη, προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του. Ο εκλιπών υπήρξε συνεχιστής αλλά και ανανεωτής της πρωτοποριακής δημιουργίας του πατέρα του Δημήτρη στον χώρο της έντυπης, αντικειμενικής εκδοτικής ενημέρωσης, που άρχισε το 1922 και συνεχίζεται αδιάλειπτα ως τις ημέρες μας, πάντοτε υπηρετώντας τη Δημοκρατία, την αλήθεια και την πρόοδο στην Ελλάδα.
..... .....
Αναφέραμε για την δεκαετία του ’70 ότι σηματοδοτεί την αρχή της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης των πολιτών στην Ευρώπη και στον ανεπτυγμένο κόσμο. Σήμερα που οι οικονομικοί και αναπτυξιακοί όροι όπως και κάποιοι περιβαλλοντικοί όροι έχουν ως ένα βαθμό αντιστραφεί και οι αγορές στην Ανατολή - Κίνα και την Λατινική Αμερική επιβάλλουν μέρος των κανόνων της Συμφωνίας για το Κλίμα στην Κοπεγχάγη (2009) αντιλαμβανόμαστε τις σημασίες αλλά και τις συνθήκες της χρονικής συγκυρίας του 1972 που με την Σύμβαση για την Προστασία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς αρχίζουν να “καταλογοποιούνται” οι φυσικές τοποθεσίες και τα μνημεία με την πλειοψηφία να ανήκει από τότε σε χώρες που χαρακτηριζόταν αναπτυσσόμενες. Είναι πιστεύω γνωστό ότι στον τρόπο με τον οποίο οι κλιματικές συνθήκες όπως και η περιβαλλοντική μόλυνση επιδρούν στην κατάσταση των μνημείων οφείλονται σε μεγάλο βαθμό οι μέθοδοι αποκατάστασης τους. Είναι ακόμα γνωστό ότι η Ευρώπη έχει να επιδείξει μεγάλο αριθμό βιομηχανικών μνημείων. 
Ήταν πάντως η πρώτη φορά που ο Πολιτισμός και η Φύση έγιναν τα δύο ομογενή και ισοδύναμα συνθετικά μέρη για την προστασία και ταξινόμηση των μνημείων και θέσεων της φύσης, περιβαλλοντικών αγαθών και τοπίων μέσω συνειδητοποιημένων ατόμων, εθνικών κυβερνήσεων, διεθνών οργανισμών, σημαντικών μη – κυβερνητικών οργανισμών. Από όλες τις παγκόσμιας εμβέλειας Συμβάσεις είναι αυτή με τον μεγαλύτερο αριθμό επικυρώσεων. Τα τελευταία χρόνια προτεραιότητα δόθηκε σε παγκόσμιες εκστρατείες διάσωσης Μνημείων του Καταλόγου και όχι στον εμπλουτισμό του. Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή της Σύμβασης στην σωτηρία και την αποκατάσταση των μνημείων στα Βαλκάνια, την Μέση Ανατολή, την Ασία και την Αφρική κατά την διάρκεια των τελευταίων ένοπλων συγκρούσεων. Το πιο σημαντικό μέρος των πολιτιστικών θέσεων του Καταλόγου αναφέρεται σε πόλεις – πόλεις μνημεία, ζωντανές πόλεις ή πόλεις νεκρές. Μας ενδιαφέρουν ακόμα κάποια “πολιτιστικά” τοπία (1992) με αυξημένη πιστεύω αισθητική σημασία – κατάλοιπο ίσως μιας εποχής κυριαρχίας συντηρητικών ή φιλο-μοναρχικών αντιλήψεων περί “καλαισθησίας” – δημιουργήματα της φύσης ή μικτές θέσεις με ούτως ή άλλως επιβεβαιωμένο επιστημονικό - περιβαλλοντικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Από το 2003 τολμά να διεκδικεί, ίσως όχι για πρώτη φορά, μια θέση στον Κατάλογο και ο Δρυμός Σαμαριάς – το Φαράγγι – οι ορεινοί οικισμοί και η ευρύτερη περιοχή των Λευκών Ορέων με κύριο επιχείρημα την θέση που έχουν αποκτήσει στην καρδιά και την συνείδηση των Κρητών και των επισκεπτών του νησιού αλλά και της πνευματικότητας, της αντιπροσωπευτικότητας τους. Ένα διαφορετικό παράδειγμα θα ‘ταν να προταθεί για μια θέση στον Κατάλογο το Ακρωτήριο Σπάθα το οποίο μέχρι πριν λίγα χρόνια αποτελούσε μέρος του ανεκμετάλλευτου αποθέματος της Κρητικής γης. Είναι εγγεγραμμένη περιοχή στο δίκτυο προστατευόμενων βιότοπων, σχετικά αραιοκατοικημένο - στους συνηθισμένους χάρτες δεν παρατηρώ οικισμούς - και μάλιστα κατά την όψιμη Τουρκοκρατία παρέμενε υπό τον έλεγχο των Βενετών. Θα αναφέρουμε για την Σύμβαση ότι επέλεξε στην τρίτη ετήσια τακτική σύνοδο της (1978) σαν έμβλημα ενοποιημένους ρόμβο και κύκλο. Είναι η ανθρώπινη δημιουργία όπως εμπεριέχεται και εξαρτάται από την φύση σχηματοποιώντας έτσι επιτυχημένα την αλληλεξάρτηση και την αλληλουχία μεταξύ φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος. H προσέγγιση από αυτό που εννοούμε σαν “μέσα”, από τα έπιπλα ή τα αντικείμενα της καθημερινότητας ή ακόμα και τις επιθυμίες και τις συνήθειες, ή ακόμα κι αν κινηθούμε από το “έξω” όπου παγιδευόμαστε από όλες τις συνθήκες και σημασίες της πόλης, μας αποκαλύπτει ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο: σχεδιασμένοι άξονες και επίπεδα που τέμνονται να παρουσιάζονται σαν στοιχεία αστικού περιεχομένου, ενώ πρόκειται για μεταφορά από το φυσικό περιβάλλον στα ανθρώπινα μέτρα. Οι λόγοι που την εξηγούν είναι η κυριαρχία πάνω στην φύση ή η καλλιέργεια της γης αλλά και η ανάγκη για προστασία από τα φυσικά φαινόμενα ακόμα και το αίσθημα της ανασφάλειας, π.χ. απέναντι στο δάσος ή αυτή του πλήθους - του φόβου του άλλου, του αγνώστου, ακόμα και οι λατρείες: όριο είναι εκεί που ξεκινά κάτι, ακόμα και αν αυτό γίνεται διαδοχικά, με ένταση, έστω και αν απλά υπονοείται – είναι η αρχή ή η ανακάλυψη αυτού που προορίζεται να κατοικηθεί….. Αν ανατρέξει κανείς στην παιδαγωγική διαδικασία της αρχιτεκτονικής οι απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα είναι πολύ καλά κρυμμένες.
Από το 1993 και μετά μπορούμε να μιλάμε για ένα άλλο μεγάλο αλλά μη - κυβερνητικό πολιτιστικό οργανισμό: ο Οργανισμός των Πόλεων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς – για τα μέλη του οποίου απαραίτητη προϋπόθεση – εκτός από την αποδοχή του ορισμού της ζωντανής πόλης – είναι η εγγραφή στον Κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Με έκπληξη διαπιστώνω ότι σαν μέλος παρατηρητής αναφέρεται από το 2004 η Έδεσσα στην οποία έχει αφήσει εμφανή ίχνη η αρχιτεκτονική του πριν από αρκετά χρόνια επισκέπτη εδώ Α. Βαρλάμη.
Στην θέση της θα μπορούσαν να είναι και άλλες πόλεις, εκτός από την Ρόδο, την Πάτμο και την Κέρκυρα, πόλεις όπως τα Ιωάννινα και η ανταγωνίστρια των Χανίων, Καβάλα. Είναι η προσπάθεια για την ένταξη των Χανίων λίγο πιο κάτω από την αφετηρία; Πρέπει τελικά να απαντήσουμε για ακόμα μια φορά σε προβλήματα τοπικά; Ή ακόμα πιο ιδιαίτερα, προσωπικά, ερωτήματα του διάλογου και της διαμόρφωσης μιας πραγματικότητας εννοιών που οδηγούν στην αναγνώριση του οικείου σχεδιασμένου περιβάλλοντος μας; Πως “προκρίνονται” τα αμέτρητα μνημεία της επικράτειας, πόλεις ή “θαύματα της φύσης” για να προταθούν στις Παγκόσμιες θέσεις; Είναι τελικά η ένταξη στον Κατάλογο απάντηση στις προκλήσεις της παγκόσμιας κοινότητας και του πολιτικού όσο και πολιτιστικού σήμερα στην Ευρώπη; ή τελικά είναι το κεκτημένο που απορρέει από την παγκόσμια εμβέλεια του Ελληνικού πολιτισμού και την σημερινή θέση της χώρας στον Πλανήτη; (την απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα φαντάζομαι ότι μπορούν να την δώσουν οι αναγνώστες) Μήπως όντως έχει την δύναμη να αναδιαμορφώσει την κοινωνική και οικονομική ζωή των κατοίκων της πόλης σαν σύνολο; Θα αναλογιστεί κανείς την σημασία του ανθρώπινου παράγοντα; Ένας απαράβατος όρος για την ένταξη στον Κατάλογο είναι ότι θα επέτρεπε ακόμα την διατήρηση και κάποιων παραγωγικών διαδικασιών και υπηρεσιών ακόμα και την ενίσχυση ζωντανών γειτονιών κατοικίας (βλ. παλ. πόλη Ρόδου). Αναρωτιέμαι πάλι για τις διαφορές ανάμεσα σε μια αντίληψη για τις πόλεις-μνημεία που επιτρέπει την συνύπαρξη και την επιβίωση των περισσότερων συνθετικών μερών τους και έχει την απαιτούμενη οικονομική ανταποδοτικότητα και την αποδοχή του συνόλου σε σχέση με την υποχρέωση και τις σκοπιμότητες για την υπογραφή αποδεικτικών, συγχωρώ-χαρτιών και συμβολαίων..... δηλαδή του τυπικού μέρους της εγγραφής σε ένα τέτοιο Κατάλογο;
Μπορούν να γίνουν μικρές αναφορές στο έργο της ΝΤ.Ν. Κόνσολα “Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ” Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1995
Ήταν πάντως η πρώτη φορά που ο Πολιτισμός και η Φύση έγιναν τα δύο ομογενή και ισοδύναμα συνθετικά μέρη για την προστασία και ταξινόμηση των μνημείων και θέσεων της φύσης, περιβαλλοντικών αγαθών και τοπίων μέσω συνειδητοποιημένων ατόμων, εθνικών κυβερνήσεων, διεθνών οργανισμών, σημαντικών μη – κυβερνητικών οργανισμών. Από όλες τις παγκόσμιας εμβέλειας Συμβάσεις είναι αυτή με τον μεγαλύτερο αριθμό επικυρώσεων. Τα τελευταία χρόνια προτεραιότητα δόθηκε σε παγκόσμιες εκστρατείες διάσωσης Μνημείων του Καταλόγου και όχι στον εμπλουτισμό του. Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή της Σύμβασης στην σωτηρία και την αποκατάσταση των μνημείων στα Βαλκάνια, την Μέση Ανατολή, την Ασία και την Αφρική κατά την διάρκεια των τελευταίων ένοπλων συγκρούσεων. Το πιο σημαντικό μέρος των πολιτιστικών θέσεων του Καταλόγου αναφέρεται σε πόλεις – πόλεις μνημεία, ζωντανές πόλεις ή πόλεις νεκρές. Μας ενδιαφέρουν ακόμα κάποια “πολιτιστικά” τοπία (1992) με αυξημένη πιστεύω αισθητική σημασία – κατάλοιπο ίσως μιας εποχής κυριαρχίας συντηρητικών ή φιλο-μοναρχικών αντιλήψεων περί “καλαισθησίας” – δημιουργήματα της φύσης ή μικτές θέσεις με ούτως ή άλλως επιβεβαιωμένο επιστημονικό - περιβαλλοντικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Από το 2003 τολμά να διεκδικεί, ίσως όχι για πρώτη φορά, μια θέση στον Κατάλογο και ο Δρυμός Σαμαριάς – το Φαράγγι – οι ορεινοί οικισμοί και η ευρύτερη περιοχή των Λευκών Ορέων με κύριο επιχείρημα την θέση που έχουν αποκτήσει στην καρδιά και την συνείδηση των Κρητών και των επισκεπτών του νησιού αλλά και της πνευματικότητας, της αντιπροσωπευτικότητας τους. Ένα διαφορετικό παράδειγμα θα ‘ταν να προταθεί για μια θέση στον Κατάλογο το Ακρωτήριο Σπάθα το οποίο μέχρι πριν λίγα χρόνια αποτελούσε μέρος του ανεκμετάλλευτου αποθέματος της Κρητικής γης. Είναι εγγεγραμμένη περιοχή στο δίκτυο προστατευόμενων βιότοπων, σχετικά αραιοκατοικημένο - στους συνηθισμένους χάρτες δεν παρατηρώ οικισμούς - και μάλιστα κατά την όψιμη Τουρκοκρατία παρέμενε υπό τον έλεγχο των Βενετών. Θα αναφέρουμε για την Σύμβαση ότι επέλεξε στην τρίτη ετήσια τακτική σύνοδο της (1978) σαν έμβλημα ενοποιημένους ρόμβο και κύκλο. Είναι η ανθρώπινη δημιουργία όπως εμπεριέχεται και εξαρτάται από την φύση σχηματοποιώντας έτσι επιτυχημένα την αλληλεξάρτηση και την αλληλουχία μεταξύ φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος. H προσέγγιση από αυτό που εννοούμε σαν “μέσα”, από τα έπιπλα ή τα αντικείμενα της καθημερινότητας ή ακόμα και τις επιθυμίες και τις συνήθειες, ή ακόμα κι αν κινηθούμε από το “έξω” όπου παγιδευόμαστε από όλες τις συνθήκες και σημασίες της πόλης, μας αποκαλύπτει ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο: σχεδιασμένοι άξονες και επίπεδα που τέμνονται να παρουσιάζονται σαν στοιχεία αστικού περιεχομένου, ενώ πρόκειται για μεταφορά από το φυσικό περιβάλλον στα ανθρώπινα μέτρα. Οι λόγοι που την εξηγούν είναι η κυριαρχία πάνω στην φύση ή η καλλιέργεια της γης αλλά και η ανάγκη για προστασία από τα φυσικά φαινόμενα ακόμα και το αίσθημα της ανασφάλειας, π.χ. απέναντι στο δάσος ή αυτή του πλήθους - του φόβου του άλλου, του αγνώστου, ακόμα και οι λατρείες: όριο είναι εκεί που ξεκινά κάτι, ακόμα και αν αυτό γίνεται διαδοχικά, με ένταση, έστω και αν απλά υπονοείται – είναι η αρχή ή η ανακάλυψη αυτού που προορίζεται να κατοικηθεί….. Αν ανατρέξει κανείς στην παιδαγωγική διαδικασία της αρχιτεκτονικής οι απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα είναι πολύ καλά κρυμμένες.Από το 1993 και μετά μπορούμε να μιλάμε για ένα άλλο μεγάλο αλλά μη - κυβερνητικό πολιτιστικό οργανισμό: ο Οργανισμός των Πόλεων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς – για τα μέλη του οποίου απαραίτητη προϋπόθεση – εκτός από την αποδοχή του ορισμού της ζωντανής πόλης – είναι η εγγραφή στον Κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Με έκπληξη διαπιστώνω ότι σαν μέλος παρατηρητής αναφέρεται από το 2004 η Έδεσσα στην οποία έχει αφήσει εμφανή ίχνη η αρχιτεκτονική του πριν από αρκετά χρόνια επισκέπτη εδώ Α. Βαρλάμη.
Στην θέση της θα μπορούσαν να είναι και άλλες πόλεις, εκτός από την Ρόδο, την Πάτμο και την Κέρκυρα, πόλεις όπως τα Ιωάννινα και η ανταγωνίστρια των Χανίων, Καβάλα. Είναι η προσπάθεια για την ένταξη των Χανίων λίγο πιο κάτω από την αφετηρία; Πρέπει τελικά να απαντήσουμε για ακόμα μια φορά σε προβλήματα τοπικά; Ή ακόμα πιο ιδιαίτερα, προσωπικά, ερωτήματα του διάλογου και της διαμόρφωσης μιας πραγματικότητας εννοιών που οδηγούν στην αναγνώριση του οικείου σχεδιασμένου περιβάλλοντος μας; Πως “προκρίνονται” τα αμέτρητα μνημεία της επικράτειας, πόλεις ή “θαύματα της φύσης” για να προταθούν στις Παγκόσμιες θέσεις; Είναι τελικά η ένταξη στον Κατάλογο απάντηση στις προκλήσεις της παγκόσμιας κοινότητας και του πολιτικού όσο και πολιτιστικού σήμερα στην Ευρώπη; ή τελικά είναι το κεκτημένο που απορρέει από την παγκόσμια εμβέλεια του Ελληνικού πολιτισμού και την σημερινή θέση της χώρας στον Πλανήτη; (την απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα φαντάζομαι ότι μπορούν να την δώσουν οι αναγνώστες) Μήπως όντως έχει την δύναμη να αναδιαμορφώσει την κοινωνική και οικονομική ζωή των κατοίκων της πόλης σαν σύνολο; Θα αναλογιστεί κανείς την σημασία του ανθρώπινου παράγοντα; Ένας απαράβατος όρος για την ένταξη στον Κατάλογο είναι ότι θα επέτρεπε ακόμα την διατήρηση και κάποιων παραγωγικών διαδικασιών και υπηρεσιών ακόμα και την ενίσχυση ζωντανών γειτονιών κατοικίας (βλ. παλ. πόλη Ρόδου). Αναρωτιέμαι πάλι για τις διαφορές ανάμεσα σε μια αντίληψη για τις πόλεις-μνημεία που επιτρέπει την συνύπαρξη και την επιβίωση των περισσότερων συνθετικών μερών τους και έχει την απαιτούμενη οικονομική ανταποδοτικότητα και την αποδοχή του συνόλου σε σχέση με την υποχρέωση και τις σκοπιμότητες για την υπογραφή αποδεικτικών, συγχωρώ-χαρτιών και συμβολαίων..... δηλαδή του τυπικού μέρους της εγγραφής σε ένα τέτοιο Κατάλογο;Μπορούν να γίνουν μικρές αναφορές στο έργο της ΝΤ.Ν. Κόνσολα “Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ” Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1995
.....
Η διατήρηση και η διαχείριση ακόμα και ο σχεδιασμός για τις ιστορικές περιοχές στην πόλη, σε σχέση μάλιστα με το μέγεθος του σημερινού πολεοδομικού συγκροτήματος, δεν είναι προϋπόθεση π.χ. μόνο για την τουριστική ανάπτυξη αλλά οι όροι από τους οποίους εξαρτάται η καθημερινότητα μας, ακόμα και αυτή η ίδια η πολιτική – κοινωνική ζωή και η οικονομική ανάπτυξη. Ταυτόχρονα είναι μία πρόκληση απέναντι στην παγκόσμια κοινότητα, το κόστος της οποίας συχνά υπερβαίνει τα όσα διατίθενται, απαιτώντας την συμμετοχή και την στήριξη επιλεγμένων πολιτιστικών δράσεων, ατόμων, ιδρυμάτων, επισκέψεις, γενικά ενδιαφέρον και κινητικότητα.
Η ιστορική πόλη των Χανίων ακόμα και στην εκτός των τειχών περιοχή παραμένει μια συμπαγής πόλη - μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες διατηρούσε βιώσιμα χαρακτηριστικά, χώρους πρασίνου, κοινόχρηστους χώρους και κυρίως επαφή με συγκροτημένες γειτονιές κατοικίας. Εδώ και αρκετά χρόνια γίνεται προσπάθεια να αντιμετωπιστούν όσα από τα προβλήματα προκαλούν η πίεση της αγοράς, η συνεχής υποβάθμιση της, ένα ερώτημα είναι εάν υπάρχει ανάγκη απομαγαζοποίησης, η διόγκωση του τομέα των υπηρεσιών και των χρήσεων αναψυχής και η κυκλοφοριακή πίεση, ο μαζικός τουρισμός σε γειτονικούς δήμους, η παρουσία οργανωμένης επαιτείας ακόμα και αυτή των μεταναστών όπως και η παλαίωση του οικοδομικού όγκου και η προαστιοποίηση μέρους της κατοικίας….Αναφερόμενοι εδώ στην επικαιρότητα ένταξης της περιτειχισμένης πόλης στον Κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς θα κάνουμε μια μικρή αναδρομή και κάποιες υποθέσεις:
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ιδρύθηκε το 1948 με κυριότερο στόχο την αποφυγή παγκόσμιων συγκρούσεων – ο Πολιτιστικός και Εκπαιδευτικός εταίρος του ακολούθησε αρκετά χρόνια μετά. Στα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα που είχε κληρονομήσει η Ευρώπη και ο κόσμος προστίθεται αυτό της “αναίρεσης” των συνεπειών του πόλεμου, κάτι που ανέλαβαν οι νικητές αλλά και τα ίδια τα κράτη πρώτα με την ευρεία ανακατασκευή των κεντρικών περιοχών των ιστορικών πόλεων στην Ευρώπη.
Στις φωτογραφίες η Δρέση (μια άλλη Γερμανική πόλη) πριν τους βομβαρδισμούς (1910), και το κέντρο της παλιάς πόλης το 1945, πηγή Wikipedia
Κτήρια που έχουν καεί από εμπρηστικές βόμβες είναι σχετικά εύκολο να επανέλθουν στην αρχική κατάσταση τους, σε πολλές περιπτώσεις που η καταστροφή ήταν ολιστική όπως το κέντρο της Λειψίας νέα κτήρια κατασκευάστηκαν με παρόμοιες τεχνικές, με την χρήση ίδιων υλικών και ακριβή αντιγραφή των σχεδίων τους.
Παρόμοια παραδείγματα υπήρχαν αρκετά όπως το σημερινό μουσείο Ερμιτάζ στο Πέτρογκραντ που είχε καταστραφεί ολοκληρωτικα
Στην φωτογραφία καταστροφή σε οροφή του Μουσείου Ερμιτάζ, η φωτογραφία προέρχεται από τον δικτυακό τόπο του Μουσείου όπου υπάρχει εκτεταμένο αφιέρωμα για την περίοδο του Πολέμου και τις αναστηλωτικές εργασίες.
Ηταν το Ερημητήριο του Μεγάλου Πέτρου στην Βαλτική Θάλασσα.
Αναρωτιέμαι εάν σε αυτές τις περιπτώσεις διατηρήθηκε η αυθεντικότητα των μνημείων και αν έγινε αποδεκτή εκ νέου η ακεραιότητα τους αφού σε μερικές περιπτώσεις τα ίχνη του πολέμου κρύβονται με τεχνάσματα ή υπάρχει ασυνέχεια στον χώρο και στην μνήμη ή ανακρίβειες στην θέση ή καλύτερα την στάση π.χ. γλυπτών που κοσμούν σιντριβάνια, στον αριθμό σκαλοπατιών κάποιων κλιμάκων ή τον αριθμό των παραθύρων αλλά και τις λειτουργίες όπως φυσικά και τις χρήσεις.
Το καταφύγιο του ηγέτη της Αν. Γερμανίας Honecker δεκαετία ‘80
Fontana di Trevi, Ρώμη, σύγχρονη εποχή.
(Σήμερα πια η αρχιτεκτονική των καταφυγίων και των ίδιων των "μνημείων" του πολέμου αναδεικνύεται με όρους ανάλογους με αυτούς της επανάχρησης βιομηχανικής αρχιτεκτονικής).
Είναι γεγονός γνωστό ότι τα κτήρια στις ιστορικές πόλεις κρύβουν εκτός από πολλές φάσεις στην κατασκευή τους και διαφορές στα επιμέρους δομικά στοιχεία τους.
Στην περίπτωση όμως των Χανίων η προσπάθεια είχε μάλλον τα χαρακτηριστικά επανόρθωσης ή καλύτερα ανασυγκρότησης διακεκριμένων ενοτήτων του ιστορικού κέντρου μέσα από επεμβάσεις με χαρακτήρα διαχρονικό. Στην φωτογραφία η Havre στην Γαλλία - το Δημαρχείο - Μνημείο του Καταλόγου - πηγή U.N.E.S.C.O.
Η εξέλιξη των αναπλάσεων οδηγεί στην μίμηση(;) κάποιων από τις πρώτες επιτυχημένες "αναγεννησιακές" αρχές γεωμετρικής χάραξης αξόνων και διακανονισμού π.χ. οικοδομικών τετραγώνων, πλατειών και ελεύθερων χώρων τώρα πια κάτω από ένα ορθολογικό πρίσμα και είχε σαν αποτέλεσμα την διαμόρφωση μιας πόλης λιγότερο πυκνής – σ’ αυτό πρέπει να προσθέσεις και τον μεγάλο αριθμό νέων κατασκευών. Είναι αρκετά δύσκολο να εμβαθύνει κανείς τόσο πολύ και τόσο θεωρητικά για την διατήρηση και ανακατασκευή των κτηρίων και τις αναπλάσεις στις πόλεις. Τα έργα εφαρμόστηκαν αποσπασματικά, ακόμα και στα τμήματα της παλιάς πόλης που είχαν υποστεί τις επιπτώσεις του πολέμου: Η σημερινή οδός Ποτιέ είναι ερώτημα αν αποτελεί νέα χάραξη μια που κάποια στοιχεία συνηγορούν για την μετατόπιση της αρκετά μέτρα από τον τωρινό της άξονα αλλά και αυτό όπως και άλλες ανάλογες περιπτώσεις ξεκινούν να συμβαίνουν αρκετά πριν τον πόλεμο.
Στην Ελλάδα η συνέχεια δόθηκε με βασική προϋπόθεση την υποδοχή του πληθυσμού της υπαίθρου μέσα σε ένα κλίμα έντονης αστικοποίησης (αστυφιλία) αλλά και ανάπτυξης του τουρισμού. Αυτοί οι δύο παράγοντες έγιναν αιτία να χαθεί η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ταυτότητα που ήταν συνυφασμένη με εμφανή ίχνη και μνήμες σε πολλές ακόμα ελληνικές πόλεις.
H αρχιτεκτονική ακόμα και αν μιλάμε για την κατοικία, είναι από τη φύση της συλλογική πράξη και είναι χαρακτηριστικό απαραίτητο του πολιτισμού μας με τον οποίο γεννήθηκε. Αναφερόμενοι στην ανθρώπινη εμπειρία των πόλεων θα καταλάβουμε ότι πλησιάζουν και γεννιούνται και από τον χώρο που τις περικυκλώνει και επαναλαμβάνονται για να αποκτήσουν “νομιμότητα”, στην οποία θα αρκεστούν μέχρι να μεταμορφωθούν, να διαφοροποιηθούν, να εξελιχθούν από την αρχή. Παρόλα αυτά σήμερα και με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πόλεις και το φυσικό περιβάλλον, προβλήματα ουσιαστικά βιωσιμότητας και προστασίας από την αυθαιρεσία και την οικονομική εκμετάλλευση, αυτές οι σκέψεις καθόλου κακό δεν κάνουν. Προφανώς πολλά πράγματα άλλαξαν μετά τον πόλεμο και την ανοικοδόμηση της Ηπείρου αλλά και με το τέλος της δεκαετίας του 1970 όπου έγινε φανερό ότι το φυσικό περιβάλλον στις ανεπτυγμένες χώρες αλλοιώνεται με μεγάλη ταχύτητα από την επέκταση της βιομηχανικής παραγωγής, την μόλυνση του, την όξινη βροχή και την εξάντληση των φυσικών πόρων, την κατάσταση στις περιοχές των μεγαλουπόλεων (τσιμεντουπόλεις – υπνωτήρια, νέφος αιθάλης, τοξικά, μόλυνση των ποταμών που τις διατρέχουν κ.λπ.) και την πετρελαϊκή κρίση του 1973.
Ήταν ταυτόχρονα νομίζω η δεκαετία της οικολογικής και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης των πολιτών, των κοινωνιών, εποχή κινημάτων – ακόμα και προβοκατόρικων – με ανάλογες δράσεις και των πρώτων περιβαλλοντικών πολιτικών όπως εξελίχθησαν μέχρι την σημερινή εποχή που σωστά (;) θα υπέθετε κανείς ότι είναι μια εποχή αποτελεσμάτων….. (συνεχίζεται…..)
Οι “ψαριές” των τελευταίων ετών της δεκαετίας του ’70 στον Τάμεση, ένας πρωτότυπος συγκριτικός πίνακας…..
Η ιστορική πόλη των Χανίων ακόμα και στην εκτός των τειχών περιοχή παραμένει μια συμπαγής πόλη - μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες διατηρούσε βιώσιμα χαρακτηριστικά, χώρους πρασίνου, κοινόχρηστους χώρους και κυρίως επαφή με συγκροτημένες γειτονιές κατοικίας. Εδώ και αρκετά χρόνια γίνεται προσπάθεια να αντιμετωπιστούν όσα από τα προβλήματα προκαλούν η πίεση της αγοράς, η συνεχής υποβάθμιση της, ένα ερώτημα είναι εάν υπάρχει ανάγκη απομαγαζοποίησης, η διόγκωση του τομέα των υπηρεσιών και των χρήσεων αναψυχής και η κυκλοφοριακή πίεση, ο μαζικός τουρισμός σε γειτονικούς δήμους, η παρουσία οργανωμένης επαιτείας ακόμα και αυτή των μεταναστών όπως και η παλαίωση του οικοδομικού όγκου και η προαστιοποίηση μέρους της κατοικίας….Αναφερόμενοι εδώ στην επικαιρότητα ένταξης της περιτειχισμένης πόλης στον Κατάλογο των Μνημείων της Παγκόσμιας Κληρονομιάς θα κάνουμε μια μικρή αναδρομή και κάποιες υποθέσεις:
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ιδρύθηκε το 1948 με κυριότερο στόχο την αποφυγή παγκόσμιων συγκρούσεων – ο Πολιτιστικός και Εκπαιδευτικός εταίρος του ακολούθησε αρκετά χρόνια μετά. Στα οικονομικά και πολιτικά προβλήματα που είχε κληρονομήσει η Ευρώπη και ο κόσμος προστίθεται αυτό της “αναίρεσης” των συνεπειών του πόλεμου, κάτι που ανέλαβαν οι νικητές αλλά και τα ίδια τα κράτη πρώτα με την ευρεία ανακατασκευή των κεντρικών περιοχών των ιστορικών πόλεων στην Ευρώπη.
Στις φωτογραφίες η Δρέση (μια άλλη Γερμανική πόλη) πριν τους βομβαρδισμούς (1910), και το κέντρο της παλιάς πόλης το 1945, πηγή Wikipedia
Κτήρια που έχουν καεί από εμπρηστικές βόμβες είναι σχετικά εύκολο να επανέλθουν στην αρχική κατάσταση τους, σε πολλές περιπτώσεις που η καταστροφή ήταν ολιστική όπως το κέντρο της Λειψίας νέα κτήρια κατασκευάστηκαν με παρόμοιες τεχνικές, με την χρήση ίδιων υλικών και ακριβή αντιγραφή των σχεδίων τους.
Παρόμοια παραδείγματα υπήρχαν αρκετά όπως το σημερινό μουσείο Ερμιτάζ στο Πέτρογκραντ που είχε καταστραφεί ολοκληρωτικα
Στην φωτογραφία καταστροφή σε οροφή του Μουσείου Ερμιτάζ, η φωτογραφία προέρχεται από τον δικτυακό τόπο του Μουσείου όπου υπάρχει εκτεταμένο αφιέρωμα για την περίοδο του Πολέμου και τις αναστηλωτικές εργασίες.
Ηταν το Ερημητήριο του Μεγάλου Πέτρου στην Βαλτική Θάλασσα.
Αναρωτιέμαι εάν σε αυτές τις περιπτώσεις διατηρήθηκε η αυθεντικότητα των μνημείων και αν έγινε αποδεκτή εκ νέου η ακεραιότητα τους αφού σε μερικές περιπτώσεις τα ίχνη του πολέμου κρύβονται με τεχνάσματα ή υπάρχει ασυνέχεια στον χώρο και στην μνήμη ή ανακρίβειες στην θέση ή καλύτερα την στάση π.χ. γλυπτών που κοσμούν σιντριβάνια, στον αριθμό σκαλοπατιών κάποιων κλιμάκων ή τον αριθμό των παραθύρων αλλά και τις λειτουργίες όπως φυσικά και τις χρήσεις.
Το καταφύγιο του ηγέτη της Αν. Γερμανίας Honecker δεκαετία ‘80
Fontana di Trevi, Ρώμη, σύγχρονη εποχή.
(Σήμερα πια η αρχιτεκτονική των καταφυγίων και των ίδιων των "μνημείων" του πολέμου αναδεικνύεται με όρους ανάλογους με αυτούς της επανάχρησης βιομηχανικής αρχιτεκτονικής).
Είναι γεγονός γνωστό ότι τα κτήρια στις ιστορικές πόλεις κρύβουν εκτός από πολλές φάσεις στην κατασκευή τους και διαφορές στα επιμέρους δομικά στοιχεία τους.
Ανασκαφικές και αναστηλωτικές εργασίες στον Αγ. Πέτρο των Δομινικανών (16ος - 17ος αιώνας), Ηράκλειο Κρήτης, αν περάσετε σήμερα από την παραλιακή ζώνη ρίξτε μια ματιά στον Ναό, μια πέτρινη κατασκευή που φτάνει στο αρχικό της ύψος, πηγή ΥΠ.ΠΟ.
Στην περίπτωση όμως των Χανίων η προσπάθεια είχε μάλλον τα χαρακτηριστικά επανόρθωσης ή καλύτερα ανασυγκρότησης διακεκριμένων ενοτήτων του ιστορικού κέντρου μέσα από επεμβάσεις με χαρακτήρα διαχρονικό. Στην φωτογραφία η Havre στην Γαλλία - το Δημαρχείο - Μνημείο του Καταλόγου - πηγή U.N.E.S.C.O.
Η εξέλιξη των αναπλάσεων οδηγεί στην μίμηση(;) κάποιων από τις πρώτες επιτυχημένες "αναγεννησιακές" αρχές γεωμετρικής χάραξης αξόνων και διακανονισμού π.χ. οικοδομικών τετραγώνων, πλατειών και ελεύθερων χώρων τώρα πια κάτω από ένα ορθολογικό πρίσμα και είχε σαν αποτέλεσμα την διαμόρφωση μιας πόλης λιγότερο πυκνής – σ’ αυτό πρέπει να προσθέσεις και τον μεγάλο αριθμό νέων κατασκευών. Είναι αρκετά δύσκολο να εμβαθύνει κανείς τόσο πολύ και τόσο θεωρητικά για την διατήρηση και ανακατασκευή των κτηρίων και τις αναπλάσεις στις πόλεις. Τα έργα εφαρμόστηκαν αποσπασματικά, ακόμα και στα τμήματα της παλιάς πόλης που είχαν υποστεί τις επιπτώσεις του πολέμου: Η σημερινή οδός Ποτιέ είναι ερώτημα αν αποτελεί νέα χάραξη μια που κάποια στοιχεία συνηγορούν για την μετατόπιση της αρκετά μέτρα από τον τωρινό της άξονα αλλά και αυτό όπως και άλλες ανάλογες περιπτώσεις ξεκινούν να συμβαίνουν αρκετά πριν τον πόλεμο.
Στην Ελλάδα η συνέχεια δόθηκε με βασική προϋπόθεση την υποδοχή του πληθυσμού της υπαίθρου μέσα σε ένα κλίμα έντονης αστικοποίησης (αστυφιλία) αλλά και ανάπτυξης του τουρισμού. Αυτοί οι δύο παράγοντες έγιναν αιτία να χαθεί η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ταυτότητα που ήταν συνυφασμένη με εμφανή ίχνη και μνήμες σε πολλές ακόμα ελληνικές πόλεις.
H αρχιτεκτονική ακόμα και αν μιλάμε για την κατοικία, είναι από τη φύση της συλλογική πράξη και είναι χαρακτηριστικό απαραίτητο του πολιτισμού μας με τον οποίο γεννήθηκε. Αναφερόμενοι στην ανθρώπινη εμπειρία των πόλεων θα καταλάβουμε ότι πλησιάζουν και γεννιούνται και από τον χώρο που τις περικυκλώνει και επαναλαμβάνονται για να αποκτήσουν “νομιμότητα”, στην οποία θα αρκεστούν μέχρι να μεταμορφωθούν, να διαφοροποιηθούν, να εξελιχθούν από την αρχή. Παρόλα αυτά σήμερα και με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πόλεις και το φυσικό περιβάλλον, προβλήματα ουσιαστικά βιωσιμότητας και προστασίας από την αυθαιρεσία και την οικονομική εκμετάλλευση, αυτές οι σκέψεις καθόλου κακό δεν κάνουν. Προφανώς πολλά πράγματα άλλαξαν μετά τον πόλεμο και την ανοικοδόμηση της Ηπείρου αλλά και με το τέλος της δεκαετίας του 1970 όπου έγινε φανερό ότι το φυσικό περιβάλλον στις ανεπτυγμένες χώρες αλλοιώνεται με μεγάλη ταχύτητα από την επέκταση της βιομηχανικής παραγωγής, την μόλυνση του, την όξινη βροχή και την εξάντληση των φυσικών πόρων, την κατάσταση στις περιοχές των μεγαλουπόλεων (τσιμεντουπόλεις – υπνωτήρια, νέφος αιθάλης, τοξικά, μόλυνση των ποταμών που τις διατρέχουν κ.λπ.) και την πετρελαϊκή κρίση του 1973.
Ήταν ταυτόχρονα νομίζω η δεκαετία της οικολογικής και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης των πολιτών, των κοινωνιών, εποχή κινημάτων – ακόμα και προβοκατόρικων – με ανάλογες δράσεις και των πρώτων περιβαλλοντικών πολιτικών όπως εξελίχθησαν μέχρι την σημερινή εποχή που σωστά (;) θα υπέθετε κανείς ότι είναι μια εποχή αποτελεσμάτων….. (συνεχίζεται…..)
Οι “ψαριές” των τελευταίων ετών της δεκαετίας του ’70 στον Τάμεση, ένας πρωτότυπος συγκριτικός πίνακας…..